Prentbriefkaarten van Zepperen

 

Populaire "po'skoate"
Oude foto's
Fotoinventarissen
Lokale uitgevers van prentkaarten
Getekend Zepperen
Het (foto)erfgoed als inspiratiebron
Verzamelaars en tentoonstellingen
Lijst van momenteel gekende prentbriefkaarten met Zeppers onderwerp
Bronnen

 

Populaire "po'skoate"

De prentbriefkaart was als medium en verzamelobject bijzonder populair tussen 1892 en 1914.
De voorgefrankeerde briefkaart met democratisch tarief ontstond op 1 oktober 1869 in de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije, naar verluidt naar Amerikaans voorbeeld uit 1861. Het medium was bijzonder geschikt voor korte boodschappen, een papieren versie van e-mail. Duitsland en andere landen volgden onmiddellijk. In 1871 startte men ook in België en ging men de postkaart illustreren. De fotografie, hier officieel gestart in 1839, werd in 1862 al gebruikt voor monumenten in grote steden. De technische vooruitgang liet later toe kwaliteitsvolle fotokaarten te maken. In 1878 werd internationaal het formaat van 140 bij 90 millimeter aangenomen. Na 1930 zou dat 148 op 105 worden. Het modieuze (kartel)randje uit de jaren 1930-1970 is al weer geschiedenis.
De post verloor omstreeks 1892 het monopolie op de uitgave van geïllustreerde briefkaarten. In 1898 richtte de fotograaf Edouard Nels een bedrijf op in Brussel, opgevolgd door Ernest Thill, dat nog steeds bestaat als marktleider in België. Een andere gekende forma was DVD (Désiré Van Dantzig) 1898-1913. In 1906 werd officieel afgesproken dat in het vervolg de helft van de adreszijde kon beschreven worden met een boodschap, zodat de hele versokant vrij kwam voor een prent of foto. Opgelet: sommige negatieven werden nog lang hergebruikt. In de Eerste Wereldoorlog waren de prentkaarten en fotokaarten bijzonder populair om het thuisfront op de hoogte te houden of propaganda te voeren. De democratisering van daguitstappen maakte een must van de verzending van een souvenir aan de thuisblijvers. Na de Tweede wereldoorlog begonnen veel toeristen zelf foto's te nemen. Vanaf de jaren vijftig veroverde de kleurenzichtkaart de markt. De kwaliteitseisen voor de opname zijn hoog: altijd zon, geen storende factoren en het onderwerp er liefst volledig op. De toeristen hebben een voorkeur voor samengestelde kaarten met combinatie van verschillende zichten.
Sinds zowat 1970 is er een echte handel in ansichtkaarten ontstaan. Oude prentkaarten worden heruitgegeven in een reeks kleine boekjes ...in oude prentkaarten , en Wim Sonneveld hing zijn nostalgisch liedje Mijn dorp in 1974 op aan een ansichtkaart. Synoniemen zijn zichtkaart, postkaart, prentbriefkaart, ansicht(kaart).
In de periode 1900-1930 kon van elke foto een postkaart voor verzending gedrukt worden, zoals bijvoorbeeld de schoolfoto van de zusjes Kleykens van Zepperen uit 1918 bewijst. Op de belijnde achterkant werd ook "carte postale" gedrukt.

 

Oude foto's en een fotospecialist!

De oudste gekende foto's van Zepperen zijn portretten van notabelen. Burgemeester Frans Coart liet zich met zijn driekleursjerp fotograferen, waarschijnlijk in 1880 door hoffotograaf Ghémar in een reeks burgemeestersportretten bij gelegenheid van het halve eeuwfeest van België. Kasteelheer Charles de Pitteurs' staatsieportret werd in 1883 afgedrukt in het tijdschrift van de Association belge de Photographie, waarvan hij stichtend lid was en zelfs voorzitter tussen 1880 en 1883. Hij publiceerde in dat tijdschrift trouwens technische artikels over de lichtgevoelige laag op fotoglas en vertaalde buitenlandse vakartikels naar het Frans. Jammer genoeg bleef van zijn ongetwijfeld interessante fotoexperimenten waarschijnlijk niets bewaard. Andere 19de-eeuwse opnamen over Zepperen zijn twee glasdia's uit het fonds Govaerts en een familiekiekje van het gezin Lamme America-Maes in de Startelstraat, +-1899 (verzameling Feytons). De dia's van Govaerts tonen de kerk zonder traptorentje, met lage torensteunberen en met smalle neogotische toreningang. Een waarschijnlijk bijhorende binnenzichtdia toont nog geen muurschilderingen, ontdekt in 1898, wat toelaat om de opnames voor dat jaar te plaatsen.

glasdia Govaerts

 

Gekende portretfotografen in Sint-Truiden omstreeks 1900 waren Hubert Blanckart (°1872) met zijn broer Auguste (°1878), de voorlopers van E. Robijns, en Gustave Ghuys, die uit Hasselt kwamen.
Dorpsgenoot Martin Knapen (1868-1945), koetsier-chauffeur van baron Felix de Pitteurs, hanteerde al vroeg een fototoestel voor familiekiekjes. Oud-leraar "de professor" Gaspard Van Oirbeek (1853-1933) van Terstok nam omstreeks 1907 stereoscopische foto's om via een speciale kijker een 3D-effect te kunnen bereiken. Hoe een amateurfotograaf op het plattenland werkte lees je in de getuigenis van Jos Graindourze uit Gutschoven, die tijdens de eerste wereldoorlog onder meer paspoortfoto's begon te maken en vanaf 1921 ook filmvertoningen in de dorpen van de buurt organiseerde. Men kon maar niet begrijpen dat een 'portret' zo snel gemaakt was, of er nu één of tien mensen opstonden! Ontwikkelde platen moesten een paar minuten in de zon worden gezet met het fotopapier erachter gespannen. Jos deed dat tijdens zijn middagpauze bij zijn werkgever, de suikerfabriek van Hoepertingen. Enkele caféfoto's uit Zepperen van net voor de eerste wereldoorlog tonen telkens een gezelschap in zondagskleren buiten rond de herbergtafel gezeten. Binnenopenamen, buiten de gespecialiseerde studio ten huize van de fotograaf, waren moeilijk. Dus ensceneerde men maar gezelligheid op straat.

