Het woord " Bellewaerde" is bij ons in Vlaanderen
en voor de bewoners van de departementen Nord en Pas
de Calais synoniem voor plezier
en avontuur; Van de bezoekers aan deze site wordt verondersteld dat
zij weten dat er daar een groot pretpark is gevestigd. Het is gelegen op de
heuvelkam beter gekend als "'t Hooghe" het was er meermaals de plaats van
afschuwelijk oorlogsgeweld tijdens de Eerste Wereldoorlog 1914-1918. link ..Freddy Vandenbroucke.
Het idee om over de Bellewaerdebeek te publiceren is ontstaan tijdens de
vele uren hengelen aan het vijverke of de plas van de
Bellewaerdebeek ter hoogte van de Potyzestraat. De talrijke recreanten
zoals joggers, wandelaars en vissers die er vertoeven vinden
er dichtbij huis de broodnodige rust! In de haastige maatschappij waarin
wij heden leven is een terugblik op het verleden op zijn plaats. Nu
bijna 100 jaar na de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 kan de Potyzenaar
slechts met weemoed en nostalgie terugblikken op de gebeurtenissen van
toen. 
Twee bijzonder mooie Kastelen Sint Jan en Kruypendaarde kunnen
enkel nog in ons "Geheugen Verbeeldt" worden. Wie van ons
herinnert zich niet de jaarlijkse Cyclo-Cross in het rond de vijver van
Bellewaerdepark. Een mooi poëzie
bundel " Op Bellewaerdehoeve" geschreven door de
hr.Andre Sercu; Zillebeke, 15 maart 1977 werd toevallig door de webmaster
ontdekt. Met toestemming van de auteur worden er enkele gedichten in
gepubliceerd. Zoals het kunstwerk aan
de inkom van het Provinciehuis Potyze 'CHAOS' symboliseert; Is de webmaster even
chaotisch te werk gegaan. Hoewel het oorspronkelijk mijn bedoeling was
enkel informatie over de Bellewaerdebeek te publiceren, leverde
verder speurwerk voldoende inspiratie op om een denkbeeldige
(virtuele) wandeling te maken langs de boorden van de
Bellewaerdebeek.
Actualiteit ..Het was wel even schrikken voor de webmaster toen hij vernam dat er een milieuvergunningsaanvraag werd ingediend om in de onmiddellijke omgeving van de Bellewaerdebeek een mestverwerkinginstallatie uit te baten. Hoe deze aanvraag behandeld zal worden is als nog niet bekend. Het kan verkeren zei Bredero... hoelang is het geleden dat boze landbouwers in Erembodegem bij de kantoren van VMM het fameuze mestactieplan bestreden. Nu een tiental jaar later is er een jonge generatie boeren aan de macht die wel aandacht heeft voor deze problematiek...de webmaster onthoud zich hierbij op de site van verdere commentaar.
Voorwoord Freddy Vandenbroucke.
Poëzie Bellewaerdebeek (de hr. Andre Sercu)
Kastelen in Ieper
Bellewaerdevijver
Spoorweg Ieper-Roeselare
Auteur Geert Spillebeen http://users.pandora.be/geert.spillebeen1
Mei 1940 Bron: Zonnebeke tijdens de bezetting (de hr. Andre Deseyne)
Getuigenis gebuur Omer Delanotte
Ieper 1961
Oorzaak overstroming Bellewaerdebeek
Paul Vandeweghe vertelt over de beek ww.potyze.com
Ieper door de eeuwen heen ( de hr. J.E. Cornillie)
Ontstaan en geschiedenis van de Potyzeschool
Oprichting van de Verlorenhoekschool
Ontmoetingscentrum 'De Potyze'
Potyzeschool "Verbeeldt"
Hofstede Ignace Lebbe
De Lamazardekapel
Waterzuivering Pretpark Bellewaerde http://groepen.bellewaerdepark.be/upload/Doc/haa2ooh nl 2de graad.pdf
De Cyclo-Cross van Bellewaerde
Toponymie van gehucht "Potyze in Ieper"
De Potyzevaas
Kasteel Cryupendaerde
Kasteel Sint Jan
Visbestand en waterkwaliteit vroeger en nu
Ieper: erosie gevoeliger dan gedacht http://www.west-vlaanderen.be/jahia/Jahia/site/proclam
Visbestandsopname http://www.inbo.be/
Uit het Ypers Nieuws van 1935 'Toerisme'
Freddy Wittevrongel! .ik was 9 jaar...
Wijkburgemeester Willy Lefieuw herinnert zich ...
Vrienden vande Bellewaerdebeek
Tom Valcke "Operations Director" Bellewaerdepark http://www.winterbellewaerdepark.be/
| De bomen | ||
|
Op Bellewaerdehoeve bogen de bomen neder naar het gras En schonken koelte aan de koeien die de nanoen beten In 't weiland dat met trage groei van de winterpijn genas En waar de stilte samenstolde met de kievitskreten. Alleen de wind kon zonder einde in de kruinen kreunen En langs de takkenladders klauteren naar de wolkenmast De stammen stonden tegen aarde en hemel aan te leunen Met schaduw onder ' t groene zeil en barsten in de bast. Ik zal zoals de marentak mijn lenden aan het lover hechten En denken aan de hoeve met de duiven op de nok van 't huis De leeuweriken zien met garenblauw hun lussen vlechten En altijd 't woord der bomen horen in hun ritselend geruis. Wie reeds de jaren telt weegt ook de waarde van de resten Hij ziet zichzelf verdorren als het blad dat hij betast En weifelend bij de weemoed van verlaten vogelnesten Houdt hij het waaiend beeld van Bellewaerdebomen vast
Een gedicht uit poëziebundel "Op Bellewaerdehoeve" Andre Sercu Zillebeke 15 maart 1977
|
Uit het boek "Kastelen en landhuizen in groot Ieper"( door Valère Priem 1997) vernemen we het volgende...
Reeds in 1317 wordt vermeld dat achtereenvolgens de families van Medem en Jan van Lichtervelde een woning betrok op haar heerlijkheid Beaureward. Volgens Verdam en Verwijs betekent Beaureward 'beschermd gedeelte': Zulks wijst naar alle waarschijnlijkheid op de vijver die de woning van de leenheer omringde en aldus beschermde. Bellewaerde is de benaming zowel van heerlijkheid als van de vijver en de hoeve. Het kasteel Bellewaerde kwam echter slechts tot stand in 1925. De vijver van Biaurohart ( Bellewaerde) was in de 14e eeuw eigendom van de stad Ieper, zoals blijkt uit de stadsrekeningen van 1363 en 1365 die vermelden dat de vijver op kosten van de stad ontslijkt werd. Daar in 1365 bij dit werk de Pijpmeesters tussen kwamen, menen wij dat het water van deze vijver, door de Rumterbeke stedewaarts gevoerd, om een gedeelte van de bevolking te voorzien van drinkwater. Later op het einde van de 17e eeuw werd de vijver vergroot en uitgeslijkt door Vauban onder de regering van Lodewijk XIV. Het water moest dan dienen om de inundaties (= overstromingsgebieden) van de Paddevijverstraat aan te leggen aan de noordkant van de stad Ieper, waar nu het industriepark is gelegen. Van toen af behoorde de vijver tot het militair domein. Het kasteel ' t Hooghe werd in 1756 gebouwd . Het vooroorlogse kasteel was vrij imposant (foto onder) het park stond voor de eerste wereldoorlog bekend als één der grootste en schoonste uit de streek. Het had een oppervlakte van 36 ha.Daarin waren benevens het kasteel,de paardenstallen, duivenhok, serren, orangerie, , vijver met groot eiland, Boeren - en Venuseiland, Spiegelvijver bloemenperken, hertenpark, tennisplein, doolhof.
