ACTIVITEITEN 2007

Diner Erfgoedhuis Kortenberg

op woensdag 7 maart 2007 om 19 u

Keuze:

Menu A

- Aperitief: schuimwijn of fruitsap

- Fris slaatje van gebakken scampi’s, appelreepjes en zongedroogde tomaatjes

- Champignonroomsoepje

- Eendenborstnootjes met een pepersausje, seizoengroentjes en gebakken aardappelen

- Tiramisu

- Huiswijn, waters, frisdranken, koffie en versnaperingen

Menu B

- Aperitief: schuimwijn of fruitsap

- Romig soepje uit Andalousië met paprikasnippers

- Duo van vis met korstgebakje en chablissausje

- Parelhoenfilet fine champagne met z’n groentjes en aardappelgratin

- IJs met vers fruit

- Huiswijn, waters, frisdranken, koffie en versnaperingen

Namens de Raad van Bestuur,

Dr. Henri Vannoppen

Voorzitter

 

 

………………neemt deel aan het diner van Erfgoedhuis Kortenberg op 7 maart 2007 met ……. personen en kiest voor

Menu A: X …….personen

Menu B: X …….personen

naar overzichtstabel

Cursus ‘Bakhuizen’

te Zemst op zaterdag 3 februari 2007

Als 2^de cursus in de Vlaams-Brabantse reeks 2006-2008 vinden we ‘Bakhuizen ‘

Spreker: Steven De Waele, licentiaat kunstgeschiedenis, uit Zaventem, die zijn thesis maakte over bakhuizen, een thema waar de Brabantse heemkundige wereld de laatste twee jaar sterk bij betrokken is

Plaats: Erfgoedhuis van de Heemkundige Kring ‘De Semse’, Schoolstraat 13/1 te Zemst

Dit Erfgoedhuis ligt achter de kerk en het administratieve centrum van Zemst tussen de hoofdbibliotheek en de sporthal. Er is ruime parkeergelegenheid.

Bereikbaarheid: het dorpscentrum van Zemst is vlot bereikbaar via de E 19 of langs de Brusselsesteenweg.

Tijd: zaterdag 3 februari 2007 van 10 tot 12 u. Prijs: gratis. Er is ook gratis koffie voorzien

Organisatie: Heemkunde Vlaams-Brabant, de Provincie Vlaams-Brabant, de heemkringen van Vlaams-Brabant en het Brussel Hoofdstedelijk Gewest

Gastheer of gastvrouw: de Heemkundige Kring ‘De Semse’

 

naar overzichtstabel

Cursus ‘Van Weblog tot dorpsgeschiedenis’

op zaterdag 10 maart 2007  

Spreker:

 

Jan Godts , secretaris van de Haachtse Geschied- en Oudheidkundige Kring (HAGOK).
Hij maakte een weblog over zijn dorp Tildonk (www.bloggen.be/tilloenk).
Hij schreef het boek ‘Tilloenk vruger’.

Peter Pollet , eveneens bestuurslid van HAGOK en computerdeskundige, assisteert het practicum.

 

Plaats:

 

Koninklijk Atheneum Aarschot
Centrum voor Volwassenen Opleiding
2 de verdieping
Schoolstraat, nr. 1,
3200 Aarschot

Timing:

 

van 10 tot 12 u

 Organisatie:

 

Heemkunde Vlaams-Brabant, de Provincie Vlaams-Brabant en de heemkringen

Prijs:

 

gratis

naar overzichtstabel

Voordracht met modeshow te Kortenberg

op dinsdag 24 april 2007  

“1302: De Middeleeuwen in hun hemd”

 

Vorig jaar zaten we bij de Romeinse soldaat. Nu zetten we opnieuw de ‘teletijdsmachine’ in gang. We zitten in 1200, 1300… De middeleeuwen spreekt tot onze verbeelding: de slag bij Woeringen in 1288, de Guldensporenslag in 1302…

 

In 1302 lag het graafschap Vlaanderen in het centrum van Europa. De stedelijke milities van het graafschap Vlaanderen behaalden een prachtige overwinning op het Franse ridderleger. De infanterie had de cavalerie voorbijgestoken. Dat was onder de muren van Kortrijk. Hierover verschenen de laatste jaren enkele belangrijke studies. Maar wat je in de boeken niet leest is hoe die mensen, die toen geschiedenis maakten er nu precies gekleed bij liepen en hoe ze leefden. Net dat aspect komt Joris de Sutter van VZW De Liebaart u aanschouwelijk tonen.

 

Hij begint de voordracht gekleed als patriciër van de stad Brugge en toont je hoe elk kledingsstuk er uitziet en hoe het gemaakt is. Daarna doet hij hetzelfde voor de militaire ridderuitrusting en dan trekt hij een harnas van die tijd aan.

 

En we dromen wel allemaal eens van de tijd van de ridders. Joris de Sutter brengt ons een geschiedenisles die je niet in slaapt wiegt, maar die je tot op het einde op het puntje van je stoel doet zitten om toch maar zeker niets te missen.

 

Waar?

 

Openbare Bibliotheek De Walsplein, 30, 3070 Kortenberg

Wanneer?

 

Dinsdag 24 april 2007 om 20 u

Toegang:

 

5 EURO (het drankje inbegrepen)

Organisatie:

Erfgoedhuis Kortenberg, Davidsfonds Kortenberg - Erps-Kwerps en Openbare Bibliotheek Kortenberg

 

naar overzichtstabel

 

---

Erfgoeddag Kortenberg
op zondag 22 april 2007 :

thema 300 jaar rituelen in Kortenberg

 

1. Nieuwjaar

De 5 dorpsgemeenschappen van Kortenberg hebben hun jaarlijkse rituelen, die ook de evolutie van de tijd hebben ondergaan. 1 januari is Nieuwjaar. Rond 1890 ging men in Kwerps rond met de rommelpot. Het was een blekken doos, waarop een vel van een varken, hetzij de lies hetzij de blaas opgelegd werd. In het midden had men een riet vastgemaakt aan het vel. Men zong dan ‘Nieuwjaarke soete, het verken heeft vier voeten en een steert , is dat varken geen wafel weert’. In Meerbeek gingen de misdienaars het ‘misdienaarsgeld’ in de kerk rondhalen. De veldwachter van Meerbeek ging dan de boeren nieuwjaar wensen en eieren inzamelen. Bij Nieuwjaar paste de Nieuwjaarsbrief. De schoolmeester verkocht deze aan de leerlingen voor 5 cents. De ‘meester’ schreef de Nieuwjaarsbrief op het bord en de leerlingen moesten hem dan overschrijven. Bij de bakker kocht men rond 1950 met Nieuwjaar peperkoeken in hartvorm.