Het burgergezin van 't Mesterke, Jozef Renaerts-De Fraipont, liet zich in 1916 fotograferen in de studio Strauven te Herk-de-Stad.
De oudste klasfoto's in openlucht met op het bordje het jaartal 1908 in krijt - en later ook 1914 en 1918 - werden gevolgd door een lange reeks schoolfotografie tot op heden. De kameelfoto's uit de jaren vijftig en de retro-klasfoto's uit 1985 zijn daarin een eigenaardigheid.
Architect Clemens Trefois (°1894) stopte rond 1933 op zijn boerderijentocht door Vlaanderen ook in Zepperen en fotografeerde o.m. de Coemanswinning.
Truienaar Achille Thijs (1903-1986) was fotojournalist en amateurhistoricus. Hij deed in de Zoutstraat aan "Industriëele- en reportage fotografie" en maakte onder meer de reeks over de inhuldiging van de betonweg in Zepperen in 1936. In het dorp was nooit een fotohandel of beroepsfotograaf actief. Jos Leemans (°Zepperen 1945), zoon van griffier Bèrke Leemans-Neven, baat nu in Herk-de-Stad wel een fotohandel uit.
Hereboerdochter Leopoldine Gilissen (1912-2001) en secretariszoon Edouard Bonneux (1920-2002) konden in de tweede wereldoorlog enkele momenten vereeuwigen zoals de joodse vluchtelingen, de klokkenroof en de eerste Amerikaanse pantserwagen. Het Openluchtmuseum Bokrijk documenteerde in de jaren zeventig de demontage van de hoeves Neven en Fabry. In 1959 al had hun fotograaf de hoeve "de kinderen Minsen" vereeuwigd. De bekende "Miss Kodac" of juffrouw Aline Pieters (1887-1958) uit Sint-Truiden fotografeerde ook in Zepperen enkele lemen huizen na de oorlog. De jong gestorven Maurice Knuts (1944-1982) was een fotoamateur die feesten versloeg en reproducties maakte. In de jaren tachtig en negentig legden gespecialiseerde firma's individuele gebouwen vast op luchtfoto. Die werden achteraf bij de bewoners aan huis vrij duur te koop aangeboden. Jos Lacroix, perscorrespondent van Het Volk en Het Belang van Limburg, fotografeert nu de gebeurtenissen van het dorp. Zijn sinds 2001 digitale opnamen vormen een boeiend modern archief van de Zepperse verenigingen. Het menselijk aspect komt hier meer aan bod dan het levenloze monument, straatbeeld, landschap of voorwerp. Zijn foto's worden ook gebruikt voor de parochiale rubriek in Kerk en Leven. Andere digitale fotografen van evenementen zoals processie en kerstmarkt zijn omstreeks 2008 Jef Croughs, lokaal correspondent van Het Belang van Limburg, Jos Neven, fotoverzamelaar en vader van de uitbater van taverne Haspengouw, Dirk De Man en André Roebben.

In mei 2008 maakte Vincent Merckx van Brussel professionele opnamen van de muurschilderingen voor een plaatwerk over Vlaanderen. Oswald Pauwels deed hem dat al voor, t.b.v. een artikel in het tijdschrift Monumenten & landschappen, nr. 3 van jaargang 12 (1993).

Fotoinventarissen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog legde het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium te Brussel in 1944 het kunstbezit van de kerk vast op foto. Die inspanning werd herhaald en vervolledigd in 1975 door Benoît Geukens voor de zgn. groene boekjes, het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen. Willem Driesen maakte sinds 1974, maar vooral in 1978-1983, systematisch opnamen in zwart-wit en in kleurendia van lemen huizen in Zepperen voor zijn licentiaatsthesis over vakwerkbouw en zijn werk in het Openluchtmuseum Bokrijk. Hij legde daarna als secretaris van de Remacluskring en beheerder van de twee Kringwebsites een uitvoerige verzameling foto's en dia's aan met Zepperen als onderwerp, zowel actuele opnamen als reproducties van oude foto's. Het kunstpatrimonium van de kerk werd intensief vastgelegd onder impuls van Kringvoorzitter en kerkfabrieklid Prof. Dr. Guy Fabry en historicus Albert Manet in 1987, 1991 en 1993 (kerkboek). Kerkfabrieklid Guido Pulinx maakte in 2007 en 2008 professionele digitale, maar bijgewerkte opnamen.