De oorsprong van de beek is gelegen
in de omgeving van het "t Hooghe" het Drieblotenbos
rechtover het huidige
pretpark Bellewaerde. Het Swarte Vijverke was een
afhankelijkheid van de Bellewaerdevijver. die een zekere tijd
deel uitgemaakt heeft van het Iepers grondgebied en dienvolgens met de
geschiedenis van de stad verbonden is, zodat wij het noodzakelijk vinden
er alhier gewag van te maken. Ze mond uit in het Ieperlee
kanaal (slechts een 5tal kilometers verwijderd van de oorsprong). Hoewel het een
relatief vrij korte beek is, staat de Bellewaerdebeek ingeschreven als
waterloop van 2e categorie. Daardoor is de provincie bevoegd voor het
goed onderhouden van deze waterloop. Al tijdens de Tweede
Wereldoorlog werd er project opgestart om de loop van de beek te
verleggen. Veel mooie meanders, bochten werden vernietigd, de beek
heraangelegd en waar kon recht getrokken. De Duitse bezetter vond
het opportuun om a-socialen (waarschijnlijk waren dit langdurig
werklozen!) Verplicht aan het werk te stellen
De
Bellewaerdebeek slingert zich tussen de Oude Kortrijkstraat en de Zonnebeekseweg
met nodige elegantie door de vele meanders of bochten, de niet
ondiepe inkalvingen vragen van de landbouwers bij het bewerken van de vruchtbare
akkergrond uitermate veel stielkennis, Dit om te voorkomen dat hij
met een van zijn zware landbouwwerktuigen de dieperik in zou rijden.
Aan de Zonnebeekseweg ter hoogte van provinciehuis “Potyze” en
de demarcatiepaal toont de Bellewaerdebeek zich van haar mooiste zijde. Er
was in een niet zover verleden, bij zware regenval regelmatig
waterschade aan de huizen in de omgeving van het rondpunt aan
de
Potyze, ook de doodlopende weg zijweg van de Zonnebeekseweg
"het oud kasseitje " met onder meer de woning en of
aangelanden van wijkburgemeester Lefieuw werd in een vér
verleden meer dan eens bedreigd door wateroverlast. Onder meer op 21 Juli
1980 zette de Bellewaerde beek
een gedeelte van de Potyze blank ( foto)?? Er waren dringend
aanpassingswerken aan de beek nodig.
|
‘Tien
Britse soldaten, zeg je? Begraven op een rij? Dus toch geen loos
alarm?” De
Brit en oud–militair Cleeve houdt de telefoon tegen zijn oor gedrukt:
Vertel op, Harris. Ik noteer’. De
lijn met zijn assistent kraakt. Cleeve krast de boodschap op een
speciaal daarvoor ontworpen formulier. ‘Dus, langs de spoorweg Ieper – Zonnebeke,’ herhaalt Cleve, een kilometer vanaf Hellfire Corner? Wat? Ja, ken ik wel. Bij de overweg. Rechts heb je Railway Wood. Linksaf nemen, richting Potyze. Het massagraf ligt onmiddellijk links van de weg, op enkele meters van de spoorwegbedding. Vlakbij het monumentje van Captain Bowly.’ Een halfuur later parkeert Cleeve zijn motor met zijspan bij de overweg. Kaarsrecht, zoals het een gewezen officier past, stapt hij naar Harris en zijn twee handlangers. Hij begroet ze op zijn bekakte manier, zich wel bewust van zijn rang en stand: ‘Goemôgge!. De grafdelvers mompelen iets terug, terwijl ze kort maar beleefd met duim en wijsvinger naar de klep van hun pet grijpen. Cleeve begint in een boog om het graf heen te lopen. Niet verder dan halfweg.‘Right’ knikt hij kortaf en met een reflexbeweging diept hij een hagelwitte zakdoek uit zijn broekzak en houdt die tegen zijn neus. De doodgravers wisselen een geamuseerde blik. ‘ Voor de reuk kunt u beter niet aan deze kant lopen, sir’, reageert Harris express laat. ‘De wind komt van hier, ziet u.’ ‘Tien op een rij’, zucht de hyper-Engelse Cleeve met stijve bovenlip. Hij loopt een half toertje terug rond de lange put en gaat bij zijn assistent staan. .....
|
Duitse luchtfoto
genomen boven Bellewaarde en 't Hooghe in de richting van Ieper :
1.
Ieper
2.
De weg Ieper - Menen
3.
De vijver van
Bellewaarde
4.
De spoorlijn Ieper -
Zonnebeke - Roeselare
5.
De weg Ieper -
Zonnebeke
6.
Railway Wood : een
bosje naast de spoorweg. Het middelpunt van de cirkel situeert de
oorspronkelijke begraafplaats van John Condon.
Voor de expresweg werd aangelegd was er de spoorbaan Ieper -
Roeselare. Het is interessant om weten dat bij het begin van de
Tweede Wereldoorlog er een antitankversperring werd geplaatst. in
het boek "Zonnebeke tijdens de bezetting" geeft auteur Andre
Deseyne een kronologisch overzicht over de gebeurtenissen aan en bij de
spoorweg.
Vanaf donderdag 23 mei reden gestaag goederen- en reizigerstreinen richting Ieper. De Belgische militaire overheid had beslist op de spoorweg een antitankstelling te bouwen met een aaneengesloten lijn van honderden treinwagons, geladen of leeg, en met de locomotieven er tussenin. Machinisten en stokers namen hun eetzakje over de schouder, verlieten hun cabine en stapten langs de rails terug naar Roeselare. Vrijdag 24 mei 1940. De antitankversperring op de spoorweg kwam gereed. Tweeduizend wagons en locomotieven waren aan elkaar gekoppeld. In Zonnebeke waren alle overwegen afgesloten, behalve aan de Frezenbergstraat waar 3 meter opening gelaten werd. Gehalveerde compagnies strompelden over landwegen naar het Westen. Te voet, per fiets met paarden en wagens verzeilden ze tussen de Britse colonnes die haastig weg wilden en voorrang eisten. De vluchtende burgers werden opzij geduwd. Omdat de overwegen aan de Brieke en in de Langemarkstraat gesloten waren, moest alles en iedereen zijn weg zoeken langs de Tresorierstraat en de Frezenberstraat. Dat was nodig want op zaterdag 25 mei begon de algemene terugtocht van de Belgen. Onder de spoorwegwagons werden tussen de dwarsliggers éénmans kuilen gegraven en bezet door het 4de Lanciers vanaf Zonnebeke-station tot de Vierkavenhoek. Het 31ste linie regiment stelde zich op tussen en de Kruiskalseide ten Z-O van Ieper. Aan de Frezenbergstraat werden een tiental wagons samen geduwd om ook die overweg af te sluiten. Laatkomers die zich onder de versperring wrongen, werden op de weg naar Ieper verzameld om er een tweede en laatste linie te vormen. Men verwachtte er de Duitsers tijdens de nacht of in de vroege morgen. Maandag 27 mei 1940 Rond 7 uur in de morgen drongen Duitse verkennners te paard door een opening die ´s avonds te voor ontstaan was voorbij de Frezenberg. Ze bezetten de nabijgelegen leegstaande hoeve. Belgische Lanciers, gesteund door de kanonnen van het 18 artillerie lanceerden een tegenaanval, maar die mislukte. Daarop kreeg de 18divisie van het 4de Duits legerkorps de Belgische weerstand te breken. Ze sloegen een bres die steeds dieper en breder werd. Ze naderden Pilkem en de spoorweg Boezinge –Langemark. Aan weerszijden vielen er doden. Eén Belg sneuvelde en is twee dagen blijven liggen. Hij heette Jozef Leppens, wachtmeester bij het 3de Lanciers, beroepsvrijwilliger in de kazerne van Brasschaat, geboren in Oud-Turnhout op 25 .02.1917. Zijn lijk werd 2 dagen later door de gemeentewerklieden met een handkar weggehaald en op het gemeentelijk kerkhof van Zonnebeke begraven. De hele dag beschoten de Belgische en de Britse artillerie de Meenseweg en de Frezenberg. In de namiddag begon rond 15 uur de Duitse doorbraak aan het station van Passendale. Meer dan 100 Belgen sneuvelden er. Drie uren later waren de aanvallers meester van het dorp. Dinsdag 28 mei 1940. De dag van de capitulatie van het Belgisch leger, de negentiende dag na het begin van de oorlog, de dag waarop velen zaten te wachten. De enen omdat ze hoopten bevrijd te zijn van beschietingen en van het levensgevaar. De barricade-treinen zijn nog een week ter plaatse gebleven. Alles wat in de spoorwagens te vinden was, werd geroofd: benzine, steenkolen, briketten, hout, zelfs de gordijntjes uit de reizigerscoupé’s werden meegenomen. Volgeladen kruiwagens en boerenkarren reden op en af tot dat er echt niets bruikbaars meer overbleef. Eén wagon geladen met naaimachines, zou later toch zijn eindbestemming bereiken, volledig leeggehaald! Na de plundering vormden de wagons een ongewoon speelterrein voor kinderen ook voor de grotere jeugd.
