Vragen gesteld door verzamelaars dewelke velen kunnen interesseren.
Op het drink fonteintje (blz: 109) staat Jecelin met C geschreven, daar waar in het boek steeds Jezelin ( met Z) geschreven word.
Antwoord: Dit heeft u goed opgemerkt, het is bij de inschrijving in het Belgisch bevolkings register dat het is fout gelopen, de ambtenaar heeft zich vergist en de naam opgetekend met Z. Alle documenten dewelke later ooit in Belgie werden opgesteld gebruiken dan ook de naam Jezelin met Z. Documenten ingevuld door Alfred Jezelin zelf bleef hij evenwel invullen met C , vandaar dat men steeds beide schrijfwijzes altijd zal terug vinden. Ja in het computer tijdperk van nu zou zoiets volledig onmogelijk zijn!!!
Bij de nummering van de nieuwe aanwinsten volgen de nummers elkaar niet op , ook ontbreken sommige nummers , krijgen we ook foto's van de ontbrekende nummers?
Antwoord: Sorry bij de opgave van de nieuwe exemplaren hebben we een vergissing gemaakt dewelke enkele dagen op de website heeft gestaan, er was enige verwarring over de ronde ballen met zonnetje en hun nummering , de ontbrekende nummers zullen we gebruiken voor de volgende aanwinsten die we zeker nog verwachtten!!
Dit is ondertussen gebeurt en alle nummers zijn gebruikt behalve nummer 072, dit bleek geen ajeko bal te zijn!!
Verschillende errata uit het boek.
Op blz.12 staat als datum van overlijden voor Alfred Jezelin 1962. Dit moet echter 1992 zijn.
Op blz.105 staat een opmerking over pagina 58 de maten daar vermeld moeten 075, 065 en 055mm zijn .
Model nummer 004 heeft een verkeerde maat meegekregen en moet zijn 004V060Z5.
Model nummer 057 heeft een verkeerde maat meegekregen en moet zijn 057V065Z2
Model nummer 070 heeft een verkeerde maat meegekregen en moet zijn 070V045Z2
Model nummer 104 heeft een verkeerde maat meegekregen en moet zijn 104V050Z3
Model nummer 041 heeft een verkeerde maat meegekregen en moet zijn 041VA050Z4
Model nummer 097 en 098 hebben een verkeerde maat moet voor beide 35mm zijn , dus 097V035Z1 en 098V035Z4.
Op blz. 80 staat het doorschijnend klokje model 095 tweemaal afgebeeld. De onderste foto links heeft en verkeerd maat, dit moet zijn 050mm.
Nog op blz. 80 is de maat van model 096 035mm in plaats van 045mm.
Model 032 heeft als maat 050mm inplaats van 055mm.
Model 39 is 40mm in plaats van 35mm.
Model 054 is 65mm inplaats van 70mm.
Model 050 is geen 50mm maar 55mm.
Model 051 is geen 55mm maar 50mm.
Model 052 is geen 60mm maar 55mm.
Model 53 is geen 45mm maar 50mm.
Nog een grote vergissing, we weten niet hoe deze foto in het boek geslopen is maar model nummer 072 is GEEN ajeko. Deze bal had een afgebroken oogje , maar na nader onderzoek waren geen sporen van puntjes te vinden en de opening waar eventueel het oogje had opgesmolten geweest ,was te klein.
Deze lijst is weer up to date!!
Onze commentaar op de Luxemburgse productie blijft, daar zijn geen kerstballen geproduceerd. Bij de start was er waarschijnlijk wel de intentie maar deze is niet verwezenlijkt. We duiken even terug in ons archief van de opzoekingen en contacten met Luxemburg.
De mevrouw die de site www.industrie.lu beheert: Margot Befort is een bekwame dame die echter hélemaal niet geïnteresseerd is in de productie van Gremoglas. Laat staan over de fabricage van kerstballen. Zij beheert de volledige site waarop de vroegere industriële gegevens van de fabriek Gremoglas terug te vinden zijn. Wat we terug vinden op de site (http://www.industrie.lu/gremoglas.html ) is het opzoekwerk van haar medewerker J.M. Ottelé. Hij heeft de meeste van zijn gegevens wel uit onze eerste publicatie "U sijt wellecome" gehaald en onze foto's geplaatst op deze website.
