Het gemeentewapenschild en de gemeentevlag van Kortenberg.

 

De gemeente Kortenberg voert als gemeentewapenschild:’ gevierendeeld 1. in goud een eik van natuurlijke kleur op een grasgrond waartegen rechts een vos van natuurlijke kleur 2. in zilver drie lelies met afgesneden voet van keel 3. in zilver drie staande lelies van keel 4. in goud drie molenijzers van lazuur. Het schild geplaatst voor een hertog Jan II van Brabant, houdend in de rechterhand het bezegeld charter van Kortenberg, het geheel van goud’. Dat is de officiële omschrijving van het gemeentewapenschild van Kortenberg zoals het goedgekeurd werd in de gemeenteraad van 6 oktober 1980, bij Koninklijk Besluit van 21 februari 1981 en zoals het verscheen in het Belgisch Staatsblad van 11 maart 1981.

 

Het gemeentewapenschild van Kortenberg is een gevierendeeld wapenschild dat de vier vroegere gemeenten weergeeft: 1 Kortenberg, 2 Everberg, 3 Meerbeek en 4 Erps-Kwerps. Het benadrukt de gelijkwaardigheid tussen de vier partners.

 

De abdij van Kortenberg voerde als wapenschild een rood eekhoorntje dat tegen een groene eikenboom met rode stam klom. De eikenboom stond op een korte of een scherpe berg of een Curtenberg, de eerste vestiging van de stichting. De eik herinnert aan het eikenbos. De berg heet men ook de Eikelenberg en de villa die er op staat La Chênaie. De eekhoorn was erkenbaar aan de mooie krulstaart. De eik is de trots van het bos. De gemeenteraad van Kortenberg vroeg op 26 juni 1913 of ze het wapenschild van de abdij van Kortenberg als gemeentewapen mocht gebruiken. De abdis van Kortenberg was in het Ancien Régime de wereldlijke Vrouwe van Kortenberg. Ze benoemde de meier, de schepenen en de griffier. De schepenen van Kortenberg zegelden hun stukken voor 1795 met dit wapenschild. Bij KB. van 16 maart 1914 kreeg Kortenberg dit wapenschild: in goud een geplante groene eikenboom met rode stam tegen dewelke rechts een eekhoorntje van hetzelfde klimt. Moderne heraldici gingen met een aantal elementen niet akkoord:  de stam van de eik kreeg zijn natuurlijke kleur bruin i.p.v. keel (rood) en de rode eekhoorn werd vervangen door een bruine vos. Volgens de heraldici werd een eekhoorntje gewoonlijk zittend afgebeeld, nooit staand. Hij heeft ook zo geen grote oren als de vos. De pluimstaart was ook typisch voor de vos. Dat als uitleg voor het eerste deel.

 

De gemeente Everberg zegelde met het zegel van de heren van Rotselaar. Dezen voerden drie rode lelies  op een zilveren veld. Reeds in 1356 zegelden de schepenen van Everberg met dit wapenschild. De gemeenteraad van Everberg vroeg op 26 juni  1907 om het schild van de heren van Rotselaar als wapenschild te mogen voeren.  Bij K.B. van 7 september 1908 kreeg Everberg als gemeentewapenschild:’in zilver drie rode leliën met afgesneden voet. Het schild overtopt  met een stappend everzwijn in natuurlijke kleur’. Dit wapenschild verscheen in het Belgisch Staatsblad van 20 september 1908. Het wapenschild was een heerlijkheidwapen dat verwees naar de heren van Rotselaar. Het was ook een sprekend wapen omdat het everzwijn of de ever verwees naar de Everberg. Dat was de uitleg bij het tweede deel.

 

De gemeente Meerbeek had geen gemeentewapenschild voor de fusie van 1977.  In de middeleeuwen behoorde Meerbeek tot het domein van de heren van Rotselaar. In 1416 zegelden de schepenen van Meerbeek met hetzelfde wapenschild als deze van Everberg. Een vogel overtopte echter in Meerbeek het wapenschild, terwijl een everzwijn dit deed in Everberg. Normalerwijze zouden Meerbeek en Everberg dan ook een zelfde wapenschild moeten hebben. Moderne heraldici  maakten echter een verschil. Meerbeek zou drie lelies op een driehoekige voet krijgen. Ze vonden deze terug op het schepenzegel van Meerbeek van 1361. Dat was de uitleg bij het derde deel.

 

De gemeente Erps-Kwerps voerde het wapenschild van de familie de Boisschot. Ferdinand de Boisschot  werd  graaf van Erps en zijn enclave Quarebbe in 1644.

Hij voerde als wapenschild drie blauwe molenijzers op een gouden veld. Dit wapenschild was duidelijk vervalst. Butkens zorgde voor de valse documenten. Zo kon het wapenschild van de familie de Roovere met de molenijzers dienst doen voor de familie de Boisschot. Het wapenschild werd sterk betwist door de tegenstanders van Ferdinand de Boisschot, maar desondanks bleef hij er toch gebruik van maken. Het molenijzer is ook bekend als de rijn. Molenijzers komen vooral voor in het Nederlandse Noord-Brabant. De gemeenteraad van Erps-Kwerps vroeg op 23 augustus 1923 om dit wapenschild te mogen overnemen als gemeentewapenschild, vals of niet vals.  Bij K.B van 3 mei 1924 werd het aanvaard:’in goud drie molenijzers 2 en 1 geplaatst’. Het besluit verscheen in het Belgisch Staatsblad van 16 mei 1924.  Dat was de uitleg voor het 4de deel.

 

Hertog Jan II en het charter verwijzen naar het beroemde Charter van Kortenberg van 1312, de eerste grondwet van het hertogdom Brabant.

 

De kleuren van het wapenschild met uitzondering van het bruin (de eikenstam en de vos) werden overgenomen in de 5 horizontale banen van de nieuwe  gemeentevlag van Kortenberg. Bij K.B. van 2 februari 1981 werd de vlag als volgt beschreven: ‘ vijf even hoge banen van rood, van wit, van blauw, van geel en van groen’. Voor de fusie van 1977 had geen enkele van de vier gemeenten een gemeentevlag. Iedere gemeente in Vlaanderen moet een eigen wapenschild en decreet hebben. Kortenberg heeft duidelijk aan deze verplichting voldaan.

 Dr. Henri Vannoppen


Aarzel niet om informatie te vragen aan de voorzitter Doctor Henri Vannoppen of webmaster Gustaaf Salens. Elke vraag of suggestie is welkom. Dank voor uw belangstelling.
URL-adres van onze website
laatste aanpassing op 26.09.2014