-----Original Message-----
From: Bram Cools [mailto:bramc@yucom.be]
Sent: dinsdag 17 december 2002 11:14
To: Irresistible 21st Century Virgin Boy
Subject: hallo medechristentjes nr 29
hallo medechristentjes,
Een paar jaar terug kwam ik een kerel tegen die grote fan was van John Lennon. Hij liet mij een LP horen en toen het liedje happy X-mas (war is over)
speelde vertelde hij mij dat dit het ultieme kerstliedje was. Want in
tegenstelling tot alle fake kerstgedoe was dit niet nep. En het vertelde de
echte kerstboodschap, namelijk die van vrede en liefde...
Ik weet niet meer of ik daarop gereageerd heb maar wij christenen hebben
meestal de neiging om dan direct te reageren met 'maar dat is toch niet
"de" echte kerstboodschap, die vage woorden van vrede! Kerstmis is
het feest van de geboorte van Jezus!' Maar hoe langer hoe meer begin ik mij
ervan bewust te worden dat hij misschien evenveel gelijk had als wij.
Zulk een tegendraads statement vraagt natuurlijk om een duidelijke theoretische
ondersteuning. Zonder in postmoderne filosofie verstrikt te geraken wil ik
evenwel verder gaan en stellen dat iedereen zijn eigen essentie van kerstmis
heeft, en dat ik vrees dat er geen echte "ware
betekenis" van kerstmis is.
Wat is kerstmis? Voor de handelaar is het een feest van handel en commercie,
zoveel mogelijk verkopen en veel drukte. Voor de cynicus is het een tijd van
hypocrisie, leeg gedoe en onnodige drukte. Voor de mensen wicca en neo-heidenen
is het de winterzonnewende en het feest van een of andere heidense zonnegod.
Voor kalkoenen en jonge naaldbomen behorend tot het
geslacht Picea, en dan vooral de Picea Abies (fijnspar) en de picea ormorica is
het een jaarlijkse holocaust. Voor idealisten is het een feest van vrede en
goede bedoelingen. Voor rocksterren is het een gelegenheid om eens een zacht
liedje op single te zetten en de opbrengst aan een of ander al dan niet
gedefinieerd goed doel te schenken...
Voor ons christenen is het een herdenking van de geboorte van Jezus natuurlijk,
er is geen twijfel over, en dat is "de" betekenis van kerstmis. Maar
voor Jan met de pet, een gemiddeld belg die een dezer namiddagen over de meir
slentert? Wat is kerst voor hem? Voor veel mensen staat het kindje Jezus even
ver van hun bed als de geboorte van Mitras de onoverwinnelijke
zonnegod.
Wat blijft er over van kerstmis globaal gezien? Soms is het enige wat ik nog
kan zien een hoop materieel gedoe, al dan niet vergezeld van hypocriete zever
en mellow behangmuziek.
Soms lijkt het wel een heidens afgodsfeest, door mensen die zeggen areligieus
te zijn maar die eigenlijk tijd en geld offeren op het altaar van de
egoistische materialistische moderne mammon.
Nadat we met spijt in ons hart hebben geconstateerd wat het geworden is komen
we bij de vraag, wat was het? en vanwaar komt het? Wat is de ware betekenis?
Daar moeten we diep voor graven.
Een eerste feit dat we kunnen stellen is: het komt niet uit de bijbel. Het is
wel zo dat er in 2, of moet ik zeggen, maar 2 van de 4 evangeliën melding
gemaakt wordt van de geboorte van Jezus, maar nergens in de bijbel wordt gezegd
dat we dat moeten vieren. En eigenlijk kunnen we dus al zeggen dat kerst een
uitvinding is van mensen en niet een instelling van God.
Waar het ook niet vandaan komt is van de joden, de apostelen of de eerste kerk.
Het is trouwens zo dat de joden geen verjaardagen vierden of herdachten en dat
beschouwden als iets verderfelijk. Lees maar eens heel de bijbel na, de 2 enige
verjaardagen die genoemd worden zijn die van de farao en koning Herodes, en die
2 zijn niet in de bijbel terecht gekomen omdat ze zo'n grote voorbeeldfunctie
hebben... Het feest van de geboorte van Jezus is de eerste 3 eeuwen van het
christendom niet gevierd geweest!
