De laureaten van de voorbije Romulus-uitreikingen

Laureaten Romulus-prijs S.P.Q.R.


Laureaat ROMULUS 2016: Gallo-Romeins Museum Tongeren

Het Gallo-Romeins Museum in Tongeren zet zich de jongste jaren steeds sterker op de kaart door aangepaste tentoonstellingen te organiseren die rechtstreeks refereren aan het verleden waaraan het museum zijn naam ontleende. Zo waren er expo’s rond Ambiorix en de Etrusken, die wegens groot succes zelfs moesten worden verlengd. Eerder al hadden we kennisgemaakt met Sagalassos, City of Dreams, een tentoonstelling opgezet rond het levenswerk van prof. Marc Waelkens (KU Leuven), die in 2012 onze Romulusprijs in ontvangst mocht nemen.

Het meest recente tentoonstellingsproject in het Museum, Gladiatoren - Helden van het Colosseum, was eigenlijk op maat van S.P.Q.R. gemaakt en we waren er op het openingsweekend dan ook graag als eersten bij om met een groep deze mooie tentoonstelling te bezoeken. Sinds begin deze maand is ze afgelopen, maar niet vooraleer half maart nog werd uitgepakt met een heus gladiatorenfestival. De tentoonstelling wordt nu verplaatst naar Denemarken en reist ten slotte naar Nijmegen, waar ze te zien zal zijn van 1 oktober 2016 tot 5 maart 2017. De tentoonstelling rond de gladiatoren in Tongeren lokte 115.000 bezoekers, dat zijn er gemiddeld zowat 830 per dag. Voor Tongeren was dat een record. Voor een Vlaams museum is dat eveneens een uitzonderlijk cijfer. Wat het Gallo-Romeins Museum de voorbije jaren realiseerde is fantastisch. Maar de recente tentoonstelling bewijst vooral dat Tongeren er alsmaar beter in slaagt zich op de kaart te zetten als het om Romeinse en Gallo-Romeinse zaken gaat.

Het stopt echter niet met tentoonstellingen. Er worden ook randactiviteiten georganiseerd, zoals het voormelde gladiatorenfestival en de gladiatorenrun. De tentoonstellingen worden ook steeds kindvriendelijker. Er zijn fraaie en spannende workshops, waarbij kinderen spelend kennismaken met het Gallo-Romeinse verleden en ze geschiedenis niet langer beschouwen als een saai studievak maar als boeiende en interessante materie. Dat is zoals het moet. Geen enkel ander museum in dit land slaagt er tot nog toe in om de Romeinse oudheid op een dergelijke en schitterende manier tot bij het grote publiek te brengen. Erg bijzonder aan het museum in Tongeren is de zeer uitgebreide boekenwinkel, met een enorm aanbod aan boeken over de meest uiteenlopende Romeinse onderwerpen, maar ook strips, gadgets, t-shirts, spellen, en vele andere zaken. Een dergelijke thematische ‘bookshop’ in een museum is eveneens ongezien in dit land. Je moet al naar Rome reizen om een dergelijke verzameling bij elkaar te zien.

Voor de enorme inspanningen van dit jaar en de voorbije jaren, om Rome, de Romeinen en de oudheid in ons land op de kaart te zetten, schenkt S.P.Q.R. heel graag de Romulusprijs 2016 aan het Gallo-Romeins Museum in Tongeren.

De prijs werd uitgereikt door rector Rik Torfs (KU Leuven) aan de Limburgse gouverneur Herman Reynders.


Laureaat ROMULUS 2015: Anfiteatro

(de vereniging Anfiteatro uit Sint-Niklaas stelt zich tot doel mensen samen te brengen die geboeid zijn door 'la cultura italiana' in al haar aspecten: kunst en taal, film en muziek, mode en design, geschiedenis en actualiteit, eten en drinken ...),
uitgereikt door Denise Vandepoort, schepen van cultuur van de stad Leuven.


Laureaat ROMULUS 2014: Rocco Granata

(de man die door zijn opmerkelijke levensverhaal
Vlaanderen en de rest van de wereld liet kennismaken met Italië
en de Italiaanse cultuur maar die het voorbije jaar ook mee vorm gaf
aan de succesvolle Vlaamse film Marina, geregisseerd door Stijn Coninx),
uitgereikt door Bieke Verlinden, de jongste schepen van de stad Leuven.


Laureaat ROMULUS 2013: Viroviacum Romanum vzw

(de organisatoren van het tweejaarlijkse Gallo-Romeins weekend in Wervik)
dat reeds voor de 10de keer plaatsvond,
uitgereikt door archeoloog Bernard Van Daele,
alias de re-enactment-speler Quintus Spurius Ligustinus.