We hebben de "Luxemburgse geschiedenis" gereconstrueerd en van onze herhaalde contacten met deze onderzoeker en andere betrokkenen (de familie en ex-werknemers), weten we het volgende : In 1952 vertrekt Jezelin naar Grevenmacher, met hem vertrekken zijn beste meestergast Valasek Ferdinand (Freddy), zijn commercieel verantwoordelijke Constant Dieudonné Godon en een drie andere medewerkers met hun families. Vooral de taal zorgde ervoor dat deze Vlaams sprekende mensen het niet konden gewoon worden in Luxemburg, zijn ze dan ook vrij snel terug gekeerd naar België. Een ander probleem waar Alfred mee te kampen had was het niet vinden van geschikt personeel om in de glas fabriek te komen werken. Alfred heeft in begin 1953 (februari) twee bevriende glasblazers gevraagd naar Grevenmacher te verhuizen om hem te helpen, hun namen weten we ook: Enax Ehrenfried en Peage Manfred. De fabricage van kerstballen is een erg arbeidsintensief proces, daarom vinden velen van ons ze ook zo mooi. Alleen de beschildering vereist al veel ervaring vereiste om dit snel, efficiënt en mooi uit te voeren. Het bleek onmogelijk om in Luxemburg de productie van kerstballen terug op te startten. Bedenk: in Hemiksem werkten er ongeveer 90 mensen! In 1954 werd Gremoglas gesloten, geen twee jaar werd er geproduceerd. Dit toont aan dat de verhuis naar Luxemburg geen succesverhaal was.
Wat we ook weten is: bij de verhuizing van Hemiksen naar Grevenmacher is de bestaande stock (ook de kerstballen/figuren) mee verhuist. Deze stock werd, in zijn geheel, verkocht aan één winkel in Luxemburg stad namelijk het 'Magasin Lassner' in de 'Rue de la Reine'. Deze winkel bestaat heden ten dage nog steeds! Dit weten we van de toenmalige eigenaar van de winkel. De man was toen wel in de waan dat deze ganse stock afkomstig was van een firma die bankroet was gegaan. Dit is een korte samenvatting uit een hele reeks contacten en bevragingen door ons gedaan, maar waarvan we enkel het essentiële voor de verzamelaar publiceerden: " te Luxemburg in Grevenmacher zijn geen kerstballen/figuren gemaakt………"
Extra beschrijving van ballen met putjes en zonnetjes.
Uit vragen van lezers is gebleken dat er soms twijfel bestaat over het aantal putjes of zonnetjes in zekere modellen. Inderdaad dit is niet altijd te zien op de foto. In de rubriek "nieuw" heb ik het meestal aangeduid of de tekening langst één of langst beide zijden is aangebracht . We dachtten dat een lijstje met alle modellen geen slecht idee zou zijn hier volgt het:
Model 015 = 3 zonnetjes Model 16 = 1x de tekening Model 18 = 1x de tekening Model 19 = 3 zonnetjes Model 22 = 3 zonnetjes Model 24 = 1x de tekening Model 25 = 2x de tekening Model 26 = 1x de tekening Model 27 = 3 grote en 3 kleine putjes Model 28 = 1x de tekening Model 29 = 1x de tekening Model 30 = 1x de tekening Model 31 = 1x de tekening Model 32 = 4 putjes Model 33 = 2x de tekening Model 34 =1x de tekening Model 35 = 4 rijen Model 36 = 4 rijen Model 37 = 4 putjes en 1putje onderaan Model 38 = 2x de tekening Model 39 = bovenste rij 8 putjes onderste rij 4 putjes Model 40 = 1x de tekening Model 41 = tekening loopt volledig rond Model 42 = 1x de tekening Model 157 = 3 zonnetjes Model 171 = 2x de tekening Model 172 = 1x de tekening Model 173 = 2x de tekening Model 175 = 3x de tekening Model 181 = 1x de tekening Model 182 = 3 zonnetjes Model 185 = 1x de tekening Model 186 = 2x de tekening Model 192 = 1x de tekening Model 193 = 3 zonnetjes 2x de tekening Model 200 = 1x de tekening Model 201 = 3 zonnetjes Model 203 = 2putjes en 2 zonnetjes. Model 206 1x de tekening.Model 213 1x de tekening. Model 218 tekening langst één zijde.