De romeinen daarentegen die kenden wel verjaardagen, het was voor hen een eer
om iemands geboortedag te herdenken. En ze kenden ook de verering van de
zonnegod Mitras rond de winterzonnewende, de kortste dag dus. Deze Mitras was
in feite geen romeinse God van oorsprong, maar een geadopteerde Perzische
zonnegod, die, pittig detail, volgens de mythologie uit onbevlekt maagdelijke
moedergodin Anahita geboren was op 25 december...
En het christendom dat ooit in het begin marginaal maar radicaal was werd op
een bepaald moment staatsgodsdienst in het Rome. Maar om dat door te voeren
werden er een aantal niet zo radicale maatregelen genomen. Inplaats van de
plaatselijke heidense feesten af te schaffen werden ze net zoals de heidense
bevolking gekerstend. En dus werd het Mitrasfeest het feest van de geboorte van
Jezus, ergens rond het jaar 350 na Christus. En hoewel er in die tijd
veel discussie over was is het kerstfeest op die datum blijven bestaan tot op
de dag van vandaag.
En de rest? Waar komt trouwens de kerstboom vandaan? Hij was er ook al lang
voor de geboorte van Jezus, zelfs compleet met de pakjes. In veel heidense
culturen is er bomenverering, zelfs in het oude testament wordt daarover
gesproken. In europa komt het gebruik van bomen uit het noorden. Altijdgroene
bomen, die voor eeuwig leven staan werden midden in het dorp
gezet er werden versieringen in gehangen als offer aan boomgeesten, die zouden
dan in ruil kracht en geluk brengen. Hierbij is het ook interessant te weten
dat oorspronkelijk de pakjes een offer waren aan de boomgeest...
Zelfs in onze kersttraditie is er nog een overblijsel te vinden van het vereren
van de boom zelf in het kerstliedje 'o denneboom'... Waarvan ik de text nooit
volledig gehoord heb trouwens moest iemand die hebben please stuur mij die door!
Trouwens, ook kransen werden in de oudheid gebruikt voor het vereren van
allerlei slag van goden of van helden vereren... Denk bijvoorbeeld ook aan de
lauwerkransen van de romeinen. Ook ter ere van de god Mitras werden ze aan de
deur gehangen voor het christendom hier ingang gevonden had...
En over de kerstballen valt ook een leuk verhaal te vertellen, die komen uit
een veel later bijgeloof. Een paar honderden jaren geleden werden er
spiegelende glazen heksenballen opgehangen om het huis te beschermen tegen het
kwaad. Een boze geest, zoals er in zo'n donkere tijd als de winter wel wat rond
kunnen dolen, maar die blijkbaar niet welkom zijn, zou erdoor
afgeleid worden en gehypnotiseerd worden door de schittering. Zodra hij de bal aanraakt wordt hij opgezogen en zit hij
gevangen in de bal. Ook zijn heksen bang voor hun spiegelbeeld, vooral in het
vervormd zilverglas van zo'n bal. Dus zo'n bal zou bescherming brengen tegen
het kwade.
Hierbij moet verteld worden dat moderne heidenen en wicca zowel aan de boom als
aan 'heksenballen' nog altijd de oude betekenis geven.
En zoals ik al wist te melden vorig jaar, de kerstman in een Amerikaans
samenraapseltje van legenden. De goede brave coca-colarode figuur is bij verder
onderzoek niet alleen een nakomeling van de brave St-Nicolaas uit Turkije, maar
onder andere ook van Vader vorst, de scandinavische joelman met een arreslee
met rendieren, en de germaanse god Odin, trouwens ook vaak afgebeeld met
rendieren, (in deze streken Wodan genoemd, die soms ook wel over zijn wit paard
Sleipnir door de hemel vliegt, rara waar heb ik dat nog gehoord?)... Aan Odin
werd rond de zonnewende een beetje eten geofferd in de hoop dat hij goedgezind
zou blijven...
De meeste van deze figuren komen uit het hoge noorden en dus heeft de kerstman
zijn verblijf op de noordpool. Dat is dat...
