Het fret, een leuk huisdier in opkomst

   

Het fret als huisdier is de laatste jaren zeer populair geworden in onze landen, maar de eigenaars van zo’n diertje kennen vaak de elementaire zaken niet zoals voeding, huisvesting, verzorging en ziekten, zodat een beetje info over dit uiterst sympathieke diertje zeker niet overbodig is.

Het fret als marterachtige, is een gedomesticeerde vorm van een bunzing.  Het fret is door de eeuwen heen een huisdier voor de mens geweest, maar wel een nutshuisdier.  Ze werden (en worden) immers vaak gebruikt bij de konijnenjacht of rattenvangst.  Spijtig genoeg is het fret ook een veel gebruikt laboratoriumdier, en ook in de pelsindustrie is het fret en vooral zijn pels zeer geliefd.  Maar gelukkig is het fret nu ook een gewoon huisdiertje geworden, vriendelijk met mensen en wat grotere kinderen, ook met hond of poes in huis aanwezig.

ALGEMENE GEGEVENS OVER HET FRET

KARAKTER

-lief, zeer nieuwsgierig (dus steeds uit hok laten onder controle), zeer levendig, schrander, heeft veel aandacht nodig van de eigenaar

-een goed opgevoede fret bijt niet, maar men moet steeds voorzichtig zijn met een dier dat hongerig is (daarom steeds in de kooi een vol etensbakje zetten met droge korrels, zie verder bij voeding), ziek is of in een vreemde omgeving is (o.a. bij de dierenarts), ook een moertje met jongen kan zeer bijterig zijn.  Als een fret echt bijt, laat ie niet meer los en de enige oplossing is wringen met je vingers tussen het achterste gedeelte van het gebit, of hem onder een lopende kraan te houden, of hem onder te dompelen in een emmer water.

-een fret die zich niet op zijn gemak voelt zet net zoals de kat de haren op de staart recht;

-een erg bang fretje knijpt zijn anaalklieren leeg (dit zijn 2 kliertjes aan weerszijden van de anus, die een stinkende olieachtige substantie produceren, hond en kat hebben ook zulke klieren), de substantie die daaruit komt bij het fret stinkt verschrikkelijk, maar de geur verdwijnt na enkele minuten. Een tevreden fret zal een grappig mokkend geluid maken en gekke bokkensprongen maken,  vooral tijdens het spel of wanneer er onbekend terrein kan verkend worden.

-een fret slaapt veel (+/- 20 uren/dag), en worden ze wakker dan gaan ze eerst en vooral in hun plaatsje hun behoeften doen, laat ze dat altijd eerst doen vooraleer u ze uit het hok haalt (zie verder over zindelijkheid)

-laat een fret nooit bij kippen en konijnen, want hun jachtinstinct is ondanks domesticatie, zo groot dat niet 1 kip of konijn wordt gedood maar allemaal.

LEEFTIJD
-          een dier wordt volwassen rond het jaar (geslachtsrijp tussen 6 en 9 maanden, maar volgroeid rond 1 jaar)

-          ze worden gemiddeld 8 jaar oud, met een maximum ooit beschreven van 15 jaar

GEWICHT

-een moertje weegt 50 % lichter dan het mannetje van dezelfde variant en weegt tussen de 400 gr en 1 kg (afhankelijk van welke variant), het rammetje zweeft tussen de 800 gr en 2 kg. 

-het gewicht varieert wel per seizoen : in de herfst slaan ze onderhuids meer vet op en kunnen tot 30 % meer wegen dan ’s zomers.

-een moertje zal ook altijd vermageren tijdens de loopsheid.

HET GESLACHT

-het verschil tussen rammetjes en moertjes is duidelijk te zien en te ruiken :

Ram: veel groter, geslachtsopening ligt diep ventraal aan de beuk, indien ze niet gecastreerd zijn ruiken ze erg  tijdens de bronstperiode

Moertje: de geslachtsopening likt vlak onder de anus, tijdens de loopsheid zwellen de vulva-lipjes zeer sterk op en krijgen de vorm van een 'roze koffieboon'.

