Hola! Eindelijk ben ik er weer eens! Thuis bij jullie allemaal. Ik ben gekomen om jullie te danken in naam van mezelf, in naam van heel El Zaite, en muchos besos de parte de Alicia, die hier zo vaak tussen jullie zat en nu kan werken als nooit te voren .
Wonderen – Er wordt in het evangelie opvallend veel over wonderen gesproken. Wonderen bestaan echt!
Misschien kijken jullie nu met een nuchter Europees verstand verbijsterd de andere kant op. En toch … jullie zijn voor ons het wonder. Want elk wonder heeft als fundament: solidariteit.
In het evangelieverhaal is de lamme een door het lot benadeelde mens. En zo zijn er velen, ook vandaag nog. Alleen de solidariteit van zijn vrienden zal hem redden. Ze geven het niet op. Ze doen zelfs het onmogelijke. Ze trotseren de massa, maken zelfs een dak kapot en laten hem via het dak voor Jezus’ voeten neer. Zoveel hoop, zoveel geloof, zoveel solidariteit van mensen voor mekaar. Dat geeft Jezus de kracht en zelfs de verplichting om vanuit zijn relatie met zijn Vader, die lamme een toekomst te bieden. Het wonder van de solidariteit. Menselijke solidariteit wordt goddelijke solidariteit, wordt een wonder .
Dank dat jullie voor ons dat wonder willen zijn en dat wij het ook voor jullie mogen zijn. Want solidariteit is een tweerichtingsverkeer. Hoe dat?
Zoals jullie weten is Sasel/Stichting Aragon een totaalproject van onderwijs, voeding, medische zorg, ethische en pastorale begeleiding voor de indiaanse gemeenschap van El Zaite in El Salvador. De Witte-Kerkgemeenschap en ’s-Gravenwezel Sint-Catharina focussen op het onderwijsgedeelte. Onze band met jullie en onze dank hebben we uitgedrukt in de naam van onze school: San Martin de Porres: de eerste indiaanse heilige van Centraal-Amerika en een dominicaan. Jullie hebben dus concreet een gezicht bij ons. Ook via onze leerkrachten. Alleen goede leerkrachten – met speciale pedagogische en didactische feeling – met een enorme sociale bekommernis kunnen kinderen uit krottenwijken aan. Alleen leerkrachten die in de blik van de kinderen God ontmoeten, kunnen geloven in een toekomst voor zulke kinderen. Ze hebben er veel voor over. ’s Morgens om 4 uur vertrekken om te 7 uur les te kunnen geven in El Zaite en om 9 uur ’s avonds terug thuiskomen. Criminaliteit en onmogelijke wegen trotseren. Zulke leerkrachten hebben recht op een normaal loon want ook zij moeten voor hun gezin zorgen. De Salvadoraanse staat betaalt hen niet, we hebben geen enkele vorm van subsidie. En dat maakt goed onderwijs voor arme kinderen onmogelijk. Deze leerkrachten, basis van het hele project, hebben jullie de voorbije jaren aan El Zaite gegeven. Hun loon werd mede door jullie betaald omdat jullie van in het begin beseft hebben dat goed onderwijs de poort opent naar de toekomst. In de wereld van vandaag en morgen blijf je een paria als je alleen maar kunt lezen en schrijven en rekenen. En daarom de start met het middelbaar onderwijs in januari 2006. Willen we een volk in zijn totaliteit een kans geven dan is er een denkkader nodig, mensen met een hogere opleiding. Naast het verplicht programma krijgen onze kinderen 7 uur informatica en 7 uur Engels per week. We hopen zo hun kans op tewerkstelling te vergroten. De lessen informatica worden gegeven door Antonio. Een straatjongen die van ons kans op middelbare school verdere studie heeft gekregen. Maar even belangrijk is de ethische vorming. Die ethische verantwoordelijkheidszin is van kapitaal belang zo niet, verlaagt intellectuele vorming tot een egoïstische ikjes-cultuur zonder meer. Plat consumptiegedrag, uitbuiting en corruptie zijn het rechtsreeks gevolg. Ethische vorming: concreet betekent dat opvoeden tot bezorgdheid voor mekaar .