Maar er is gelukkig ook nog wel een lichtje van niet duistere oorsprong in alle
dubieuze kersttoestanden. Behalve met allerhande voorschristelijke en heidense
toestanden zijn er ook paralellen te trekken tussen kerstmis en Chanoeka, het
joodse lichtfeest, dat in het Johannesevangelie (hfdst 10:22) vermeldt wordt
als het vernieuwingsfeest (NBG) of het feest van de tempelwijding (GNB).
Dat feest stamt uit de tijd dat de joden bezet waren door de Grieken, en de
tempel door de bezetter ontwijd was door het offeren van onreine zwijnen. Op de
25e Kislev (min of meer onze maand december; maar door ander kalendersysteem
vallen ze heel zelden echt samen) van het jaar 165 voor christus werd daar een
einde aan gemaakt door de Makkabeeën en werd de tempel terug geheiligd en
ingewijd. En het licht dus weer kon schijnen vanuit de tempel. Sindsdien vieren
die joden op de dag het chanoeka-feest.
Wat is de conclusie? Kerst is een uitvinding van mensen, niet van God. Ik
geloof niet dat het verkeerd kan zijn om de geboorte van Jezus te eren, maar we
moeten wel blijven oppassen dat we niet verglijden tot het nivo van de wereld
en het feest ter ere van hem vieren. Want dan blijft er geen essentie van kerst
over. De essentie van kerst is namelijk alleen maar diegene die we er zelf in
leggen! We kunnen in een verwarde post-religieuze maatschappij als deze niet
claimen dat het kerstfeest enkel het feest van de geboorte van Jezus is. Als we
even rondkijken zien we gewoon dat het niet zo is, en dat het ook niet zo
ontstaan is...
Voor de paganisten is het het feest van de geboorte van de zonnegod. En zij
hebben geen ongelijk. Voor de moderne handelaar is het een bron van inkomsten.
En ze hebben geen ongelijk. En voor Jan met de pet heeft het kerststalletje
misschien even weinig betekenis als boomgeesten en heksenballen...
Wat nu in deze
chaos? Looking for the baby Jesus under the trash... Want
het gaat toch om u, om u alleen Jezus! (*) Laten we het kerstfeest vieren ter
ere van Hem! Misschien dat onze interpretatie van het kerstfeest maar 1 van de
vele mogelijke is, maar het is wel degene die er echt toe doet. Want Hij is het
licht en de waarheid en het leven.
prettige feestdagen en verdere zever
shalom
Bram
ps: Ik had veel te veel gegevens voor deze medechristentjes, dus heb ik ook een
langere text gemaakt (of beter: hij is bijna af)over de geschiedenis van kerst
en de heidense achtergronden, chanoeka en nog veel meer, mensen die die ook
graag lezen laten maar weten. Ik vind het allemaal wel interessant
ps2:
mijn kerstboodschap van vorig jaat vind ik nog altijd interessant genoeg om hem
nu hierachter te plakken voor de mensen die het willen lezen
(en de tijd hebben...)
* Kislev = min of meer onze maand december; maar door ander kalendersysteem
zullen ze niet snel samenvallen
* zinnetje uit Mofo van U2 (CD pop) gevolgd door opwekking 548
bibliografie:
* Een aantal websites, http://home.wanadoo.nl/peter7/kerst/kerst.html is de meest volledige en oorspronkelijke.
* de Metro van 12 december: Kerstmis volkse verhalen met een katholiek sausje
(p 10)
* Email-bijbelstudie van Ds Koekoek over Chanoeka en kerstfeest
(c) hallo medechristentjes is een zeer onregelmatig verschijnend emailmagazine
van Bram over allerhande onderwerpen die met geloof te maken hebben. Reacties
zijn altijd welkom hier, laat het mij alstublieft weten waneer ik onzin
uitkraam... Ook oudere nummers kunnen opgevraagd worden via dit adres. Mensen
die hier niet langer mee lastig gevallen willen worden moeten mij dat ook maar
laten weten...De redactie is niet verantwoordelijk voor gebeurlijke ongevallen
na lezen van deze emails. Niet getest op dieren, kleine kinderen en intergalactische
asielzoekers. Buiten bereik van hartpatienten bewaren!
