Mensen zijn van nature ongelijk.
Ze hebben instituties nodig om gelijk te worden.

"That such remoteness from reality and such thoughtlessness can wreak more havoc than all the evil instincts taken together which, perhaps, are inherent in man - that was, in fact, the lesson one could learn in Jerusalem. But it was a lesson, neither an explanation of the phenomenon nor a theory about it."

(Hannah Arendt, Eichmann in Jerusalem. A Report on the Banality of Evil, pag. 12)

("Dat zo'n gebrek aan werkelijkheidszin en zulke gedachteloosheid meer onheil kunnen aanrichten dan alle boze driften die, wellicht, de mens eigen zijn tezamen -- dat was de les die men in Jeruzalem kon leren. Maar het was een les, geen verklaring van het fenomeen en evenmin een theorie erover.")

Verbittering is een gevolgziekte.
Wie niet voldoende verdrietig mag zijn, wordt erdoor getroffen.

Igmar Bergman: in 'Dans van de marionetten', 1981 

En als ik nabijheid zeg dan bedoel ik nabijheid.  Altijd dezelfde ellende: nu eens zit je lichaam in de weg, dan weer je ziel.  En zo slof je maar verder op hoop, verbeelding en compromissen.

Er is niet veel kennis die macht verschaft, maar er is veel kennis die alleen door macht verschaft wordt.
 
Er zijn veel manieren om te doden. Men kan iemand een mes in zijn buik steken, iemand het brood uit de mond stoten, iemand die ziek is niet behandelen, iemand in een krot stoppen, iemand zich dood laten werken, oorlog voeren enzovoort. Het merendeel van deze methoden is in ons land niet verboden.

Wie A zegt, hoeft geen B te zeggen.
Hij kan ook toegeven dat A fout was...

Eerst het voer, dan de moraal!

Lotte Lenya, 2 maal gehuwd met Kurt Weil, vertolkte als eerste de liederen van Bertold Brecht.
Waar is haar geschiedenis?
En het verhaal van Marianne Zoff, van Helene Weigel ... zijn echt-genotes?

Mijn kindertijd heeft nooit zijn magie verloren,
nooit zijn geheimzinnigheid verloren en nooit zijn dramatiek.

Jeroen Brouwers: 'Het verzonkene', p. 133
                                                  Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam, 1979

Met de massa heb ik niets te maken, met neergang heb ik niets te maken, met andermans haat en verachting voor mij heb ik niets te maken, met geijktheden, conventies, de dwang van gewoontes, het algemeen erkende en geaccepteerde 'gewone' en 'normale' heb ik niets te maken, met dat standbeeld heb ik niets te maken.  Vrijheid wil ik, en dat alles opnieuw wordt geijkt. Chaos wil ik, en dat vervolgens alles beter en mooier wordt herbouwd. Beweging wil ik. Eerlijkheid wil ik. Schoonheid wil ik.

Lydia Chagoll: in een interview op radio 1.

Ik denk dat het beter is stof op je meubels te hebben dan stof in je hoofd.

Mary Daly: Beyond God the father (Beacon Press, 1973), 133.

De ontwikkeling van zusterschap (sisterhood) is een unieke bedreiging, aangezien ze gericht is tegen het basis sociaal en psychisch model van hiërarchie en overheersing...

If God is male, male is God.
Daarmee legde zij de vanzelfsprekende verbinding tussen het mannelijke en het goddelijke bloot en de machtsfactoren die daarachter schuilgaan.

Ik ben voor de uitsluiting van mannen, tot op zekere hoogte.

De gelukkigste jaren in een leven zijn volgens mij die tussen je dertigste en vijftigste, of je zestigste, als je je leven hebt opgebouwd en de beperkingen van de jeugd - familietoestanden, de druk om carrière te maken - achter je hebt gelaten; dat is het moment waarop je vrij bent en er nog een hele wereld voor je ligt.