Het fundament van de ethische vorming bij Sasel/Stichting Aragon is de solidariteit van God met de mens, waargemaakt in Jezus. Arme mensen moeten ook dat leren. Arme mensen zijn geen heiligen omdat ze arm zijn. De strijd om te overleven dreigt hen tot onmensen te maken voor mekaar. Criminaliteit is het gevolg. Ik zelf geef de vakken psychologie en sociale vaardigheid. De eigen situatie leren analyseren en verstaan is de kern voor maatschappelijk verandering op christelijke basis en daaraan heeft El Salvador grote behoefte.
De derde peiler in onze opvoeding is het ecologische bewustzijn als redding voor de toekomst van heel de wereld. Onze patroonheilige Martin de Porres is daarbij ons grote voorbeeld. Hij was de grote voorloper in de zorg voor de totaliteit van de ganse kosmos.
We denken dat zulk opvoedingsproject het wonder tussen mensen mogelijk maakt en dat werkt bevrijdend.
In onze school zijn alle kinderen welkom, dus niet alleen de beurskinderen. De anderen betalen een kleine bijdrage zodat we nu al 1 leerkracht zelf kunnen betalen. Het is een eerste stap. Misschien in jullie ogen een kleine. Voor ons al een hele prestatie want het betekent ook dat de financieel iets betere kinderen naar school willen gaan met kinderen uit de krottenwijk. We doorbreken dus het vaste, strakke klassendenken, eigen aan de Salvadoraanse maatschappij. En ook dat is solidariteit!
Kinderen komen graag bij ons naar school omwille van onze pedagogische aanpak en het eten. We zijn een kindvriendelijke school. Het gebouw is mooi, verzorgd en proper. Er is water en er zijn toiletten. Zo’n school in een krottenwijk verhoogt het waardegevoel bij de mensen. Eindelijk is het voor hen ook eens mooi en goed. Eindelijk tellen ze mee. Ze hebben de school ook mee opgebouwd. Ze is van hen. Ze zijn er verantwoordelijk voor.
We zijn kindvriendelijk maar streng. Veeleisend op intellectueel vlak en streng wat de discipline betreft. Er zijn werkgroepen van leerlingen en leerkrachten samen voor pastoraal, discipline, hygiëne, ecologie.
Dat zijn ze in El Salvador niet gewoon, ook de leerkrachten niet. Kinderen in krottenwijken zijn niet bepaald de gemakkelijkste kinderen. Hun sociale situatie, ondervoeding, kindermisbruik, door burgeroorlog getraumatiseerde ouders met een ziel vol chaos en angst, analfabetisme van de ouders. Het tekent kinderen. Er zijn geen positieve voorbeelden geweest en positieve voorbeelden zijn in de opvoeding nu precies zo belangrijk. Ons centrum probeert juist die positieve kracht te zijn te midden van een wereld van criminaliteit. We zijn een plek van rust en veiligheid. En daarom blijven de kinderen na schooltijd zo graag bij ons: lezen, huiswerk maken, spelen samen zijn. Alles wat ze thuis niet hebben .
En nu kunnen jullie zeggen: “Och ja, wat betekent één groep kinderen in het geheel van heel de wereld en voor de toekomst.”
Mijn hardnekkig geloof in de toekomst heb ik meegekregen in België in een negatieve en een positieve ervaring.
Toen ik als 12-jarige in België aankwam, werd ik geweigerd in een katholieke school omwille van mijn afkomst, omdat ik geen Nederlands kende en omdat ik alleen maar kon schrijven, lezen, optellen en aftrekken. Als vreemdeling niet welkom zijn. Het bepaalt voor een deel het leven van een kind. Mij heeft het strijdvaardig gemaakt; anderen zijn eronder bezweken. Vanaf dat moment besefte ik dat elk kind recht heeft op onderwijs.