We antwoorden hier even op de vragen over verschillende figuren in dikker dan "normaal" glas welke vele verzamelaars bezitten en die sterk doen denken aan de kwaliteit van de Ajeko ballen/ figuren.
Deze zijn van Russiche makelij, het visje dat u hieronder terug vind is zo een bediscuteerd exemplaar , samen met nog vele anderen , zoals een kabouter etc.. dewelke men geregeld terug vind in collecties. Deze figuren zijn vanzelfsprekend steeds zonder glazen oogje en dus dadelijk als NIET Ajeko te herkennen. De verwarring komt omdat sommigen denken dat het glazen oogje is afgebroken, en hopen een uniek exemplaar van Ajeko in handen te hebben. We verwijzen hier naar het prachtige boek , Imperial Russian, Soviet and German christmas ornaments, waar vele van deze figuren in terug te vinden zijn?
Als voorbeeld het bewuste visje, we hebben hier nu reeds bij twee verschillende verzamelaars ( te Gent en te Brugge) eenzelfde exemplaar gevonden, vanzelfsprekend dan ook zonder glazen oogje, en de kenmerken van de Russische productie zijn duidelijk. Het zeer fijne metalen oogje , dik glas, en de scherpe rand op het uiteinde van het halsje. We hopen dat alle mogelijke twijfel nu uit de wereld is geholpen .
Dit is GEEN ajeko, maar een visje van Russiche makelij.
Een goede opmerking kregen we van Edmond, hij raad aan ook de achterkant van de contrabas eens te bekijken, er zit steeds een duidelijk putje in de rug juist onder de steel.We mogen niet vergeten dat een beginnende verzamelaar die nog geen viool heeft het misschien lastiger zou hebben de contrabas van de viool te onderscheiden , indien men slecht één van beiden in bezit heeft!
Rugzijde van de contrabas steeds met het putje op de rug juist onder de steel.
Op bladzijde 63 van het boek vinden we verschillende ballen van 8cm met beschilderingen. We hebben voor de beschilderingen en de kleur variaties van ballen met het zelfde formaat geen apart nummer gegeven, dit zou ons tot een oneindige nummering geleid hebben!! Weet echter dat er ook de ballen van 4,5 en 5cm met beschildering van dezelfde soort bestaan, we dachtten dat het goed was dit even extra te vermelden. Deze beschilderde ballen van 045 (195) en 050mm( 194) hebben dan ook hun eigen nummer gekregen
Fabricage fouten.
Stilaan zien we meer en meer ajeko ballen opduiken, die eigenlijk een soort fabricage fout hebben maar door de vooropgezette nummerings en classificatie methode welke we volgen als nieuwe aanwinst beschouwd worden.
Ik verklaar me nader, met het gemakkelijkste voorbeeld modellen 038 en 175.
De ene 038 met 2x 4 kuiltjes de andere met 3x vier kuiltjes. Het model 175 heeft het patroon met de 4 kuiltjes mooi over de omtrek gespreid, dus op 120° van elkaar. Het model 038 daar heeft men gewoon “vergeten” op een plaats de kuiltjes in te brengen, de twee patronen staan dan ook asymmetrisch op de bal, dus 120° van elkaar en dan een lege zone van 240°.
Een tweede voorbeeld is model 162.
De deuk in deze bal is volledig effen dus geen fijne rimpeltjes zoals we bij een echt “zonnetje” gewoon zijn ,daar waar model 184 dezelfde bal is waar de rimpeltjes wel degelijk zijn aangebracht!
Momenteel zijn we ook geneigd de contrabas met de zéér korte steel (nr 180) als zo een fabricage fout te zien. Waarschijnlijk is de steel dus te kort afgebroken maar heeft men het exemplaar niet uit de productie gelicht. Er werd trouwens nooit veel uit de productie werd gelicht omdat kwaliteitscontrole voor kerstversiering onbestaande was.
Toch vinden we dan weer voor de viool regelmatig alle modellen terug bij verschillende verzamelaars met de 4 verschillende lengtes, dus hier was het blijkbaar wel een gewilde keuze verschillende lengtes van steel te maken, begrijpe wie kan.
Nog een zeer goed voorbeeld is model 71 dat twee maal staat afgebeeld in het boek, met de reden waarom op bladzijde 40 vermeld, hier is de afwijking en fabricage fout zo duidelijk dat deze bal echt geen ander nummer heeft gekregen.
