Parochie Genoveva Zepperen processie

processie
Sint-Genoveva
Zepperen Sint-Truiden

...afspraak op 3 juni 2012 !

In december 2011 liep een huis-aan-huis enquête over de toekomst van de processie
en haar draagvlak in het dorp. Ook de nieuwe overleggroep Zepperen Samen besprak dit thema.

De Parochieraad besliste op 30 januari 2012 om alvast de datum van Drievuldigheidszondag (zondag na Pinksteren, kermiszondag in Zepperen) te behouden, maar de route in te korten van 4,3 km naar 2,5 km. Dit om het gevaarlijk druk verkeer in de Eynestraat te vermijden.
De route loopt dus Dries-Kerkveld-d'Oye-Klein d'Oye-Zepperendorp-Wellense-IJzerenkruis-Kogelstraat-Zepperendorp-Genovevaplein.
De beslissing over uitgaan of niet uitgaan bij regenweer wordt voortaan al op zaterdagavond bekendgemaakt.

De foto's editie 2009 door Dirk De Man!
De edities 2010 en 2011 werden afgelast omwille van de dreigende regen.
Klik op het bolletje en wip naar Picasa.
Hier alvast enkele voorproefjes...

DDM 2009

Een keuze uit de foto's 2009
gemaakt en romantisch bewerkt door Jos Neven:
De volledige reeks zit op Picasa

JNB 2009

Nog fotoreeks van 2009 op Picasa:
Rohnny Houwaer uit Halmaal namens de Heemkundige Kring Groot Sint-Truiden

editie 2008:

DDM

... klik op dit bolletje voor de foto's 2008 door Dirk De Man (via Picasa)
... klik op dit bolletje voor de foto's 2008 door Jos Neven Brustem (via Picasa)

* abstract in English

Praktische info
Scenario 2010
Tips voor deelnemers
Een eeuwenoude traditie
Het hele dorp doet mee
De plechtige optocht
De Drie Gezusters
Het leven van Genoveva
Foto's
Meer uitleg
Nuttige links

editie 2007:

JN2007

JN 2007

JL 2007

AR 2007

JL 2007

AR 2007

JL 2007

Praktische info

* Contact: Processiewerkgroep Sint-Genoveva Zepperen, Sint-Genovevaplein 21, 3800 Sint-Truiden, voorzitter Parochieraad Dirk Croes
Tel. 011-67 43 43, marlies_bex@hotmail.com.

* Editie 3 juni 2012:

- vertrek na de mis van 9 uur op het Sint-Genovevaplein te Zepperen, dus omstraaks 9.40 uur. Opgelet: de kermis staat opgesteld op het Sint-Genovevaplein, dus weinig parkeerplaats vlakbij.
- volgweg Sint-Genovevaplein - Driesstraat - Kerkveldstraat - d'Oyestraat - Kleine d'Oyestraat - Zepperendorp - Wellensestraat - IJzerenkruisstraat - Kogelstraat - Zepperendorp - Sint-Genovevaplein.
- noodnummer: 0498-93 91 00
- rustaltaren zijn er aan Eynestraat-Wellensestraat en Kogelstraat.
- aankomst rond 11.15 uur met het afsluitende Tantum ergo in de kerk.

* Bij regenweer gaat de processie niet door en kijken we uit naar volgend jaar. Dit wordt al op zaterdagavond ervoor bekendgemaakt.

* Wie wil deelnemen als figurant: neem even contact op, zie boven. U kan ook spontaan aansluiten langs de volgweg en meestappen bij de biddende parochianen, na de heiligen Remaclus en Trudo. Alle verenigingen worden uitgenodigd om op te stappen met hun vlag en begeleiders.

Genoveva in het neogotische retabel

Scenario 2012

1. Houten kruis
Het kruis op draagstokken opent de processie. Het is een teken van onsterfelijkheid van Christus en symbool van de band tussen alle Christenen.

2. De Koninklijke Harmonie 'Vermaak na arbeid' van Aalst
Op de tonen van hun marsklanken stapt de optocht door de straten.