 

2. Drie Koningen en Verloren Maandag

Drie Koningen op 6 januari, dat zijn waarde had in een sterk christelijke gemeenschap, ging sterk achteruit. In 1976 noteerde men in Erps nog 31 groepen Drie Koningenzangers. Rond 1990 was het gebruik nog algemeen. Langzamerhand werd het eerder een monopolie van jeugdverenigingen. Halloween stak in 2006 de Drie Koningen voorbij. Verloren maandag was de maandag na Drie Koningen. Dan werd er niet gewerkt. In Meerbeek en Everberg sloten de leerlingen de ‘meester’ (onderwijzer) buiten. De knechten en meiden uit Meerbeek kregen die maandag vrijaf en gingen naar de winterkermis van Erps. Het vroor dan gewoonlijk dat het kraakte.

3. Sint-Antonius

Sint-Antonius de Eremiet is de patroonheilige van Meerbeek. Hij werd gevierd op 17 januari. In Meerbeek was dan een grote bedevaart en daar werden dan ook varkenskoppen aan de kerk verkocht. Dit gebeurde ook te Kwerps , waar ze opgeroepen werden door de veldwachter. In Erps werden de varkenskoppen verkocht ter ere van Sint-Cornelius.

4. Lichtmis, Sint-Blasius en Valentijn

Lichtmis (2 februari) herinnerde aan de kerkgang van Maria. Met Lichtmis werd de lichtmiskaars gewijd. Deze was belangrijk in een agrarische gemeenschap. In Everberg liet men een druppel kaarsvet van de lichtmiskaars vallen tussen het zaaigraan om het te beschermen tegen allerhande ziektes. In Erps stak men de lichtmiskaars aan bij bliksem. Kortenberg was een bedevaartsoord van Sint-Blasius. Op zijn feestdag (3 februari) kwam men op bedevaart tegen keelziekten en kreeg men de Blasiuszegen. De kaarsen werden daarbij in Sint-Andreasvorm rond de hals gehouden. Valentijn (14 februari ) is de patroon van de verliefden en werd de laatste jaren 20 jaar populair, een goede zaak voor de bloemwinkels.

5.Vastenavond en Aswoensdag en de ‘Laatste 100 dagen’

Carnaval of Vastenavond werd gevierd in een industriële samenleving na 1920 met hanenkappen. Het was de corrida van Midden-Brabant. In Erps gebeurde het voor 1914 op de Plaats of het Dorpsplein tussen de drie lindebomen met levende hanen. Na W.O. I gebruikte men dode hanen. Het gebruik verdween in Erps-Kwerps in het begin van de jaren 1980. Voor 1914 verkleedde men zich met Vastenavond en er was een bal te Kwerps in de zaal Van Eycken. ‘De vuile Jeannetten’ trokken met een gordijn over het hoofd en slordig gekleed door Erps. Met Aswoendag haalde men een assenkruisje. De as kwam uit verbrande palmtakjes. Wie in Erps nog met Pasen met het zwarte kruisje kon rondlopen kreeg een nieuw pak van de deken. Maar in de volksoverlevering gaf men nooit namen van wie met een ‘kostuum’ naar huis gekomen is. Het zangkoor Sint-Cecilia in Kortenberg organiseerde rond 1970 het carnavalbal in de zaal Teugels. De Prins carnaval kreeg een geschilderd portret. De middelbare scholen vieren de laatste 100 dagen.

6. Greef en Sinterklaas

Sommige rituelen zijn ook leeftijdsgebonden. Greef van halfvasten was in Kortenberg bij de gewone mensen het kinderfeest bij uitstek rond 1930, maar werd langzamerhand vervangen door Sinterklaas (6 december), het kinderfeest van de rijke mensen uit de villa’s. De Onderlinge Bijstand Sint-Jozef organiseerde Greeffeesten te Kortenberg in 1925. Sinterklaas kreeg de overhand na W.O. II.

7. Palmzondag en Pasen

Met Palmzondag (de zondag voor Pasen) werden de palmtakjes gewijd. Rond 1880 palmde men in Schoonaarde de akkers. Op elke hoek van het veld werd een palmtakje gestoken om de akkergewassen tegen onheil te beschermen. Met Pasen kwamen de klokken terug uit Rome. Voor 1914 kregen de kinderen in onze dorpen echte eieren. De rijkeren kregen suikereieren versierd met gekleurde bloempjes. In 2007 zijn het chocolade eieren geworden.

8. De meiboom, de kermissen, de processies, moeder- en vaderdagen

De meiboomplanting in Meerbeek op het einde van de 19 de eeuw was het volksfeest bij uitstek in een dorp, dat scherp verdeeld was door twee fanfares. In Everberg schonk het kasteel drie meibomen aan de fanfare De Eendracht om te planten voor het huis van de burgemeester, voor de pastorie en voor het huis van de voorzitter van de fanfare. In Erps werd de meiboom geplant voor de kapel van O.L.Vrouw van Bijstand aan het kasteel Hof ter Brugge. Deze traditie bleef bestaan tot het begin van de jaren 1980. De kermissen en de processies volgden. Moederdag en vaderdag was ‘Nouveau Folklore’ uit de V.S. Heel wat brunches werden rond deze thema’s georganiseerd.

 

9. De halfhooimarkt en O.-L.-Vrouw -Hemelvaart

In de 17 de eeuw ontstond de halfhooimarkt te Erps op 15 juli, waar knechten en meiden gehuurd werden. Het was voor de agrarische gemeenschap niet alleen een huwelijksmarkt maar ook een sociale uitlaatklep. Men kan hier spreken van een emotionele en van een economische waarde en dat gedurende meer dan 200 jaar. O.-L.-Vrouw-Hemelvaart (15 augustus) was vroeger de Moederdag’ of St.-Maria.

10. Statiefeesten, de Nalaat, Schoonaardefeesten en de Nationale Witlooffeesten

In augustus had men de Statiefeesten te Kortenberg en de Schoonaardefeesten te Erps-Kwerps en in september had men de Nationale Witlooffeesten te Kortenberg. Ze behoren allen tot het verleden. Het was de tijd van de reuzen. In september had men voor 1914 de nalaat of de naoogstfeesten, wanneer de laatste aardappelen binnengehaald waren, met een goed diner, volkspelen en bal.

11. Halloween, Allerheiligen, Sint-Hubertus, Sint-Andries en Sint-Thomas

Uitgaan met halloween (de avond voor Allerheiligen) nam toe sedert 2000. Het was in oorsprong een Angelsaksisch feest, past in een internationale gemeenschap (het Kortenberg met zijn vele nationaliteiten). Met Allerheiligen (1 november) worden de kerkhoven bezocht en van chrysanten voorzien. Met Sint-Hubertus (3 november) werden de Sint-Hubertusbroodjes gewijd, een middel tegen hondsdolheid. Op 11 november had men de Sint-Maartensvuren te Everberg. Met Sint-Andries (30 november) moesten de boeren hun pacht betalen Met Sint-Thomas (21 december) was het buitensluiterkesdag in de scholen.