Herman de Coninck: in 'Een aangename potumiteit'
                                               brief aan Lieve Coppens, vermoedelijk maart 1981

En ik kijk naar buiten, en zie al dat knapperige takwerk verloren waaien in de wind.  En ik zie in mijn hoofd eenzelfde soort waaien, gedachten die aan hun takken rukken, die eigenlijk niet gedacht willen wezen, maar het waait nu eenmaal, alles komt los.

Theologen zullen dus het oor moeten te luisteren leggen bij het geleefde leven, om in het alledaagse sporen van religiositeit, sporen van het goddelijke te vinden. Ik denk dat die twee mekaar nodig hebben en dat het fundamenteel is voor onze theologie en voor onze kerken, om zich te laten gezeggen door dat wat zich aandient in die ervaring van het alledaagse.

De melancholicus: ontneem hem zijn lijden en hij heeft niets meer. Ontneem hem zijn pijn en hij kiest de dood.

Philip Demeester: Uit 'Naar een erotische cultuur van de overgave'

Uiteindelijk is niets mooiers dan ontsnappen aan de zwaarte, het bevliegen van de hemel, het bereiken van de ander - het beleven van onze stoutste dromen dus.
Laten we het doen. Laten we bekennen dat we in onze kleine dagelijkse keuzes grote fouten maken. Laten we tegen onze geliefde vrienden zeggen: "ik word liever tot grootsheid gedwongen dan dat je mijn kleinheid bevestigt". Laten we zélf kiezen, zodat er niet voor ons gekozen wordt. Laten we ons openstellen en kwetsbaar zijn. Laten we de controle uit handen geven. Laten we de ander vertrouwen - ook al zijn we al zo vaak gekwetst...
Laten we de grote bescheidenheid, de durf, de inzet en de zelfovergave hiervoor opbrengen. Want de uiteindelijke beloning is niets minder dan het vliegen en de hemel zelf!
En wie wil voor minder leven?

Emily Dickinson

My friends are my estate.

Paul de Wispelaere

Zij komt dicht tegen me aan staan, zonder met woorden iets te vragen, maar ik weet wat zij vraagt. Ik lach om niets te moeten zeggen, tegen deze overweldiging van jonge zomer en jonge vrouw heb ik geen ander wapen. Ik zie mij staan, zie ons staan, tussen een begin van overgave en opstekende argwaan, tussen drang en belemmering, tussen bevrijding en beklemming blijven mijn handen op haar schouders aarzelen.

Mannen houden zo vreselijk van onze vrouwelijkheid, maar wat ons vrouwelijk maakt, daar willen ze niets van weten. Alle fysieke processen die horen bij het vrouw-zijn vinden ze vies, die moet je dus levenslang onder het tapijt zien te schuiven.

Schrijfsters, die onlangs een roman over de menopauze publiceerde
(NRC Handelsblad, 4 februari 2006)

Begrip, zelfs als dat pijnlijk is, is beter dan het negeren van feiten.

Nawal El-Saadawi / al-Sadaawi

naar aanleiding van haar besluit zich te kandideren voor het presidentschap van Egypte. (NRC Handelsblad, 19 maart 2005)

Ik ben erg tegen kapitalisme, tegen klassenonderdrukking, mannelijke overheersing, patriarchale onderdrukking, tegen Amerikaans en Israëlisch kolonialisme. Ik ben tegen al die dingen. Ik ben erg radicaal (...) Je kunt geen vrouwenbevrijding of werkelijke democratie hebben of armoede uitroeien onder het kapitalisme.

"The careful student of history will discover that Christianity has been of very little value in advancing civilization, but has done a great deal toward retarding it."
(cfr. nieuw boek van Mary Daly)

Eric Goeman: in een interview in Tiens Tiens, nr. 2, juni 2005

Met respect voor de verscheidenheid is er de mogelijkheid om een nieuw links verhaal te creëren van solidariteit en betrokkenheid. Maar ook een verhaal dat kwetsbaarheid toelaat. Ik zeg al jaren zonder schroom: laten we met zijn allen de rede heroveren, maar vooral de harten betoveren

Luce Irigaray

Bezoek eens de website van Theater Affront / Amana Dance Theatre: www.buikdans.net.
Hierop vind je de integrale tekst van 'Quand nos lèvres se parlent', een buikdanstekst die Vera Van den Berghe en Philip Demeester maakten, geïnspireerd op Luce Irigaray.