3. Het Paaslam
Met het onschuldige bloed van het geofferde paaslam moesten de Israëlieten hun deuren insmeren om gespaard te blijven van straf en vrij uit Egypte te kunnen vertrekken naar het land van belofte. De herders trekken hier door de woestijn. Het paaslam is eigenlijk Christus, die ons ook leidt naar het land van belofte, namelijk de hemel.

4. De instelling van de Eucharistie
Christus sprak op het laatste avondmaal: "Neem en eet, dit is Mijn lichaam". Hij vroeg ons dit te blijven doen om kracht te putten en de moeilijke levensweg goed ten einde te brengen. Christus wordt omringd door engeltjes, eerste communicanten en vormelingen.

5. De 15 Mysteries van Onze Lieve Vrouw
De meegedragen vaandels herinneren ons aan de 5 blijde, de 5 droevige en de 5 glorievolle mysteries. Vooral het rozenkransgebed gedenkt deze 15 geloofsgeheimen uit het leven van Christus en zijn moeder Maria. Bijvoorbeeld de boodschap aan Maria en het bezoek aan haar nicht Elisabeth.

6. De vendelgroep van de KLJ
De jonge vendel- en wimpelzwaaiers van de Katholike Landelijke Jeugd brengen kleurrijke beweging in de processie.

7. Genoveva ontmoet twee bisschoppen
Genoveva is de patrones van onze parochie. Zij werd in 422 geboren nabij Parijs. Al op jonge leeftijd werd Genoveva opgemerkt door twee reizende bisschoppen, Lupus en Germanus. Zij voorspelden Genoveva een bijzonder leven. Deze groep toont moeder Gerontia, vader Severus, de jonge Genoveva en de bisschoppen.

8. Genoveva geneest haar blinde moeder
De jonge heilige vroeg op een dag aan haar moeder Gerontia om naar de kerk te mogen gaan. Gerontia weigerde boos en gaf haar dochter een oorvijg. Onmiddellijk werd de moeder blind. Genoveva haalde water uit een put en waste de ogen van haar moeder. Gerontia kon terug zien.

9. Genoveva redt Parijs van hongerdood
Parijs werd bedreigd door hongersnood. Genoveva ging zelf met schepen via de rivier voedsel halen voor de inwoners en deelde het uit. De kinderen met mandjes helpen het brood uitdelen aan arme en rijke mensen.

10. Genoveva in vol ornaat
De schitterende Genoveva met pracht en praal is hier omringd door haar gezellinnen. Genoveva kunnen we altijd herkennen aan haar boek en haar kaars. De bijbel om te bidden en de kaars om naar de kerk te gaan in het donker. Een duiveltje probeert deze kaars uit te blazen, maar het engeltje steekt ze iedere keer terug aan.

11. De Drie Gezusters in Brustem, Rijkel en Zepperen
De H. Bertilia van Brustem met spinrok, de H. Eutropia van Rijkel met staf en de H. Genoveva van Zepperen worden al eeuwen aanbeden als de "Drie Gezusters". De drie vrouwen werden vooral door Waalse pelgrims aanroepen tgen verschillende kwaaltjes. In elk dorp is er een bedevaartsput met water waaraan helende kracht werd toegeschreven.

12. Bisschop Remaclus als raadgever van de jonge Trudo
Remaclus was in 650 bisschop van Maastricht. Toen al was in Zepperen of 'Septimburias' een kerk gewijd aan Genoveva van Parijs. Trudo, zoon van een graaf, kwam naar Zepperen om er te bidden. Remaclus raadde hem aan een klooster te stichten. Remaclus en zijn gevolg ontvangen in dit tafereeltje de jonge Trudo. Trudo draagt al het kerkje dat hij later zal bouwen. Remaclus heeft zijn bisschopstaf in de hand. Het vaandel van de Remacluskring gaat mee.

13. en 14. Het Genovevakoor en de biddende parochianen
De biddende parochianen en het Genovevakoor onder leiding van Griet Renaerts vertolken de geestelijke gevoelens en de muzikale vreugde van de Zepperse gemeenschap.

15. De Aartsbroederschap Onze-Lieve-Vrouw van Loreto
Deze aartsbroederschap beschermt het bedevaartsbeeld van Onze Lieve Vrouw. In het gehucht Vrijhern bij Hoeselt werd rond 1700 het heilig huisje van Nazareth in Loreto (Italië) nagebouwd.