***********************************bijlage******************************
-----Original Message-----
From: Bram Cools [mailto:bramc@yucom.be]
Sent: dinsdag 18 december 2001 13:56
To: Irresistible 21st Century Virgin Boy
Subject: Hallo medechristentjes 9
Hallo medechristentjes;
Bijna kerstmis...; Dat doet mij denken aan een hele hoop dingen. Vakantie,
kadootjes, de kerstman, mellow-softies muziek, een massaslachting onder de
kalkoenen en de jonge fijnsparren, enzovoort. Maar waar zou ik eigenlijk
automatisch eerst aan moeten denken? De geboorte van Jezus zeker, toch??? Maar
die wordt in deze wereld snel vergeten.
Eigenlijk is er niemand die de exacte datum weet waarop Jezus geboren is.
Verschillende geleerden zijn het zelfs niet eens over het jaatal waarin
christus geboren is, waarschijnlijk in 3 voor christus... (wat wel zo goed als
zeker is is dat het begin van onze jaartelling niet het exacte jaar van de
geboorte van Jezus is, waarschijnlijk is de verlosser "een paar jaar voor
christus" geboren dus) Maar we weten niet in welke maand, of zelfs welk
seizoen hij geboren is.
Het plaatsen van Kerstmis op 25 december, vlak na de kortste dag met de langste
nacht, moet dus om een andere reden gebeurd zijn. Het is wel duidelijk dat
vanaf die datum de dagen terug langer worden, iets wat alle 'primitievere'
volkeren meer opviel dan wij, want voor al hun tijdsmetingen waren ze van de
natuur afhankelijk. Het is logisch dat die volkeren een feest organiseerden op
de dag dat de dagen terug langer beginnen te worden, om hun goden te danken
daarvoor. Stel dat ze dat niet zouden doen, misschien dat de goden hen dan wel
zouden straffen voor die ondankbaarheid door de dagen te laten korten tot heel
de wereld doodgevroren is...
Dus hebben volkeren in gematigde gebieden (aan de evenaar zijn de dagen en
nachten altijd 12 uur) zo'n feestdagen om de Goden te danken omdat de dagen
terug langer worden. Maar de christenen geloven niet in dat soort goden, ze
zijn te klein en ze hebben geen kracht vergeleken bij de ene God die zij
persoonlijk kennen . Dus weg met die goden. Weg met hun feesten ook.
Maar oei. Mensen feesten graag... Christen of niet. dus zomaar al die feesten
afschaffen is niet mogelijk. Dan vervangen we even de heidense feesten door
christelijke feesten. Dus op dezelfde datum houden we ook een feest... Maar een
totaal ander. Min of meer toch... Het Germaanse vruchtbaarheidsfeest wordt
vervangen door pasen, maar de eieren als aloud vruchtbaarheidssymbool (bij veel
volkeren) blijven tot heden wel een deel van het feest. De concurrentie tussen
de (min of meer christelijke, of mischien alleen katholieke) klokken van Rome
en de (ik dacht oud-keltische) paashaas om die eieren is trouwens nog altijd
aan de gang.
Maar we zaten bij kerstmis. Jezus is het licht van de wereld, en dus het terug
langer worden van de dagen was het perfecte moment om de geboorte te vieren van
Jezus, wiens geboorte ook een keerpunt in de geschiedenis was, het keerpunt
eigenlijk... symbolisch heel goed beredeneerd. We hebben wel de kerstboom
binnengesmokkeld uit de germaanse gebruiken van
voor het christendom. Ik zou zelf niet weten wat de exacte betekenis van die
boom is, het zoveelste symbool dat betekenisloos geworden is en gewoon versiering
geworden is.
Maar wiens feest is het eigenlijk? Is kerstmis eigenlijk nog het feest van
Jezus?
We hebben nog een rare figuur die met het kerstfeest geassocieerd wordt, veel
mensen denken bij het woord kerstmis eerst aan de kerstman en dan pas aan Jezus.
Vanwaar komt die weirdo eigenlijk, behalve dan uit zijn paleis dat als ik het
goed begrepen heb ergens aan de noordpool moet zijn???
Van Amerika dus. Amerikanen die daar wonen zijn eigenlijk allemaal
vreemdelingen. De kerstman is een blanke en zijn rasgenoten in Amerika zijn
eigenlijk allemaal van gemengde europese afkomst... Engelsen, hollanders,
duitsers, scandinaviers, oost-europeanen en ga maar door. En die brachten
allemaal hun eigen cultuur, met gebruiken en legendes mee. Zo is er in scandinavië
een legende over kabouters in een vliegende slee met rendieren en hier in de
lage landjes heb je een zekere sinterklaas, en ieder volk heeft zo wel iets.