Hoe komt eigenlijk de anomalie “effen “ deuk tot stand?
We weten dat de deuk in de bal aangebracht werd door een “zonnetjes “ vorm gewoon in de bal te drukken nadat de plaats waar het zonnetjes moest aangebracht worden eerst terug werd warm geblazen zodat het glas terug soepel werd. U kan zulke vormen terug vinden in het boek Weinachtszeit uitgegeven door het Bayerisches Nationalmuseum blz.255.
Omdat de productie van Ajeko zoals we weten nogal wat ambachtelijker en “anders” was dan bij andere fabrikanten, hebben we het volgende verhaal genoteerd van een ex werkneemster.
Enkelvormige “grotere” zonnetjes werden gemaakt door de plaats van het zonnetje zoals reeds gezegd op te warmen( te zien op de DVD van het boek) en dan aan het steeltje van de bal te zuigen!! Hierdoor ontstaat een ronde gladde instulping. Stopt men daar dan heeft men dus een glad zonnetje zonder rimpeltjes.
Om nu de rimpeltjes te bekomen werd midden de gladde kuil een pin gehouden en blies men terug in de steel van de bal. Door de druk die ontstond en het feit dat de bestaande kuil niet onhoog kon omdat deze werd weerhouden door de pin, rekte het glas uit en vormde zo rimpelingen, het zonnetje was gemaakt.
Bij deze manier van werken plaatsen we nochtans en klein vraagteken, deze werk methode werd ons verteld door een oudere dame die normaal enkel schilderwerk deed in de fabriek, Maar langst de andere kant word het wel gedeeltelijk bevestigd door wat we zien op de DVD, waar we een zonnetje zien “aanzuigen” maar iets erna breekt deze scène van de film af en zien we niet de eind bewerking van het blazen
Toch moet ook de techniek met een vooraf gemaakte vorm gebruikt zijn, zeker als we kijken naar de ballen waar vooral kleine mooi gevormde en verschillende zonnetjes in voorkomen die allemaal mooi gelijk van grootte en uitzicht zijn. Als referentie verwijzen we naar de nummers, 015,016,018,019,026 en nog enkele andere.
Hoewel we in herhaling vallen is dit alles alweer een bewijs van de ambachtelijke wijze en een zekere willekeur afhankelijk van de werknemer die de bal/figuur afwerkte, dit werd toegelaten, trouwens enkel de hoeveelheid ballen/figuren die werd afgeleverd per dag was wat in aanmerking werd genomen om het werk te beoordelen, dit werd ons door de familie bevestigd, want ooit werd iemand betrapt bij het plaatsen van afgewerkte ballen van de vorige dag bij de nieuwe dag productie, om aldus zijn dag quota wat op te vijzelen!!!
Waarschijnlijk ook een reden waarom we bij verschillende modellen met putjes patroon we er tegenkomen met het patroon eenmalig en soms tweemailg aangebracht , waarschijnlijk waren er arbeidsters die om sneller te werken slechts eenmaal het patroon aanbrachtten?
Verzamelaar Pedro meldde dat hij een ronde bal heeft gezien volledig doorzichtig maar toch in gekleurd glas ,( groen in dit geval) , het uitzicht is vergelijkbaar met het groene klokje op Blz.80 van het boek. Hier een foto van zulk een bal in ons bezit. Men ziet blaasjes in het glas van de bal en de schildering is niet ideaal, dat was de mindere kwaliteit van de eerste ballen uit Schelle!!
Nu we het toch hebben over de oudere modellen hier nog een mooi voorbeeld van de " gesuikerde ballen " waar wat primitieve schildering was op aangebracht . ( foto Inge)
Belgische Ajeko postzegels
Sinds enige jaren kan men in Belgie ( en waarschijnlijk ook in andere landen) zijn persoonlijke postzegel laten maken. Een Ajeko liefhebber heeft dit gedaan en beide postzegels worden door hem te koop aangeboden . Zoals u op de afbeeldingen ziet is er één Nederlandstalige en één Franstalige zegel . De afbeeldingen zijn de figuren nummer 141 engelenhoofdje en figuur 067. Is dit van enige betekenis voor de Ajeko verzamelaar, we laten er ons niet over uit, maar daar het Ajeko betreft zien we ons verplicht dit even tevermelden. Het bewijst wel dat de belangstelling voor Ajeko nog steeds groeiende is.