Lokale uitgevers van prentkaarten

De bedevaarders naar de Drie Gezusters, de winkelende fiere Zepperenaars, de internaatstudenten van het Sint-Aloysiusinstituut en de cultuurtoeristen geboeid door de muurschilderingen waren de doelgroep van de lokale uitgevers. Winkelier en kleermaker Eduard Leunen-Hechtermans (1877-1954), "de stikker", in de Eynestraat liet volgens de familietraditie in 1920 door iemand van Brussel een reeks foto's maken. Eduard poseerde met zijn klippet zelf op bijna elke opname en liet de fotograaf in één moeite zelfs een familiekiekje maken achter zijn huis. Winkelier en jonkman Domien Mommen (1890-1967) aan het Kerkplein deed zijn concurrent vijf jaar later na en liet een tweetalige reeks maken. Producent was telkens de firma ''Phototypie Préaux frères' van Ghlin bij Mons. Hoe zo 'n opdracht in werk ging lees je in de tentoonstellingsbrochure van het Historisch Informatiepunt Limburg: bijvoorbeeld in Halen kwam in de zomer 1921 of 1922 Brusselaar Ernest Thill (de firma werd later overgenomen door Nels) een ganse dag opnamen maken. Hij stuurde de ontwikkelde foto's achteraf naar een Halense papierhandelaar, die een keuze maakte en de nadien in Brussel gedrukte oplage onder zijn naam verkocht. De fototypie liet vanaf 1895 afbeeldingen van erg hoge kwaliteit te drukken toe. Vanaf de jaren 1923 kwam de heliogravure, rond 1950 de zilverbromidedruk en vanaf de jaren 1965 de offsetdruk. De kwaliteit daalde.

De Sint-Truidense fotografen Guillaume en Adrien Rietjens uit de Hamelstraat waren als drukker goed geplaatst om zelf prentbriefkaarten uit te geven. Ook drukkerij 'Electrotypie Hesbania' van Basile Smets uit het landelijke Gelinden gaf prentkaarten uit rond de Drie Gezusterdorpen. In 1910 maakte het huis Gustaaf Moreau uit de Diesterstraat in Sint-Truiden reclame met z'n "schoone keus van geïllustreerde zichtkaarten".
Het Sint-Aloysiusinstituut en de kerkfabriek Sint-Genoveva treden ook op als initiatiefnemer. In diverse eindwerken van de jaren dertig tot nu gemaakt door onderwijzers of toerismegegradueerden in spe, wordt dankbaar gebruik gemaakt van het aanbod prentbriefkaarten als illustratiemateriaal.

 



De "groene" ééntalige reeks van Eduard Leunen-Hechtermans uit 1920. Eduard staat ter hoogte van de zonnewijzer in de voortuin

 

Getekend Zepperen

Terzijde geven we hier een korte schets van de getekende "iconografie" van het dorp, die ook belangrijk is om het beeld van Zepperen te kunnen reconstrueren.
Landmeter Cornelis Lowis tekende tussen 1650 en 1680 in de goederenatlas van de abdij van Averbode het tot nu toe oudste
zicht op dorp en klooster in de omgeving van hun bezitting Brustem. Remacle le Loup schetste tussen 1736 en 1744 het klooster Hieronymusdal bij Zepperen voor het historische plaatwerk Les délices du Pays de Liège. Stadsarchitect ir. Guillaume Govaerts (1873-1936) van Sint-Truiden gaf in 1936 een album uit met tekeningen van monumenten uit Zuid-West-Limburg. Daarbij ook kerk, rentmeestershuis en Coemanswinning uit Zepperen. Bij professor Guy Fabry bewaart men een schilderij van de deels Truiense kunstschilder Jos Tysmans (1893-1974), met een zicht op kerk en kerkhofpoort. Monke Bex, een gehandicapte jongen uit de Plankstraat, schilderde omstreeks 1940 enkele zichten met zijn tenen als bijverdienste!

De bekende monumententekenaar Steven Wilsens (°1937) uit Kuringen nam in de jaren 1980 diverse gebouwen uit Zepperen als model: het kerksteegje met fietsende jongelui, de binnenkoer van het rentmeestershuis en het klassieke zicht op het kerkplein. Technisch tekenaar Albert Haesen (1917-2003) van het Sint-Truidense stadsbestuur maakte ingekleurde pentekeningen van monumenten, o.m. eentje van Zepperen kerk dat nu in de praktijk van huisarts Viviane Strauven hangt. Zijn collega Jef Mathijs (°1923) vereeuwigde in de jaren 1970-1980 enkele zichten op Zepperen in vaardige aquarel. Ook Jan Palmans, echtgenoot juffrouw Eliane Nobels, uit de Drie Gezustersstraat, tekende en schilderde Zepperse zichten. Tekenaar A. Gaillaerde schetste kerk en Ouwerwinning voor de Haspengouwagenda, in 1983 uitgegeven door de Abdij van Averbode. In dat jaar tekende Willem Driesen enkele illustraties voor het jeugdboekje Groetjes uit Zepperen. De tekening van de kapelanij, waar hij woonde tussen 1982 en 1989, liet hij als wenskaart drukken. Tim Nijs illustreerde in 1988 de uitgave van de Jeugdherinneringen van Meester Schoofs. In 1998 gaf de 15-jarige Remacluskring opdracht aan de Truiense graficus Fernand Withofs (°1961) om een ets te maken met Zepperen als onderwerp. In dat jaar ook gaf de Gemeenschapsraad opdracht aan Ivo Walschap van Halle-Booienhoven om een logo voor de Zepperse vlag te tekenen.

Het (foto)erfgoed als inspiratiebron

In de vroege jaren 1960 werden zwartwit-foto's van huizen, gewoon gekleefd op een sierbord met ophangsysteem in metaaldraad, verkocht door de rondrijdende zuivelhandel, naar verluidt een initiatief van Hasselaar Frans Billen. De borden droegen leuzen zoals "Een huis bouwt men met stenen. Een tehuis met liefde". In 1985 startte het lokale Gemeentekrediet met vijf moderne zichten op een glasraampje een jarenlange reeks aanbiedingen door de gespecialiseerde firma's Hermans uit Tongerlo, Gerard Swaenepoel Decor Art uit Herentals en Matina Bernhardt European Artists uit Hasselt. De glasgravures, huisklokken met goudgravures en porseleinen kunstborden volgden elkaar op tot in 2000. Ook de oude Zepperse prentkaarten inspireerden deze firma's bij hun ontwerpen.
De kerkfabriek Zepperen verkocht in 1988 een tinnen schotel met daarop de kerktoren in reliëf voor 1.250 BEF om de schilderwerken te helpen bekostigen.
Dank zij het Gemeentekrediet sierden reuzevergrotingen van Zepperse hoekjes sinds de jaren tachtig zowel het bankkantoor als de parochiezaal. Kantoorhouder Jos Put van het Gemeentekrediet gaf in 1995 een fotokalender uit met zes actuele opnamen uit Zepperen. Verzekeringsmakelaars Dirk en An Feytons verspreidden voor 2003 en 2004 een kalender met enkele sepiareproducties van oude Zepperse zichtkaarten, in combinatie met Sint-Truidense.