16. De Trudogezellen uit Sint-Truiden
Deze Sint-Truidense groep werd gevormd rond het reliekschrijn van de heilige Trudo (+693), stichter van een klooster als bakermat van de abdij en de stad Sint-Truiden.

17., 18. en 19. Het Heilig Sacrament
Een groep in rode kleren gaat de ziel van de hele optocht vooraf, het Heilig Sacrament. De priester draagt de gewijde hostie rond in een zonnemonstrans. Achter het toonglas indeze vergulde staander is Christus aanwezig in de gedaante van brood. Notabelen met fakkels gaan rond de troonhemel, gedragen door het kerkfabriek. Aan elk rustaltaar stopt de priester, toont het Heilig Sacrament en zegent de knielende mensen.

20. Ruitergroep Gravenhof
De paarden met de ruiters van manège Gravenhof vormen de krachtige en waardige afsluiting van de optocht. Ze beschermen als het ware hun voorgangers. De priester zegent de paarden in de loop van de dag.

Tips voor deelnemers

* Wie wil deelnemen als figurant neemt best even contact op: Processiewerkgroep Sint-Genoveva Zepperen, Sint-Genovevaplein 21, 3800 Sint-Truiden
Tel. 011-67 43 43, marlies_bex@hotmail.com.

* De deelnemers worden niet beschouwd als vrijwilligers onder de nieuwe wetgeving, de organisatoren en de begeleiders wel. Zie organisatieinfo.

* Het vooraf passen van de kostuums gebeurt indien gewenst in het schoolgebouw Sint-Genovevaplein op een avond vooraf. Contact: Marlies Bex, 011-67 43 43.

* Belangrijk: de figuranten met kostuum moeten zondag tijdig om 9 uur toekomen in het schoolgebouw om zich te kunnen omkleden. Zwarte, bruine of witte schoenen. Liefst geen zonnebril. Mee bidden en mee zingen laat best de plechtige sfeer ervaren.

* Wie niet kan deelnemen kan op een andere manier helpen door:
- een affiche op te hangen.
- mee te werken aan de bouw van een rustaltaar.
- bloemen of groensnippers voor de aankomende optocht te strooien.
- een huisaltaartje te versieren achter het venster of in de voordeur.
- zijn huis te bevlaggen.
- de processie te begroeten langs de volgweg en even te bezinnen.
- als autobestuurder te vertragen en geduld te tonen.
Dank!

Een eeuwenoude traditie

Elk jaar, op Kermiszondag, de zondag na Pinksteren, trekt de Sint-Genoveva- of Sacramentsprocessie door Zepperen. Hiermee brengen de Zepperenaren op hun manier hulde aan hun patrones, Sint-Genoveva.

Kindje Jezus van Praag 1946

Volgens oude heiligenlevens kwam de jonge edelman Trudo in 652 vanuit Sint-Truiden op bedevaart naar Zepperen om raad te vragen bij de uit Frankrijk afkomstige interimbisschop Remaclus van Tongeren-Maastricht, die toen in Septimburias - 'zeven koten' of Zepperen - verbleef. In die tijd bestond in Zepperen al een basilica, toegewijd aan de Heilige Genoveva van Parijs.

JL 2004

De archieven spreken verder van een Sinter Vijve Capelle (de Zepperse uitspraak van Sint-Genoveva) in de 15^de eeuw en van Waalse bedevaarders in de 17^de eeuw. De rond 1900 ontdekte muurschilderingen in de zuidelijke kruisbeuk van de kerk bevatten een uitgebreid en uniek leven van de Parijse heilige in taferelen. Er bestond in Zepperen bovendien een Genovevabroederschap in de 17^de eeuw, heropgericht in 1911. In de Hollandse tijd werd de processie toegelaten.

Feit is dat de Genovevaprocessie al sedert mensenheugenis door de straten van Zepperen trekt op kermiszondag en dat al vele honderden jaren de Zepperenaren hun heilige, maar ook deze traditie koesteren. Naast deze grote stoet trekken nu nog andere processies uit: de kruisprocessie vanuit een landbouwbedrijf langs weide en akker, de bedevaartgang vanuit Zepperen naar de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek in Kortenbos op Hemelvaartsdag en de beurtelingse Drie Gezustersbezoeken aan Brustem en Rijkel op Pinkstermaandag.

