HET CHAMPAGNE-ALFABET |
Voor wie veel wil weten over de godendrank...
A![]() |
N![]() |
||
B![]() |
O![]() |
||
C![]() |
P![]() |
|
|
D![]() |
|
Q![]() |
|
E![]() |
R![]() |
||
F![]() |
S![]() |
|
|
G![]() |
T![]() |
||
H![]() |
U![]() |
||
I![]() |
V![]() |
||
J![]() |
W![]() |
||
K![]() |
X![]() |
||
L![]() |
Y![]() |
||
M![]() |
Z![]() |

Acheteur des raisins:
grote champagnehuizen telen niet alle druiven zelf. Om toch over voldoende druiven te
kunnen beschikken, zijn ze verplicht om druiven aan te kopen bij de kleinere wijnbouwers.
Deze aankoop gebeurt door de "acheteur des raisins". De (richt)prijs van de
druiven werd tussen 1941 en 1999 bepaald door het Comité interprofessionnel du vin de
Champagne: er waren jaren waar een veplichte prijs werd ingevoerd en jaren waar de prijs
louter indicatief was. Vanaf het jaar 2000 kwam een einde aan deze traditie: de Europese
Unie besliste dat interprofessionnele verenigingen geen prijzen meer mogen bepalen. Het
CIVC probeert een uitzondering op deze Europese maatregel te krijgen.
Bouchon: de kwaliteit van de kurk is zeer belangrijk. De cylindrische kurk wordt
gemaakt uit meerdere lagen spaanderplaat van -meestal- Portugese kurk. De wijn heeft veel
contact met het kurk, vandaar dat de kwaliteit van de kurk zeer belangrijk is.
Om de leeftijd van de champagne te controleren, volstaat het om bij het openen van de fles
te kijken naar de vorm van de kurk: wanneer de kurk na het openen van de fles gaat
opzwellen en dus weer de bijna oorspronkelijke cylindrische vorm gaat aannemen, hebben we
te maken met een jonge champagne; wanneer de kurk een vaste vorm behoudt en wanneer de
fles gemakkelijker ontkurkt, hebben we een oudere champagne.
Voor wie nog meer wil weten over de productie van champagnekurken verwijzen we graag naar
de onderstaande site van één van de belangrijkste producenten.
http://www.sibel-corks.com/
Bulles: de luchtbelletjes van de champagne. Bij het serveren van de champagne zie
je onmiddellijk de luchtbelletjes naar het oppervlak komen.Voor het ontstaan van de
luchtbelletjes: prise de mousse.
Hoe je de belletjes in je glas ziet, is afhankelijk van veel factoren en moeilijk
voorspelbaar. Een te koud glas, zeeprestanten in het glas, aanwezigheid van een geurtje
(voorbeeld: boenwasgeur na het poetsen van een kast) zijn een paar elementen die de
pareling negatief beïnvloeden. Ook de vorm van het glas speelt een belangrijke rol.
Brut: bij het produceren van champagne wordt er na de dégorgement een
liqueur d'expédition toegevoegd. De samenstelling van deze liqueur is bepalend voor het
suikergehalte van de champagne. Bij een brut bedraagt de restsuiker minder dan 15 gram per
liter. Dit betekent meteen dat de ene brut veel droger is dan de andere brut. Zo ka je bij
sommige producenten een brut aanschaffen die minder dan 9 gram suiker per liter bevat.
De meeste champagnes behoren tot dit type.
| Activiteit | Beknopte omschrijving | Datum |
| La taille | Snoeien van de wijnstokken | Half november tot eind maart |
| Le liage des bois | Het vastbinden van de ranken door middel van een ijzerdraadje | Half maart tot begin mei |
| L' ébourgeonnage | Het verwijderen van onnodige uitlopers | Tijdens de maanden mei en juni |
| Le relevage | Het opbinden van de vertikaal groeiende ranken. | Tijdens de maanden juni en juli |
| Le rognage | Het terugsnoeien van de ranken zodat de druiven volop in de zon kunnen staan. | Deze activiteit wordt meerdere keren gedaan tijdens de maanden juni en augustus |
| Le traitement | Het nagaan of de druiven niet aangetast worden door insecten en ander ongedierte | Eventueel sproeien met chemische middelen tijdens de maanden mei tot augustus |
| Les vendages | De oogst | Vanaf midden september tot midden oktober |
Caves: eenmaal de champagne op flessen, moet de mousserende wijn nog gedurende
een periode bewaard worden. Bij grote producenten gaat het hier om miljoenen flessen! De
kelders die zich in de krijtrotsen bevinden zijn, kunnen dan ook kilometers lang zijn om
de grote hoeveelheid rustende champagne te bewaren. De temperatuur in de kelders is er
steeds constant (11 à 12°C) en de vochtigheid vrij hoog.