12. De Adventkrans en Kerstmis

De Adventkrans is vrij recent, de kerstboom kwam er met de Duitse bezetting in W.O. I De kerststronk in het vuur rond1880 werd na 1945 een luxegebak, hoewel boekweitkoeken voor 1914 in Meerbeek en in Everberg kerstgerechten waren.

 

Besluit

De rituelen zijn van alle tijden. Men moet ze plaatsen in hun sociaal-economische, geografische en historische context. Ze hebben waarde zowel voor de gemeenschap als voor het individu. Bij rituelen passen speciale gerechten zoals gebakken wafels, ‘koekebakken’ of pannenkoeken, boekweitkoeken, ‘kassaut’ of pannenkoeken met spek en smoutebollen. 

 

Locatie:

Erfgoedhuis Kortenberg VZW Dorpsplein, 16
3071 Erps-Kwerps (de vroegere dekenij naast de kerk van Erps)

 

Uren: 10-17u.

 

Er is ook een lekkere pint of een lekker glaasje wijn te verkrijgen.

 

Allen van harte welkom!

 

naar overzichtstabel

 

---

Infovergadering kapellen op 7 mei 2007

 

Eeuwenlang speelden kapellen een prominente rol in het dagelijkse leven van onze voorouders. Nu hun religieuze rol sterk afgenomen is, wordt soms vergeten dat deze kleine miniatuurkerkjes deel uitmaken van ons cultuurhistorisch erfgoed. Door deze onwetendheid dreigt verwaarlozing en teloorgang.

Vandaag zijn veel kapellen nog steeds beeldbepalende elementen in het landschap of straatbeeld, niet alleen door hun constructie, maar heel vaak ook door hun groene omgeving. Bijgevolg draagt herstel niet enkel bij tot de cultuurhistorische waarde, maar kan het ook aanleiding geven tot het verder ontwikkelen van de landschaps- en ecologische waarde.

Het Dijleland is bijzonder rijk aan kapellen en de opwaardering van het klein historisch erfgoed is een belangrijk aandachtspunt voor het regionale landschap. Daarom is in opdracht van het Regionaal Landschap Dijleland vzw het project ‘Valorisatie van kapellen en hun omgeving in de gemeente Kortenberg’ in het leven geroepen als eindwerk van laatstejaarsstudente Marijke Moysons van de richting Groenmanagement van de Provinciale Hogeschool Limburg.

Er werd voor Kortenberg als pilootgebied gekozen omdat er al heel wat informatie over de kapellen van Kortenberg beschikbaar is en omdat zowel de gemeente als de lokale erfgoedvereniging een grote interesse en activiteit aan de dag legt rond het gemeentelijk historisch erfgoed in het algemeen. Bovendien is Marijke als inwoonster nauw met Kortenberg verbonden.

In samenwerking met het Regionaal Landschap Dijleland vzw, Erfgoedhuis Kortenberg en de gemeente Kortenberg, houdt Marijke een infovergadering in Kortenberg. Het doel is enerzijds om haar werk voor te stellen en anderzijds om kostbare informatie te achterhalen van mensen die rechtstreeks bij de kapellen betrokken zijn.

Bent u geïnteresseerd in het project, bent u beheerder of eigenaar, kent u een verhaal van uw overgrootmoeder dat zeker niet mag ontbreken of bent u gewoon nieuwsgierig naar de kapel op de hoek van uw straat? Kom dan zeker naar deze infoavond op 7 mei om 20u in de grote zaal van GC Colomba, Wijngaardstraat 1 te Kortenberg !

Hier vindt u alvast het voorziene programma:

• Inleidend woordje over de plaats van het cultuurhistorische erfgoed in het Kortenbergse beleid
• Korte voorstelling Regionaal Landschap Dijleland vzw en de werking van de landschapsanimator
• Voorstelling van de doelstellingen en de inhoud van de thesis ‘Valorisatie van kapellen en hun omgeving in de gemeente Kortenberg’
• Presentatie van de opgestelde kapelleninventaris
• Gerichte bevraging bijkomende informatie over de Kortenbergse kapellen
• Voorstel van beheerontwerpen, uitgewerkt voor 2 kapellen
• Bevraging suggesties voor het beheer van de Kortenbergse kapellen
• Discussie over de positie van de kapellen in de hedendaagse maatschappij en voorstellen voor herwaardering

 

naar overzichtstabel

 

---

Provinciale vergadering van Heemkunde Vlaams-Brabant in Affligem
op zondag 13 mei 2007

 

rond het thema ‘Parochiegeschiedenis’

 

Het Erfgoedhuis Kortenberg doet mee

 

Programma:

 

Ophaling met de bus te:

• Haacht à 8 h 15
• Erps-Kwerps (lichten Leuvensesteenweg) à 8 h 30
• Weerde (Oude School) à 8 h 45

 

9 h 30: koffie met koekje in de Cultuurzaal van het gemeentelijke centrum Bellekouter, Bellestraat 99, te Affligem.

 

10 h: verwelkoming door de gastkring Mevrouw Mia De Leyn-Kerstens d.d. voorzitter van de Heemkundige Kring Belledaal.

 

Verwelkoming door Mia De Leyn - Kerstens, voorzitter van de heemkring Belledael van Affligem	Stefaan Van Lani, eerste spreker

 

 

10 h 20: voordrachten rond het thema parochiegeschiedenis

• Licentiaat Stefaan Van Lani: Het kaartboek en het pastorie-netwerk van de Norbertijnenabdij van Park (het Oost-Brabantse element).
• Doctor historicus Dom Wilfried Verleyen o.s.b. De rol van de Benedictijnen in de parochiale zielzorg (het West-Brabantse element).
• Doctor historicus Henri Vannoppen. 800 jaar pastoors (het Midden-Brabantse element).

Dom Wilfried Verleyen osb tweede spreker	Benedictijnerabdij van Affligem

 

Dr. Henri Vannoppen derde spreker

 

12 h: receptie aangeboden door het gemeentebestuur van Affligem in de Raadszaal (Bellekouter) met toespraak door de burgemeester.

 

12 h 15: uitreiking van de Prijzen voor Heemkunde Vlaams-Brabant

• Colette Vanderbeken, voorzitter van Heemkunde Vlaams-Brabant, secretaris van de Semse en eerste vrouwelijk bestuurslid van Heemkunde Vlaanderen.
• De Heemkundige Kring van Huldenberg, die meer dan 25 jaar bestaat.
• De Heemkundige Kring Belledaal van Affligem, onze gastkring, die meer dan 20 jaar bestaat.

 

We rijden langs de Blakmeershoeve, de kerk van Hekelgem en het Zandtapijt naar het Brouwershof.