DE KLEUR

-er zijn verschillende kleurvariëteiten, doch ook eenzelfde dier verandert van kleur per seizoen : in de zomer zijn ze donkerder, in de winter lichter. Dit wordt veroorzaakt doordat in de winter de onderpels, die wit van kleur is, langer is en door de bovenpels komt

-de poten, staart en masker rond de ogen zijn steeds donker

-de meest voorkomende kleur is de wildkleur, doch.er bestaan ook albino’s, ze hebben een witgele vacht met rode ogen (door dat er geen kleurpigmenten in de iris zitten), sandy’s etc.

DE RUI

-2 keer per jaar ruit de fret :

een niet-gecastreerde ram en een niet-gedekt moertje: in de herfst en in de zomer

een gecastreerde ram: in de herfst en lente

een gedekt moertje: telkens na een dekking (en ovulatie) zal ze verharen

ZWETEN

De zweetklieren zijn zeer zwak ontwikkeld, zodat het fret de warmte vooral afvoert via de ademhalingswegen (het hijgen), let dus goed op dat het fret nooit in de rechtstreekse zon zit want hij kan heel slecht tegen warmte en krijgt als het ware een zonneslag (zie verder) indien de temperatuur in de omgeving te hoog oploopt

TANDEN

Het fret wisselt van melkgebit tot volwassen gebit vanaf de leeftijd van 7 weken

VOORTPLANTING

Moerje:

-de eerste loopsheid komt in de lente volgend op de geboorte, vanaf de leeftijd van 6 à 9 maanden

-de loopsheid grijpt plaats in de periode van februari tot september

-de vulvalippen zwellen groot en roze op

-zet geen loopse moertjes die niet gedekt worden bij elkaar, anders is de  kans op stress groot, doordat ze constant andere fretjes willen bemoederen en verzorgen.

Rammetje:

-de eerste bronst treedt ook op in de lente volgend op de geboorte

-bronstperiode van januari tot oktober

-tijdens de bronst dalen de testikels af in het scrotum, buiten de bronstperiode kunnen die soms in de buikholte gedragen worden

Het koppelen :

-breng steeds het rammetje op bezoek bij het moertje, de drift van het mannetje is zo groot, dat hij zich van een vreemde omgeving niets zal aantrekken. Het moertje daarentegen moet echt op haar gemak zijn, anders bijt ze van zich af

-wanneer het moertje van zich afbijt, is de locatie niet goed, of is het moertje er nog niet klaar voor. In dit laatste geval dient men een tweetal weken te wachten.

Dracht :

-de duur bedraagt een 42 tal dagen

-zet het zwangere moertje drie weken voor de geplande bevallingsdatum apart

-zet een nesthok in de kooi met lappen, en leg een maatje bij haar (stoffen popje) dat ze kan bemoederen (zie verder)

-verstoor het dier niet tot 1 week na de bevalling, ze zou de jongen kunnen opeten als ze gestoord wordt. (Wanneer de band tussen eigenaar en fret hecht is, mag dit geen probleem zijn, hoe sneller je aan de pups mag komen, hoe beter. Door op voorhand regelmatig aan haar 'maatje' te komen, kan je haar tolerantiegedrag verkennen.)

-meestal bestaat het nest uit gemiddeld 8 jongen, overleven ze de eerste 5 dagen, maken ze een goede kans om te overleven

-de pups worden met een dunne witte vacht en blind geboren, de ogen (oren zijn eerder open) gaan open na 1 maand

-meteen bij de geboorte kan men makkelijk het geslacht bepalen

-op een leeftijd van 3 weken gaan ze naast de moedermelk vast zacht voedsel eten (zie verder) dat gebeurt doordat het moedertje stukjes in de nest zal laten vallen (ze brengt haar eten mee naar de nest, om de pups zo weinig mogelijk alleen te laten), en onze blinde pups via hun neusje er de weg naar zullen vinden

-spenen kan vanaf de leeftijd van 7 weken

OPVOEDING VAN HET FRET

Lijkt zo’n fretje als huisdier u wel wat , moet u wel enkele zaken ter overweging nemen : het diertje vraagt behoorlijk veel aandacht, zeker als ie alleen in zijn hok zit (dus zonder gezelschap van een andere fret), het is immers een heel speels dier. Ook moet u het fret goed en consequent opvoeden.  Wat de opvoeding betreft, enkele gouden tips om nooit te vergeten: 

-koop je een jong pupje (minimum 8 weken oud, dus net na het spenen), dan moet zo’n jong dier  nog naar uw hand gezet worden. Een basiskennis opvoeding is dan wel vereist.