Helaas begin de jaren 1950 na een doodstrijd van meer dan 20 jaar werd dit spoortraject definitief gesloten voor reizigersvervoer. Tot eind 1969 werd er in de herfst de exploitatie verzekerd van het suikerbieten transport op het spoorvak Ieper - Passendale. Er zijn evenwel nog bitter weinig relicten zoals seinpalen schuilhokjes of verwrongen oud ijzer te vinden op dit traject.In de omgeving van het Tyne-Cot Cemetery (Passendale) is er onlangs een klein stukje kapot geschoten spoorwegbedding blootgelegd. De Belgische Staatsspoorwegen NMBS nam bij haar oprichting in 1927 de exploitatie ten laste. Voor 1927 was het gebruikelijk om een spoortraject via concessie toe te kennen. Dit betekende dat er talloze private spoorwegbedrijven actief waren. Zo kwam het traject Ieper- Roeselare onder het beheer van ..... nog op te zoeken !!! foto: trein en oorlog 40- 45. Eind de jaren 1980 werd de beek heringekokert bij de aanleg van de expresweg de N37 Ieper - Zonnebeke
Ik heb mijn jeugd beleefd in de Oude Bellewaerdestraat mijn ouders waren boeren, en hadden er hun hofstede. Ik herinner me nog goed hoe tijdens de Tweede Wereldoorlog in anderhalfuur tijd 127 obussen op en rond ons hofstede terechtkwamen. Dat gebeurde kort voor ons land, en Koning Leopold III besliste om niet langer zich te verzetten tegen de inval van de Duitse troepen en om verder bloed te vergieten tot de capitulatie overhing. Er lagen dode paarden opgeschrikt door ontplofte obussen op ons hof. Maar niemand van ons gezin we waren met 8kinderen 5 broers en 2 zussen, nog onze ouders werden verwond. Wij moeten ongetwijfeld een goede beschermengel hebben gehad. Toen ik 4 jaar oud was ging ik samen met mijn broers en zus te voet naar de Potyzeschool bijna 2 kilometer vér. Het nieuwe schoolgebouw was reeds in gebruik maar ik herinner me nog de voorlopige schoolbarak, die stond er nog begin de jaren 1930-’31. Als jonge gamins knechtebrakken, hebben wij nog een soort tunnels verkend die tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Engelse troepen ‘de tunneliers’ werden aangelegd voor de fameuze mijnenslag in de omgeving van Bellewaerde farm. Die tunnels waren manshoogte diep en zowel zijwanden als dak waren gestut met stevige houten balken, daarbovenop werd er wat aarde en graszoden gelegd. Tot aan het Begijnebos liep die tunnel dus nog een eind over de vroegere spoorweg. Toen de vele vluchtelingen kort na de oorlog in 1920-1921 terug kwamen naar hun geboortestreek was alles verwoest. Mijn ouders echter konden genieten van voordelige voorwaarden: er werd hun drie jaar gratis woonst op de nieuwe boerderij beloofd dit in ruil voor het wegwerken van de bomputten en niveleren van de door de oorlog omgewoelde akkers. Op zekere dag halfweg de jaren ’30 moet het zijn geweest hebben we op ons hof nog 5 engelse soldaten ‘toevallig’ ontgraven samen met een hond. Bij de bevoegde diensten van de CWGI moet er beslist nog gegevens daarover te vinden zijn! Bij de broer van Omer, Andre die in Hollebeke woont kom ik te weten dat erin vroegere tijden wel een curieuze foto in ‘t familie archief was. De brandende lakenhalle waarop onze nonkel opstond… waar zou die foto vraagt Andre zich mijmerend af….
[1]
Vriend
Omer bezorgt me maandelijks het
Seniorenblad Okkra
aan huis!.
|
Vol trots mochten wij
leerlingen (+-16jaar oud) van de Vakschool zoals zij toen nog heette, een
feestelijke inhuldiging bijwonen. Voor de leerlingen aan de vakschool was dit:
zo werd ons gezegd door de
leraars, een mijlpaal! Er werd hoog bezoek aangekondigd… de Eerste-Minister de Heer Theo Lefèvre zou de eerste Ieperse-industriezone
plechtig openen. Aan de hoek van Karel Steverlyncklaan en Jaime Picânollaan
werd door de Eerste-Minister een gedenkplaat onthuld.
Meer dan waarschijnlijk heeft de huidige ieperse jeugd geen of onvoldoende kennis over welk firma’s er bijna als eerste in Vlaanderen en in het bijzonder de achtergestelde Westhoek actief waren. Klippan was een Amerikaanse fabriek die autogordels produceerde. De fabrieksplant werd geopend omstreeks xxxx en haalde zijn maximale tewerkstelling in xxxx jaren nadien hing het licht langzaam uit. Klippan stopte de productie begin de jaren xxxx. Het Amerikaanse jeans bedrijf ‘ Lee Europe’ was ook zo’n kortstondig monument van welvaart voor de streekontwikkeling. Deze fabriek opende haar deuren in xxxx de maximale tewerkstelling bedroeg er in het jaar xxxx en sloot de poorten in het jaar 1995 op 13 juli.
|
Eind de jaren 1960??? In 1968?! werd de Waterpoortstraat aangelegd, het is de verbindingsweg tussen de Oostkaai en de huidige Burgemeester A.Dehemstraat, vroeger Industrieweg genoemd. Op deze site (industrie zone) moest er stevig gewerkt worden aan de wegen en waterinfrastructuur. De Bellewaerdebeek die ter hoogte van de Paddevijverstraat eeuwen lang een bijna natuurlijk overstromingsgebied had vandaar de naam “Paddevijver” moest zich noodgedwongen in een streng keurslijf nestelen. De beek werd over +-één kilometer ingekokerd en hier en daar werd het traject verlegd. De ‘lieve’ Bellewaerdebeek sputterde evenwel nog enkele keren hevig tegen! Zoveel onrecht werd haar door de ingenieurs aangedaan …
De overwelving van de beek ter hoogte van de Pilkemseweg was te klein gedimensioneerd. In klare taal bij hevige wateroverlast kwam de beek meermaals buiten haar oevers te staan … De herhaalde wateroverlast bezorgde de bedrijven en de bewoners van de nieuw aangelegde woonwijk Potakker wrevel en veel schade verlies. Dit was een lokaal probleem volgens deskundigen. Een nieuwe studie werd besteld bij de Provinciale Technische diensten van West-Vlaanderen die de waterlopen beheerd. Uit die studie bleek dat de kokers met een afmeting van 2 x 1.60meter onvoldoende bergingscapaciteit hadden bij acute watersnood! Er bleek dat er 25milj liter bergingsvolume te weinig was.