Cépage: de wijsoort.
Rekening houdende met het klimaat en de vrij noordelijke ligging van de champagnestreek,
worden er drie wijnsoorten weerhouden voor de champagnestreek: de Chardonnay( een witte
druivensoort), de Pinot Noir en de Pinot Meunier (twee blauwe druivensoorten). Deze drie
soorten zorgen voor een grote verscheidenheid aan champagnesmaken.
Elke druivensoort wordt bovendien steeds verbeterd door voortdurend te clonen zodat alleen
het beste van het beste op de velden komt te staan.
Champagne:
de champagnestreek wordt door de wetgever duidelijk afgebakend. Alleen de druiven die uit
die welbepaalde regio komen, kunnen gebruikt worden om champagne te maken.
De champagnewijngaard begint zo'n 120 km ten oosten van Parijs en strekt zich uit over
zo'n 35 000 ha. Ongeveer
30 500 ha zijn effectief bebouwd.
De drie belangrijkste gebieden zijn de Montagnes de Reims, de Vallée de la Marne en La
Côte des Blancs ten zuiden van Epernay. Kleinere gebieden liggen verdeeld over de Aisne,
Seine-et-Marne en de Haute-Marne.
Chardonnay:
de chardonnay is een witte druivensoort, de druivensoort die ook gebruikt
wordt voor de aanmaak van de grote witte Bourgognewijnen. We spreken van een champagne
Blancs de Blancs wanneer de champagne enkel en alleen geproduceerd werd met
Chardonnaydruiven.
Deze druivensoort vinden we vooral op La Côte des Blancs. Over de volledige
champagnestreek bekeken bestaat 27% van de totale aanplantingen uit Chardonnay.
De plant is zeer gevoelig voor hagel omdat de ranken vroegtijdig uitlopen. Tijdens de
zomermaanden verlangt deze druivensoort vrij veel zon. De Chardonnaydruif verkiest een
krijtbodem.
De Chardonnay is een edele druivensoort en geeft de champagne zijn zuivere volle smaak.
Chef
de caves: bij grote champagnehuizen heeft de chef de caves een grote
verantwoordelijkheid. Hij is verantwoordelijk voor het hele productieproces en hij kiest
ook de wijnen voor de verschillende assemblages.Hij proeft en beoordeelt de verschillende
crus, maakt de samenstellingen en evalueert de kwaliteit van elke cuvée. Dank zij zijn
smaak en zijn beslissingen heeft de champagneproducent een constante typische smaak
voor zijn producten.
Kleinere champagnehuizen laten zich voor deze taken bijstaan door een oenoloog.
Climat:
het klimaat in de Champagnestreek wordt gekenmerkt door twee belanrijke factoren.
Enerzijds is er de invloed van het zachte zeeklimaat en anderzijds is er de invloed van
het strengere continentaal klimaat.
De champagnestreek is de meest noordelijke wijngaard van Frankrijk: de meest noordelijke
aanplantingen worden gelocaliseerd tot op 49°N.
- De gemiddelde jaarlijkse temperatuur bedraagt 10°C. Dit is de limiet voor een druif:
bij nog lagere temperaturen kan de druif zich niet meer volledig ontwikkelen en rijpen.
- De neerslag bedraaagt er per jaar gemiddeld 670 mm en jaarlijks worden er zo'n 171
regendagen geteld.
- Het aantal uren zonneschijn bedraagt slechts 1550 ! De maanden juli en augustus hebben
de meeste uren zon zodat de druif toch maximaal en optimaal kan rijpen.
- Tijdens de maanden april en mei kan de nachtelijke temperatuur nog dalen tot -5 à
-6°C. Daardoor kunnen jonge wijnranken vernietigd worden. Ook de hagel kan veel schade
veroorzaken. Grote bedrijven investeren dan ook in allerhande verwarmingstechnieken.