Rustaltaar Poel JL 2003
Rustaltaar Kasteelstraat d'Oye JL 2006

Om dit levend cultuurhistorisch erfgoed in stand te houden in een tijd van religieuze veranderingen moet het regelmatig vernieuwd worden, met respect voor het oude. Ook een volkse traditie vraagt een voortdurend materieel onderhoud en een inhoudelijke renovatie op gezette tijden. Zo werd nog onlangs, gezien de nauwe banden tussen het centrum Sint-Truiden en de deelgemeente Zepperen (cfr de bedevaartstochten van de H.Trudo naar Zepperen) een tafereel met Trudo en Remaclus in de processie opgenomen. Sinds 2006 zit deze vernieuwing in een stroomversnelling, onder de impuls van de Sint-Truidense Erfgoedcel. Na twee afgelastingen door dreigend regenweer in 2010 en 2011 wordt de route ingekort, om de gevaarlijk drukke Eynestraat (supermarkt) te vermijden. Het traject is dus 2,5 km. in plaats van 4,3 km. De rustaltaren Kasteelstraat-d'Oye, Kleindekkenstraat en Poel vallen weg, ze vonden geen helpende handen meer in de buurt door verhuis of overlijden van medewerkers. De parochie Zepperen heeft sinds 2009 ook geen eigen pastoor meer.

Het hele dorp doet mee

Opbouw rustaltaar Wellensestraat 1991

Meer dan 200 dorpsgenoten ruilen dan voor de gelegenheid hun burgerpak voor dat van een heilige of een bijbels figuur. Op diverse plaatsen op het processieparcours worden door de buurtbewoners al even lang “rustaltaren” opgericht om de buurt te zegenen. Langs de volgweg plaatsen de mensen achter hun venster of in de opening van hun voordeur hun huisaltaartje met OLV-beeld, bloemen en kaarsen. Het groene van de tuin wordt samen met kleurrijke bloemen versnipperd en uitgestrooid voor de naderende stoet.

De plechtige optocht vroeger

Het oude scenario, situatie 2006:

De versierde straten en prachtige rustaltaren vertellen ons dat er feest is. De Heer wordt verwacht en Hij is welkom. De ruiters openen de feestelijke stoet waarin de Heer biddend en zingend door Zepperen wordt gedragen. De muzikanten ondersteunen de processie met marsklanken. De vendeliers brengen ons kleur en beweging.

De verschillende groepen beelden taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament uit, waaruit we lessen kunnen trekken voor ons dagelijks leven.

Communicantjes met juf 2004

Het Kruis, symbool van onsterfelijkheid en van verbondenheid van ons christenen met Christus opent de processie. Dan volgen de kleuters met de Boom des Levens.

Melchisedek was een koning die door Jahwe zelf als priester werd aangesteld. Hij was zowel priester als koning en alzo een voorafbeelding van Christus (de goddelijke priester-koning). Hij bood Abraham brood en wijn aan. Dit wordt hier uitgebeeld door de wan met brood en druiven.

Het eindeloos vertrouwen in Jahwe wordt uitgebeeld door het volgende tafereel: Jahwe vroeg aan Abraham zijn eigen zoon te offeren. Abraham gehoorzaamt en gaat met Isaak op pad om hem te offeren op de berg. Een engel weerhoudt hem het offer te volbrengen. Zoals Abraham zijn zoon Isaak offerde, offerde God zijn Zoon Jezus Christus.

Isaac, zoon van Abraham 2006 DDM

Met het bloed van het Paaslam moesten de Israëlieten hun deurposten bestrijken om gespaard te blijven van allerlei straffen en ongehinderd uit Egypte te kunnen vertrekken naar het land van belofte, Kanaän. De herders trekken door de woestijn. Ons paaslam nu is Christus, die ons ook leidt naar het land van belofte, namelijk de hemel.

De groep Mozes met de Manna-rapers beeldt uit dat Jahwe zijn volk niet in de steek liet op hun lange tocht door de woestijn. Zoals de Israëlieten gesterkt werden door het manna, zo is de eucharistie het brood uit de hemel dat ons sterkt op onze tocht naar het eeuwige leven.