Laureaat 2012: Marc Waelkens

(voor zijn inzet en de organisatie van de Sagalassos-tentoonstelling
in Tongeren en zijn levenswerk, zijnde het archeologische opgravingsproject
met dezelfde naam)
Laureaat 2010: Bernard Vandaele

Laureaat 2011: Herman Cole

(voor zijn jarenlang enthousiasme als gids, begeleider,
auteur, pleitbezorger voor het Italiaans theater,
en zijn solidariteitsactie voor de aardbevingsslachtoffers in L'Aquila)
Laureaat 2010: Herman Cole

Laureaat 2010: Bernard Vandaele

(voor zijn jarenlang enthousiasme als legionair Quintus,
en als archeoloog-bezieler van de vzw Kelemantia)
Laureaat 2010: Bernard Vandaele

Laureaat 2009: Guido Cuyt

(voor zijn jarenlange inzet als voorzitter van de AVRA,
de Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie)
Laureaat 2009: Guido Cuyt

Laureaat 2008: rector P. Hugo Vanermen, mSC.
(initiatiefnemer boek 'Fiamminghi in Rome')
Laureaat 2008: rector P. Hugo Vanermen, mSC. (initiatiefnemer boek 'Fiamminghi in Rome')

Laureaat 2007: Vereniging LETS
(organisatoren Romeins weekend Tienen)


Laureate 2006: Marleen Martens (archeologe)


Laureate 2005: Carine Cuypers
(auteur 'De Magie van Rome')

  

S.P.Q.R., onze eigenste Vereniging van Romevrienden, reikt ieder jaar op 21 april (de officiële stichtingsdag van Rome) tijdens de jaarlijkse receptie voor alle leden en sympathisanten de Romulus-prijs uit. De Romulus wordt toegekend aan een persoon, organisatie of bedrijf. De enige voorwaarde om deze trofee in de wacht te slepen is dat men het voorbije jaar een opmerkelijke inspanning moet hebben gedaan voor de promotie van Rome of Italië in het algemeen. Deze prestatie kan zich situeren in het culturele, gastronomische, literaire of een ander milieu en wordt sinds 2005 jaarlijks beloond met de Romulus. De Romulus van S.P.Q.R. is een stevige en gepersonaliseerde versie van het beroemde beeldje van de Romeinse wolvin, die volgens de legende de stichters van Rome zou hebben grootgebracht. Wie de Romulus ontvangt, mag rekenen op de blijvende waardering van S.P.Q.R., ontvangt een eeuwigdurend gratis lidmaatschap van de vereniging en mag er zeker van zijn dat de geleverde prestatie niet onopgemerkt zal blijven in binnen- en buitenland.

Romulus en Remus, volgens de oeroude Romeinse legende tweelingzoons van de god Mars en van Rhea Silvia, zouden de stichters van Rome zijn. Door Amulius, een broer van hun grootvader Numitor, werd de tweeling in een mandje in de Tiber geworpen. De mand bleef echter in de modder steken aan de voet van de Palatijnse heuvel nabij een grot gewijd aan Faunus. De kinderen, aldus gered, werden door een wolvin gezoogd in de schaduw van een vijgenboom, waar later de herder Faustulus hen vond, die hen door zijn vrouw liet grootbrengen. Volwassen geworden, doodden Romulus en Remus Amulius en stichtten een nederzetting op de Palatijnse heuvel. Er ontstond echter een twist tussen de broers, waarop Romulus zijn broer doodde en zelf heerste over het jonge Rome. Om de bevolking uit te breiden, maakte Romulus de plaats tot asiel of wijkplaats voor ballingen en vluchtelingen; het tekort aan vrouwen werd opgeheven door de Sabijnse maagdenroof, waarna de vestiging met de Sabijnse nederzetting op de Quirinalis samensmolt en Romulus met de Sabijnse koning Titus Tatius de regering deelde. Na de dood van de laatste was Romulus alleenheerser. Op het einde van zijn regering werd hij door de god Mars ten hemel gevoerd en genoot hij, vereenzelvigd met de Sabijnse god Quirinus, goddelijke eer. Sommige oude teksten vermelden dat Romulus op het Forum werd begraven. Daar zijn alleszins vondsten gedaan die dateren uit de tijd dat het verhaal van Romulus en Remus zich situeert. Wie iemand (persoon, organisatie, bedrijf,...) wil nomineren voor de Romulus-prijs mag steeds een mailtje sturen: romulus@spqr.be.