Verzamelaars en tentoonstellingen

Prentbriefkaarten werden op korte tijd razend populair. Veel jonge dames legden een verzameling aan in speciale albums. Niet alleen steden en dorpen, maar ook vorsten, personaliteiten, beroepen, natuur, romantiek, humor, militaria en bijzondere gebeurtenissen zoals rampen waren thema's. In een tijd met weinig media tussen 1900 en 1918 kon men thuis wegdromen bij de mooi gekleurde prentjes. (Chri)Stina Knapen (1871-1945), gouvernante bij de familie de Pitteurs-Hiegaerts op het kasteeltje 'Les Bégards', liet een drietal volle albums na. Uit de boodschapjes op de prentbriefkaarten blijkt dat veel kennissen en vriendinnen haar graag kaarten opstuurden om haar collectie aan te vullen. Verzameling Feytons.

Schepen en verzekeringsmakelaar Guido Feytons (1937-2005) heeft de onschatbare verdienste om een uitvoerige collectie prentbriefkaarten van zijn geboortedorp Wellen en van Zepperen te hebben aangelegd. Daarvan werd dankbaar gebruik gemaakt voor reproducties, zodat ze voor het nageslacht bewaard bleven. Willy Ilsbroekx van Schurhoven-Sint-Truiden heeft de meest volledige repro-verzameling van zichten uit Groot-Sint-Truiden aangelegd en het grootste, niet-digitale deel ervan in 2003 verkocht aan stadsgenoot Mark Dusar, toen vrijwilliger-conservator van het hoevemuseum. Later opgekocht door het Stadsbestuur. Daarbij zitten ook Zepperse items. Verzamelaar Roger Duchateau kwam in bezit van de fotonalatenschap Adrien Rietjens en verkocht enkele glasnegatieven aan Willem Driesen. Daarbij ook opnamen die dienden voor prentbriefkaartendruk.

De Gemeenschapsraad Zepperen organiseerde tijdens het Jaar van het Dorp 1978 in de "voorzaal" bij de Paters de tentoonstelling "Zepperen vroeger en nu". De in 1984 gestichte Remacluskring Zepperen bracht fototentoonstellingen onder de titel "Kèn dje se nog?" over het dorp (parochiaal vergaderlokaal en klassen 1984) en over onderwijshistoriek (voorzaal 1986). In 1991 volgden de toneelgeschiedenis "Nog altèd kemeide" (voorzaal) en tijdens de Open Monumentendag vergrote prentbriefkaarten (parochiezaal 1992). Verder was er ook aandacht voor oude zichten in het kader van de restauratie van de muurschilderingen, de Haspengouwse Fruitfeesten of het exposerende CSC-Zepperen. S.V.V.-Zepperen hield in de jaren tachtig een fototentoonstelling rond "Wandelen en kritisch kijken in de gemeente Zepperen". Vooral het boekje Zepperen 1850-1950 in 1976 en de Remacluskringboeken in 1993 (kerk), 1994 (oorlogen) en 1999 (volksleven) garandeerden de bewaring van het Zepperse fotoarchief in vele boekenrekken, ook die van uitgeweken dorpsgenoten.

Het boek Groot-Sint-Truiden. 100 jaar in beeld. Volks fotoboek, een kwaliteitsdruk maar met soms gebrekkige teksten, van de Heemkundige Kring Groot Sint-Truiden bracht in 1996 enkele mooie oude foto's bij een breder publiek in de kijker. Bij de viering van 100 jaar Sint-Aloysius Zepperen middelbaar onderwijs verzamelden geschiedenisleraars Ludo Buntinx en Jos Lacroix alle vindbare foto's voor een tentoonstelling in 2005.

In grote openbare verzamelingen van zichtkaarten bevinden zich nauwelijks Zepperse onderwerpen: het heemkundig documentatiecentrum van het Gemeentekrediet (later Dexia, nu gesloten) in Brussel en het fonds Limburgensia in de Bibliotheek Limburg-Hasselt (website
www.limburg.be/pbl), nu het HIP in de Provinciale Bibliotheek Limburg.