CM: de meeste wijnbouwers zijn lid van een coöperatieve. De
coöperatieven nemen heel wat taken voor hun rekening: ze persen de druiven voor de
aangsloten leden, en in een groot aantal gevallen produceren ze eveneens de champagne.
Champagnes van dergelijke makelij krijgen op het etiket een CM, wat staat voor
"cooperatieve de manipulation".
Côte
des Blancs: deze streek wordt zo genoemd omdat er bijna uitsluitend
Chardonnay wordt aangeplant.
6 grands crus clasés die 100% scoren op de schaal (l' échelle des crus) zijn gesitueerd
op de Côte des Blancs: Avize, Cramant, Chouilly, Le Mesnil-sur-Oger, Oger en Oiry.
Voor een siturering van deze geografische plaatsen verwijzen we graag naar onze landkaarten
Cru: deze benaming verwijst zowel naar een specifieke wijngaard of naar de
gemeente waarin de wijngaard zich bevindt. De crus worden onderverdeeld in drie
belangrijke categoriën:
- Les Grands Crus
classés : 17 in totaal, halen een score van 100 % op de schaal en vertegenwoordigen
slechts
14,5% van de totale bebouwde oppervlakte;
- Les Premiers Crus: 43
in totaal, halen een score tussen 99% en 90% op de schaal en vertegenwwoordigen
18,6% van
de totale bebouwde oppervlakte;
- De overige 242
gemeenten scoren tussen 89% en 80% op de schaal.
Voor een gedetaillerd overzicht van de crus : l' échelle des crus.
Cuvée: 1) Het sap bekomen na de eerste
persing. Van 4000 kg druiven bekomt met op die manier 2050 liter sap. Dit
druivensap is van uitstekende kwaliteit en bevat de meeste suiker. Het vormt de basis voor
de beste champagnes.
2) Benaming voor de wijn die bekomen wordt na de assemblage.
Débourbage:
na het persen van de druiven, moet de "moût", het onzuivere
druivensap, gedurende 12 à 20 uren rusten bij een temperatuur van 14 à 18 °C. Alle
onzuiverheden (restanten van de pel, van de pit en andere vaste deeltjes die in het
sap zweven) zinken naar de bodem van het vat. Nadien wordt het druivensap overgeheveld
naar een ander vat zodat er een klaar en zuiver druivensap ontstaat. Indien nodig kan deze
handeling meermaals uitgevoerd worden. Momenteel worden slechts nog uitzonderlijk eiken
vaten gebruikt: de wijn en de druivensappen worden nu opgeslagen in roestvrije stalen
kuipen
Dégustation: het degusteren, het proeven van de champagne. Hiervoor verwijzen we graag
naar een andere rubriek.
Dégorgement:
de wijn die een tweede gisting in de fles heeft ondergaan, bevindt zicht onder
een grote druk. Deze druk wordt gebuikt om het dépôt die zich na de remuage in de hals
van de fles bevindt, te verwijderen.
De flessenhals wordt ondergedompeld in een zeer koud zout water, waardoor de gistrestanten
aan de capsule vastvriezen. Hierdoor is het mogelijk om de fles weer recht te houden
zonder dat het bezinksel, het dépôt, weer naar de bodem zakt.
De fles wordt nu geopend en men verwijderd de capsule met de gistrestanten.
Nu is onze champagne bijna gereed: de fles wordt opgevuld met de "liqueur
d'expédition" zodat de fles precies een inhoud van 75 cl heeft. De soort
"liqueur d'expédition" bepaalt het karakter van de champagne (brut, sec,
demi-sec etc.)
Doux: bij het produceren van champagne wordt er na de dégorgement een
liqueur d'expédition toegevoegd. De samenstelling van deze liqueur is bepalend voor het
suikergehalte van de champagne. Bij een doux bedraagt de restsuiker meer dan 50 gram per
liter. Deze champagne is dus vrij zoet van smaak.