Uit deze smeltkroes van culturen en gebruiken is uiteindelijk op die
manier "Santa Claus" ontstaan, wiens naam duidelijk verraadt
dat het een afstameling is van onze sint, die trouwens eigenlijk een turk was.
Rudolf en de vliegende rendiertjes komen (natuurlijk) uit scandinavië. En de
cocacola-flesjes-rode kleur van de kleding van de kerstman komt rarara, van de
coca-cola company. De kleur van de kledij van de kerstman heeft nooit
vastgelegn tot begin deze eeuw de Coca-cola company een reclame campagne deed
met de kerstman in rode kleur. En die kleur heeft hij tot nu toe behouden...
Maar wat heeft deze kaboutergenen gemanipuleerde sint-nicolaas-kloon met Jezus
te maken? Niets!! Het enige wat hij doet is (in Jezus' plaats...) kinderen
gelukkig maken met kadootjes. Zogezegd dan, want hij bestaat niet. Dus de
ouders kopen de kadootjes. En daar zijn we uiteindelijk aan de ware god die nu
met kerstmis vereerd wordt door de massa. Het geld, om een
bijbelse term te gebruiken: de Mammon. Lege en uitgeholde praatjes van vrede
dienen om mensen nog meer te doen kopen. Loop rond in de stad: alles is er op
gericht om zoveel mogelijk tot consumeren aan te zetten, onder een uiterlijke
schijn van gezelligheid.
Nee een moderne mens heeft geen goden nodig, hij vertrouwt op wat hij ziet, op
wat hij kan kopen, kan uitgeven... Hoe meer je consumeert en hoe minder je
nadenkt hoe beter. Zitten we op een scharnierpunt in de geschiedenis?
Ooit werden de germaanse goden vervangen door Jezus Christus, en nu wordt hij
opzijgeschoven voor de Mammon??? Dat is toch wat er gebeurt? Niet? We leven
toch in een post-christelijke samenleving...
Maar we zijn christenen. we moeten leven te ere van God, dus laten we zeker het
kerstfeest niet vervormen tot een consumptiefeest ter ere van de Mammon en een
door een overdosis coca-cola gemuteerde sinterklaas-kabouter die met
science-fiction-rendieren reclame maakt op elke straathoek... Het gaat om
Jezus. Jezus Christus!! Laten we dat nooit uit het oog verliezen!!
Okay dit waren een paar gedachtjes van mijnentwege. Dus nu verder de
kerstperiode voorbereiden en goed feesten, maar laten we toch echt niet
vergeten wiens feest het eigenlijk is... Laten we eventjes nadenken over hoe
leeg en betekenisloos het hele circus eigenlijk is als het een doel op zich
wordt.
Jezus,
help on te beseffen
wat kerstmis betekent
beseffen wie U bent
al zullen we dat nooit
helemaal kunnen bevatten
Jezus,
geef ons echte vrede
geef ons echte liefde
zonder bijbedoelingen
om door te geven
aan een stervende wereld
Jezus,
help ons geen andere goden
te aanbidden
goden van metaal en papier,
chips en stroom
Jezus,
dank u voor wat U deed
voor ieder van ons
voor uw genade
voor uw verlossingsplan
dat begon toen in die stal
HAVE FUN!!
Een gelukkig en bewust kerstfeest toegewenst
Shalom
Bram
(c) 'Hallo medechristentjes' is een neerschrijven van de gedachten van Bram
Cools over geloof en allerlei aanverwante zaken en wordt op onregelmatige
tijden de wereld ingemaild. reacties, commentaar, kerstkadootjes, bijbelstudies
of huwelijksaanzoeken naar Bramc@yucom.be Mensen die dit niet meer willen aankrijgen laten het maar weten.
All thanx to Jesus and his Father!!! Waarschuwing: moesten er fouten in mijn
geschiedkundige gegevens zitten dat is goed mogelijk ik heb geput uit de grote
hoeveelheid (quasi-overtollige) informatie die mijn brein bevat maar ik kan
fouten maken... Laat
het mij weten als ik iets verkeerd verkondig...