13 h: diner in het Brouwershof, Brusselbaan 76.

• voorgerecht: korianderslaatje met appelen, ananas en fijne plakjes thuis gerookte hoevekip
• hoofdgerecht: licht gerookt Ardeens gebraad met groentjes, sausje ‘Fine Champagne’ en nieuwe aardappelen
• dessert: chocoladedessert
• koffie
• drank: 2 glazen wijn of water.

 

15 h: rondleiding met de bus door de streek: bezoek aan het Museum Priester Daens in Aalst, we rijden langs de Kluiskapel, en een geleid bezoek aan de Benedictijnenabdij Affligem.

 

17 h15: afscheidsdrink aangeboden door de Heemkundige Kring Belledaal van Affligem in het Gasthof d’Oude Brouwerij op het domein van de abdij.

 

18 h: vertrek van de bus aan de Bellekouter en terugkomst naar huis.

De prijs bedraagt:

• 47 EURO voor diegenen die met de auto komen
• 50 EURO voor diegenen die met de bus komen.

Hierin zitten de voordrachten, het diner, de toegangen, de rondleidingen en de recepties.

Inschrijvingen vóór 1 mei 2007 op het rekeningnummer 734-3231260-05 van
Heemkunde Vlaams-Brabant, Grote Baan 284, 3150 WESPELAAR met vermelding ‘Affligem’.

Allen van harte welkom!


Colette Vanderbeken

Voorzitter Heemkunde Vlaams-Brabant

De heer/mevrouw …………………………………………….. nemen deel aan de provinciale vergadering op 13 mei 2007 met ……………… personen.

• deelname met bus of
• deelname met auto

naar overzichtstabel

 

---

Aperitiefvoordracht
‘Maak krom wat recht is?

 

De abdij van Kortenberg en de oudste Engelse tuinen’

 

op zondag 3 juni 2007 in de Ridderzaal van de Abdij van Kortenberg

 

Roger Deneef, adjunct-directeur Ruimtelijke Ordening Onroerend Erfgoed Vlaanderen, brengt ons het verhaal van de abdij van Kortenberg aan de hand van een diapresentatie. Hij gaat in op de verschillende 17^de, 18^de en 19^de eeuwse plannen van de abdij. We krijgen het ontstaan van de Engelse tuinen. Deze van de abdij van Kortenberg van 1779 was de oudste Engelse tuin van onze gewesten. De overgang van rechte Franse tuinen naar de kromme Engelse - een ware revolutie in de tuinarchitectuur - wordt verklaard. Chinoiserieën worden populair.

 

Dichter Roger De Neef, een naamgenoot, maar met de familienaam in twee delen, zorgt tussenin voor gedichten over bomen. Na de voordracht is er een korte rondleiding in het abdijdomein. Dr. Henri Vannoppen geeft de uitleg bij de resterende gebouwen, Roger De Neef bij de parkaanleg en de bomen. Het geheel wordt afgesloten met een aperitief in het Salon van de abdij onder het toeziende oog van de laatste abdis Beatrix de Villers.

 

Timing : 10-12u

Toegangsprijs: 5 EURO (aperitief inbegrepen)

Parkings: aan de sporthal Colomba, in de Kiewitstraat en in de Beekstraat

 

Organisatie :

Openbare Bibliotheek Kortenberg, Erfgoedhuis Kortenberg VZW en
Davidsfonds Kortenberg - Erps-Kwerps

 

naar overzichtstabel

 

---

Bezoek van het Hertogdom Brabant aan Noord-Frankrijk op zondag 1 juli 2007

 

Na de schitterende Lodewijk Van Beethoven-tochten in 2005 en Hertogen van Brabant-tochten in 2006, waarbij Midden-Brabant en Duitsland centraal stonden, lieten we dit jaar ons oog vallen op Noord-Frankrijk, het gebied van de Nerviërs, van de Romeinse heirbanen, van de middeleeuwse abdijen en bisdommen, echt een gebied met meer heiligen dan mensen zonder de prinsen en koningen te vergeten. En ze hadden heel wat in de pap te brokken in de geschiedenis van ons hertogdom Brabant.

 

Vertrek: Parking Lombaerde te Haacht om 7u

Samenkomst om 6u 45

 

Programma:

’s Morgens

 

Geleid bezoek aan het Kasteel de L’Hermitage te Condé-sur-l’Escaut

Dit kasteel werd gebouwd door Prinselijke en Hertogelijke familie de Croy in 1786- 1789 in zijn huidige vorm volgens de plannen van architect Chaussard. Het kasteel heeft een honderdtal kamers verdeeld over vier verdiepingen. De restauratie werd bekroond door de prijs Europa Nostra 2006.

 

foto's zijn aanklikbaar (fotograaf Alfons Mannaerts)

kasteel L' Hermitage in Condé-sur- l' Escaut

 

Bezoek aan de kerk van St-Pharaildis te Bruay-sur-l’Escaut

In de Sint-Veerlekerk van na 1918 is een fraai gebeeldhouwd graf te zien van Sint-Veerle. Er is ook een reliekhouder van Veerle en Barbara. Pharaildis is de patrones van Bruay-sur-l’Escaut maar werd ook vereerd te Wambeek-Steenokkerzeel als St.-Veerle. Zij behoorde tot de heersende klas der Merovingers.

 

 

Bezoek aan de abdijkerk en aan het museum van St-Amands-les-Eaux

Omstreeks 647 stichtte Amandus, bisschop van Tongeren - Maastricht, vriend van koning Dagobert, midden in een uitgestrekt woud, een klooster dat eerst Elnone heette en in de 11^de eeuw naar zijn stichter werd genoemd. Hij overleed er in 675. Sint-Amandus is de patroon van Erps en Kortenberg. Heel wat gebouwen herinneren hier aan de abdij van Elnone. 

 

kerk van Saint-Amands-les-Eaux	Saint-Amands-les-Eaux

 

 

‘s Middags

Middagmaal in Pasino de St-Amand

Op het menu staan:

 

- Potjesvlees en gelée & vinaigrette à l’oignon

- Suprême de volaille aux légumes à la façon d’un waterzoi & sauce ivoire

- Mille feuilles de gaufres de Liège aux fruits rouges

- Dranken: water, café, wijn

 

‘s Namiddags

Bezoek archeologische site te Bavay

Bavay was de hoofdstad van de Nerviërs. Het gebied van de stam der Nerviërs reikte tot aan de Dijle, dus tot in Dijleland. In de 1 ste eeuw maakten de Romeinen er een bevoorradingsplaats van voor hun Rijnlegers. De wegen werden door de Romeinen slechts gemoderniseerd. Acht grote wegen straalden van hier uit, over Atrecht, Oudenburg, Doornik, Utrecht, Bergen, Asse, Keulen, Tongeren, Trier, Aarlen.In de middeleeuwen werden de heirbanen toegeschreven aan de Autrasische koningin Brunehaut.