-koopt u een ouder dier, moet u wel grondig nagaan of het dier mensen gewend is. Via een opvang is dan de beste manier. Deze mensen weten reeds wat voor karakter het diertje heeft, en kunnen u advies geven betreffende het juiste fret voor het juiste gezin. Deze mensen zullen, indien zij het hart op de juiste plaats hebben, u achteraf ook bijstaan met raad en informatie.

-neemt u een rammetje of een moertje; het rammetje stinkt iets meer, maar dit euvel kan opgelost worden door een simpele castratie.  Een rammetje wordt wel veel groter dan een moertje.

-het fret is geen goede speelkameraad voor echt jonge kinderen: deze gaan té onhandig met de dieren om, die in hun paniek zouden kunnen bijten

-zindelijkheid: het fret is van nature zindelijk: in zijn hok kiest hij zijn plaatsje (meestal het verst verwijderd van zijn slaaphok (zie verder) en daar gaat ie steeds naar terug om zijn behoeften te doen

-vooraleer u hem uit zijn hokje laat komen, laat u hem best eerst zijn behoeften doen, gebeurt er toch een ongelukje en doet ie zijn plasje ergens in de woonkamer, zet daar dan een klein kattenbakje gevuld met kattenbakkorrels, want hij zal steeds naar dat plaatsje terugkeren

-een fret is bijterig om te spelen (niet agressief) maar dat is voor mens, hond en poes een nogal pijnlijke zaak: daarom moet dit van jongsaf en consequent afgeleerd worden (wat zeer goed lukt) : telkens wanneer hij te hard bijt hem bestraffen met een flinke tik op de zijflank van de neus met uw hand of vinger

-een fret kan getraind worden te komen bij het roepen van zijn naam, en het leren aan de leiband lopen is geen probleem

-een vervelende gewoonte afleren zoals planten uitgraven kan niet afgeleerd worden door hem te bestraffen. Dit is een natuurlijk instinct en u zal dus moeten kiezen voor een fretveilige plaats voor uw planten

-gewonnen voor het fret? U kunt hem kopen op verschillende plaatsen zoals bepaalde gespecialiseerde dierenwinkels, markten, en particulieren die voor hun hobby fretten fokken (deze laatsten zijn ook de meest betrouwbare verkopers, die kunnen ook de beste info meegeven over voeding, huisvesting en gedrag van zo’n diertje). Geef uw ogen echter heel goed de kost, en let erop dat de fretten zonder handschoenen genomen worden, u een goede uitleg krijgt, en de fretjes netjes gehuisvest zijn

-u moet er steeds op letten of de diertjes gevaccineerd zijn tegen o.a. het virus hondenziekte (ziekte van Carré) en Leptospirose (rattenziekte of ziekte van Weil). Dat kan u controleren door het vaccinatieboekje dat bij het desbetreffende fret hoort in te kijken, indien er geen boekje bij is, moet u zo snel mogelijk naar de dierenarts om het dier te laten vaccineren (zie verder) 

DE VOEDING VAN HET FRET

-drinken: enkel vers water (dagelijks verversen), het fret drinkt weliswaar zeer graag melk, maar krijgt er gemakkelijk diarree van.  Diarree leidt tot uitdroging, enz. De meest hygiënische vorm van watervoorziening is een waterfles met drinknippel.

-het fret is een echte carnivoor en een goed uitgebalanceerde voeding is echt van belang.

-een oude doch slechte gewoonte is het fret met brood en melk te voeden, ze eten het zeer graag, doch de voeding is veel te eenzijdig en veroorzaakt chronische diarree.