 

Lijst van momenteel gekende prentbriefkaarten met Zeppers onderwerp

De datering gebeurt aan de hand van reekskenmerken, dateerbare onderwerpen en poststempels met datum antequem (voor deze datum moest de prentbriefkaart zijn uitgegeven, de foto zelf kan van veel vroeger dateren omdat negatieven al eens herbruikt werden)

Uitgever

Kenmerken

Datering

Bijschrift en onderwerp

onbekend - donkerbruine druk van prent en zwarte van tekst onderaan
- gelig karton
- "POSTKAART" en belijning achteraan
- 140 x 89 mm
na 1891 - "GEBED ter eere de H. DRIJ GEZUSTERS", met kort gebed en imprimatur 31 juli 1891
Delée Hasselt - zwartwitdruk met vakken
- "B. Delée editeur Hasselt"
- "114/100"
minstens 1902 (post) - "Bedevaartplaatsen de drij gezusters bij St. Truiden" "Brusthem" "Ryckel" "Zepperen", oude preekstoel, oud hoogaltaar, geen glasramen, banken in kerk
onbekend - zwartwitdruk met vakken
- tekst in rood (met fouten)
- E. F. Ch.
- "120/100"
minstens 1904 (post) - "Bedevaartplods de drij gezusters (roud St. Truides)", oude preekstoel, oud hoogaltaar, geen glasramen, banken in kerk, met ingevoegde 19de-eeuwse prent met drie heiligen.
Delée Hasselt - zwartwitdruk met witte tekstrand beneden
- "B. Delée Hasselt"
- achteraan: "CARTE POSTALE. POSTKAART. Ce côté est exclusivement réservé à l'adresse"
- 140 x 90 mm.

minstens 1903 (post)
- "Environs de St. Trond. L'abbaye de R.P. Chartreux à Zepperen."
onbekend (repro) - zwartwitdruk zonder rand 1910 - "Zepperen. L'Alumnat St-Louis. Le jeu du football"
- "Zepperen. L'Alumnat St. Louis. Les nouveaux (1910-11)"
- "Zepperen. L'Alumnat St-Louis. La 1e section", met 1 dakkapel en beeld op sokkel op hoek grasveld (e-bay gemist)
- "Zepperen. L'Alumnat St. Louis. La 2e section"
- "Zepperen. L'Alumnat St. Louis. La 4e section"
onbekend (repro) - zwartwitdruk zonder rand
- bijschrift in vetjes
  - "L'Alumnat St-Louis. Zepperen, par Ordange (Limbourg)", met klasgroep voor voorgevel aan ingang
onbekend - zwartwitdruk met wit vlak beneden
- gotische tekst in blauw vet, tweetalig
- 138 x 89 mm.
- in reeks met "Brusthem"
1910 - "Zepperen Kerk Eglise", met lemen herberg bij kerkhofpoort
- "Zepperen - Kerk van binnen Intérieur de l'église", met oud hoofdaltaar, oude preekstoel, ikoon, enkel rechts glasraam, wijwatervat, kachelpijp
onbekend - zwartwitdruk met onderaan witte strook
- collage van drie afgerond uitgeknipte prentkaarten in getekende gotische bloemenrank op reliefpapier
1910 - handgeschreven bijschriften met accolade voor tweetalige uitleg "Zepperen Kerk van Binnen Intérieur de l'Eglise", "Rijckel Kerk van Binnen Intérieur de l'Eglise" "Brusthem Kapel van Binnen Intérieur de la Chapelle
Zepperen idem als gotische druk mét kachelpijp
Hesbania Gelinden - zwartwitdruk grijzig zonder rand met witte uitsparing voor bijschrift
- plaatsnaam in vetjes
- "Electro" "Hesbania" Gelinden
- "Carte postale postkaart" "Partie réservée à la correspondance" "Adresse du destinataire"
voor glasramen Bary 1922 - "Zepperen, Binnenste der Kerk.", idem als gotisch blauw, maar geen kachelpijp
Hesbania Gelinden - zwartdruk zonder rand
- plaatsnaam in vetjes
- "Electro" "Hesbania" Gelinden
na einde restauratie 1910 - "Zepperen, l'Eglise (De kerk).
met resten van sierslingers aan kerkhofpoort, geen torenuurwerk, herberg in leem met één verdieping, graf Loyaerts, fietser met kepi
Beschadigd exemplaar
Deproost - "Edit. Deproost"
- zwartwitdruk met links en onder witte rand en rechts brede tekstrand
- belijning achteraan
- 138 x 88 mm.
1911 Herberg Bij de Woe, Eynestraat met gezelschap buiten. Krantenknipsel uit ...
Ghuys Hasselt - zwartwitdruk met witte achterzijde
- "Uitg. Ghuys, Hasselt" met schreef, rechtop aan de kant
- tekst recht schreefloos tweetalig
- in zelfde reeks: gemeentehuis en station Ordingen
minstens 1912 (post) - "Zepperen - L'Eglise - De Kerk.", nog geen torenklok, lemen herberg bij kerkhofpoort, grafmonument Loyaerts
- "Zepperen - L'Eglise - De Kerk.", met zuidzicht, geen torenklok, wel nieuwe sacristie, vrouw en man aan het werk in de tuin, met bonestaken
- "Zepperen - Château Bogaerden - Kasteel van Bogaerden."
- "Zepperen - Alumnat St Louis" (niet tweetalig)
onbekend (repro) - opgelet: opmaak bijschriften niet identiek, wel beide uit nalatenschap Mesterke, unieke fotokaarten? tussen 1910 en 1914 - "ZEPPEREN. - Maison J. Renaerts-de-Fraipont", met villa Mesterke uit 1904
- "ZEPPEREN - de kerk.", met kapelanij uit 1907, monument Derie (+1910), geen torenuurwerk
Préaux Ghlin