Een dienstweg “nu wandelpad” werd aangelegd. In de loop der jaren zijn deze waterplassen uitgegroeid tot een klein visparadijs, vooral de karper gedijt er uitstekend. Over het statuut van deze toen pas aangelegde dienstweg nu wandelweg kunnen we dit meedelen … enkel de diensten van de provincie mochten er gebruik van maken. Het hinderde de talrijke wandelaars en joggers niet om het verbodsteken te negeren en er te genieten van een mooi stukje natuur. Tijden veranderen! Nu zijn er rustbanken geplaatst. Het is tof omzien hoe tijdens de vakantie de jonge gastjes van Sint Jan en de Potyze al dan niet stiekem! Of met moeders toestemming! hun eerste vorm van zelfstandigheid opnemen of opeisen en de knepen van het vissen aanleren aan hun vriendjes. Ook de senioren kunnen aan de groten plas bij Stevens koeltechniek hun hobby uitoefenen. Wie herinnert zich de barre ijskoude winters van 1985 en '86 niet, het was onvergetelijk, hoe groot en klein, jong en oud er zich uitstekend vermaakten op het ijs. De webmaster is op zoek naar een foto van de toegevroren put
Op onze zoektocht naar meer informatie over de geschiedenis van de beek gingen we te rade bij de familie Paul Vandenweghe - Mimi Decroos, wijnhandelaar. De Bellewaerdebeek had tussen de Potyze straat en Zonnebeekseweg talrijke meanders of bochten, die werden evenwel rechtgetrokken tijdens de aanpassingswerken van 1985! In de weide van boer Andre Deceuninck liet ik er 's winters mijn schapen grazen, het was een drassig grasland die regelmatig overstroomde. Samen met de werken aan de beek werd het terrein opgehoogd, de eerste jaren verliep het bewerken van de opgehoogde akker zeer moeizaam de onstabiele ondergrond zorgde voor problemen bij het gebruik van de zware landbouwmachines aldus Paul Vandenweghe: Nu zoveel jaren later zijn er in Vlaanderen veel gebieden die af en toe te lijden hebben van wateroverlast. Een van de oorzaken van wateroverlast zou het rechttrekken van beken kunnen zijn. De meanders hebben een nuttige functie ze vertragen het waterdebiet bij piekmomenten. Daarbij geven ze aan de natuur en het landschap nog bijkomende troeven.Ook over de plannen en de werken aan de beek is Paul goed op de hoogte en vertelt volgende anekdote. De nazaten van de familie Merghelynck (twee zusters) hebben er mee voor gezorgd dat het eerste oorspronkelijk plan of ontwerp werd gewijzigd. De ontsluiting met een wandelweg tussen de Potyzestraat en verder naar de Zonnebeekseweg en de Oude Kortrijkstraat was daarin voorzien. Evenwel,.. er was een dispuut over een klein lapje landbouwgrond die ingesloten zou worden na de werken. De erven 'nazaten' van de familie Mergelynck waren blijkbaar niet geïnteresseerd in een onteigening die enkel "het algemeen belang" diende .. Nu 30 jaar later ijveren de vrienden van de Bellewaerdebeek om de ontsluiting van dit gedeelte te bekomen.
Een ander heikel punt waar de vrienden voor ijveren: 's winters is het voor de vele avond-joggers onaangenaam om er te lopen, het is er stikdonker en gevaarlijk; Enkele sfeervolle lichtpunten ( zonnepanelen!) ter hoogte van de stuwtjes zouden dit euvel kunnen opvangen.
Bronvermelding: Ieper door de eeuwen heen. J.E.Cornillie
Sedert
de vaart naar den IJzer gegraven is, stort het water van de Bellewaerdebeek zich
aan de kaai in die vaart uit. Deze beek neemt haar oorsprong op "'t
Hooghe" dat in de middeleeuwen begroeid was met een dicht bos, Rumetra
gegeten. Van de naam van dat bos stond de beek dan ook bekend als Rumtre.[1269]
en werd als Rumtrebeike vermeld [1309] Op dat tijdstip ontlastte deze beek
evenwel nog haar water in het Iepertje een weinig ten noorden van den
losplaats van den Briel. Alzo komt het dat wij in de XIVe eeuw de
Rumtrebeike in Brielen vermeld vinden. Ter ontlasting van de
Bellewaerdebeek werd er aan de Paddevijver omtrent den ouden Diksmuidesteenweg,
een beek gedolven die in 1588 de Tresoriebeek heette, ongetwijfeld omdat ze op
kosten van 's lands schatkist aangelegd werd.Zij eindigde in de
toenmalige vaart, den Zijdelinck, te weten aan het "Swaenegat"
bij de huidige hofstede het Zwaanhof te Boezinge. Die
Zijdelinck werd in 1311 op de kosten van de Ieperlingen langs de oostzijde
van het Iepertje gegraven, te beginnen aan de Scaitsoverdracht ( zuidgrens
Boezinge) tot Noordschote- dorp, om de scheepvaart met Ieper te verbeteren.
De Tresoriebeek spijzigde aldus het vak van den Zijdelinck tussen den
tweede en de derde overdracht t.t.z. tussen de Scaets en de
Mentenoverdracht Na 1640 kwam dit water vervolgens in de vaart terecht De
Tresoriebeek werd nog in 1816 geheel hergraven. In de zeventiende
eeuw vonden de Ieperlingen evenwel nog weinig baat bij de nieuwe vaart
naar den IJzer en verder naar Brugge.
Bij de afbakening van het schependom in 1269 werd er langs de oostkant van het Iepersgrondgebied een paal gezet aan den Torhoutweg, tussen de Rumtre (beek) en het Leprozen gesticht en een tweede langs de Kortrijksestraat, waar het Hoveland (het Schependom) van het Iepersambacht scheidde. De Bellewaerdebeek vormde alzo de scheiding tussen Het Hoveland (het Schependom) en het Ieperambacht.
Het spreekt vanzelf dat er in de bossen, die in de middeleeuwen nog het oostelijk deel van het Iepers grondgebied bedekten, allerhande wilde dieren schuilden. In de XVe eeuw trof men nog in dit gewest menigvuldige wolven aan, zoals blijkt uit de verordeningen van 20 november 1422, die bepalen: "Zoo wie voortan wulven vanghen sal binder casselrie van Ypere, sal hebben: es te wetene van elke wulvine VI pond parisis ende van elken wulf III pond par. ende voort van elken wulfjonge (lopelic) die kan lopen) XX schellingen par. ende van de anderen XII schel. par. Behoudens dat sy doet blijken voor 2 scepenen van der zale of te meer, dat die wulven of jonghen ghevanghen syn binder de casselrie." Het valt dan ook niet te verwonderen dat men aldaar op het Iepers grondgebied een weg vindt, de Wulvestraat geheten, in 1636 het Wulvestraetgen en omstreeks 1800 het Wulvestradsen. Zij stelt den Zonnebekesteenweg in verbinding met de Kortrijkstraat en verder met de Menen- of Weduwestraat (Zillebeke) ten zuiden van den Menensteenweg op het grondgebied van Zillebeke, waar ze heden als Wulvestraat bekend is, doch eertijds de Ommeloopstraete en de Grote Scachtelweghe werd genoemd.
Langs den Zonnebeeksesteenweg richtte men in 1906 aan den Oosthoek van de Wulvestraat een gemengde school op aan de Zusters van St. Jozefsgesticht toevertrouwd. In 1908 woonden 72 jongens en 61 meisjes de lagere school bij en 63 jongens en 40 meisjes de bewaarschool. Waar nu het Sint Charles Potyze kerkhof is gelegen!
Langs den Zonnebeeksesteenweg richtte men in 1906 aan den Oosthoek van de Wulvestraat een gemengde school op aan de Zusters van St. Jozefsgesticht toevertrouwd. In 1908 woonden 72 jongens en 61 meisjes de lagere school bij en 63 jongens en 40 meisjes de bewaarschool. Waar nu het Sint Charles Potyze kerkhof is gelegen?. Foto.School of Momument
De spijtige krijgsgeschiedenis (ondertussen en genoegzaam bekend!) heeft er voor gezorgd dat amper 8 jaar na de blijde opening van de school niets anders dan puin overbleef. Van op deze plaats werd meer dan eens door de Britse troepen een zwaar offensief ingezet met Bellewaerde Ridge als inzet. Een bescheiden zoektocht naar meer gegevens over de site aldaar leverde voorlopig niks op. Na de oorlog hebben er lange en moeilijke onderhandelingen plaats gehad tussen de Franse en de Belgische staat. Het discussie punt was de ligging van het Memorial Sint Charles de Potyze.
