Tips

Stemmen met een stemapparaat

Onderstaande tekst heb ik ooit geschreven voor de website Akkoord.be. Misschien de moeite waard om daar eens een kijkje te nemen. Je vindt er immers ook een software stemapparaat om te downloaden, helemaal gratis en voor niets.

De kwaliteit van de meeste stemapparaten is goed tot zeer goed, mits ze op de juiste manier gebruikt worden.

Onderstaande tips zetten je hopelijks op het goede spoor.

TIP 1: Demp wat niet moet klinken. Doe de volgende test. Sla de 1ste snaar (hoge mi - E) aan en demp ze onmiddellijk. Tenzij je gitaar afschuwelijk vals staat zul je de noot blijven horen. Hiervoor zijn de 5de (la - A) en 6de (lage mi - E) snaar verantwoordelijk. Die gaan vanzelf meeklinken. Men noemt dit verschijnsel sympathiserende snaren. Bij het aanslaan van andere snaren krijg je andere sympathieën. Zelf was je dat misschien nog nooit opgevallen, maar een stemapparaat "hoort" die extra noten wel en kan daardoor makkelijk in de war geraken. Om dit te vermijden moet je bij het stemmen alle snaren dempen, met uitzondering van de snaar die je goed wil zetten natuurlijk. Je kunt hiervoor volgende techniek gebruiken.

stemmen van de 1ste snaar : zet p (duim) tussen 5de en 6de snaar, i (wijsvinger) op de 4de, en m (middelvinger) op de 3de snaar. Sla nu de 1ste snaar aan met a (ringvinger), en doe dit met steun (apoyando). Zo valt de a-vinger tegen de 2de snaar, en wordt ook die gedempt. De 1ste snaar is de enige die kan trillen. Je linkerhand heb je volledig vrij om je stemsleutels te bedienen.
2de snaar : zet p tussen 5de en 6de snaar, i op de 4de, en a op de 1ste snaar. Sla nu de 2de snaar aan met m, en doe dit met steun. Zo valt de m-vinger tegen de 3de snaar, en wordt ook die gedempt.
3de snaar : zet p tussen 5de en 6de snaar, m op de 2de, en a op de 1ste snaar. Sla nu de 3de snaar aan met i, en doe dit met steun. Zo valt de i-vinger tegen de 3de snaar, en wordt ook die gedempt.
4de snaar : zet i op de 3de, m op de 2de, en a op de 1ste snaar. Sla nu de 4de snaar aan met p, en zet p onmiddellijk tussen 5de en 6de snaar.
5de snaar : zet i op de 4de, m op de 3de, a op 2de en de pink op de 1ste snaar. Sla nu de 5de snaar aan met p, en zet p onmiddellijk op de 6de snaar.
6de snaar : zet i op de 4de, m op de 3de, a op 2de en de pink op de 1ste snaar. Sla nu de 6de snaar aan met p, en doe dit met steun.

Met wat oefening zul je zien dat deze techniek lang niet zo moeilijk is als ze lijkt, omdat je meestal een aantal vingers gewoon kunt laten staan op de snaren.

TIP 2: Speel niet te luid en/of te dicht bij het stemapparaat. De toonvormig op gitaar is tamelijk percussief, d.w.z. bij de aanzet heel luid en onmiddellijk daarna veel zachter. Onder andere daardoor is gitaar een instrument dat hoge eisen stelt aan een microfoon. Nu gaat men in een stemapparaat van € 30,00 geen hoogwaardige studiomicrofoon inbouwen natuurlijk, met alle gevolgen vandien. Bij te hard en/of te dicht bij de micro spelen, wordt dat arme ding overstuurd en krijgt de electronica van je stemapparaat een onzuiver signaal om te meten. Experimenteren is hier de boodschap.

