LEVENSCYCLUS VAN DE HONINGBIJ



VLAAMSE IMKERSBOND VAN BRUSSEL EN OMSTREKEN


LEVENSCYCLUS VAN DE HONINGBIJ

 

Er valt zoveel over te zeggen ... Dit wordt een artikel van lange adem! Let's begin with the begin. Maar ja, wat is het begin? Weet je wel, de kip of het ei? Bij de bijtjes wordt dit: de zwerm of het ei? OM het eenvoudig te houden, begin ik met het ei. En daar begint het al!

 

HET EI

Er zijn 2 soorten eitjes, bevruchte en onbevruchte. En ja, die onbevruchte eitjes komen ook uit, dat worden mannetjes of "darren". Resultaat: darren hebben geen vader, maar wel een grootvader. Snap je?

Een eitje van een dar is drie dagen in eitjesfase, daarna ontstaat een larve die gedurende drie dagen gevoed wordt met koninginnebrij. Na die drie dagen krijgt de larve gedurende nog drie dagen een mengeling van stuifmeel en nectar toegediend. Na deze tweede fase (6 dagen larf, ofte 9 dagen nadat het eitje gelegd werd) gaat de dar zich inspinnen in een cocon waar hij verschillende metamorfoses zal ondergaan, tot deze dar 24 of 25 dagen na de eierleg uitkomt.

De andere eitjes kunnen 2 bestemmingen hebben: werkster of koningin. Het verschil zit hem in de voeding.

 

De werkster wordt gevoed met hetzelfde recept als de dar en heeft daardoor een levensduur van ~ 45 dagen in de zomer en ~ 6 maand als ze in de late zomer of herfst geboren is. Het eitje wordt werkster na 21 dagen.

De koningin of "moer": deze krijgt gedurende de 6 dagen larffase enkel en alleen koninginnebrij. Wanneer ze geboren wordt (16 à 17 dagen na de eierleg), zal ze haar leven lang enkel koninginnebrij als voeding krijgen en kan daardoor tot 5 jaar leven!

Om volledig te zijn, dien ik te vermelden dat werkster en dar in volwassen toestand enkel stuifmeel en nectar als voeding krijgen. De darren worden door de werksters gevoed.

 

In een normale kolonie legt de koningin de eitjes. Ze begint de eierleg enkele dagen nadat ze bevrucht werd (max. 20 dagen na haar geboorte). Indien er door een of andere reden geen moer meer in het volk aanwezig is, beginnen na enige tijd sommige werksters eitjes te leggen. Vermits zij niet bevrucht zijn, kunnen zij enkel dareitjes leggen en gaat de kolonie ten onder.


 

HET VOLK

 

Het volk of de kolonie. Een volk bestaat uit één moer, duizenden werksters en ( ~ van lente tot herfst ) uit honderden darren. Alles begint met de "zwerm". Dit is een tros bijen die het nieuwe volk bevat. Samenstelling: één moer, vergezeld van het aantal werksters en darren die de oorspronkelijke kolonie kan missen. Deze zwerm vertrekt uit de kast van het oorspronkelijke volk en gaat zich nestelen in een natuurlijke holte, maar meestal wordt hij opgevangen en belandt (gelukkig maar!) in een bijenkast bij een imker.

De jonge bijen van de zwerm gaan onmiddellijk over tot het uitbouwen van het nest. Dit doen zij met behulp van was die "gezweet" wordt door hun wasklieren. Zij maken "wasraat" aan, rekken de cellen waarin de moer zal leggen. Zogauw de moer aan de leg gaat, kunnen we binnen de 3 weken versterking verwachten van de nieuwgeboren werksters en zal de kolonie zich nog sneller uitbreiden.


 

Ondertussen gaan oudere werksterbijen over tot de bewaking en het oogsten. Wat oogsten zij zoal?

- nectar (uit de bloemetjes of op de bladeren, in dit laatste geval noemt het "meeldauw"), dient voor de voeding van larven, bijen (werksters en darren) en eveneens om een winterreserve honing aan te maken;

- stuifmeel op de meeldraden van de bloemen, dient - samen met de nectar als voeding voor alles wat in de kast zit, behalve (weet je nog?) een koninginnelarf of een koningin;

- propolis. Dit is een plakkerig bestanddeel dat oude werksters op sommige bomen halen. Dit is het medicijn van de bijen. Zij ontsmetten de kast ermee, plakken gleuven en gaatjes dicht en omsluiten infectiebronnen, die dan geen bron van besmetting meer vertegenwoordigen. Vb. een muis glipt de kast binnen en wordt door de bijen door hun gifangels gedood. De bijen krijgen dit beest niet buiten en gaan het volledig inkapselen met propolis, zodat dit dier geen infecties kan veroorzaken bij het ontbinden.

- water. Op een jaar worden honderden (jawel!) liters water in een volk binnengesleept voor de voeding, zowel als voor de afkoeling. Later meer uitleg.

Daarbuiten produceren jonge bijen was en koninginnebrij.

Wanneer nu het jonge volk tot ontwikkeling komt, produceert de koningin langzaam aan meer eitjes per dag, waarvan zij er één per cel legt. Dit kan gaan tot 2000 eitjes per dag. Nee, nee, er staat geen nul teveel! Zij legt meestal werkstereitjes en - als het seizoen gunstig is - eveneens wat onbevruchte eitjes. Dat wordt "darrebroed". De kolonie groeit stilletjes aan tot een top, waar er tot 60000 bijen kunnen aanwezig zijn. Door signalen in het overbevolkte volk, gaan de werksters sommige eitjes anders gaan behandelen. Zij gaan de cellen van sommige eitjes verticaal uitbouwen en aan de jonge larf enkel en alleen koninginnebrij voederen. Weet je nog waarom? Ja, ja, ze gaan koninginnen aanmaken. Langzamerhand stijgt de "zwermstemming" in de kolonie. Wanneer deze "koninginnecellen" gesloten worden (na 9 dagen), stijgt de zwermstemming ten top en verdeelt het volk zich in twee. Het deel met de oude koningin gaat "zwermen". Deze zwerm verzamelt zich buiten de kast en vertrekt. Ja, bij de bijtjes gaat de moeder met een deel van haar kroost een nieuwe woonst zoeken. En zo hebben we terug een volk. Back to start!

In het overgebleven volk "moerloos, maar met koninginnecellen", gaat het leven gewoon door. Wanneer de eerste maagdelijke koningin uit de cel gaat komen, wordt er in het volk een beslissing genomen tussen: gaan we nog zwermen of is ons volk nu te zwak geworden om te zwermen?

In het eerste geval, gaat de eerstgeboren onbevruchte moer terug met de helft van de bijen zwermen. In het tweede geval, gaan de werksters alle nog niet uitgekomen koninginnen doden en zal de eerstgeboren moer de koningin van het volk worden. Zogauw zij bevrucht is, kan de cyclus herbeginnen.

 

 

Terug naar startpagina