De Verlorenhoekschool werd heropgebouwd aan het gehucht de Potyze langs de Zonnebeekseweg dichter bij de Ieper. Er werd een voorlopige barak gebouwd die dienst deed als school. De school heette voortaan Potyzeschool. Hier begint een kleuterklas in een barak omstreeks 1923. Deze klas is annex van de school op Meenseweg. Zuster Veronique (Leonie Duprez) eerste kleuterleidster, legt iedere dag de afstand af te voet naar het klooster - Meenseweg. Het aantal kinders vermeerdert. Er komt een lagere klas bij. In 1926 -1927 bouw van 2 klassen + eetplaats, een keukentje + sanitair. Zuster Philomène (Zelie Doom) vergezelt Zuster Veronique iedere dag. Zij zorgt voor het middagmaal van Zusters en kinders die 's middags op school blijven. In het schooljaar 1927 - 1928 komt Claudine Vandelanootte, lagere ondewijzeres in dienst. . Weldra zijn er leerlingen: jongens en meisjes ingeschreven voor het 1ste, 2e en 3e leerjaar. Claudine Vandelanootte wordt vervangen door Zuster Donatille (Eugenie Deprez) op 01.01.1931. Zij blijft tot 20.07.1945 en wordt vervangen door een leke onderwijzeres.
 |
| 1. Lozie Paula : 2. Decoorne Jacqueline : 3. Vandamme Andre+ : 4. Demeulenaere Daniel : 5. Landyt Henri : 6. Vancoille Willy : 7. Madou Daniel : 8. Madou Gerard : 9. Vansevenant Roger : 10. Moreels Simon : 11. Logghe Michel : 12. Ververken Willem : 13. Dauchy Hilda : 14. Bol Yolande : 15 Dejonghe Jacqueline : 16. Donck Maria : 17. Donck Yvette : 18. Lottegier Maria : 19. ?. Lozie Jacqueline |
|
|
|
Foto: verzameling Bakker Daniel Demeulenare. Speeltijd op de Potyzeschool jaar 1930
|
Juffrouw Zoë Dewancker van 24.09.1945 tot 30.09.1961. Mevr. Duflou was de laatste die er lager onderwijs gaf aan de kinderen van de Potyze , dit tot eind het schooljaar 1965 -1966. Bij gebrek aan voldoende inschrijvingen valt de lagere school weg. De kleuterklas blijft in handen van de Zusters. Zuster Veronique, Zuster Scholastique, Zuster Marie-Berandette en Zuster Marie-Hieronyma volgen elkaar op als kleuterleidster. Zuster Marie-Hieronyma wordt in 1952 vervangen door een leke-kleuterleidster. Juffrouw Colette Donche, nadien komt Mevr. Leontine Vlamynck, en als laatste Mevr.Nadia Maes. Bij aanvang van het schooljaar 1991 valt het doek over het kleuterschooltje aan de Potyze. Hieronder een kleine selectie klasfoto van de kleuters ± 1960 en later...
 |
|
|
|
 |
De kloostergemeenschap "Zusters van St. Jozef" verkoopt de leegstaande schoolgebouwen aan de stad Ieper. De stad renoveert het oude schoolgebouw. De ietwat oudere Potyzenaars kunnen voortaan enkel met veel nostalgie en jeugdsentiment blijven bij stilstaan bij de tijd van toen! De zeldzame foto werd me bezorgd door bakker Daniel Demeulenaere.
Het 'Ontmoetingscentrum Potyze' bezit een goed uitgerustte accomodatie voor het organiseren van allerlei buurt en andere activiteiten. De zaal verantwoordelijke is de Hr. Renè Verschoore.
Uit het ‘NIEUWSBLAD VAN YPEREN EN VAN HET ARRONDISEMENT, 17 MEI 1902, p3. [1] ’M.D’Huvettere ____ doet een tussenkomst terzake! Over tijd vroeg ik u eene schole te maken op den “Verlorenhoek” en mijn voorstel werd niet aanveerd, omdat er geen krediet was. Waar gaat gij nu het noodige krediet vinden voor deze uitgave? M. de Voorzitter, [2] ___ Uw voorstel nopens de schole van den “Verlorenhoek” en eischte niet alleen eene groote buitengewone uitgave, maar tevens ook een merkelijke gewone uitgave, waarvoor er geen krediet en was, want eene school eischt alle jaren de noodige somme voor onderhoud en loon der meesters en meesteressen. Het ‘NIEUWSBLAD VAN YPEREN' 23 september 1905, p.2 schrijft over de inhuldiging van de Verlorenhoekschool .....
|
De Weergalm, 28 december 1905 p.2Stadsnieuws.Hospicen beheer.Onze klerikale bestierders gaan voort met eigendommen van de armen te verkoopen. Zij schenden alzoo hofstede en landerijen waarmede liefdadige personen vroeger de gestichten begiftigd hebben en die door de eeuwen heen zorgvuldig bewaard en beheerd, een vast inkomen geven. De Gemeenteraad, in zijne zitting van 9 December bemachtigde de Hospicen aan M. Ligy af te staan, mits 8,175 franken een grond gelegen St.Jacobs buiten, inhoudende 87 aren85 centiaren. Nu zien wij twee nieuwe berichten aan den venster van het Belle Gasthuis geplakt; Het eene behelst eene aanvraag gedaan door de We. Goemare- Bartier koopvrouw te Yper om aan de Hospicen te koopen, mits 5,012fr. Een bebouwden grond met tuin en weide gelegen te Yper langs de Zonnebeek steenweg. Het andere, bij het welk M. Karel Meersseman pastor van St. Jacobskerk, zich voorstelt aan de Burgerlijke Godshuizen te koopen voor den prijs van 9,180 fr. Twee partijen zaailand te samen groot 1 h. 66 a. 90 ca. gelegen wijk St. Jacobs langs de Wulverstraat. Wat doen die onbedachte Hospiceheeren met het geld voortkomende van al het verkochte armengoed? Leggen zij het aan op staatsrenten zoo als de wet het voorschrijft? Ofwel dient het om het te kort van hunne rekeningen aan te vullen? Het publiek weet niet meer hoe en tot wat het gerbruikt wordt sedert dat zij de rekeningen van de kapitalen afgeschaft hebben en verdoken houden. Onze klerikalen zijn bevreesd voor licht en willen, noch control noch onderzoek, van hun ellendig beheer! |
De Weergalm, 8 maart 1906, p.63de punt op de dagorde van de gemeenteraad.Burgerlijke Godshuizen: verkoping van grond te Yper.De Raad brengt een gunstig advies uit over eene beraadslaging van dat liefdadigheidsbestuur de bemachtiging vragende om aan M. Ch. Meersseman, pastoor de parochie St. Jacobs eenen grond te verkopen van 1h. 66a. 90c. mits eene som van 9,180 franks. Die grond is gelegen langs de Wulvestraat en zal benuttigd worden voor het beheer der school van het gehucht gezegd Verlorenhoek. Voor de oprichting van een nieuwe school aan de Oostkant van de stad Ieper.
|
NIEUWSBLAD VAN YPEREN EN VAN HET ARRONDISEMENT, 30 januari 1909 , p2. [3] ’VERLORENHOEKDe Dischheeren ___ vragen
om te mogen de toelage aan de school van den Verlorenhoek
verhoogen tot een bedrag van 376 fr. Daar er 97 kinders zijn die recht
hebben op kosteloos ondewijs, in plaats van 50, - punt: goedgekeurd-
|
‘NIEUWSBLAD VAN YPEREN EN VAN HET ARRONDISEMENT, 23 oktober 1909 , p1. [4] ’Stad YPERGemeenteraad.Zaterdag 16 october, ten 5 ure kwam de gemeenteraad bijeen ten stadhuize. Tegenwoordig: de heren Colaert, Burgemeester; Fraeijs en Vandenboogaerde, schepenen; Fiers, Vanderghote, D’Huvettere, Bouquet, Sobry, Iweins d’Eeckhoutte, Lemahieu, Biebuyck, Begerem en Boone, raadsheeren, Vander Donck, stadschrijver. De heer Struye is belet de zitting bij te wonen. De disch verdeelt als volgt zijne toelage van 8 fr. per kind, recht hebbende op kosteloos onderwijs: De Looie 181 leerlingen. De Fricadellen 146 leerlingen St.