Uitreiking Romulus 2007

Vereniging LETS (organisatoren Romeins weekend Tienen)

De laureaten van de derde Romulus van S.P.Q.R. werden de organisatoren van het schitterende Romeinse weekend dat op 22, 23 en 24 september 2006 plaatsvond in de stad Tienen. De Romulus is een trofee die wordt geschonken aan een persoon, organisatie of bedrijf, welke het voorbije jaar in ons land een opmerkelijke inspanning heeft gedaan voor de promotie van Rome of Italië in het algemeen. Deze prestatie kan zich situeren in het culturele, gastronomische, literaire, toeristische of ander milieu. De derde Romulus werd uitgereikt door deken Dirk De Gendt, die als ‘kerkelijke overheid’ in de voetsporen treedt van zijn voorgangers-uitreikers Marc Vervenne (rector KU Leuven) en politicus-burgemeester Louis Tobback. Deze laatsten schonken eerder een Romulus aan archeologe Marleen Martens (2006) en Carine Cuypers (2005).

Met weinig middelen maar met groot enthousiasme en de tomeloze inzet van vele vrijwilligers hebben een aantal vrienden en vriendinnen van de Tiense vereniging LETS op 22, 23 en 24 september vorig jaar volkomen belangeloos 'Rome' en de 'Romeinen' op een in ons land zelden geziene en fantastische manier in de kijker gezet. Het aantal activiteiten dat tijdens dit weekend werd aangeboden was enorm en bovendien zeer gevarieerd.

Met dit evenement zorgden ze voor een ongeziene promotie die, gezien de belangstelling van vele Romeliefhebbers, zelfs nationale dimensies kreeg. Daardoor (her)ontdekten duizenden mensen de stad Tienen als voormalige Romeinse vicus (*). Dat gewone burgers zoiets voor elkaar krijgen is een niet geringe verdienste. Wij, van S.P.Q.R., durven zelfs stellen dat de enorme aandacht en grote belangstelling voor de inmiddels beroemde Gallo-Romeinse tumuli, die tijdens de recente Monumentenstrijd volkomen onverwacht een finaleplaats behaalden, mede te danken is geweest aan dit Romeinse weekend.

Dit alles verdient volgens S.P.Q.R. de hoogste waardering. Dat mensen op een dergelijke manier, dank zij de inzet van vrijwilligers en enthousiaste medewerkers, kunnen worden samengebracht op één evenement, zorgt ervoor dat Vlaanderen nog steeds zo'n unieke leefgemeenschap is. Met deze Romulus bekroont S.P.Q.R. dan ook tegelijk het verenigingsleven in het algemeen. De laureaten, die zaterdag met een kleine afvaardiging werden uitgenodigd om hun prijs in ontvangst te nemen, mogen hier terecht zeer fier op zijn. We kunnen alleen maar hopen dat er overal in ons land nu en dan eens mensen opstaan zoals Hortense Ipers, Karin Massin, Chris Devos, Luc Uten en Marina Gelaude (**).

“Het zou dan ook jammer zijn indien het stadsbestuur van Tienen en de provincie Vlaams-Brabant hun opnieuw in de belangstelling gekomen Romeinse cultuur-historische erfgoed in de toekomst niet zouden koesteren als een enorme toeristische troef. Wij en vele anderen wachten dan ook vol ongeduld op nieuwe initiatieven. Eender of dit nu een tweede Romeins weekend is, het vervolg van een schitterende expo zoals ‘Doodgewoon in Tienen’ of de lang verwachte herwaardering van de tumuli-site: de stimulans is nu gegeven. Door burgers nog wel. Wordt het dan niet hoog tijd dat nu ook de overheid (wat meer) oog krijgt voor de schatrijke erfenis uit ons Romeinse verleden? Een erfenis die bovendien ook vandaag nog perfect (toeristisch) te verzilveren is, want de belangstelling voor het Oude Rome is groter dan ooit. Dat ondervinden wij dagelijks en werd op 22, 23 en 24 september 2006 ook nog eens bewezen door de winnaars van onze derde Romulus” aldus het clubbestuur van S.P.Q.R.

(*)
Het Latijnse woord vicus betekent 'gehucht' of 'wijk'. In de betekenis 'gehucht' werd het gebruikt voor een dorp van vijfhonderd tot duizend inwoners. Een vicus was in de Romeinse tijd vaak een nederzetting bij een Romeins castellum (legerplaats) of een klein stadje dat op de kruising lag van belangrijke handelswegen en meestal een handelsplaats was. In de middeleeuwen duidde het woord vicus op een kleine nederzetting die zelf vlak bij een stad lag, ook wel te vergelijken met een voorstad, maar zeker niet zo groot.