Leunen-Hechtermans
- zwart-witdruk met groenige achterzijde met "CARTE POSTALE CORRESPONDANCE ADRESSE"
- "Edit. Leunen-Hechtermans"
- "PRéAUX A GHLIN"
- tekst recht Nederlands
- 140 x 90 mm.
1920 - "ZEPPEREN. - Dorpsstraat.", met winkelier Leunen met pet en met rademaker en fiets
- "ZEPPEREN. - Dorpsplein.", kleine lindebomen, koekar
- "ZEPPEREN. - Villa Gilissen-Thewis", witgekalkt
- "ZEPPEREN. Graf der Gesweeuvelde Soldaten (1914).", met kapelanij en fout in bijschrift
- "ZEPPEREN. - Altaar der H. Genoveva.", voor restauratie muurschilderingen en verplaatsing altaar, met vrouwfiguur op rug gezien
- "ZEPPEREN. - Kerk.", voor verhoging herberg kerkhofpoort, dames in cafédeur, nog geen betonnen hek rond kerkhof, wel ijzeren paaltjes, kleine lindebomen
- "ZEPPEREN. - Kerk.", met vrouw op rug gezien in kerksteegje
- "ZEPPEREN. - Zustersschool.", na nieuwe schoolvleugel
- "ZEPPEREN. - Statiestraat.", met nogal wat volk
- "ZEPPEREN. - Villa Paesmans-Nijs"
- "ZEPPEREN. - Klooster der Assompsonisten"
- "ZEPPEREN. - Kasteel", met Leunen op het hek en zicht op de noordzijde
- "ZEPPEREN. -
Préaux Ghlin


Domien Mommen

- zwart-witdruk met gelige achterzijde
- "PRéAUX à GHLIN"
- "Uitg. Dom. Mommen" op achterzijde
- tekst cursief tweetalig
- 138 x 89 mm.
+-1925 - "ZEPPEREN - Kerk - Eglise", ijzeren paaltjes op kerkhof, jonge linde voor grote linde
- "ZEPPEREN De Groote Lindenboom Le Grand Tilleul"
- "ZEPPEREN Jongens Gemeenteschool Ecole communale pour garçons", met o.m. Basile Schoenaerts (°1913) en Louis Priemen (°1911), naar verluidt 1923
- "ZEPPEREN St. Aloysius Alumnaat Alumnat St. Louis", met voorgevel ingang
- "ZEPPEREN St. Aloysius Alumnaat Alumnat St. Louis", met noordgevel vanuit park
- "ZEPPEREN Kerk (binnenzicht) Eglise (intérieur)", met oude preekstoel
- "ZEPPEREN Kerkstraat - Rue d l'Eglise"
- "ZEPPEREN Autaar der H. Genoveva Autel de Ste. Géneviève"
- "ZEPPEREN Dorpsplein - Place du village", met grapjas op fiets, electriciteitspaal
- "ZEPPEREN - Statiestraat Rue de la Station"
- "ZEPPEREN (environs) Kasteel van Ordingen Château d'Ordange"
- "ZEPPEREN (environs) Hoeve van 't Kasteel van Ordingen Ferme du château d'Ordange"
- "ZEPPEREN (environs) Park van 't Kasteel van Ordingen Parc du château d'Ordange"
- "ZEPPEREN Oud Spaansch Kasteel der 16e eeuw Ancien château espagnol du 16e siècle", witgekalkt
Préaux Ghlin - zwartwitdruk zonder rand
- "PRéAUX à GHLIN"
- tekst cursief ééntalig
voor 1927 - "ZEPPEREN - Les Beggards", staand, straatzicht voorgevel met Italiaanse populier links en voetstuk met liggende paalsteen, poortduiventil, kantelenmuurtje en woonhuis
- "ZEPPEREN - Les Beggards", idem, maar liggend
Préaux Ghlin - zwartwitdruk met tekstrand onderaan en gekartelde rand
-"O. PRéAUX ET CIE GHLIN"
- plaatsnaam in vetjes
- 140 x 90 mm.
voor 1927? - "Zepperen Les Bégards.", met links stenen paal en voetstuk, idem +-1925 staande foto
Desaix - sepiadruk zonder rand
- plaatsnaam in vetjes
- DESAIX-logo
- 138 x 89 mm.
minstens 1929 (post) - "1. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten - Sint-Aloysius Alumnaat", met zicht vanuit park op noordgevel
- "2. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten - Sint-Aloysius Alumnaat", met ringmuur en serre
- "3. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten - Sint-Aloysius Alumnaat", gevel noord
- "4. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten Sint-Aloysius Alumnaat", met studiezaal
- "5. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten Sint-Aloysius Alumnaat - De Grot"
- "7. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten Sint-Aloysius Alumnaat", refter
- "8. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten Sint-Aloysius Alumnaat", kapel
- "9. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten Sint-Aloysius Alumnaat", slaapzaal
- "10. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten Sint-Aloysius Alumnaat", met voorgevel zonder extra verdieping en OLV-beeld
- "11. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten Sint-Aloysius Alumnaat", voorgevel
- "12. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten - Sint-Aloysius Alumnaat - Ander zicht op 't park"
- "13. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten - Sint-Aloysius Alumnaat - Het voetbal plein"
- "14. Zepperen (Limburg) - P.P. Assumptionisten - Sint-Aloysius Alumnaat - Weelderig hoekje naar het eiland"
onbekend (repro) - zonder rand na 1915 (traptorentje) - "10. Zepperen (Limburg) - Sint-Aloysius Alumnaat en Kasteel der Bogaerden"
onbekend (repro) - zonder rand
- plaatsnaam in vetjes
voor 1935 (verdieping) - "Zepperen St.-Aloysius Alumnaat der Paters Assumptionnisten"
Desaix Brussel - zwartwitdruk met rechts tekstrand
- "Phototypie DESAIX Bruxelles"
- 137 x 86 mm.
minstens 1929 (post) "12 ZEPPEREN (Limburg) - P.P. Assumptionisten. Sint-Aloysius Alumnaat", met klasfoto
onbekend (repro) - sepia zonder rand
- "Zepperen" in vetjes
- zelfde reeks als "Godelieva"-reeks?
1930 - "Zepperen.- Dorpsplein", met grote lindebomen, electriciteitspaal, luifel 't Mesterke, huis Lom Vanschoenwinkel, herberg Coopmans
- "Zepperen. - Kerk", met verdieping op herberg en jonge fietsers bij kerkhofpoort
- "Zepperen Hoogaltaar en koor", met 3 glasramen en marmeren hoogaltaar
- "Zepperen. - Gemeenteschool", met oversteker
- "Zepperen. - Statiestraat"
- "Zepperen. - Altaar der H. Genoveva"
- "Zepperen. - St. Aloysius Alumnaat der Paters Assumptionisten"
- "Zepperen. - Binnenzicht der kerk", met centrale gang vol individuele bidstoelen
Rietjens Sint-Truiden - sepia zonder rand
- soms geen tekst vooraan maar achteraan, plaats in vetjes versokant
- "Drukkerij(-)Fotografie Adrien Rietjens, St. Truiden"
- 137 x 90 mm. of 87 mm.
na plaatsing retabel 1934 - "Zepperen. - Altaar der H. Godelieva", verkeerde benaming
- "Zepperen. - Gemeenteschool", met oversteker
Desaix