Aloyssius 358 leerlingen St. Michiels 151 leerlingen De Lamoteschool 327 leerlingen St. Josephsschool 59 leerlingen Verlorenhoek 103 leerlingen De totale uitgave bedraagt 11616 frank. De betalende meisjesschool kost voor 1910 de some van 4075 fr. Daar er eene raag tot verhoog van jaarwedde is ingediend , zal de begrooting maar gestemd worden na de geheime stemming. Het zelfde voor de bewaarschool. De kostelooze bewaarscholen krijgen nogmaals 8000 fr.
|
[1]
WWW.GEHEUGENVANIEPER.BE
[2]
Burgemeester Colaert..
[3]
WWW.GEHEUGENVANIEPER.BE
[4]
WWW.GEHEUGENVANIEPER.BE
Nabij
mijlpaal 1 heeft men aan de zuidzijde van de Zonnebeekseweg een veldweg, die
zoals de verdeling van den grond heden nog op de kadastrale aanwijst, eertijds
voornoemde straat met den Kortrijkweg in gemeenschap stelde. Hoogst
waarschijnlijk hebben wij hier het vroegere Maenscijnstraetkin °[1315] dat aan
de zuidzijde van de Zonnebekestraat lag. Is dit niet de huidige
doodlopende weg die leidt naar hofstede Ignace Lebbe en Alex Bal (P.L)
Foto.bunker
Een vijftig meter voorbij mijlpaal 3 heeft men aan de zuidzijde van de Zonnebekesteenweg een andere verbindingsweg met de Kortrijkstraat, juist ten noorden van de Bellewaerdevijver en vandaar werd hij dan ook in de 19e eeuw de Bellewaerdestraat genoemd. In 1800 zien wij de Kortrijkstraat nog als Bellewaerdestraat aangewezen. Foto.
De Pauwtjeshoek..Het Pauwtje was reeds in 1585 een herberg insgelijks langs de zuidzijde van de Zonnebekesstraat gelegen. en vandaar komt de naam van de wijk het Pauwtjeshoekje. Op 14 juni 1794 werden op dit gehucht door het grof geschut van de Oostenrijkse bezetting verscheiden huizen in brand gestoken. Het was in de nabijheid van het Pauwtje dat de kruisboogschutters -gilde haar hof had. Artikel 68 der gemeentekeure verbood immers in de stad met den Kruisboog te schieten. In 1394 behaalde deze gilde te Doornik den eerste prijs, die uit een paar vazen bestond, in verguld zilver, elk van 5 pond. De schat van die gilde was in 1525 zeer rijk aan zilverwerk. Daar Ieper in de zestiende eeuw in groten nood verkeerde, schijnt de gilde haar schat, mits omzetting in rente, aan de stad afgestaan te hebben. Geheel waarschijnlijk werd het gildehof tijdens het protestants beheer alhier vernietigd, want in 1586 werd het op kosten van de stad op dezelfde plaats herbouwd.( volgens een andere bron: Ramaut van zijn kant zegt dat het toen in de stad overgebracht werd.
De Lamezardekapel..kwam in de XVIII e eeuw op het Pauwtjeshoekske tot stand, ten gevolge van een moord die aldaar bedreven werd. Ongetwijfeld is die naam een ontaarding van "Mansardekapel", aangezien zij gedekt was met een mansardedak. Foto. Kapel
Ten jare 1772 zien wij Pauwtjeshoekske insgelijks Cruypindaerde geheten - Kruipt in de aerde-. Wij zijn van gevoelen dat deze naam met de voornoemde kapel aldaar in verband staat., zoals dat ook te Cachtem het geval was. Zekere Petrus Reynaert van Cachtem, die boetvaardigheid deed voor een vroeger vergrijp, kroop dagelijks op zijn knieën vanuit zijn hofstede tot aan de door hem gestichte O.L.Vrouwkapel. "Men houdt voor zeker , dat dit boetveerdig werk de naam Kruipendaerde gegeven heeft zowel aan de kapel als aan het gehucht....Wij vermoeden dat de rouwhebbende misdadiger alhier ter plaatse van zijn misdrijf, ook de Lamezardekapel ter ere van O.L.VROUW oprichtte en van zijn woning ergens in de buurt uit boetvaardigheid naar toe kroop en dat vandaar de wijk dan ook Cruypendaerde heette. Heden is die naam omtrent geheel vergeten, zodat Pauwtjeshoekske wederom de bovenhand heeft gekregen. bron: Ieper door de eeuwen heen. J.E.Cornillie pag.308,330,331,332,333,336
De webmaster stond er niet bij stil toen hij aan zij opzoekingswerk over de studie en geschiedenis van de beek begon.
op de onderstaande site is één van de vele educatieve projecten van Bellewaerdepark te vinden.
 |
 |
Bij mijn puur amateuristisch studiewerk
over de geschiedenis van de Bellewaerdbeek
kon de webmaster
P.L. tot zijn niet geringe verbazing een afspraak versieren met de
Operations Director van Bellewaerdepark de hr. Tom Valcke
Een eerste vraag Mr. Valcke wanneer werd de
vijver laatst uitgeslijkt: in het jaar 199O!
Heb je een mooie luchtfoto
van het park en de vijver in het
Bellewaerde archief voor de site : zeker
en vast, er zijn van over
vliegende luchtballons. Zal dit noteren en via e-mail bezorgen.
Overhandig aan de vlotte en de sportieve manager twee brochuurtjes over Bellewaerdebeek en de geschiedenis van het Kasteel ’t Hooghe. Het is hier anders wel een historische site waar u werkt bent u zich daar wel van bewust. (P.L.)
Inderdaad de vijver is ontstaan als een brongebied en werd door de eeuwen heen op geregelde tijdstippen uitgeslijkt, aangepast en vernieuwd.
De talrijke kleine waterpartijen
in het park verspreid zijn dus kunstmatig aangelegd en gevoed door water
van de vijver. Zo ontstaat er
een boeiende biotoop van
waterplanten en amfibieën in dit mooie natuurpark
zorgt het voor een
mooie evenwicht tussen mens en natuur.
Waarom werd er waterzuiveringstation gebouwd. Heel eenvoudig,
voor 1988 kwam het
afvalwater ongezuiverd in de vijver terecht en werd via een overloop
geloosd in de
Bellewaerdebeek. Het eerste waterzuiveringstation kwam er in 1988.
Hoewel je het Bellewaerdepark
eigenlijk geen echt industrieel bedrijf kan noemen kwam het erop aan
zich in regel te stellen met de wetgeving ter zake gekend als de VLAREM
norm!. Evenwel, tot 2004!?
kwam het gezuiverd afvalwater opnieuw in de vijver terecht. Een
door het ministerie van Leefmilieu verplicht te plaatsen meettoestel
aan elk lozingspunt
kon in die voorwaarden geen betrouwbare en accurate cijfers meten.
Die ‘Vlarem’ norm werd door de Hogere
Overheid nog verder verstrengt. Nu wordt
het gezuiverd afvalwater na behandeling in het zuiveringstation weggepompt
via een pijpleiding die
dwars door de vijver loopt en waarop het meettoestel is aangesloten. Na dit
meetpunt wordt het water geloosd
in de Bellewaerdebeek.
Overstroomt de vijver! ja
vrij recent in de maand juli van 2005, na wel een
zeer zware uitzonderlijke regenval was er even paniek. Aan de oostkant
van de vijver kwam het zuiveringstation met de machinekamers bijna onder water
te staan. Door een alert en kordaat optreden van eigen personeel
en hulpdiensten kon erger voorkomen.
Wat het waterpeil van de vijver betreft: aan de overloop naar de Bellewaerdebeek toe zijn er schotbalkjes geplaatst Met zo’n 3cm verschil kan er gezorgd worden voor een zomer en een winterpeil aan de vijver.
De vijver en grote delen van het park zijn ook erkend als beschermt natuurgebied! Overwinteren er vreemde trekvogels zoals aan de waterspaarbekken van de Verdronken weide?