 

opgravingen van de Romeinse stad Bavay

 

Bezoek aan het museum, de kerk en de St-Colettakapel te Corbie

Corbie in Picardië is ontstaan rond een Koninklijke abdij, gesticht in 662 door Bathildis, weduwe van koning Hlodwig II. De St-Pietersabdij nam ca 700 de Benedictijns regel aan. De abten waren graven en sloegen munt, speelden een grote staatkundige rol in het Karolingische tijdperk onder Karel de Grote en Lodewijk de Vrome. Adalhardus, neef van Karel de Grote, was hier één van de bekendste abten. Op de place de la Republique is de monumentale ingang van de abdij. De Romaanse St-Stevensstiftkerk 11^de 13^de eeuw) hing af van de abdij. Colette had er haar kluis van 1402 tot 1406 in het koor. De St-Pieterskerk was de hoofdkerk van de abdij, die tijdens het Karolingische tijdperk drie kerken had: St-Steven, St-Pieter en O.-L-Vrouw. St.-Colette werd geboren te Corbie op 6 maart 1381 en overleed te Gent in 1447. De abdij van Corbie had grote invloed te Bertem, Buken, Neerijse en Huldenberg.

 

 

 

de romaanse Sint-Stevenskerk met de kluis van St-Coleta in het koor	de abdijkerk of abbatiale toegewijd aan Sint-Petrus	lokaal van de heemkring te Corbie

 

‘s Avonds

drink op de markt te Cambrai

Cambrai of Kamerijk werd de nieuwe hoofdplaats van de Nerviërs. Hier was ook het bisdom gevestigd. Brabant ten westen van de Dijle behoorde tot het bisdom Kamerijk en dat tot 1559. Elke van onze dorpen heeft iets te maken gehad met de bisschoppen van Kamerijk.
We vinden er de kerk van St-Gery, de O.-L.-Vrouw kathedraal, het Spaans huis en de Kapel van de Jezuïeten.

 

Vertrek in Cambrai om 20u

Terugkomst te Haacht om 21u30

De prijs bedraagt 56 EURO per persoon te storten op de rekening 734-1130780-60 van Willy Vandervelden, Mechelsesteenweg, 2068, 3020 Veltem-Beisem voor 15 juni 2007 . De prijs omvat de bus, twee belegde sandwiches, het middagmaal met de drank, de toegangen en de rondleidingen. Andere dranken en de fooi voor de chauffeur zijn niet in de prijs begrepen.

 

Organisatie: Heemkunde Vlaams-Brabant, Gidsenbond Dijleland, Erfgoedhuis Kortenberg, de heemkringen van Zemst, Haacht, Herent, Overijse, Tervuren, Huldenberg, Erps-Kwerps, Kortenberg, Everberg, Meerbeek, Affligem en Steenokkerzeel.

 

Een speciaal zomernummer van Midden-Brabant gaat over ‘Het hertogdom Brabant en Noord-Frankrijk’ en is op de bus te koop.

 

Inlichtingen: projectcoördinator Dr. Henri Vannoppen, (tel. 02/759.61.19) of Willy Vandervelden (tel.016/60.18. 94 ) .

Colette Vanderbeken	Willy Vandervelden	Dr. Henri Vannoppen
Voorzitter Heemkunde Vlaams-Brabant	Voorzitter Gidsenbond Dijleland	Projectcoördinator

 

---

De Heer/Mevrouw ......................................................................................................

Adres: ........................................................................................................................

neemt deel aan de uitstap ‘Het hertogdom Brabant en Noord-Frankrijk’

met … personen en betaalt 56 EURO X….

voor 15 juni 2007. Op te sturen naar of te melden aan Willy Vandervelden, Mechelsesteenweg, 2068, 3020 Veltem-Beisem

 

naar overzichtstabel

 

---

Cursus ‘De geschiedenis van de sport in mijn gemeente’
te Huldenberg op zaterdag 21 april 2007

 

Plaats:

Documentatiecentrum Huis ter Dijle
Leuvensebaan, 313,
Sint-Agatha-Rode  

 

Timing:

10-12u, toegang gratis (koffie voorzien)

 

Spreker:

Doctor historicus Henri Vannoppen

 

Onderwerp:

 

‘De geschiedenis van de sport in mijn gemeente’

De schuttersgilden met hun tradities zijn de oudste sportverenigingen in de gemeente. Het kunnen handboog- en kruisbooggilden zijn. In sommige parochies had men jongmans- en oudemansgilden. Doelmaatschappijen, struisvogelspelen, staande en liggende wippen waren hun opvolgers. Kegelbanen vond men rond 1900 aansluitend bij herbergen. Ringsteken kende een grote evolutie: het ringsteken te paard en het ‘carrousel rijden’ met de koets rond 1880, het waterbaksteken rond 1910 en het ringsteken per fiets rond 1930. Struifspelen met loden schijven vond men ook bij cafés. Voetbal kwam uit Groot-Brittannië en werd van elitair populair, en kwam van de stad naar het platteland. Tijdens het interbellum was er een sterke concurrentie tussen de Belgische en de Vlaamse Voetbalbond. De ‘coureurs’ waren de dorpshelden al voor 1914. De rijdende fanfares van de Belle Epoque zijn verdwenen. Turnen was sterk verzuild tijdens het interbellum. Elke gemeente kreeg haar sportinfrastructuur: sporthallen, zwembaden, tennisvelden, velodrooms en open en gesloten pétanquebanen. Zaalvoetbal, volleybal en basketbal kwamen er met de sporthallen. Tennis werd van elitair populair. De ruitersport had succes op het platteland door de Landelijke Ruiterijvereniging. Pétanque drong op het platteland door rond 1980-90 . Kasteelparken werden elitaire golfterreinen. Atletiekpistes werden aangelegd. Japanse gevechtsporten werden populair ook op het platteland na 2000. Zaalsporten kregen het overwicht op de veldsporten. Er kwamen sportraden, sportbrochures, schepenen van sport. Hoe moeten de heemkringen nu een geschiedenis van de sport in hun gemeente maken en hoe kunnen ze het middelbaar onderwijs hier via een project bij betrekken.

Organisatie: Heemkunde Vlaams-Brabant, Provincie Vlaams-Brabant, de heemkringen  

Gastkring:

Heemkundige Kring van Huldenberg ( inlichtingen Willy Goossens tel. 016/47.18.12)

naar overzichtstabel

 

---

Erfgoedhuis Kortenberg VZW

Sectie Gildenkamer van Midden-Brabant, heemkring van de deelgemeente Kortenberg

Geleid bezoek aan het Heemmuseum van Putte bij Mechelen op donderdag 2 augustus 2007

Samenkomst

aan het Heemmuseum van de heemkring Het Molenijzer te Putte,
Heuvelstraat, 41
2580 Putte
om 18h 45.