Er was ook de positieve ervaring. Ik mocht uiteindelijk toch in een school binnen. Na 2 jaar basisonderwijs ging ik middelbaar volgen in het H.-Grafinstituut in Turnhout. Ik moest toelatingsproeven afleggen. Was ik geslaagd? Ik weet het niet .Maar ik hoor nog de toenmalige directrice – thans moeder priorin – zeggen: “Het is er maar ene. Maar ene is ene en je weet nooit wat dat voor mogelijkheden inhoudt. Hij mag komen.”
Die twee tegengestelde houdingen hebben me getekend.
Denk ook aan de eerste lezing van vandaag. De jongen werpt de zeester terug in het water en geeft haar zo een kans, radicaal tegen de neerhalende reactie van de volwassene in. Elk kind heeft recht op onderwijs en in elk kind zit een onvermoede toekomst verborgen. Durf mensen a.u.b. kansen te geven. En dat vraag ik vandaag nog maar eens aan jullie. Help ons, zodat we leerkrachten kunnen aanwerven .
Ons streefdoel is natuurlijk financieel zelfbedruipend te worden maar dat is een werk van nog jaren. De weg is lang, de eerste stappen zijn gezet. Solidair kunnen zijn, solidair mogen zijn en willen zijn, werkt bevrijdend. Ons een kans geven is ook aan jezelf een kans geven. En daarom zijn de eerste woorden van Jezus tegen de lamme en zijn vrienden: uw zonden zijn vergeven. M.a.w. solidariteit en geloof maken de toekomst nieuw. En dat is precies het wonder in ieder van ons apart, in ons als groep van christenen in de wereld van vandaag en morgen. Dat besef groeit - ook bij jongeren in Europa. Ze zijn de zoekende generatie. En opvallend is dat ze hulp vragen aan de Derde Wereld. Het is een smeekbede aan ons gericht: “Leer ons hoe we opnieuw een zin kunnen geven aan ons leven.”
Ze willen weg uit de leegte en de wanhoop van alleen maar consumeren. Negatief ingestelde volwassenen in Europa doen die noodkreet af met: “Och, een modegril. Een andere opmerking is: rijke, verwende jongeren buiten op een nieuwe wijze de Derde Wereld uit. Ze profiteren en gebruiken de Derde Wereld voor hun eigen zingeving.”
Deze opmerkingen kunnen wel voor een beetje waar zijn. Toch denk ik dat onze solidariteit naar jullie toe precies is die rijke jongelingen – zoals het evangelie ze noemt – kansen aan te bieden. Zij en wij samen zorgen er zo voor dat de Goede Boodschap van Jezus in Europa en in de Derde Wereld levendig is en aanwezig blijft. En die toekomst bestaat al.
Zo ben ik bijzonder blij met de uitnodiging van een Vlaamse scoutsgroep. We willen samen onderzoeken of er in El Zaite een jeugdbeweging kan opgestart worden. We proberen op die manier te voorkomen dat straatjongeren lid worden van criminele straatbendes. Tot een positieve groep kunnen behoren, herkenbaar in het uniform… dat hebben jonge mensen nodig, overal in de wereld.
Lieve mensen, er is veel toekomst voor Europa, voor de Derde Wereld.
De voorwaarde is: solidariteit in de beide richtingen.
Solidariteit, het fundament van Sasel/Sichting Aragon, ook tussen de mensen hier in België. Toetreden tot Sasel betekent: omgeven zijn door vrienden, die er zijn voor mekaar, alle dagen, in vreugde en verdriet.
Wie zo kan leven, is gelukkig en beseft het. Gelukkig omdat hij bevrijd is van zijn beperkt ikjes-denken. Gelukkig omdat hij met Jezus het wonder van God mag ervaren. God, die mensen optilt tot een wonder voor zichzelf en voor mekaar.
Dank dat jullie met ons voor dat wonder kiezen vanwege: Esperanza, Miguel, Carlos, Josseline, Eva, Rudy, Rigo, en zovele anderen in El Zaite!