Nu volgen er enkele taferelen uit het Nieuwe Testament.

Het is feest te Kana. De genodigden brengen bloemen mee. Ook Maria en Jezus waren te gast op de bruiloft. Hier begint het openbaar leven van Jezus door zijn eerste teken: Jezus is God die water in wijn verandert. De gelijkenis vinden we hier bij Het Laatste Avondmaal waar Jezus wijn in zijn eigen bloed verandert.

Toen Jezus merkte hoe groot het mensenaantal was dat hem volgde om naar hem te luisteren, vroeg hij aan Filippus hoe hij al deze mensen te eten kon geven daar er slechts één jongen was met vijf broden en twee vissen… de broodvermenigvuldiging.

Zoals Jezus toen door een wonderteken duizenden mensen te eten gaf, zo voedt hij nu ons nog dagelijks met het brood van zijn lichaam tijdens de eucharistie.

De volgende groep beeldt de instelling van de eucharistie uit. Dit is de essentie van de ganse processie. Christus sprak: “Neem en eet, dit is mijn lichaam.” Hij vroeg ons dit verder te doen om kracht te putten om de lange, moeilijke levensweg waardig en goed ten einde te gaan.

Mysteries 2006 DDM

De afbeeldingen van de 15 mysteries herinneren ons aan de 5 blijde, de 5 droevige en 5 glorievolle mysteries uit het leven van Christus en zijn moeder Maria. Het Rozenkransgebed dateert reeds uit de 11^de-12^de eeuw. In de middeleeuwen kreeg al het menselijke omtrent Jezus veel aandacht. Maria gaf ons Jezus. Zij wordt zalig geprezen omdat zij Gods droom op aarde hielp verwezenlijken: zij werd uiverkoren om Gods zoon ter wereld te brengen.

De vaandelzwaaiers van de Katholieke Landelijke Jeugd brengen met hun kleurrijke vlaggen beweging in de optocht.

De H. Genoveva, patrones van onze parochie, wordt samen met de H. Eutropia en de H. Bertilia vereerd als de Drie Gezusters, waarvan u hier de vaandels ziet. Genoveva was een Franse heilige, die rond 420 in Parijs werd geboren. Zij wordt voor vele ziektes aanbeden. Het schrijn toont een afbeelding alsook een reliek van haar.

Genoveva met kaars en boek, gevolgd door gezellinnen 2006 DDM

De H. Remaclus was een bisschop die in Septimburias vertoefde. De jonge graaf Trudo uit het vroegere Sarchinium kwam bij hem om raad. Op aanraden van de bisschop schonk hij al zijn bezittingen aan de abdij te Metz. Trudo draagt een kerkje op de arm als gebruikelijk attribuut. Op het vaandel van de Remacluskring werd de bisschopsstaf afgebeeld.

Daarna volgt de gastgroep van de aartsbroederschap Onze Lieve Vrouw van Loreto uit Vrijhern.

Flambouwdrager 2006 DDM

In een prachtige monstrans wordt het Heilig Sacrament van de Heer door het dorp gedragen. Voorop komt het Genovevakoor. Zo willen wij hem vereren en lofzingen. Teruggekeerd in de kerk wordt het Tantum ergo gezongen.

De Drie Gezusters

Gebedskaart 1891, gravure -1867

Genoveva staat lokaal bekend als één van de Heilige Drie Gezusters die gevierd worden op Pinkstermaandag in Zepperen, Rijkel en Brustem. Hoe oud deze verering en processie exact zijn, is niet geweten. We vermoeden dat bij de kerstening van Haspengouw in de late Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen de Germaanse religie van de Moedergodinnen vervangen werd door de verering van de Heilige Drie Gezusters Genoveva, Bertilia en Eutropia. Dat was een manier om het toen vreemde christendom makkelijker ingang te doen vinden bij de te bekeren bevolking. Genoveva moet alleszins één van de vroegste patroonheiligen van de streek zijn. In de 'Vita' of het levensverhaal van Sint-Trudo, grondlegger van Sint-Truiden, staat vermeld hoe omstreeks 650 de jonge Trudo raad ging vragen aan de bisschop Sint-Remaclus, die toen in Zepperen was. En Trudo ging daarna regelmatig op nachtelijke voettocht naar de kerk van Zepperen, toen al toegewijd aan Genoveva.