Tine

"De vrouw 'raakt' zich aan', voortdurend, zonder dat men het haar zou kunnen verbieden, want haar geslacht bestaat uit twee lippen die elkaar voortdurend omhelzen. Zodoende is zij in zichzelf reeds twee -maar onscheidbaar en één- die elkaar beroeren.
Omhels mij. Twee lippen omhelzen twee lippen: de openheid is ons gegeven. Onze 'wereld'.
Het lijkt me wenselijk dat vrouwen een sociale orde scheppen waarin hun subjectiviteit zich kan ontwikkelen met haar symbolen, beelden, werkelijkheden en dromen, dus met de objectieve middelen tot subjectieve uitwisseling.
Onvoldaan, wij? Ja, als dat wil zeggen dat we nooit af zijn. Als ons plezier is: ons te bewegen, te bewegen, zonder ophouden. Altijd in beweging: het opene put zich niet uit en vult zicht niet."

"Het is dus tevergeefs als men vrouwen wil vangen op de exacte definitie van wat zij wil zeggen of hen voor de duidelijkheid (zich) laat herhalen: ze bevinden zich steeds al elders dan in deze discursieve machinerie waar jullie zeggen hen te betrappen.  Zij zijn in haarzelf teruggekeerd. Wat niet begrepen dient te worden als op de manier waarop jullie in jezelf terugkeren. Zij hebben niet de innerlijkheid die jullie hebben, die jullie haar misschien toeschrijven. In haarzelf, dat betekent in de intimiteit van die stille, veelvoudige, diffuse aanraking. En als jullie maar blijven vragen waaraan zij denken, dan kunnen zijn alleen maar antwoorden 'aan niets, aan alles'"

'La femme jouït plus du toucher que du regard' écrit Luce Irigaray dans un livre au titre ironique, Ce sexe qui n'en est pas un, dans lequel elle analyse le tabou du toucher dans une civilisation obsédée par le visuel.

From the very origin of private property and the patriarchal family, social exploitation occurred [. . .] [A]ll the social regimes of "History" are based upon the exploitation of one "class" of producers, namely women" (173)
.
Il est important pour les hommes de parler en tant qu'hommes et non en tant que créateurs universels, comme s'il n'y avait qu'un seul discours. Pour ce faire, ils doivent découvrir ou redécouvrir une sexualité plus proche de leur corps. Plus ils diront leur vérité, plus les femmes seront libres de dire la leur.

 Jan (in een nieuwjaarskaartje voor Wilfried) - 2001

Die nacht liepen ze traag langs het water, daar waar de aarde begint. De zee was zwart, ze zweeg, of leek dat alleszins te doen. Hoe ze daar eerder hadden gestaan. Recht in de wind kijkend. Toen was het toen, nu was het nu. 'Alsof ik iets moet loslaten, en ik weet niet wat'. Zij antwoordde niet. Het was nu aan de zee. Het is raar, als je maar lang genoeg loopt, langs die verschuivende lijn, dan doet het er niet meer toe. 'Ja, je bent ouder geworden, maar dat geeft niet', zei ze. 'Het is goed om hier terug te zijn', zei hij, 'misschien is dat genoeg'. Kon hij haar maar de woorden geven die zouden zeggen wat hij zelf nog niet begreep. Hij liep in het water nu, zij niet. Ze nam zijn hand en legde die op het warme zand. 'Voel maar, ze weten het allemaal al, wat jij hun wilde zeggen'. Liefde is het mooiste woord. De zee zegt je nooit wat je graag zou willen horen, maar ze hoort meer dan dat, en... Hij nam haar hand. 'Hoe ver je ook bent, blijf altijd een beetje bij me'. Het was tijd om te gaan, nog zoveel warmte te winnen.