William Aragon

Het is een mooi evangelie, over het mostaardzaadje. We weten waar het voor staat: iets, bijna niets -zo klein is het– groeit en wordt sterk en groot. Dat wekt blijde verbazing, ook bij Jezus.  Hij wordt er warempel lyrisch van, poëtisch. De vogels komen in de bomen wonen.

Toch beginnen we pas iets van de boodschap te snappen als we het verhaal begrijpen vanuit onze eigen levenservaring. Omgekeerd duiden evangelieverhalen ook onze ervaringen. Daarom blijft evangelie boeien. Het evangelie van vandaag geeft ons een kijk op de voorgeschiedenis en de evolutie van de boom. Waarschijnlijk heeft Jezus een vraag gesteld. "Kijk die boom daar! Weten jullie waar die vandaan komt?"

Soms wordt de vraag gesteld: "Sasel, William Aragon, hoe is het eigenlijk begonnen?" Dat wordt een mooi verhaal dat ik u als pleegmoeder van William en bestuurslid van Sasel mag vertellen.

Ik begin met een stukje persoonlijke geschiedenis. Daarna wordt het ook het verhaal van Maria van Heuckelom, andere pleegmoeder van William. Dan komt William er zelf aan te pas en tenslotte wij hier allemaal.

Ik kreeg ooit een interesse voor Gods verschijningsvorm die we H. Geest noemen. Ik kocht een  mooie tinnen medaille: een duif in volle vlucht met een doordringend uitnodigende en toch zachte blik. Afbeelding van Gods Geest. Toen de bekende Braziliaanse bisschop Helder  Camara in Antwerpen kwam spreken, ging ik luisteren. Ik kreeg de onweerstaanbare inval de medaille te laten zegenen door iemand die klaarblijkelijk onder invloed van Gods Geest, leefde en sprak, in functie van de onderdrukten. Mgr. Camara bad intens en zegende de medaille. Ik bewaarde ze met zorg. Maar Gods Geest is geen Geest van bewaren zonder meer. Hij bewaart en stuwt en stuurt tegelijk.

We waren al langer geïnteresseerd in Latijns-Amerika, Maria en ik. Er ontwikkelde zich daar een verfrissende, bevrijdende theologie vanuit de armen. In de tachtiger jaren werkte El Salvador in het arme, onrustige Midden–Amerika zich in de kijker met een vreselijke burgeroorlog. De figuur van aartsbisschop Romero begon zich almaar duidelijker en heldhaftiger af te tekenen tegen een achtergrond van gruwel. Als de armen naar wapens grijpen is dat een signaal dat de machtigen en bezitters op het verkeerde spoor zijn. Mgr. Romero begreep dat signaal en koos openlijk voor de hongerende onderdrukten. Hij werd erom vermoord in 1980. Zes jezuïeten van de UCA–universiteit ondergaan hetzelfde lot, om dezelfde reden in 1989. Hun huishoudster en haar dochter worden als mogelijke getuigen mee omgebracht.

We kregen in de tachtiger jaren akelige beelden op tv. van de vuile oorlog die in El Salvador woedde. Maria en ik begonnen onder invloed van deze gebeurtenissen een Vlaamse missiezuster te steunen in San Salvador: Marietje Verschuere. In 1984 kwam ze bij ons op bezoek. Ze nodigde ons uit om met haar een week later naar El Salvador –in volle burgeroorlog- te vertrekken. We kwamen in een soort weeshuis terecht. Marietje ving wezen op van mensen, vermoord door het Salvadoraanse leger, dat getraind werd door de VS. Marietje gaf zo onrechtstreeks steun aan de rebellen. Dat was gevaarlijk. We bevonden ons aan de zogenaamde verkeerde kant, de kant van de armen, de kant van wat de VS ‘de communisten’ noemden. Maria en ik hebben toen in al dat gevaar  intenser geleefd dan ooit en met een onvermoede innerlijke kracht en vreugde.

Een jongen kwam voortdurend naast ons staan in Marietjes weeshuis. We vermoedden dat hij in zijn gevoelens gekwetst was en erge dingen had meegemaakt. Wou hij weg vandaar? We hebben hem na overleg met Marietje uitgenodigd naar Schilde om hem de kans te geven inwendig geheeld te worden ver weg van alle willekeurige doodsbedreiging.  Hij is gekomen in april 1985. Hij, William Aragon, heeft zich snel aangepast hier. Toch bleef hij maandenlang op straat met het hoofd tussen de schouders gedoken, voorovergebogen lopen, een angstig kind, alsof hij er niet mocht zijn. Maar er was veel liefde, er was veel vriendschap voor hem in Schilde en in  de familie. Veel respect ook voor zijn eigenheid. Hij bloeide open. Werd gelukkig. Hij leerde vlijtig in Sint-Wijbrecht. Daarna werd het humaniora in het H.Graf-instituut te Turnhout. We hebben er hem toen attent op gemaakt: William je bent een indiaan, intuïtief ingesteld. Humaniora is een puur rationele vorming, vrucht van renaissance, een Europees gebeuren. Humaniora maakt je manier om te denken Europees. Je wordt voor een stuk Europeaan. Hij koos ervoor. Toen hij 17 was, werd hij door Mgr. Van Cauwelaert, het vormsel toegediend. Het was feest met familie, Vlaamse peter en meter en heel veel vrienden. Hij bezocht El Salvador –nog steeds in burgeroorlog- toen hij 18 was en keerde ontredderd terug.

Na de humaniora ging hij psychologie studeren aan de jezuïeten-universiteit in San Salvador. Het afscheid was voor iedereen moeilijk. Voor William was de heraanpassing aan zijn vaderland  niet gemakkelijk. Hij ontdekte de hopeloze armoede van zijn  indiaanse landgenoten. Kinderen zonder onderwijs, ondervoed, ziek. Zijn vraag: ‘Kunnen jullie helpen?’ We gingen in actie, eerst in de familie en ook  bij vrienden vonden we gehoor. De kiem voor Sasel was gelegd. Pater Marc en de Witte-Kerkgemeenschap en Sint-Catharina zetten zich in voor William en zijn project. Kloosterlingen en leken bidden om bescherming, sterkte en zegen voor William en El Zaite.