Dosage:
het opvullen van de fles na de dégorgement. De samenstelling van de liqueur d'expédition
bestaat uit kaneelsuiker en oude champagnewijn. De samenstelling van dit mengsel is
bepalend voor de soort champagne:
| Extra-brut | 0 tot 6 gram suiker per liter | ||
| Brut | 5 tot 15 gram suiker per liter | ||
| Extra dry | 12 tot 20 gram suiker per liter | ||
| Sec | 17 tot 35 gram suiker per liter | ||
| Demi-sec | 33 tot 50 gram suiker per liter | ||
| Doux | meer dan 50 gram suiker per liter |
Recent werd er een nieuwe dosage aan deze lijst
toegevoegd: brut nature. Het betreft hier een
soort waarbij na de dégorgement, geen suiker meer wordt toegevoegd. De benaming
"brut nature" kan slechts gebruikt worden wanneer er van nature uit minder dan 3
gram suiker per liter aanwezig is.
Enkele cijfers: de brut is de meest uitgevoerde champagne: 92,4% (1999) van de totale
uitvoer is van het type brut ; de sec en de demi-sec zijn samen goed voor 2,5% van de
uitvoer. De extra-dry wijnen zijn goed voor 5,1% en worden vooral uitgevoerd naar de
VS, Canada, Groot Brittannië en Japan.
Van de brut nature werden 9 841 flessen uitgevoerd.
Echelle
des crus: elke cru krijgt een procentuele waarde,
gelegen tussen de 100% en de 80%. De waarde is afhankelijk van de grond, de situering van
de helling (zon/minder zon), de kwaliteit van de druiven, de kwaliteit van de wijnen voor
de assemblage, enz. Op basis van deze schaal, wordt de prijs van de druif
berekend.
De "échelle des crus" vindt z'n oorsprong in 1873 toen een regionale krant de
wijngaarden van de champagnestreek in verschillende categoriën verdeelde. Oorspronkelijk
was de laagste schaal 22,5%; nu is de laagste schaal goed voor een kwotatie van 80%.
Slechts 17 gemeenten halen een maximale score van 100%.
De laatste wijzigingen in deze schaal hadden plaats in 1985.
Een overzicht:
| CRUS | Echelle |
CRUS | Echelle |
| MARNE | |||
| Allemant noir | 85 |
Chambrecy | 83 |
| Allemant blanc | 87 |
Chamery | 90 |
| Arcis le Ponsart | 82 |
Champillon | 93 |
| Aubilly | 82 |
Champlat Boujacourt | 83 |
| Avenay | 93 |
Champvoisy | 84 |
| Avize | 100 |
Chantemerle .... noir | 85 |
| Ay | 100 |
Chantemerle ....; blanc | 87 |
| Barbonne Fayel noir | 85 |
Chatillon sur Marne | 86 |
| Barbonne Fayel blanc | 87 |
Chaumuzy | 83 |
| Baslieux sous chatillon | 84 |
Chavot Courccourt | 88 |
| Bassu | 85 |
Chenay | 84 |
| Bassuet | 85 |
Chigny les roses | 94 |
| Baye | 85 |
Chouilly noir | 95 |
| Beaumont sur vesle | 100 |
Chouilly blanc | 100 |
| Beaunay | 85 |
Coizad Joches | 85 |
| Belval sous Chatillon | 84 |
Coligny noir | 87 |
| Bergères les vertus | 95 |
Coligny blanc | 90 |
| Bergères sous Montmirail | 82 |
Congy | 85 |
| Berru | 84 |
Cormicy | 83 |
| Bethon.... Noir | 85 |
Cormontreuil | 94 |
| Bethon.....Blanc | 87 |
Cormoyeux | 85 |
| Bezannes | 90 |
Coulomnes la montagne | 89 |
| Billy le grand | 95 |
Courcelles Sapicourt | 83 |
| Binson Orquigny | 86 |
Courjeonnet | 85 |
| Bisseuil | 95 |
Courmas | 87 |
| Bligny | 83 |
Courtagnon | 82 |
| Bouilly | 86 |