Ook ik zou republikein zijn als ik geen koningin was.

Rutger Kopland

Tederheid dat is
het antwoord op een
vraag die niet gesteld
is. De geur van ieder
najaar bedoel ik,
de vraag wanneer,
waar was het,
en daar het antwoord op.

De negentiende eeuwse Afrikaans-Amerikaanse predikster Jarena Lee zei al: "als God de mond van de ezelin van Bileam opent (Numeri 22), waarom zou ik dan niet spreken?"

Als we onszelf definiëren, als ik mezelf definieer, datgene waarin ik op je lijk en datgene waarin ik niet op je lijk, dan betekent dat niet dat ik je niet toelaat tot het verbonden-zijn – het betekent dat ik de grenzen van het verbonden-zijn ruimer maak.

Audre Lorde: Oog in oog, essays en lezingen, Feministische Uitgeverij Sara, 1985

De witte vaders vertelden ons: 'Ik denk, dus ben ik.'
De zwarte moeder binnenin ons allemaal - de dichteres - fluistert in onze dromen: 'ik voel, dus ik kan vrij zijn.'

Audre Lorde

I am not ashamed to let my friends know I need their collective spirit.

Wat voor revolutie, dacht ik, moeten wij maken om mannen te laten dromen van zelfbewuste, onafhankelijke vrouwen als het zinnebeeld van schoonheid?

Over Vrouwelijkheid

Op zeer hoge leeftijd kreeg een kinderloos echtpaar een dochter.  Dat maakte hen heel gelukkig, en elke morgen en elke avond smeekten ze de goden hun kind te zegenen. Hun gebed werd verhoord. Toen hun dochter groter werd, bleek al snel dat het een opmerkelijk kind was. Ze kon verder en harder rennen dan wie ook in het dorp, ze had goede manieren, ze zong heel aardig en ze blonk uit op school. Eén ding echter was er mis, en dat bedierf alles. Een gebrek had ze niet. De goden hadden zich aan hun woord gehouden, ze was inderdaad gezegend met vele talenten. Maar iedereen in het dorp had kritiek op haar. ‘Het is niet vrouwelijk’, zeiden ze, ‘om zo verdomd goed te zijn’.

De liefde is oneindig
ze kent geen begin en geen einde
ze is als een heel lange stroom
ze verandert alleen van lippen en van handen

Dogmas zijn grotere vijanden van de waarheid dan leugens.

Toen ik door de voordeur naar binnenging, kwam de voorzitter van het bestuur, een hoog opgeleide Egyptische Amerikaan, op mij af. Hij schreeuwde: zuster, je mag niet door deze deur naar binne, je moet door de achterdeur. Ik was sprakeloos, voelde me diep vernederd. In Mekka had ik met mannen om mij heen in de moskee gebeden, hier in mijn eigen land mocht ik zelfs niet door de voordeur naar binnen.

De Amerikaans moslima Asra Nomani over haar strijd tegen de tweederangs plaatsen voor vrouwen in moskeeën.
(Vrij Nederland, 16 april 2005)

Ik herinner me een opmerking van Mary Daly die als antwoord op het artikel 'Jesus was een feminist' zei: "prima, maar zelfs al is hij het niet, dan ben ik het nog."

Pinkola Estés: in 'De ontembare vrouw'

Dus als het niet anders kan, schilderen vrouwen blauwe luchten op gevangenismuren. Als de strengen verbrand zijn, spinnen ze nieuw garen. Als de oogst verwoest is, zaaien ze onmiddellijk nieuw zaad. Vrouwen tekenen deuren waar er geen zijn, openen die en stappen erdoor naar nieuwe gewoonten en nieuwe levenswijzen. Omdat de wilde natuur koppig volhoudt en blijft bestaan, zullen vrouwen koppig volhouden en blijven bestaan.