 

Bereikbaarheid:

- Vanuit Keerbergen gaat men voorbij de lichten van het kruispunt met de baan Schrieck - Rijmenam richting Putte. Na een km slaat men links af en zo komt men in de Heuvelstraat. Na de bocht vindt men het museum.

- Vanuit Mechelen is het 1 km voor het centrum (of 500 m na het Gemeenschapscentrum Klein Boom - grote hallen) rechtsaf en na 200 m ben je aan het museum.

 

19h: rondleiding met gidsen in het heemmuseum

Het Heemmuseum geeft een beeld van het landelijke leven in Putte in de Zuiderkempen. De afdeling ondergoed is al enkele malen in het nieuws gekomen. Er is ook een extra-tentoonstelling lingerie van het Lingerieën ondergoedmuseum van Valenciennes in Noord-Frankrijk, echt de moeite waard..

Na de rondleiding kan men in het heemmuseum ook een drankje bekomen om na te vertellen over het heemmuseum en te vergelijken met de toestanden in onze dorpen.

De deelname prijs bedraagt 3 EURO ter plaatse te betalen aan Henri Vannoppen. Hierin zijn de dranken niet inbegrepen.  

Deze zomeravonduitstap gaat door in samenwerking met Heemkunde Vlaams-Brabant.

 

Namens het bestuur,

 

Dr. Henri Vannoppen

Voorzitter

(tel. 02/759.61.19)

 

naar overzichtstabel

 

---

 

Erfgoedhuis Kortenberg VZW

Sectie Cultuur-Historische Vereniging van Erps-Kwerps

Geleid bezoek aan Heverlee op woensdag 8 augustus 2007

 

9h 45: samenkomst op de parking voor het kasteel van Arenberg in het Arenbergpark

10 -12 h : geleid bezoek met gids aan het Kasteel van Arenberg, de watermolen van het kasteel en de oude Sint-Lambertuskerk

Het kasteel van Heverlee is verbonden met de machtige familie van de heren van Heverlee, met de familie van Grave (heren van Ter Brugge onder Erps), met de Prinsen (in het Ancien Régime) hertogen de Croy en van Arenberg. Het begon in 1371 met het zware donjon van Raas van Grave Willem van Croy, de leermeester van Karel V zorgde rond 1520 voor een kasteel met laatgotische contouren. De watermolen bij het kasteel was een banmolen. De Sint-Lambertuskapel was oorspronkelijk de parochiekerk van Heverlee. Volgens de legende zou St.-Hubertus dit kerkje ingewijd hebben rond 727. De romaanse toren dateert uit de 12 de eeuw. De Sint-Lambertuskapel wordt nu gebruikt door de Universitaire Parochie.

 

12h -13h 30: eetgelegenheid in één van de restaurants of tavernes voor het kasteel

 

13h 30:

uitleg bij de Kantien uit de 17 de eeuw, ooit het neerhof en de herberg van het kasteel, en bij het standbeeld van de Blinde Hertog Lodewijk Engelbert van Arenberg en zijn beschermeling J.P. Minckelers en bij de Celestijnenpriorij. De Celestijnenpriorij is nu de bibliotheek van de Landbouwfaculteit.

 

14 h-16 h : rondleiding met gids in de Norbertijnenabdij van Park

Er is parking binnen het abdijdomein.

Deze abdij werd gesticht in 1129 door Godfried met de Baard. Hij schonk hiervoor zijn jachtpark of warande te Heverlee. De abdij van Park is één van de best bewaarde abdijen uit de 17^de, 18^de eeuw met zijn poortgebouwen, watermolen, hoeve en tiendenschuur.

Deze zomeravonduitstap gaat door in samenwerking met Heemkunde Vlaams-Brabant. De prijs bedraagt 13 EURO (toegangen, gidsen en bewaking) te storten op de rekening 035-1826662-96 van Erfgoedhuis Kortenberg. Deelnemers gelieve dit te melden aan Henri Vannoppen.

 

Namens het bestuur,

Dr. Henri Vannoppen

Voorzitter (tel. 02/759.61.19)

 

 

naar overzichtstabel

 

---

Erfgoedhuis Kortenberg VZW

Sectie Comité 1000 jaar Meerbeek

Geleid bezoek aan bedrijven te Oud-Heverlee en te Loonbeek op donderdag 16 augustus 2007

 

18h 45:
samenkomst op de parking beneden de kerk van Loonbeek en voor het kasteel van Loonbeek.

 

19 h: Waterkerskwekerij Bouillart, Kouterstraat, 25, 3040 Loonbeek

Een belangrijk streekproduct voor het Dijleland is waterkers. Het is een pittige groente met lange stelen, die meestal in bosjes wordt verkocht. Henri Bouillart ‘Rikske Kes’, de stamvader van de familie, begon in de streek met de kweek van waterkers. De 2 de en de 3 de generatie Bouillart zetten nu de traditie van dit streekproduct verder. De afzetmarkt is vooral de vroegmarkt te Brussel. We worden rondgeleid op het bedrijf. Echt een speciale teelt op water.

 

20 h: Chardonnay Meerdael, Monarkenweg, 50, 3050 Oud-Heverlee

Paul Vleminckx en An Lefever begonnen in 1994 met hun wijngaard te Oud-Heverlee. Ze werken met Chardonnaywijnstokken. Met de druiven wordt een mousserende Blanc de Blanc gemaakt, dezelfde methode die gebruikt wordt om Champagne te maken; De wijngaarden en het prachtige domein worden bezocht, gevolgd door een heerlijk glas schuimwijn.

 

Deze zomeravonduitstap gaat door in samenwerking met Heemkunde Vlaams-Brabant.

De prijs van 5 EURO wordt ter plaatse bij het begin van de uitstap betaald.

 

Namens het bestuur,

 

Dr. Henri Vannoppen

Voorzitter

(tel. 02/759.61.19)

 

 

naar overzichtstabel

 

---

Erfgoedhuis Kortenberg VZW

Sectie Het Prinsdom Everberg

Geleid bezoek aan Schaarbeek, Karel van Lorreinen en het Koetsenmuseum op woensdag 22 augustus 2007

Schaarbeek is voor Midden-Brabant geen onbekende gemeente. Voor de fusie was het qua bevolking de grootste gemeente van België. Generaal Meiser, die in Erps zijn buitenverblijf had was liberaal burgemeester van Schaarbeek. De basis van het witloof moet men zoeken in Helmet, één van de Schaarbeekse wijken. Schaarbeek was bekend om zijn ‘parkoezen’ die met hun ezels met groenten naar de Brusselse markten trokken.

 

- 8h 50 : samenkomst station Kortenberg ( zijde van de Engerstraat)

De trein vertrekt te Kortenberg om 9h 10 en bereikt het station te Schaarbeek op 9h 27.