Courthiezy | 83 |
| Bouleuse | 82 |
Courville | 82 |
| Boursault | 84 |
Couvrot | 84 |
| Bouzy | 100 |
Cramant | 100 |
| Branscourt | 86 |
Crugny | 86 |
| Breuil (Le) | 83 |
Cuchery | 84 |
| Brimont | 83 |
Cuis noir | 90 |
| Brouillet | 86 |
Cuis blanc | 95 |
| Broussy le Grand | 84 |
Cuisles | 86 |
| Broyes.....noir | 85 |
Cumières | 93 |
| Broyes ....blanc | 87 |
Damery | 89 |
| Brugny Vaudancourt | 86 |
Dizy | 95 |
| Cauroy les Hermonville | 83 |
Dormans (try, vassy, vassieux, chavenay) | 83 |
| Celle s Chantemerle (la) noir | 85 |
Ecueil | 90 |
| Celle s Chantemerle (la) blanc | 87 |
Epernay | 88 |
| Cernay les Reims | 85 |
Etoges | 85 |
| Cerseuil | 84 |
Etrechy noir | 87 |
| Chalons sur Vesle | 84 |
Etrechy blanc | 90 |
| CRUS | Echelle |
CRUS | Echelle |
| Faverolles | 86 |
Morangis | 84 |
| Ferebrianges | 85 |
Moslins | 84 |
| Festigny | 84 |
Moussy | 88 |
| Fleury la rivière | 85 |
Mutigny | 93 |
| Fontaine Denis noir | 85 |
Nanteuil la forêt | 82 |
| Fontaine Denis blanc | 87 |
Nestle le repons | 84 |
| Germiny | 85 |
La Neuville aux Larris | 84 |
| Givry les Loisy | 85 |
Nogent l'abbesse | 87 |
| Grauves noir | 90 |
Oeuilly | 84 |
| Grauves blanc | 95 |
Oger | 100 |
| Gueux | 85 |
Oiry | 100 |
| Hautvillers | 93 |
Olizy Violaine | 84 |
| Hermonville | 84 |
Orbais l'abbaye | 82 |
| Hourges | 86 |
Ormes | 85 |
| Igny Comblizy | 83 |
Oyes | 85 |
| Janvry | 85 |
Pargny les Reims | 90 |
| Jonchery sur Vesle | 84 |
Passy Grigny | 84 |
| Jonquery | 84 |
Pévy | 84 |
| Jouy les Reims | 90 |
Pierry | 90 |
| Lagery | 86 |
Poilly | 83 |
| Leuvrigny | 84 |
Pontfaverger | 84 |
| Lhéry | 86 |
Port à Binson | 84 |
| Lisse en Champagne | 84 |
Pouillon | 84 |
| Loisy en Brie | 85 |
Pourcy | 84 |
| Louvois | 100 |
Prouilly | 84 |
| Ludes | 94 |
Puisieulx | 100 |
| Mailly Champagne | 100 |
Reims | 88 |
| Mancy | 88 |
Reuil | 86 |
| Mardeuil | 84 |
Rilly la montagne | 94 |
| Mareuil le Port | 84 |
Romery | 85 |
| Mareuil sur Ay | 99 |
Romigny | 82 |
| Marfaux | 84 |
Rosnay | 83 |
| Merfy | 84 |
Sacy | 90 |
| Méry Premecy | 82 |
St Amand sur Fion | 84 |
| Les Mesneux | 90 |
Sainte Euphraise | 86 |
| Le Mesnil le Hutier | 84 |
Sainte Gemme | 84 |
| Le Mesnil sur Oger | 100 |
Saint Gilles | 82 |
| Mondement | 84 |
Saint Lumier | 85 |
| Montbré | 94 |
St Martin d'Arbois | 86 |
| Montgenost noir | 85 |
St Thierry | 87 |
| Montgenost blanc | 87 |
Sarcy | 83 |
| Monthelon | 88 |
Saudoy noir | 85 |
| Montigny ss Chatillon | 86 |
Saudoy blanc | 87 |
| Montingy sur Vesle | 84 |
Savigny sur Ardre | 86 |
| CRUS | Echelle |
CRUS | Echelle |
| Selles | 84 |
Vinay | 86 |
| Sermiers | 89 |
Vincelles | 86 |
| Serzy et Prin | 86 |
Vindey noir | 85 |
| Sézanne noir | 85 |
Vindey blanc | 87 |
| Sézanne blanc | 87 |
Voipreux | 95 |
| Sillery | 100 |
Vitry en perthois | 85 |
| Soilly | 83 |
Vrigny | 89 |
| Soulières | 85 |
Marne (autres crus) | 80 |
| Taissy | 94 |
||
| Talus Saint Prix | 85 |
||
| Tauxières | 99 |
||
| Thil | 84 |
||
| Tours sur Marne noir | 100 |
||
| Tours sur Marne blanc | 90 |
||