Adrienne Rich

...woede en tederheid: mijn eigenheden. En nu weet ik dat ze in mij ademhalen als engelen, niet als tegenpolen. Woede en tederheid: de gave van de spin te spinnen en rond te weven tegelijk vanuit haar eigen lichaam, waar dan ook - zelfs uitgaand van een verbroken web...

Ik heb het mijn moeder weleens gezegd: mam, wat praat je nou afkeurend over gesluierde vrouwen. Jij hebt me afgeleverd bij vrouwen die net zulke kleren droegen. Een grote zwarte lap, tot op de bodem, en met het gezicht grotendeels bedekt. Dus what's the fucking difference! Jij hebt mij als kleuter - ik bedoel: ik schrok me daar kapót, ik wist niet wat ik zag, al die vogelverschrikkers - naar zo'n nonnenklooster gestuurd.'

Theatermaakster
(Volkskrant Magazine, 10 december 2005)

May Sarton

There are still some things that seem dear and simple...the sun, poetry, the love of friends.

She rejects the use of the word ‘Man’ or any standard masculine term that is gender neutered to describe the human person. She uses instead the word wo/men as an inclusive term to describe women and men.

She concluded by saying:
“Theologically, feminism understands wo/men as the people of God and indicts the death dealing powers of oppression as structural sin and life-destroying evil.” Critical feminist interpretation, thus, is an invitation “to join in the movement for change and transformation that is inspired by the biblical visions of justice and well-being.”

We have made a fetich of the bible long enough.
The time has come to read it as we do all other books,
accepting the good and rejecting the evel it teaches.

ik wil geraakt worden èn ik wil raken.
Dit is contact.
Dit is nabijheid.
Dit is wat ik nu wil.

Volgens de Belgische hoogleraar Lieve Troch zijn vrouwen vaak het eerste slachtoffer van fundamentalisme.

"Als de mannelijke suprematie bedreigd wordt door de moderne buitenwereld, probeert; de man die te herstellen in zijn binnenwereld, familie en gezin. Aan de ene kant wordt de moeder een bijna sacrale rol binnen gezin en op voeding toegekend, aan de andere kant wordt zij gezien als een monster, bron van alle mogelijke (seksuele) kwaad."

 Raf Van Der Straete

Van harte dit witte blad.
Om een nieuw verhaal te schrijven.
Om te herbeginnen.
Om opnieuw te geloven.
Helemaal onbevangen.
Zonder het gewicht van gisteren.
Met alleen de onbeschreven ruimte van wit.
Waarin alles kan.
Waarin ruimte is voor iedereen.
Vredevol kerstmis. Hoopvol nieuwjaar.
Kreukvrij leven.

...Het woord plakt aan het ding dat het verpakt
als een verband in etter van een wond.
De dichter trekt de pleister los. Weer
Doet het zeer. Weer bloedt het...

Leestip: zijn nieuwste boek: Mijn Nederland

De manier waarop wij leven in het Westen - een kerngezin en heel individualistisch - is evolutionair gezien een totaal nieuwe situatie. In traditionele maatschappijen wordt kinderzorg veel vaker gedeeld met grootouders, broers, zussen of oudere kinderen. Dat hebben wij achter ons gelaten ten nadele van de vrouwen, die zich het meest verantwoordelijk voelen. Wij moeten zorgen voor een nieuw opvangnetwerk, zodat vrouwen, zoals zij dat altijd gedaan hebben, hun capaciteiten kunnen exploiteren in de buitenwereld. De manier waarop vrouwen in de jaren vijftig thuis opgesloten zaten, was de manier om vrouwen ongelukkig te maken.'

Griet Vandermassen, auteur van Darwin voor dames
(Intermediair, 7 juli 2005)

Heren die de wereld om zeep helpen zal ik nog steeds niet toejuichen. Maar op het persoonlijk vlak ben ik milder. Er is mededogen bijgekomen. Je ziet de mannen, je ziet hun onvermogen. Niet dat ik alles goedkeur, maar ik begrijp hen beter.’