-de beste voeding (en trouwens niet duur) is het commerciële frettenvoer (b.v. Fernando Premium Ferretfood)

-u mag altijd nog een KLEIN supplement geven van lever, vlees, vis, eendagskuikens... (steeds gekookt)

-continu een bakje met droogvoer ter beschikking zetten in de kooi bestrijdt verveling, bijterigheid en tandsteen. (Een fret heeft een spijsverteringssnelheid van vier uren en zou dus snel volledig leeg zijn en honger hebben.)

-enkel vlees geven is zeer slecht voor het beenderstelsel wegens een foutieve mineralenbalans (All meat disease)

-ook goed opletten dat u niet teveel vet geeft: o.a. tonijn, makreel, paardenvet, etc. , want dit kan leiden tot een heel vervelende ziekte: yellow fat disease

-teveel rauwe eieren zal symmetrische kaalheid doen ontstaan

-moederloze pups kunt u proberen op te voeden met kunstmelk voor moederloze pups/kittens

-pups kunnen vanaf 3 weken leeftijd bijgevoederd worden met een mengsel van tarwevlokken, eieren en wat melk (ook de moeder is daar dol op, maar zij krijgt er diarree van, dus goed opletten dat zij het niet op eet )

HET FRET EN HUISVESTING

-het fret is zowel binnen als buiten te houden, doch wil men meerdere fretten houden kan men best de kooi buitenshuis opstellen wegens de geuroverlast.

-het fret binnen: -dagelijks zijn behoeftenbakje reinigen

                           -kattenbakkorrels gebruiken in zijn behoeftenhoekje (in een platte kattenbak bv)

                           -de beste temperatuur is tussen de 4° en 18°C

-de kooi: gebruik geen te grote ruimten tussen de spijlen, het fret is verbazingwekkend handig in ontsnappen

- prima vluchtwegen  zijn ook voederbakjes die van buitenuit  kunnen bijgevuld worden, opgelet dus.

-in de kooi moet een apart nachthokje geplaatst worden (min. 30 x 30 x 30 cm groot)

-er mag geen tocht via de kooi gaan

-de kooi mag absoluut niet in de volle zon staan (het fret is zeer gevoelig voor hitteslag)

-hoe groter de kooi, hoe beter voor het fret: de kooi moet min. 3 m² oppervlakte bezitten, min. hoogte is 0,5 m, een langwerpige kooi is het leukst voor het fret

-de bedding in het nachthok: lappen stof, die regelmatig gewassen worden zonder wasverzachter. Geen wasverzachter omdat sommige fretten hiervoor allergisch zijn. Geen hooi, houtkrullen of zaagsel, omdat hooi en zaagsel teveel stof bevatten, en fretten een gevoelig ademhalingsstelsel hebben. Geen houtkrullen omdat er etherische oliën gebruikt worden die voor een fret nadelig kunnen zijn (kankers). (lappen stof 1 keer per week verversen, doch dagelijks het voedsel dat de fret erin verstopt heeft weghalen)

-de uitwerpselenplaats (de plaats in het hok verst van het nachthokje verwijderd) goed reinigbaar maken (v.b. een lage kattenbak met korrels, het type kattenbak dat op katten-shows gebruikt wordt.)

-de ruimte voor 2 of meer fretten moet veel groter worden, omdat de dieren veel speelruimte nodig hebben

-voor de buitenshuis gestalde fretten : lage temperatuur kan het fret goed aan, mits er een nachthok is dat volledig tochtvrij is en waterdicht (tochtvrij maken door een soort voorportaaltje te maken in het nachthok zodat de opening van het voorportaal en de opening van de eigenlijke slaapplaats niet recht over elkaar staan)

-vocht in het nachthok van een buitenshuis  slapende fret kan men weren met een bodembedekking van kattengrit, met daarop lappen stof, deze bedekking dagelijks verversen.

-komt het fret voor het eerst in een nieuwe kooi, legt u het best wat van z’n uitwerpselen in het 'kattenbakje', zodoende zal het fret dat bakje moeiteloos als zijn behoeftenhoekje aanvaarden.