In elk van de dorpen hadden de "Gezusters" een put.
Hier die van Zepperen, bij de Sint-Vijvekapel,
onder een paardekastanje,midden in het veld

Het leven van Genoveva

De heilige Genoveva van Parijs werd in 422 geboren in Nanterre. Dat ligt een twaalftal kilometer van Parijs. Twee heilige bisschoppen, Germanus van Auxerre en Lupus van Troyes, ontmoetten op hun weg naar Engeland de jonge Genoveva. Ze was de dochter van de Frankische oud-keurofficier Severus en Gerontia. Haar wijding kreeg ze van bisschop Villicus. De rijke maar onthecht levende Genoveva werd diacones en bestuurslid in de metropool. Zij wist de stad te behoeden voor een paniekerige exodus bij de invallen van de Hunnen in 451 en te redden van hongersnood. Voor een vrouw had zij abnormaal veel invloed, onder meer bij de koningen Childerik en zijn zoon Clovis. Ze stierf in 502. Haar feestdag valt op 3 januari. Waarschijnlijk brachten Franse missionarissen, zoals Remaclus van Aquitanië, haar verering naar onze streek.

Diverse taferelen uit haar leven zijn op een 16de-eeuwse muurschildering in de kerk van Zepperen afgebeeld: de jonge Genoveva zit met haar ouders aan tafel en krijgt van haar moeder een klap als ze naar de kerk wil gaan; haar moeder wordt blind als straf maar dochter Genoveva geneest haar met water uit een put; Genoveva krijgt bezoek van de bisschoppen; ze redt Parijs van de hongerdood door met schepen brood te gaan halen; ze wekt een verdronken jongeling tot leven; ze drijft duivels uit een kruik; ze gaat in het duister naar de kerk, maar de duivel doet haar kaars uitwaaien. Een engel steekt de kaars terug aan. Dit laatste verhaal gaf voer voor de klassieke voorstelling met engeltje en kaars, en duiveltje met blaasbalg. In latere tijden wordt Genoveva ook voorgesteld met spinrok of als herderinnetje.

Foto's
JL: Jos Lacroix
DDM: Dirk De Man
GP: Guido Pulinx
JN: Jos Neven, Brustem
AR: André Roebben
WD: Willem Driesen

Meer uitleg
Zie documentatie (Sacramentsprocessie, Tantum ergo, Wie was Genoveva?, Genoveva afgebeeld in de kerk van Zepperen, Genovevalied, Modern beeldje, Gedichten, Genoveva in Europa...)
Zie Remacluskring Zepperen
Zie ook:
- Leven in Oud Zepperen. Va kjoozestein tot kurrezoug, Remacluskring, Zepperen, 1999, p. 362-412, met uitvoerige bibliografie.
- Jacques DUBOIS en Laure BEAUMONT-MAILLET, Sainte Geneviève de Paris, (Saints de tous les temps, 1), Parijs, 1982.
- Michel ROUCHE, Clovis, Parijs, 1996, p. 470-491.
- Albert MANET, Symboliek in de muurschilderingen van de Sint-Genovevakerk te Zepperen, in: Sint-Truiden, een zoektocht naar symbolen, Open Monumentendag Vlaanderen, Sint-Truiden, 2002, p. 48-53, met bibliografie.
- Remacluskring Zepperen, Een Parijse dame met kaars en boek: de Sint-Genovevaprocessie Zepperen, in: Rombout NIJSSEN (red.), Limburg feest, Zutendaal: Heemkunde Limburg, 2010, p. 86-90.
- (Reinhilde PIETERS), in: Luc INDESTEEGE (red.), Limburg siert en viert. Volkscultuur in voortuintjes. Anno 2010, s.l.: Limburgs Volkskundig Genootschap, (2011), p. 18-19.

Nuttige links
- Remacluskring Zepperen
- Sainte Geneviève de Paris
- Genovevaprocessie Steenhuffel
- Erfgoedcel Sint-Truiden

In samenwerking met de Parochiefederatie Sint-Trudo, het Stadsbestuur en de politie Sint-Truiden

versie maandag 06 februari 2012

Zepperen
Homeknop