Rietjens Sint-Truiden
- zwartwitdruk
- DESAIX-logo
- "Fotodrukkerij Adr. Rietjens St-Truiden"
minstens 1934 - "Zepperen Hoogaltaar en koor"
- "Zepperen Binnenzicht der Kerk"
Nels - zwartwitdruk met licht gekartelde witte rand
- tekst in onderkast wit uitgespaard in foto
- Nels-logo uitgespaard in wit in foto en ook achteraan
- "Foto Alb. Maurissen, Bilzen"
- 140 x 90 mm.
minstens 1936 (verbouwing school) - "St. Aloysius Alumnaat P.P. Assumptionisten, Zepperen", "Middengang."
- "Voorgevel." (geen gekartelde rand)
(Rietjens Sint-Truiden) - zwartwitdruk met licht gekartelde witte rand
- tekst in kapitaal wit uitgespaard in foto
- "PATERS ASSUMPTIONISTEN ST. ALOYSIUS-ALUMNAAT ZEPPEREN"
- 139 x 90 mm.
minstens 194(0?)(post) - "KLOOSTERGANG"
- "MIDDENGANG (VOORKANT)"
- "SPORTPLEIN"
- "STUDIE"
- "ZUSTERSHUIS"
- "VIJVER"
Thill-Nels Brussel

Kerkfabriek Sint-Genoveva

- zwartwitdruk met gekartelde witte rand
- THILL-logo en NELS-logo
- "Ern. Thill, Brussel"
- "photo thill"
- glans
- 149 x 105 mm.
- bijschrift op achterzijde
muurschilderingen voor 1941 - "KERK VAN ZEPPEREN. Koor en zijkapel van St. Genoveva"
- "KERK VAN ZEPPEREN", met betonhek rond kerkhof
- "KERK VAN ZEPPEREN. Altaar retabel van St. Genoveva (gesloten)"
- "KERK VAN ZEPPEREN. Altaar van St. Genoveva."
- "KERK VAN ZEPPEREN. St. Christoffel muurschildering van 1509."
- "KERK VAN ZEPPEREN. Piëta (XIIe eeuw)."
- "KERK VAN ZEPPEREN. Laatste oordeel muurschildering van 1509."
- "KERK VAN ZEPPEREN. Leven van de H. Genoveva muurschildering van 1509."
- "ST. GENOVEVA ZEPPEREN. Gothische kerk (XVe eeuw) met romeinse toren."
- "ZEPPEREN. St. Genoveva Kerk - Binnenzicht", met oude individuele stoelen en preekstoel
onbekend (repro) - zwartwitdruk met vijf kaders met portretfoto van gesneuvelde
- 140 x 90 mm.
- "Foto Adr. Rietjens, St-Truiden"
na 1945 - "STEUNT HET GEDENKTEEKEN DER GESNEUVELDEN VAN ZEPPEREN 1940 1945"
- namen en sneuveldata van Joseph Engelbosch, Albert Van Langenhove, Emile Renaerts, Armand Hontiens en Robert Knapen
Scandinavia
C. Dirix-Werck
-"Uitg. Fa. C. Dirix-Werck, Hasselt, Tel. 011.237.97 Scandinavia ..., ingevoerd product"
- zwartwitdruk met rechte witte rand
- glans
- 142 x 93 mm.
- bijschrift op achterkant
1954 - 126 "O.L.Vrouw Onbevlekt in kloostergang van het St. Aloysiusgesticht Zepperen"
- 127 "Noordervleugel van het St. Aloysius-Instituut, Zepperen"
- 124 "Voorgevel van het St. Aloysius-Instituut Zepperen"
- 123 "Patrones van het Liefdewerk der Gelovige Zielen. St. Aloysius-Instituut Zepperen"
- 122 "Kapel van het St. Aloysius-Instituut Zepperen
onbekend (repro) - kleurendruk zonder rand minstens 1952 (post) - "Goeden dag uit Zepperen", met fictieve tekening van trein
- "Souvenir de Zepperen" met bloementekening
- "een Goedendag uit Zepperen" met bloemen (minstens 1952, post)
onbekend - zwartwitdruk zonder rand
- glans
- 150 x 105 mm.
- bijschrift op achterkant
1962-1972 - "SINT ALOÿSIUS INSTITUUT Kasteelstraat, 11 ZEPPEREN", winterse luchtfoto met toneelzaal zonder sporthal, huis schoolhoofd Jef Celis in opbouw
onbekend - kleurendruk met witte scheidingslijnen
- zonder rand
- halfmat
- tekst tussen kaders
- tekst verso:
"ST.ALOYSIUSINSTITUUT Kasteelstraat 53, 3813 ZEPPEREN Tel. 011-68.24.63"
na 1972 - "St.-ALOYSIUS INSTITUUT ZEPPEREN", met centraal de voorgevel van het oud gebouw kant ingang en daarrond twee zichten op en in de nieuwe sporthal en twee zichten op de nieuwe klaspaviljoenen
Thill Brussel