TIP 3:
Gebruik een externe microfoon. Heeft je stemapparaat een jack-ingang? Dan is de aanschaf van een extern pick-up microfoontje een goede besteding van je spaargeld. Zo'n pick-up microotje neemt rechtstreeks de klank op van de gitaar geeft vaak een veel beter signaal dan de ingebouwde micro van het stemapparaat. Bovendien wordt bij gebruik van een externe micro de ingebouwde micro uitgeschakeld, zodat je geen last meer hebt van storende omgevingsgeluiden (bijv. andere instrumentisten die bezig zijn met stemmen). Er bestaan modellen met een zuignapje en met een knijpertje. Je vindt ze vlot in de vakhandel, en ze kosten zo'n € 15,00. Ook hier moet je testen waar je die micro best plaatst op je gitaar.

TIP 4:
Sla de snaren aan op de "juiste" plaats. Je weet ongetwijfeld dat je een scherpe klank krijgt wanneer je dicht tegen de brug speelt (sul ponticello) en een warme zoete klank wanneer je aan de toets (sul tasto) de snaren aanslaat. Veel stemapparaten geven een betere uitlezing als je een warme zoete klank gebruikt. Hoe zou je zelf zijn? ;-)

TIP 5: Draai niet te haastig aan de knopjes. Een snaar heeft even tijd nodig om een stabiele toonhoogte te bereiken. Laat ze even klinken voor je de stemsleutels beroert.

TIP 6: Vervang af en toe je snaren. Flikkert de wijzer van je stemapparaat als een gek heen en weer, dan is het best mogelijk dat je snaren hun beste tijd hebben gehad. Vervangen maar. 't Is bovendien ook veel leuker spelen op frisse snaren!!

TIP 7: Controleer de batterij van je stemapparaat, en vervang ze zonodig.

TIP 8: Wil het desondanks nog steeds niet lukken? Dan bestaat er een kleine kans dat er iets mis is met je toestel natuurlijk. Probeer een test te doen met verschillende types stemapparaten tegelijk. Blijkt alleen jouw toestel problemen te hebben, tja, dan ...

De aanschaf van een stemapparaat:
Tot slot nog enkele losse bemerkingen. Er bestaan 2 types stemapparaten (de dure professionele toestellen laten we hier buiten beschouwing), nl. de echte gitaar- en bastuners, waarmee je enkel kunt stemmen op de toonhoogtes mi - la - re - sol - si - mi (E - A - D - G - B - E) en de chromatische tuners, waarmee je uiteraard op iedere toonhoogte kunt stemmen.
Het spreekt voor zich dat de laatste toestellen (iets) duurder zullen zijn, maar ze zijn ook veelzijdiger. Vooral bij het stemmen van nieuwe snaren zul je de voordelen van een chromatisch stemapparaat ondervinden.
Echte gitaartuners geven immers geen uitlezing als de toon te veel afwijkt (bijvoorbeeld je speelt de si-snaar (B) maar in werkelijkheid klinkt die la (A)).

De precisie van de meeste gitaartuners is goed tot zeer goed. Het gebruiksgemak is een ander verhaal. Sommige tuners zijn heel "nerveus". De wijzer reageert snel en kortstondig. Dit bemoeilijkt het aflezen van het resultaat. Probeer in de winkel de tuner te testen, en zoek er een met een rustige uitlezing. Grote merken zoals Yamaha, Korg, Boss, Wittner, ... doen het meestal goed.

Het stemapparaat als trainer voor je gehoor:
De meesten onder ons gebruiken het gewoon om de snaren van hun instrument op de goede toonhoogte te krijgen. Je kunt zo'n toestel echter ook gebruiken om echt te leren stemmen op het gehoor. Zet bijvoorbeeld de eerste snaar juist met de tuner. Schakel ze uit en stem de rest op het gehoor. Controleer daarna je werk met de tuner. Het stemapparaat laat je nu zien wat jij hebt gehoord. Probeer te horen wat er fout was. Op die manier kun je op vrij korte tijd (enkele maanden) een heel behoorlijk gehoor ontwikkelen.