| Tramery | 86 |
AISNE | |
| Trépail | 95 |
||
| Treslon | 86 |
CANTON DE CONDE | |
| Trigny | 84 |
SUR BRIE | |
| Trois Puits | 94 |
||
| Troissy | 84 |
Barzy sur Marne | 85 |
| Unchair | 86 |
Passy sur Marne | 85 |
| Val de Vièvre | 84 |
Trélou sur Marne | 85 |
| Vanault le Chatel | 84 |
Autres crus du canton | 83 |
| Vandeuil | 86 |
||
| Vandières | 86 |
Autres crus de l'Aisne | 80 |
| Vauciennes | 84 |
||
| Vaudemanges | 95 |
||
| Vavray le grand | 84 |
AUBE | |
| Vavray le petit | 84 |
||
| Venteuil | 89 |
Villenauxe la grand noir | 85 |
| Verneuil | 86 |
Villenaux la grande blanc | 87 |
| Vert Toulon | 85 |
||
| Vertus | 95 |
Autres crus de l'Aube | 80 |
| Verzenay | 100 |
||
| Verzy | 100 |
||
| Villedommange | 90 |
||
| Ville en Tardenois | 82 |
||
| Villeneuve Renneville | 95 |
||
| Villers Allerand | 90 |
||
| Villers aux noeuds | 90 |
||
| Villers Franqueux | 84 |
||
| Villers Marmery | 95 |
||
| Villers sous Chatillon | 86 |
||
| Villevenard | 85 |
Elaborateur:
producent
Op het etiket vind je kleine letters terug die verwijzen naar de producent. We geven een
schemtatisch overzicht; voor een beschrijving verwijzen van hun taken verwijzen we naar de
beschrijving in dit alfabetisch overzicht.
| Akorting voorkomend op het etiket | Betekenis | Aantal producenten | ||
| NM | Négociant Manipulant | 262 | ||
| ND | Négociant Distributeur | 150 | ||
| RM | Récoltant Manipulant | 5104 | ||
| RC | Récoltant Coopérateur | |||
| SR | Société de Récoltant | |||
| CM | Coopérative manipulante | 44 | ||
| MA | Marque Auxiliaire |
Etiquette:
het etiket van de fles moet een aantal gegevens bevatten.
° Het woord "champagne" in grote letters
° De naam van de producteur, voorafgegaan door kenletters, beschreven bij "élaborateur"
°
Het merk of de merknaam van de cuvée
° De plaatsnaam waar de champagne werd geproduceerd
° De inhoud van de fles, voorafgegaan door "e"
° De kwaliteit van de champagne volgens de dosage (brut, sec, ...)
° Het alcoholgehalte
° Indien het over een millésime gaat; het jaartal
Voor meer details verwijzen we graag naar een andere rubriek van deze pagina.
Extra-brut:
bij het produceren van champagne wordt er na de
dégorgement een liqueur d'expédition toegevoegd. De samenstelling van deze liqueur
is bepalend voor het suikergehalte van de champagne. Bij een extra-brut bedraagt de
restsuiker 0 à 6 gram per liter.
Extra-sec:
bij het produceren van champagne wordt er na de
dégorgement een liqueur d'expédition toegevoegd. De samenstelling van deze liqueur
is bepalend voor het suikergehalte van de champagne. Bij een extra-sec bedraagt de
restsuiker 12 à 20 gram per liter. Andere benaming: extra dry
| Benaming | Inhoud | Aantal gewone flessen | ||
| Quart de bouteille | 187,5 ml | 0,25 | ||
| Demi-bouteille | 375 ml | 0,5 | ||
| Bouteille | 750 ml | 1 | ||
| Magnum | 1,5 liter | 2 | ||
| Jéroboam | 3 liter | 4 | ||
| Rehoboam | 4,5 liter | 6 | ||
| Mathusalem | 6 lmiter | 8 | ||
| Salmanazar | 9 liter | 12 | ||
| Balthazar | 12 liter | 16 | ||
| Nabuchodonosor | 15 liter | 20 |