(**)
Hortense Ipers (creatieve stimulator en aanbrenger van het concept) Karin Massin (algemeen coördinator) Chris Devos (algemene coördinatie en schatbewaarder) Luc Uten (verantwoordelijke voor de Romeinse markt) Marina Gelaude (verantwoordelijke voor de openingsavond en de tien Romeinse taferelen van de Gidsenbond op de Grote Markt van Tienen)

spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr

Uitreiking Romulus 2006

Marleen Martens (archeologe)

De archeologe Marleen Martens, coördinator van de opgraving van o.a. het grootste Romeinse grafveld in de Benelux, ontving op 21 april 2006 uit handen van Marc Vervenne, rector van de KU Leuven, de Romulus 2006. De inspanningen waarmee Marleen Martens en haar team de Romeinse oudheid in onze streken heeft gereconstrueerd, getuigen van veel geduld en respect voor het Romeinse verleden. Al die opgravings- en onderzoeksijver heeft bovendien reeds geleid tot belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen (o.a. een internationaal congres over de Mithras-cultus na de ontdekking van de eerste Mithrastempel in onze gebieden en interessante tentoonstellingen, waarvan de belangrijkste volgende maand in Tienen van start gaat. Dat verdient alle waardering en aanmoediging. Met de prijsuitreiking van dit jaar pleit S.P.Q.R. tevens voor meer aandacht en middelen voor archeologische sites en vondsten, zeker als het om (Gallo)-Romeinse overblijfselen gaat.

Van 1997 tot 2003 werden op het Grijpenveld in Tienen grootschalige noodopgravingen uitgevoerd. Een zone van 45 ha werd bedreigd door de aanleg van een bedrijvenzone. In het totaal werd een aaneensluitend stuk van 20 ha opgegraven, meteen het grootste opgravingsproject in België. In de zomer van 2002 kwamen in Grijpen (Tienen) totaal onverwacht de overblijfselen van de houten grafkamer van een tumulus van aan het licht. De tumulus van Grijpen bevond zich aan de zuidwestelijke rand van de vicus van Tienen, niet ver van een grafveld langs een uitvalsweg. Op het Grijpenveld werden in het totaal zo'n 4.500 sporen opgegraven. Een groot deel van deze sporen behoren tot de Gallo-Romeinse vicus en het grafveld en werden bestudeerd in het kader van een gesubsidieerd onderzoeksproject. Omwille van het buitengewoon onderzoekspotentieel werd gezocht naar extra middelen om de overblijfselen van de Gallo-Romeinse periode te bestuderen en om de uiteindelijke resultaten bekend te maken aan het publiek in de museumsite van vzw Suikermuseum in Tienen. Voor het driejarig onderzoeksproject van de nederzetting en het grafveld werden op 15 mei 2003 subsidies toegekend in het kader van het museumdecreet.

Deze unieke en grootschalige opgraving van een volledig Gallo-Romeins grafveld, het grootste in de Benelux, leverde een schat aan voorwerpen en vondsten op, van kostbare dingen die de nabestaanden meegaven in het graf tot magische objecten en ontroerende persoonlijke bezittingen van de overledene. Het project werd uitgevoerd door het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE, toen nog IAP) en de Stad Tienen en werd financieel gesteund door de GOM voor Vlaams-Brabant. Het opgravingsteam, dat van 1997 tot 2003 het Grijpenveld ontsloot, telde 35 personen in permanente dienst en verschafte aan zo'n 690 jongeren een stageplaats. De kostprijs van het project bedroeg 2,2 miljoen euro. Na de opgravingen volgde een studieproject (kostprijs 315.000 euro, uitgevoerd door een team van 9 personen). Dit onderzoeksproject onder leiding van Marleen Martens van het VIOE werd ondergebracht in een gebouw van de Stad Tienen, annex aan het museum 'Het Toreke'. Marleen Martens is tevens de drijvende kracht achter de belangrijke tentoonstelling 'Doodgewoon! Rituelen van leven en dood in de Romeinse tijd', die plaats heeft van mei 2006 tot mei 2009 in museum 'Het Toreke' op de Erfgoedsite in Tienen.

spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr spqr

Uitreiking Romulus 2005

Carine Cuypers (voor het boek De Magie van Rome)

Auteur Carine Cuypers kreeg op 21 april 2005 uit handen van de Leuvense burgemeester Louis Tobback de eerste Romulus-prijs van S.P.Q.R. Met Carine Cuypers was de keuze gauw gemaakt: haar wondermooie boek De Magie van Rome liet er weinig twijfel over bestaan wie dit jaar de laureaat zou worden. Carine Cuypers stelde haar boek vorig jaar voor tijdens een activiteit van S.P.Q.R. en was een druk bezochte auteur op de boekenbeurs in Antwerpen. Het boek De Magie van Rome werd overigens een bestseller; inmiddels zijn er bijna 3.000 exemplaren van verkocht en dit op amper één jaar tijd. Dat maakt dit boek in het genre tot een zelden geziene topper. Leuk om weten is dat Carine Cuypers half mei 2005 een tweede boek presenteert, met name een even mooi beeldboek over het Pantheon in Rome. Pantheon - Navel van de aarde (over schoonheid en harmonie) heeft alles om andermaal een topper te worden. Carine Cuypers heeft onze eerste Romulus-prijs dus dubbel en dik verdiend.
spqr spqr spqr spqr spqr
spqr spqr spqr spqr spqr