 

- 10h 15 - 11h 30 : bezoek aan het prachtige Stadhuis van Schaarbeek

Vervolgens rondleiding door ons bestuurslid Maria Rütten langs het Josaphatpark,
de Sint-Mariekerk en de Louis Bertrandlaan. We krijgen een beeld van het rijke Schaarbeek uit de Belle Epoque met zijn herenhuizen. Louis Bertrand heeft nog als journalist op het einde van de 19 de eeuw in de Negenhoek te Kortenberg gewoond.

 

 

-’s Middags : eetgelegenheid volgens traditie. Maria Rütten zorgt voor een gezellig restaurantje, dat bij prijs is.

 

-14h :

Jubelpark bezoek (zonder gids om de kosten laag te houden) aan het nieuwe koetsenmuseum en aan de expo ‘Een prinselijke hobby’. Karel van Lorreinen, landvoogd van de Oostenrijkse Nederlanden liet katoen bedrukken en porselein maken. We volgen Karel van Lorreinen via zijn hobby’s in Brussel en Tervuren.

 

- 16h 55 vertrek van de trein in Brussel-Centraal en terugkomst te Kortenberg om 17h 25.

Deze zomeravonduitstap gaat door in samenwerking met Heemkunde Vlaams-Brabant.

De deelnameprijs bedraagt 10 EURO te storten op de rekening 035-1826662-96 van Erfgoedhuis Kortenberg. Deelnemers melden dit aan Henri Vannoppen.

 

Namens het bestuur,

Dr. Henri Vannoppen

Voorzitter (tel. 02/759.61.19)

 

naar overzichtstabel

 

---

Monumentendag

Kortenberg 9 september 2007

 

rond het thema wonen

Het pachthof van de Zeven Slapers te Meerbeek

Het pachthof van de Zeven Slapers in de Goede straat te Meerbeek was eigendom van het Godshuis van de Zeven Slapers te Leuven. In 1460 schonk Jan Keynoghe, schepen van Leuven, te Meerbeek aan deze fundatie. Vorig jaar verkocht het OCMW-Leuven dit pachthof. Opvallend is de 18^de eeuwse asymmetrische schuur en de ingangspoort. Bedelaars en landlopers mochten in de schuur overnachten maar moesten hun lucifers afgeven omwille van het brandgevaar. Dit pachthof wordt gerestaureerd.

 

 

Expo ‘De geschiedenis van het pachthof De Zeven Slapers te Meerbeek’

Deze expo geeft een beeld van de stichters de familie Keynoghe, van de fundatie van de Zeven Slapers te Leuven, van de benaming, van de fermocratie of de macht aan de herenboeren, van de fanfaretegenstelling (‘Sussen’ en ‘Duvelen’ ) in Meerbeek, van de landbouwersemancipatie, van het Engels kamp in 1945 recht voor het pachthof en van de natuur rond het pachthof.

 

 

Het Huis van de Vroegmis te Everberg

In de Dalemstraat te Everberg staat een pachthof dat het Huis van de Vroegmis was of in de onmiddellijke omgeving van het Huis van de Vroegmis stond. Oorspronkelijk was er alleen maar een hoogmis in Everberg en met de stichting van een vroegmis kwam er ook een huis van de Vroegmis voor de kapelaan. De pachterfamilie Cappuyns - Daniël Cappuyns werd burgemeester van Everberg - bewoonde de hoeve in de 19^de eeuw. Het geheel werd prachtig gerestaureerd in 2006-2007.

 

Organisatie: Erfgoedhuis Kortenberg, Dienst Cultuur Kortenberg, Gemeente Kortenberg

naar overzichtstabel

CURSUS Parochiearchief klasseren

Zaterdag 6 oktober 2007 van 10u tot 12u

Plaats: Erfgoedhuis Kortenberg, Dorpsplein, 16, 3071 Erps-Kwerps

Heel wat pastorijen komen vrij en heel wat parochies hebben geen ter plaatse wonende pastoor meer. De parochiearchieven lopen dan ook groot gevaar. Vandaar de actie S.O.S. Parochiearchieven van Heemkunde Vlaams-Brabant. Het is dan ook de taak van de heemkringen om ervoor te zorgen dat de parochiearchieven niet verloren gaan. Ze worden best ter plaatse bewaard onder controle van het Rijksarchief, de kerkfabriek en de parochiegeestelijkheid. Parochiearchieven zijn belangrijk over alle levensbeschouwingen heen, want Heemkunde Vlaams-Brabant is principieel pluralistisch. Men vindt er niet alleen de geschiedenis van de kerk en van de parochie in terug, maar ook de sociale geschiedenis b.v. de armenzorg (de tafel van de H. Geest of het O.C.M.W.) in de 17^de eeuw, de verenigingsgeschiedenis b.v. de schuttersgilden, de politieke geschiedenis met de twee Schoolstrijden(1879-1884, 1954-58) en zelfs heel wat documenten over de fanfarepolitiek.

 

We gaan heel praktisch tewerk. Het parochiearchief van Meerbeek is over gebracht naar het Erfgoedhuis Kortenberg. We doen ter plaatse het klasseerwerk. Wat moet behouden blijven? Wat moet verdwijnen? Welke procedure volgen we volgens de richtlijnen van het rijksarchief? De nota voor klassering van het rijksarchief wordt ter plaatse bezorgd. Via kleine groepen wordt dit praktisch uitgewerkt. Geen paniek. We helpen U! Elke van de 4 groepen krijgt een coördinator: Dr. Henri Vannoppen, Chris Borgions, Maria Rütten (Erfgoedhuis Kortenberg) en Jan Gordts (Hagok). Deze vier personen zijn betrokken bij verschillende klasseringen van parochiearchieven (Erps, Kwerps, Tildonk).

 

Verschillende bronnen worden voorgesteld: parochieregisters, Atlassen van de goederen van de kerkfabrieken, kerkrekeningen, broederschapsboeken, status animarum of zielenlijsten, lijsten van vormelingen, dekenale visitaties, verslagen van orgelrestauraties, documenten rond pastorijen, registers van jaargetijden, rekeningen van de Schoolstrijd 1879-1884, bisschoppelijke brieven uit de 18 de eeuw tegen dieren in de processies…

 

De problemen worden niet over het hoofd gezien. Dubbele documenten? Wat is archief van de kerkfabriek (een wettelijke instelling)? Wat is archief van de parochie? Wat is archief van de pastoor? Wat doet men met het lopende archief?

 

Vier experten, maar praktische mensen duwen U in een reëel archief. We hadden U een mooi archief kunnen presenteren. U mag het wel zien, maar U moet in het vuile archief werken om te zien hoe U het zelf praktisch kunt doen. De vier experten laten u niet in de steek. Deze les wordt dan praktijk waar iedereen kan van genieten.