Kerkfabriek Sint-Genoveva

- kleurendruk zonder rand
- NELS-logo
- "Uitg. Thill n.v. 76, rue de la Senne, Brussel"
- glans
- 148 x 105 m.
- bijschrift op achterkant
1974 - 3 "ZEPPEREN St Genoveva Kerk", met nog oude linde bij kerkhofpoort
- 2 "ZEPPEREN St Genoveva Kerk Binnenzicht-Altaar"
Studiekring Ons Molenheem Kinrooi - donkerblauwe druk met witte tekstrand beneden
- "Studiekring Ons Molenheem Venlosesteenweg 133 3688 Kinrooi"
- "D/3384/1987/02"
- "POSTKAART"
- 140 x 90 mm.
1987 - "382 - ZEPPEREN (LB) - Moffenmolen - 1980-1985."
Thill
Kerkfabriek Sint-Genoveva
- kleurendruk zonder rand
- "(C) Uitg., Thill, N.V., Brussel"
- NELS-logo
- "ST. GENOVEVAKERK ZEPPEREN Muurschilderingen 1509"
- glans
- 147 x 104 mm.
1993 - "St Genovevacyclus"
- "Laatste Oordeel Detail: Heilige Vrouwen"
- "Laatste Oordeel Detail: Hel en Vagevuur"
- "St Kristoffel"
- "Laatste Oordeel, detail"
- "Madonna met kind", met links en rechts blanco rand
- "Laatste Oordeel"
- "Laatste Oordeel Detail: Adriaen der Stockhueder"
AVM
Toerisme Sint-Truiden
- kleurendruk met smalle grijsrand en brede witrand met daarin "SINT-TRUIDEN"
- "AVM VN.96 1804"
- "FOTO: Stef Vanschoubroek"
- "Toerisme Sint-Truiden Tel. 011/68 62 55"
- glans
- bijschrift op achterzijde
- 148 x 105 mm.
1998 - "SINT-TRUIDEN -Bloesem -Floraison -Blüte", met kerk van Zepperen vanuit de kapelanijtuin
       


Remacluskring Zepperen
Willem Driesen
versie zaterdag 17 mei 2014

Bronnen

- mededelingen Raf Van Laere, Provinciale bibliotheek, Hasselt, en Jos Leemans, Herk-de-Stad
-
(Karel VERHELST), Limburgse gemeenten in beeld. Vroeger en nu. Een tentoonstelling over de prentbriefkaartencollectie van de Provinciale Bibliotheek Limburg. HIP Limburg, Hasselt: Provinciale bibliotheek Limburg, 2008-2009.
- Jos GRAINDOURZE, Het portrettenmanneke, in: Grepen uit het dorpsverleden van Hoepertingen, jg. 8, 1983, p. 460-463: op basis van handschrift uit de jaren 1968-1969 in Heers.

Over het fenomeen prentbriefkaart:
- Marcel MODAVE, Sint-Truiden in oude prentkaarten, Zaltbommel: Europese bibliotheek, 1974.
- Jos PHILIPPEN, Geschiedenis en charme van de prentkaart, Diest: Europa, 1977.
- Aline RIPERT en C. FRERE, La carte postale, son histoire, sa fonction sociale, Presse Universitaire de Lyon,: Editions du CNRS, 1983.
- J. D. C. VAN DOKKUM, Een stukje geschiedenis van de prentbriefkaart, Groningen: Noorderhoek, 1988.
- Luc VINTS en Jeannine RAEYMAEKERS, Prentbriefkaarten: een bron als (g)een ander, tentoonstellingscatalogus, Leuven: KADOC, 1996.
- Tom PHILLIPS, The postcard century: 2000 cards and their messages, Londen: Thames & Hudson, 2000.
- Antoon DEVOGELAERE, Het leven in kaart gebracht, Aalst: eigen beheer, 2002.
- Hans VAN LITH, Ik denk altijd aan jou. Prentbriefkaarten tussen front en thuisfront 1914-1918, Zaltbommel, 2006.
-
www.cartophilie.be; www.prentbriefkaarten.info (Vereniging documentatie prentbriefkaarten); http://de.wikipedia.org/wiki/Postkarte;
- Jean-Marie DUVOSQUEL, Kaarten en plannen, topografische iconografie, in Bronnen voor de studie van het hedendaagse België 19e-21e eeuw, 2de herz. en uitgebr. uitg., Brussel: Koninklijke Commissie voor Geschiedenis, 2009, p. 1409-1411. On line:
www.kcgeschiedenis.be/pdf/bronnen/41KaartenPlannenTopografischeIconografie.pdf
- Jan HERTOGHS, Groeten uit Oud-België. De pioniers van de prentkaart, in Humo, nr. 3653, 7 september 2010, p. 134-139. Naar aanleiding van website
www.delcampe.be.

Dank aan Guido Feytons voor de mogelijkheid om zijn verzameling deels te reproduceren in 1984 en 1992. Ook dank aan zijn zoon Dirk die de albums van verwante Christina Creten liet bestuderen. Dank aan Jos Neven van Brustem en Willy Ilsbroekx van Sint-Truiden voor hun ruilbereidheid. Dank aan de vele dorpsgenoten, waarbij Sophie Vanoirbeek-Claes en Florence Gilissen-Vanstapel(+), voor uitleen of gift van originele prentbriefkaarten en 19de-eeuwse foto's.

 


Zepperen
Homeknop