Koffie heeft zo'n vaste plaats in ons dagelijks leven, dat het bijna niet is voor te stellen dat het vroeger anders was. Toch werd koffie pas in de 17e eeuw vanuit Arabië via Turkije in Europa geïntroduceerd. In Arabië was koffie drinken aan het eind van de 15e eeuw een dagelijks ritueel dat deel uitmaakte van de samenleving. Arabieren worden dan ook beschouwd als de eerste koffiedrinkers.

Er is omstreeks 900 voor Christus een Arabische arts geweest die in zijn geschriften al melding heeft gemaakt van 'koffie'. Maar een van de fraaiste legendes is die van Kaldi. Hij was een Arabische geitenhoeder die ongeveer 300 jaar na Christus in Ethiopië leefde. Hij merkte op dat z'n geiten opvallend monter bleven als ze van de rode bessen van een bepaalde struik hadden gegeten. Het verhaal van de geitenhoeder kwam terecht bij de abt van een klooster, die besloot er een experiment aan te wagen. Hij schonk kokend water op de bessen en dronk vervolgens de vloeistof. Onmiskenbaar wakker en helder, luidde z'n conclusie. De abt serveerde zijn monniken voortaan koffie om 's nachts zonder problemen wakker te blijven als het tijd voor gebed was.

Maar hoe kwam de koffie dan naar Europa? Ontdekkingsreizigers komen aan het eind van de 15e en 16e eeuw in het Midden-Oosten terecht en bezoeken daar de koffiehuizen. Er doen diverse legendes de ronde. Want er wordt een drank geserveerd die in staat is om vermoeidheid en slaperigheid te verdrijven en die ook nog lekker van smaak is. Dat intrigeert de Europeanen. Handelaren zien er wel iets in en laten voor de eerste keer in 1615 een schip met koffie uit Turkije naar Europa varen.

In Venetië wordt omstreeks 1645 het eerste Europese koffiehuis geopend. Daarna gaat het snel: Oxford, Londen, Den Haag, Marseille en andere wereldsteden volgen. In Parijs zijn er in 1690 al 250 koffiehuizen. In de eeuwen daarna verovert koffie z'n vaste plek binnen onze culturen.

De Arabieren beheersten aanvankelijk de koffiehandel omdat ze het monopolie van verbouw en productie hadden. De Verenigde Oost-Indische Compagnie organiseerde een reis naar Aden (aan de Golf van Aden, tussen de Rode Zee en de Arabische Zee) en wist twee jaar later dat monopolie te doorbreken door koffie uit Mocha te halen.

Amsterdam werd eind 17e, begin 18e eeuw het wereldcentrum van de koffiehandel. De koffie-aanplant op Java was na verloop van tijd groter dan in Arabië. Er werd een aantal planten naar Amsterdam gebracht. Die werden als curiosum in broeikassen gekweekt. De Amsterdamse burgemeester schonk de Franse koning Lodewijk de Veertiende in 1715 zo'n jonge koffieplant voor de Koninklijke Botanische Tuin in Parijs. Die plant is de stammoeder geworden van miljarden koffieplanten over de hele wereld. De Fransen wilden - als de grootste koffiedrinkers van Europa - zélf koffie produceren in plaats van de bonen bij anderen te kopen. Een Franse marine-officier vertrok daarom met een aantal stekken van de Nederlandse moederplant naar de Caraïbische eilanden. Hij wist te bereiken dat op het eiland Martinique (in Franse handen) omstreeks 1775 18 miljoen koffiestruiken groeiden, afkomstig van die ene Nederlandse stek.