El Zaite is een wildernis, een afvalberg van stadsvuil in de jungle. De groene gewassen bedekken barmhartig de miserabele krotten. Criminaliteit loert overal en verleidt onbeschermde jongeren. Maar er gebeurt wat in El Zaite. U herinnert zich dat William een klein groepje kinderen opving op een stoffige weg. Dankzij uw hulp werd een lapje grond gekocht met waterput en een lemen huisje. De kinderen mogen dan naar een echte school. Daar moet voor betaald worden. Na schooltijd krijgen ze bij William en zijn medewerkers te eten  en ze mogen er hun huiswerk maken want dat kan niet gebeuren in de krotten en holen die ze met hun analfabete, arme ouders bewonen.                                  

Zo ontstond Sasel. Maar het huisje wordt te klein om tientallen kinderen te herbergen. Er komt een groot dak over het huisje en over een stuk van de vrije ruimte.En dan, dan schudt de aarde alles door elkaar in El Zaite en in heel El Salvador.

Niemand van Sasel werd gewond en het nieuwe dak is op zijn stevige stalen pijlers blijven staan. Het lemen huisje eronder is in elkaar gezakt, alle meubilair, alle gebruiksvoorwerpen zijn vernietigd. Het is 2001. Na de aardbeving gaat men er in België nog harder tegenaan: alle bij Sasel betrokkenen zetten zich extra in. Nieuwe sponsors dienen zich aan. Sasel groeit. Een heel nieuw gebouw ontstaat onder het dak. Van het oude huisje blijft een stukje muur, als een reliek. Het wordt met zorg mooi oranje geschilderd als teken van hoop. Sasel groeit, de kinderen groeien. De oudsten gaan naar de middelbare  school. Straatjongeren troepen samen rond het gebouw in de hoop op een kruimel die van de tafel valt.

William wil een horeca-opleiding mogelijk maken met restaurantje. België zegt ‘ja’ en steunt. De kleine commerce bedruipt nu zichzelf: mensen worden erin tewerkgesteld; jongeren vinden er hun roeping en gaan voor kok studeren. Een straatbende-jongere (een bekeerde) draait erin mee. We hebben intussen 2 met glans afgestudeerde koks. Enkele van onze beursstudenten begonnen een hogere of universitaire opleiding. William ziet de noodzaak en de mogelijkheid de hygiëne te verbeteren. Een nieuwe waterput wordt geboord op een bijgekocht lapje grond. Toiletten worden gebouwd. En dan komt de vraag: ’Kunnen we zelf  geen eigen basisschool beginnen?’ En kijk, het is er  nu al: het nieuwe schooltje. De Salvadoranen en William hebben zichzelf overtroffen. De Witte-Kerkgemeenschap met haar Derde-Wereldwerkgroep, alle sponsors en schenkers hebben zichzelf overtroffen.

Sasel dankt u allemaal. En we hopen dat u gelukkig bent, samen met onze indiaanse kinderen en vrienden. Geluksvogels zijn we in de Saselboom, een boom ontstaan uit niets. De groei en bloei ervan is ons aller verhaal geworden. Waar is het ooit begonnen? Wie zal het zeggen? Toen, met aandacht voor Gods Geest die de armen zoekt? Of vroeger al toen Maria en ik, elk opgroeiden in een gezin waar solidariteit normaal was? Of, toen iemand –waar ook– ons liet vermoeden wat geloof is?  En William ? Inspireert Mgr. Romero hem? Waar begint het?

Evangelie en andere samen beleefde verhalen binden mensen en geven kracht. We zijn dankbaar omdat jullie het Sasel-verhaal mee wilden maken met William.

Economische analyses en soms ontmoedigende prognoses  zijn belangrijk voor ons verstand dat zoekt en inzicht wil krijgen maar ons hart wil helpen nu, concreet. Het verkiest de prognose van de hoop, van de droom van Sasel: bevrijding van de uitgebuite indianen door de indianen zelf. Niet met wapens maar dankzij onderwijs.

Mooie verhalen eindigen vaak met: ‘ze leefden lang en gelukkig’. We hopen toch maar weer dat u  de indiaanse kinderen  verder wil helpen leven en gelukkig worden. Dank u want zonder ons kunnen ze het nog niet. Dank u.

                                                                                                Helena Oomes