(Trouw, 27 augustus 2004)

Peter Verhelst: uit 'Edward II, Ed is dead forever, yours'

Kijk hoe ik voor je dans, hoe ik met elke lendenslag
Een letter vorm, kijk goed, en lees die letters van
Me af. Leer me uit je hoofd, zodat ik elke dag jou mag

Verveling is de totale presentie van de vrijheid, niet door een keuze ingedamd. Wie zich nooit verveelt, is niet vrij en wie met alle middelen de verveling bestrijdt, bestrijdt de vrijheid.

Dimitri Verhulst

Verliefdheid is ook ruimschoots op voorhand droevig zijn om een mislukken dat nog niet mogen beginnen is.

Kleuren wil ik je geven

ceruleumblauw dat hoog doet zweven,
kobalt voor het lang gelukkig zijn
pittig veelgebruikt ultramarijn
vermiljoen dat het bloed laat stromen
paars om ook bij dag te dromen
bedarend mosgroen en mijn zonnig goud
meerkaprood dat van vioolspel houdt
spetterend bariet om sproken te verzinnen
indigo dat stormen doet van binnen
okergeel dat harmonieert met aarde
veronesegroen dat ik van mei bewaarde
oranje dat de blik over de einders leidt
citroengeel voor discrete sierlijkheid
puur ongerept wit, mijn sienabruin,
weelderig zwart, nog van titiaan gekregen
omber met de melancholie van regen
gebrande siëna, al de herfsten van mijn tuin,
de kleuren van het duren, voor of tegen...

Hans Warren: 'Geheim dagboek', deel 6, 31/12/57

Is dit het: uren, uren lopen door winterstorm naar een plek aan zee waar het eenzaam genoeg is om even zuiver aan je te kunnen denken, even met je samen te zijn in dat verleden - en dan uren, uren met de wind in de rug naar huis en weer verder.

David Wiggins: in 'Magazine voor vredesaktie', nr. 136/oktober 1992

Elk van ons is als een steen in de rivier: passief op de bodem liggen of rechtstaan en de stroom richten, dat is de keuze.

Friendship is a serious affection...founded on principle and cemented by time

Maar wat ik van je wil is illusie - dat je de wereld laat dansen.

Virginia Woolf: in een brief aan Vita Sackville-West, 2 september 1939
                              * Duitsland was op 1 september Polen binnengevallen

Ja, daar zit ik dan in stomme woede, terwijl er voor me gevochten wordt door die kinderen die je met elkaar zou willen zien vrijen.

Loekie Zvonik: in 'Hoe heette de hoedenmaker?'

Hij keek me aan met glanzende ogen en ik zag dat hij meende me nodig te hebben. Je bent soms zoals ik, dacht ik, willen liefhebben en niet weten ook geliefd te zijn. Je wilt weten hoeveel ik om je geef. Hoe ver ik om jouwentwille zou kunnen gaan. Je wilt jezelf in mij ontdekken. Je hebt me alleen maar lief om jezelf waar te maken.

(…)
Hij legde zijn arm om mijn schouder en ik voelde zijn aanraking als een brand vanaf mijn hart tot in mijn benen. En omdat ik al wist dat dit samenzijn – voorlopig althans – nutteloos zou zijn, wou ik hem teruggeven wat hij mij geschonken had, een aanraking die hem dezelfde bevende ontroering moest bezorgen als die ik ervaren had en ik legde mijn arm om zijn middel en regelde mijn pas naar de zijne.
(…)
Ik was bang dat hij me zou omhelzen en dat ik daardoor voor een tijd aan hem gebonden zou zijn en zijn geheimen zou moeten delen en wellicht leven naar zijn beeld en gelijkenis.

Maar hij deed niets, schudde alleen het hoofd en keek naar de sterren.

Was ik samen geweest met iemand van wie ik onbevangen en eenvoudig hield dan had ik hem zonder angst kunnen zeggen dat ik hem liefhad.