Het visbestand op de vijver is erg eenzijdig een over populatie van de karper ( exemplaren van meer dan 10kg zijn er geen uitzondering) bezorgd de vijver beheerders kopbrekens. Hoe dit probleem oplossen. Nieuwe vijverplanten aanplanten heeft geen enkele zin onder die omstandigheden. Misschien kunnen de vrienden van de Bellewaerdebeek een suggestie doen en toelating vragen om er hun hobby het karpervissen te mogen beoefenen. Maar die denkpiste verlaat P.L. vrij vlug.
Over de wielersport in het
bijzonder de
bekende Cyclocross rond
Kerstdag van
Bellewaerde met onder meer de glorie
periode van Erik De Vlaeminck en Roland Libouton! In
ons archief moet er daarvan iets terug te vinden zijn. Daar wordt aangewerkt
om het meer toegankelijk te maken voor de geïnteresseerde personen.
Nog een laatste vraag wil ik U Mr. Valcke graag stellen: aan hoeveel jeugd van Ieper en omstreken heeft Pretpark Bellewaerde de kans gegeven om hen een eerste werkervaring en wat financiële armslag te bezorgen; Het moeten er mijn inziens zeer veel zijn geweest.
Op het einde van de achttiende eeuw
ontstond op het kruispunt van de weg Zillebeke-Sint Jan en de weg
Ieper-Zonnebeke, door de oprichting van enkele woonhuizen op de
noordwestelijke hoek van het kruispunt, een gehucht. De oudste toponymische
aanduidingen voor dit gehucht zijn
dan ook vrij recent. De oudste naamgeving dateert uit 1712. In de “coutumen”
van de Zaal en kasselrij van Ieper werd toen vermeld dat de parochie Sint
Jacobs-buiten drie gehuchten telde: het wielken, de verlorenhoek en
Cruypendaele
[1]
. De eerste twee vermelde plaatsnamen zijn thans nog in gebruik. Op
de kaart van de Oostenrijkse Nederlanden (Ferraris) werd enkele jaren later
het gehucht Cruypendaerde vermeld. De naam verwees naar de aard van de
bodem. Veel percelen van het gehucht lagen immers in het overstromingsgebied
van de Bellewaerdebeek. De grond is er moerassig en het grondwaterpeil is er
hoog. Tijdens de grondwerken voor de bouw van de nieuwe provinciale kantoren
werd dit trouwens ondervonden.De naam Cruypendaerde werd in de eerste helft
van de negentiende eeuw langzaam verdrongen. Op het gehucht opende omstreeks
1840 namelijk een herberg zijn deuren met als uithangbord “Potyze”
[2]
. Al vlug raakte de naam van de afspanning ingeburgerd en spraken
de Ieperlingen over de “ de Potyze” als zij
het over de wijk hadden waar de herberg gelegen was.
In september 2000 werd ter gelegenheid van de
144 ste wijkkermis midden
het rondpunt een monument ingewijd die verwijst naar de
naam van de wijk. De Potyze vaas staat symbool voor de samenhorigheid die
de straat of de wijk kenmerkt:,
de buurt bewoners die zich verenigd hebben in de Bellewaerdebeek-vrienden ijveren alvast voor een verdere
ontsluiting
van het gebied tussen de Potyzestraat en het Provinciehuis Potyze; een verlenging van het wandelpad kan perfect voldoen aan de vraag
om goede actieve recreatie te stimuleren. oude foto's van hofstede
Elie Donck tonen hoe het
uitzicht van de Bellewaerdebeek in vroegere tijden was.... omzoomd door
volwassen populieren. Het
is op deze sectie dat
vroeger voor 1914 de twee zeer mooie
kastelen Sint Jan
en Kryupendaarde
gevestigd
waren (families. Carton , Merghelynck); een info zuil zou op deze
plaats
het
verleden weer
tot leven kunnen brengen.
Voor potyze zijn een tweetal verklaringen courant:
We nemen aan dat de eerste verklaring mogelijk verband houdt met de naam van de herberg die op het genoemde kruispunt omstreeks 1840 zijn deuren opende (herberg annex tabakswinkel?°
Het toponiem Cruypendaerde bleef nadien toch behouden voor één van de twee kastelen die in de eerste helft van de 19de eeuw werden opgericht , ongeveer op de plaats waar nu het Provinciehuis “de Potyze” gelegen is.
|
|
|
|
|
|
|
|
Het eerste kasteel “Cruypendaerde” werd door de familie van den Peereboom gebouwd als buitenverblijf en was bestemd voor de dochter die huwde met Louis Carton, die werd burgemeester van Ieper van1826 tot 1830. Het landgoed werd overgenomen door zoon Henri-François . Na het overlijden van zijn twee ongehuwde zonen ging het eigendom naar de familie Merghelynck, omdat er een Mergelynck huwde met een van de twee dochters, Laura. Cruypendaerde was een vrij sober buitengoed gebouwd in neo-klassieke stijl. Het landgoed was omwald en gevoed met water uit de Bellewaerdebeek.
Foto2: het kasteel werd tijdens Wereldoorlog I volledig verwoest! Gedurende de oorlog heette het Potyze-Chateau en deed het geruime tijd dienst als waarnemings en verbandpost!.
Onderaan de foto bemerk je Duitse soldaten (krijgsgevangenen) genomen door de Engelsen na een succesvolle aanval op “Iberian Farm” in de omgeving van de Frezenberg.
Het kasteel Sint Jan, werd in 1842 gebouwd door Henri-François Carton voor de dochter Laura, die huwde met Ernest Mergehelycnk. Het paalde ten westen aan het eerste kasteel en stond ongeveer veertig meter van de provincieweg. Het was een symmetrisch bouwwerk. Achter het huis bevond zich een doolhof, het was zeer uitgestrekt en goed onderhouden er waren plaatsen waar men tot zeven richtingen kon kiezen. Het doolhof was ook voorzien van een hoogte waar de verdwaalden de goede richting konden gewezen worden. Vreemd was dat het doolhof voor een stuk werd omsloten door een glazen muur samengesteld uit ledige wijnflessen. Het jaar door had er iedere week een feestnamiddag plaats. Het is dan ook niet te verwonderen dat de muur in lengte toenam. De muur had een lengte van 40m en was 1m80 hoog. Het park werd bij het begin van de herfst elk jaar twee dagen toegankelijk gesteld voor het publiek. Het waren ‘hoog’ dagen voor de inwoners van de Potyze.Ook dit goed kwam door familieverbanden in handen van de familie Mergehelynck. De laatste bewoner van dit kasteel was Ferdinand Merghelynck (°5.6.1845- 20.9.1917). lid van de Provincieraad en arrondissementscommissaris (1879-1915).
Beide gebouwen werden tijdens de Eerste Wereldoorlog totaal vernield en niet heropgebouwd. Enkel de kasteelhoeve, aan de overzijde van de provincieweg, werd herbouwd en is thans nog in uitbating. De luiken en poorten dragen nog steeds de kleuren van het wapenschild van de familie Merghelynck: azuur en goud.
[1]
L.Gilliondts- Vanseveren,
Couture de la salle et châtellie d’Ypres, deel 2, Brussel, 1911, p.368
[2]
J.E.
Cornillie, Ieper door de eeuwenheen, Ieper, 1950, p 327
[3]
Idem
[4]
E.Verwijs/Verdam, Middelnederlandsch Woordenboek,
deel6, DenHAAG. 1907 (herdruk 1969) p.623
Op geregelde tijdstippen de vijvertjes een onderhoudsbeurt geven kan voorkomen dat er calamiteiten gebeuren, (versta hier onder massale vissterfte). Hoe taai de karper als vis ook mag zijn , waakzaamheid is hier geboden . De vrienden van de Bellewaerdebeek kunnen dichtbij huis volop genieten van een mooi uitzicht op het landschap en natuur , buiten een talrijke reigerkolonie werd reeds enkele keren de uiterst zeldzame ijsvogel opgemerkt ....
Landbouw en bodem erosie..