 

Organisatie: Erfgoedhuis Kortenberg en Heemkunde Vlaams-Brabant

naar overzichtstabel

Het Erfgoedhuis Kortenberg:
Sectie Prinsdom Everberg organiseert een bezoek bij Rubens en in Koninklijke Kringen

op dinsdag 30 oktober 2007

8u50: samenkomst station Kortenberg (zijde van de Engerstraat) . De trein vertrekt te Kortenberg om 9u10.

 

10u: Vrij bezoek aan de grote Rubenstentoonstelling in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België

Rubens is de barokschilder bij uitstek. Hij bewoonde het kasteel van Elewijt. Zijn tweede echtgenote Helène Fourment was verbonden met het kasteel van Leefdaal via de families Brouckhoven de Bergeyck en de Liedekerke. Rubens ging ook Antoon Van Dyck in Zaventem halen, waar hij verliefd was geworden op Isabella Van Ophem, zodat hij zijn Italiëreis kon beginnen.

 

12u: Diner in Old Engeland

Een dagschotel kost hier 9 EURO. Men heeft er een prachtig zicht op Brussel. Het restaurant ligt op de hoogste verdieping van het Instrumentenmuseum.

 

14u: Bezoek aan ‘Schitterend Europa‘. ‘Juwelen uit de Europese Vorstenhuizen‘ in het kader van Europalia (met audiogids) in de ING op het Koningsplein

Deze tentoonstelling toont historische juwelen, die toebehoord hebben aan koningen en leden van de hoge adel. De juwelen laten zien hoe belangrijk deze pracht en praal was voor de uitstraling van de vorsten.

 

16u55 :vertrek van de trein in Brussel-Centraal en terugkomst te Kortenberg om 17u25.

 

Deze uitstap gaat door in samenwerking met Heemkunde Vlaams-Brabant.

 

De prijs bedraagt 18 EURO per persoon (zonder trein); 21 EURO per persoon (met trein) te storten op de rekening 035-1826662-96 van het Erfgoedhuis Kortenberg. Deelnemers melden dit aan Henri Vannoppen voor 20 oktober 2007. Dit kan ook langs een elektronisch inschrijvingsformulier. De prijs omvat de twee toegangen en de audiogids voor de expo in de ING.

Namens het bestuur,

Dr. Henri Vannoppen

Voorzitter (tel. 02/759.61.19)

naar overzichtstabel

Cursus ‘Acht eeuwen politiezorg :
orde en chaos in de gemeente’

Datum: zaterdag 17 november 2007 (10-12u)

Plaats: Herisemmolen te Alsemberg

 

Dit spannende onderwerp wordt ons gebracht door

 

Dr. Hist. Henri Vannoppen uit Erps-Kwerps, voorzitter van het Erfgoedhuis Kortenberg. Hij kent de politie uit de praktijk als ereburgemeester van Kortenberg en als oud-voorzitter van de politiezone HerKo (Herent-Kortenberg). Samen met Paulette De Coninck schreef hij in 2006 het boek ‘Orde en chaos in Herent en Kortenberg’.

 

Het verhaal begon met de middeleeuwse legende van ‘Lenneke mare’ of het verhaal van een zware misdadiger. De zoenkruisen en de strafbedevaarten naar Rome, Jeruzalem en Sint-Jacob van Compostela behoren tot de middeleeuwse rechtstradities. De schuttersgilden hadden oorspronkelijk een militaire functie zeker in de steden. De nachtwachten denk maar aan Rembrandt en de burgerwachters patrouilleerden in de stad. In Brabant was de ordehandhaving in de middeleeuwen in handen van de seneschalk, die opgevolgd werd door de drossaard van Brabant, die zelf de concurrentie kreeg van de provoost-generaal. In het Ancien Régime waren er ook stationarissen en verplichte patrouilles. We volgen een patrouille op hun tocht door Midden-Brabant in 1765. De officieren waren de voorlopers van de veldwachters en werden soms als overbodig beschouwd.

 

De rijkswacht of de gendarmerie is een Franse creatie. Er kwamen in de 19 de eeuw heel wat politiereglementen en zelfs nachtwachten in de plattelandsgemeenten. De veldwachters of ‘gardes’ of ‘champetters’ maakten het wel eens te bont in de 19 de eeuw. Iedereen kende het ‘champettersgroen’. In Veltem dreef de veldwachter zelfs de duivel uit. De gendarmes verwisselden van hoofddeksels: ‘bicornes’, berenmutsen, pothelmen en hoge kepies volgden elkaar op. Ook de verplichte snor voor de herkenbaarheid mag men niet vergeten. De paarden werden vervangen door fietsen en door auto’s. Met de fusies van gemeenten kwam er stedelijke politie met een politiecommissaris. In 1995 verscheen de interpolitiezone en in 2002 werden de politiezones functioneel. Er kwamen politieraden, politiecolleges en zonechefs. Een boeiend verleden met speciale figuren, soms voor ons belachelijke reglementen. Na deze lezing kan elke heemkring gerust beginnen aan haar politiegeschiedenis, een levend verhaal van mensen, misdadigers en ordehandhavers.

 

Deze cursus wordt georganiseerd door Heemkunde Vlaams-Brabant

naar overzichtstabel

Expo in het kader van de week van de smaak

Broodbakken in Kortenberg en Vlaams-Brabant

Data: van 15 tot 24 november 2007

Plaats: Bibliotheek Kortenberg

 

Het Erfgoedhuis Kortenberg werkte in 2007 ook mee aan de week van de smaak met de expo in de bibliotheek van Kortenberg. De expo legde de nadruk op het bakhuis, het symbool van de economische zelfstandigheid van het platteland, en de tempel van de smaak. Volgende thema’s werden met foto’s, tekeningen, teksten en voorwerpen behandeld: de ingrediënten van brood, de soorten brood, de sociale verschillen in brood, de evolutie van wit naar bruin brood, de soorten gist (zuurdesem, brouwersgist en bakkersgist) , het bereiden van het deeg, de bakoven en het bakhuis, gemeenschappelijke bakovens, banovens, het brandhout (‘mutsaard’, ‘hetzel’ of ‘schavei’) , het inschieten van het brood, taarten en andere baksels, feestgebakken, het uithalen van het brood, het bewaren en het opeten van het brood, het restgebak(gewonnen brood of bodding) .

 

Over broodbakken verschenen de volgende artikelen:

H. VANNOPPEN. Waarden op het platteland: het project broodbakken in Vlaams-Brabant - Ons Heem, 2007, nr. 1, p. 3-23.

H. VANNOPPEN. Bakken in een bakoven. Naast brood bakken is nu ook pizza’s bakken ‘cool’- Mores, juli 2007, p.27-34.

 

naar overzichtstabel