-een wijfje met jongen heeft behoefte aan een ander hokje: een paar weken voor de bevalling wordt ze apart gezet in een hok met een kleiner nachthok, zo kan ze wennen aan de nieuwe omgeving, en zal ze niet overspannen worden, ze moet zich goed beschut voelen en de pups mogen niet te ver weg kunnen kruipen, de bedding mag niet te dik zijn, anders zakken de jongen weg en geraken ze niet meer bij de moeder.  De temperatuur moet meer dan 15° C bedragen.

-men kan fretten makkelijk in groep houden buiten het bronstseizoen, doch eens het bronstseizoen aanvangt zullen de rammetjes onderling gaan vechten en moeten dan apart gezet worden. Moertjes zullen andere fretten constant bij zich willen houden en bemoederen.

-het fret kan goed los in huis voor een paar uurtjes per dag, maar dan wel onder toezicht !! Het fret heeft trouwens behoefte aan veel aandacht van de eigenaar.  Wel opletten voor ondeugden zoals knabbelen aan zacht rubber, zeep, schoenen en het uitgraven van planten: het dier leert het snel af mits opvoeden.

HET FRET EN VEEL VOORKOMENDE ZIEKTEN

Wat u preventief moet doen:

-het dier laten vaccineren

puppy's tussen 6 en 8 weken Hondenziekte, Leptospirose
tussen 10 en 12 weken Hondenziekte, Leptospirose (eventueel ook Rabies)
tussen 14 en 16 weken indien Rabies gegeven, nu herhalen
vanaf nu jaarlijks alle inentingen herhalen
   
volw. fret 1ste dag Hondenziekte, Leptospirose
4 weken later Hondenziekte, Leptospirose (eventueel ook Rabies)
4 weken later indien Rabies gegeven, nu herhalen
vanaf nu jaarlijks alle inentingen herhalen

-ontwormen t.o.v. maagdarmparasieten, vooral op jonge leeftijd

Wat u kan laten doen:

-het rammetje laten castreren: het dier wordt er rustiger van en zal veel minder ruiken

-het vrouwtje laten castreren, en dit best voor de eerste bronst: de gevreesde  beenmergdepressie (dodelijk !!) van het loopse moertje dat niet gedekt wordt, wordt zo vermeden, en ook zal de geur minderen.

Ziekten

1)       verkeerde voeding : dit uit zich in sufheid, slechte vacht, diarree, magerheid

2)       abcessen in de huid door onderlinge gevechten

3)       oormijten: dan schudden ze met de kop, krabben zich aan de oren, hebben wondjes en zijn kaal op de kop, een ernstiger gevolg kan perforatie van het trommelvlies zijn

4)       hondenziekte: het fret krijgt dit over van de hond of andere zieke fretten. De ziekte verloopt bijna voor 100 % fataal

5)       influenza (griep): het fret krijgt dit over van de mens of zieke fret, mits medicatie valt dit goed te genezen, fretten bouwen hiertegen een natuurlijke weerstand op

6)       huidparasieten (mijten,vlooien etc.): erge jeuk, kaalheid, korstjes en schilfers

7)       hitteslag: bij temperaturen boven de 30°C is het fret erg gevoelig voor de warmte en kunnen ze eraan sterven, ze hijgen erg, vallen om en gaan dan in coma , snel behandelen is de boodschap: koel het dier af door handdoeken die in koud water gedompeld werden en uitgewrongen zijn over hen te leggen, ZET NOOIT DE KOOI IN VOLLE ZON

8)       stenen in de urinewegen (blaas-nier) komen vaak voor

9)       beenmergafwijkingen bij moertjes die continu loops staan tijdens de bronstperiode kunnen tot de dood leiden.  Preventief kan men het dier laten castreren (best voor de eerste bronst) of het dier laten dekken. Het de prikpil te laten geven biedt geen oplossing, aangezien dit een tijdelijk effect heeft en het gevaar op baarmoederontsteking blijft.

Nuttige adressen en sites i.v.m. fretten:

*Fernando Premium Ferretfood: Vitadog 075/76.04.92

*Info over fretten: http://www.afip.org/ferrets/whats_new/frame.htm

*Info over fretten: e-mail de.fretten.ark@pandora.be

*mailinglist voor frettenliefhebbers: http://groups.yahoo.com/group/frettengetetter 

 

Kiki Vleeschouwers

terug