Het landbouwgebied rond de Bellewaerdebeek is onderhevig aan bodemerosie. Een gevolg daarvan de noodzakelijke decanteringbekkens( bufferbekkens) verzanden en slibben toe. De Overheid is zich van dit probleem bewust en probeert met een sensibilizerings campagne naar de landbouwers toe het probleem te verhelpen.
.
Niet iedere waterloop van 2e categorie is ook als viswater erkend; De vrienden van de Bellewaerdebeek stellen zich ondermeer tot doel 1) De beek te laten erkennen als viswater. 2) Hoewel de webmaster niet kan oordelen over de waterkwaliteit zijn deze vijverkes (decanterings bekkens?) voor de vissen een ideale paai en kweekvijver geworden. Welke instantie is daarover bevoegd - De Provincie of de provinciale visserijcommissie!
Hoe was het visbestand vroeger...
Er is daaromtrent weinig van gekend maar volgende
gebeurtenis dient toch vermeld te worden. Het
moet zo'n 40 tal jaren geleden zijn. Een inwoner M.M. van de Potyze zag
een groot beest in de beek zwemmen, in de omgeving van de hofstede Elie
Donck, hij dacht dit moet wel een zeer grote muskusrat zijn. Hij
bleef bijzonder waakzaam en hij nam een van de volgende
dagen zijn jachtgeweer mee op zijn wandeling of (stroop)tocht
wie zal het zeggen. Het grote beest was er nog altijd te vinden. De
jager( wandelaar!) legde aan en wat bleek het was een Otter en geen muskusrat
die in een van de vele meanders probeerde te overleven, die getroffen was.
Een straf verhaal in ieder geval, maar nog niet alles is verteld
...het beest de otter werd goed verzorgd bij zijn nieuw baasje, en
vond mooi opgezet een ere-plaats in de woning. Zeer talrijk waren de
mensen die op bezoek gingen bij M.M. en het verhaal van de Otter mochten
aanhoren.
Otters have:
|
Hoe is het visbestand 2004!
Wie kan daarover met kennis van zaken oordelen? dus besloot de webmaster het woord Bellewaerdebeek in te typen op de zoekmachien van MSN. Tot niet geringe verbazing kwam ik terecht op een bijzonder interessante link van 'Bos en Wildbeheer' het IBW dit is een Wetenschappelijke Instelling van de Vlaamse Gemeenschap. Op pagina 5,6,7,8,9,10 lees je de resultaten van dit onderzoek. http://www.inbo.be/
|
|
| De webmaster plaatst in afwachting toch deze foto ..komt uit archief van Potyze-bestuur. is het huizeke op de achtergrond het hofstede Elie Donck ?... |
belangrijke info op links: http://www.vismigratie.be Hengelbelangen IJzervallei vzw index page http://debron.be
Uit het Ypers Nieuws van 1935. Toerisme...
Ik ben opgegroeid aan de Meenseweg. Tijdens Wereldoorlog II stapten mijn vriendje en ik zelf allebei 9 à 10 jaar oud door hoge korenvelden. Wij kwamen er amper boven uit. Niet geheel ongevaarlijk gluurden wij naar de operaties van de Duitsers in het bos bij Bellewaerdehoeve. Wij wierpen keitjes naar de soldaten die er de wacht hielden en haalden andere deugniet streken uit. Maar wat Freddy en zijn maatjes ook nog levendig herinneren; door de Duitse troepen werd alles in gereedheid gebracht om er diep verscholen in het bos een V1 Lanceer platvorm op te richten. Daarvoor beschikten zij over Russische krijgsgevangenen die er verplicht tewerkgesteld werden. Met hun gestreepte uniformen waren zij heel goed herkenbaar. De Russen verbleven in de Elverdingestraat t.t.z. "de gevangenis"!
29 november 2006
Wijkburgemeester Willy is het ‘geheugenvandepotyze’; Hij herinnert zich nog het oorlogsgeweld aan de Potyze, Frezenberg en de omgeving van het Begijnenbos. Ondermeer een sabotage daad van de zogenaamde “Witte brigade [1] aan de spoorweg ter hoogte van Begijnenbos, men schroefde de tirlefons los (dit zijn grote zware vijzen ) die de rails en dwarsligger omklemden. De aankomende stoomlocomotief ontspoorde, en reed pardoes in een van de oude mijnenputten van Wereldoorlog I aan de noordkant van begijnenbos. De goederentrein die er enkele dagen geimmobiliseerd achterbleef, werd beetje per beetje door mensen van de omgeving van zijn kostbare inhoud ontdaan. In een tijdperk dat van de burgers veel begrip werd gevraagd voor de rantsoeneringsbonnetjes kwam het erop aan goed te kunnen overleven: o.a. voedingswaren als conserven waren dan ook uiterst welkom!. Een ander moment die ik me herinner was bij het einde van de Tweede wereldoorlog. De bevrijding van de stad door de Polen 6 september 1944. Aan de hofstede ‘t ‘Bellegoed’ in de Wieltjesstraat rechtover de BSTgarenfabriek werd kort maar hevig weerstand geboden door overgebleven Duitse troepen. Een Duitse soldaat werd er door een schutter( waarschijnlijk Poolse bevrijders?) geraakt. De kogel ging dwars door zijn ijzeren helm enkel een spatje bloed was zichtbaar, ik zie hem daar nog altijd liggen, samen met enkele van zijn gesneuvelde wapenbroeders in de gracht aan het Frans Kerkhof Sint Charles de Potyze " met zijn uitgestrekte arm, en in zijn hand hield hij een appel omklemd. Weet je, aan de noordkant van de weg Ieper- Zonnebeke niet zo ver hier vandaan zijn er drie Duitse soldaten in een hinderlaag gevallen van de bevrijders. Aan een timmerman en potyzenaar werd gevraagd om een houtenkruis te maken. Zeer veel jaren heeft dit kruis gestaan op de plaats van het tragisch gebeuren. Misschien kan een nieuwe zoektocht beginnen naar die oorlogshelden......zoals Willem Vermandere zo treffend vertolkt in een van zijn vele oorlogsliedjes over de Westhoek " 't Zijn altijd iemands kinderen" wie waren zij, waar was hun heimat!
Nog Tijdens de oorlog van 1940-45 werd
er eens midden de nacht
op de hofstede Bellegoed door
twee mannen een grote boom abeel, of populier
op een paar uur tijd met een hand-boomzaag
[2]
omgelegd. De boer die
’s morgens opstond verstond er zich in het geheel
niet aan …..Nergens bleven
er nog restanten van de boom te
vinden. Al dit werk werd uiterst vakkundig en in de stilte van de nacht
uitgevoerd. De stam werd verder in
draagbare stukken gezaagd. Daarna
werd alles op een stootkar
geladen, en eens terug thuis gekomen moest alles heel goed weggeborgen,
gecamoufleerd worden. Want de veldwachter
deed een onderzoek naar de diefstal van de boom…!.
1)
verzetsgroepering die stokken in de wielen stak van de Duitse
bezettingsmacht tijdens WereldoorlogII
[2]
Een boomzaag
heeft een heel lang
metalen zaagblad of lemmer met grove tanden
met aan de uiteinden een
stevig houten handvat
Nawoord:
Een bijzonder
woord van dank aan vriend Emmanuel
D’Ooghe hij gaf
de webmaster een initiatie cursus over
de techniek van karpervissen. Hij verzorgt
tevens het fotoalbum op de
site. Het is de betrachting van
Emmanuel en Paul om het mooie stukje natuur in onze omgeving, buurt
respectvol te behandelen. Aan alle
symphatisanten - wij denken aan joggers, wandelaars en hengelaars - die
zich betrokken voelen bij dit
initiatief rond de
Bellewaerdebeek doen we dan ook een
vriendelijke oproep. “ U ook kan vrijblijvend
“gratis” lid worden van de vrienden van de Bellewaerdebeek”
Een forum over
De Bellewaerdebeek vrienden is in voorbereiding; geïnteresseerden kunnen
de initiatiefnemers contacteren e-mail:lambert.paul@scarlet.be
www.cyclingfields-ieper.cjb.net
