Laat ons duidelijk zijn: er bestaat niet zoiets als "kathaarse muziek".
Er is wel een groot aanbod occitaanse muziek, zowel traditioneel als hedendaags, maar daar moet je wel wat zoekwerk voor over hebben!
In de jaren 1970-1980 brachten platenlabels als "Revolum" en "Le Chant du Monde" heel wat Occitaanse folk en chanson uit maar met de overgang van vinyl naar CD liep het mis. Het gevolg is dat veel van die dikwijls schitterende muziek nog nauwelijks te vinden is buiten hier en daar op een verzamel-CD. Zelfs in de streek zelf wordt het moeilijk.
Met deze selectie willen we je wat op weg helpen. Veel van deze CD's zijn uitgebracht in eigen beheer of op kleine onafhankelijke labels, maar mits wat zoekwerk kan je op het internet wel een aantal fragmenten vinden of de CD's bestellen.
Heb je suggesties, vragen of beschik je over informatie die op deze pagina zou thuishoren en ook voor anderen interessant kan zijn? Laat het ons alsjeblief weten!
Dank aan Marc uit Carcassonne - mescladis.free.fr - voor de tips.

Rosina de Peira

Rosina de Peira is zonder meer de "grande dame" van het Occitaanse lied. Ze maakte (samen met haar dochters) een achttal platen en CD's waarvan er twee werden bekroond met de prestigieuze "Grand Prix du Disque" van de Academie Charles Cros.

De eerste (titelloze) LP klinkt nog vrij traditioneel, maar op haar tweede ("Cançons de Femnas") worden de arrangementen al wat gesofisticeerder.

Het échte experiment komt er met "Ié" en vooral met de "Trobadors" plaat. Daarop eigentijdse én eigenzinnige versies van liederen van middeleeuwse troubadours als Marcabrun, Bernard de Ventadour en Raymond de Miraval.

"Anuèit" zou je dan weer een Occitaanse folkrock plaat kunnen noemen met minder traditionele muziek en meer eigen composities.

Nadal Encara is een a-capella plaat met Occitaanse kerstliederen. Mooi!

Spijtig genoeg zijn de LP's niet meer te vinden en verschijnen de CD's slechts met mondjesmaat.

Maar als je écht wil weten hoe het met haar gaat, dan kan je het haar zelf vragen... Je kan je verlof bij haar doorbrengen in een comfortabele "chambre d'hôte".

Info: www.ariege.com/les-estivades/index.html

Les Tisserands

Wat zou het resultaat zijn als je de melodieuze folk van Amorroma, de "jazzy" wereldmuziek van Traces en de oude muziek van het ensemble Zefiro Torna zou samenbrengen?

Ziehier het antwoord.
En het is een antwoord dat er mag zijn.
Dit was zonder meer een van de betere en meest verrassende CD's van 2006, een CD die, zoals de hoestekst ons vertelt, doordrongen is van de geest van het katharisme.

In november 2004, tijdens het tweede colloquium (het laatste in Leuven) vertelde Jowan Merckx, die toen voor enkele felgesmaakte muzikale intermezzo's zorgde, ons al over dit project. Er is dus lang aan gewerkt maar het resultaat mag er dan ook zijn.

Er bestaat niet zoiets als "kathaarse muziek", dat weten we, maar deze "tribute-CD" komt toch een beetje in de buurt. Niet in het minst door de Occitaanse teksten van troubadours als Bernat de Ventadorn en Raimon de Miraval. Maar laat de muziek voor zich spreken.
Fragmenten zijn te beluisteren op de websites www.amorroma.be en www.zefirotorna.be.

Geen enkele opmerking dan..? Als het echt moet. De meest "kathaarse" onder de troubadours, Peire Cardenal had niet misstaan op deze cd! En de verdedigers van Montségur worden een beetje onderschat. We lezen in het boekje dat ze het zes maanden uithielden. In werkelijkheid hielden ze het tien maanden uit. Maar laat dat geen beletsel zijn om te genieten van dit muzikale feest!

Laïs

Laïs bij de Occitaanse folk?
Inderdaad, op hun CD "Dorothea" staat een lied dat "Marider" heet. Je vind het ook terug (onder de volledige titel "La Filha a Marider") op de "Cançons de Femnas" LP van Rosina de Peira.
Als kleine introductie op de Occitaanse muziek is dat dus meegenomen en wees gerust, ook de rest van de CD is zonder meer schitterend (met "Les 12 mois" als absoluut hoogtepunt, maar dat is uiteraard een persoonlijke mening).
Info: www.lais.be

Perlinpinpin Folc

Deze groep uit Gascogne, gevormd rond Patrick en Alain Cadeillan bestaat niet meer, al zijn de muzikanten nog steeds actief in andere projecten.
Ook zij evolueerden van traditionele folk naar eigentijdse composities.
In de jaren 1970-1980 genoten zij ook bij ons enige bekendheid, vooral door hun optreden op het Dranouter Folkfestival.

Ténarèze

Na het stopzetten van Perlinpinpin Folc vormde zich een nieuwe groep rond Alain Cadeillan en Christian Lanau: Ténarèze.

Van deze groep, die in dezelfde stijl als Perlinpinpin Folc verder werkt, verscheen intussen de CD "Ausèths".

Info: www.famdt.com/principales/actualites/nouveautes_
modal/MPJ/Tenareze.htm
Montjòia

Aan de andere kant van het Occitaanse gebied ligt de Provence waar "Mont-Jòja", de groep rond Jan-Maria Carlotti, in de jaren 1970 furore maakte. Ook hier vinden we weer dezelfde evolutie van puur traditionele naar eigentijdse muziek.

In 1981 is er een uitgebreide samenwerking met de groep van Patrick Vaillant, "Bachàs", en in 1982 komt het zelfs tot een fusie.
Onder de naam "Bachàs Mont-Jòia" wordt de CD "Littorales" uitgebracht.

Jan-Maria Carlotti heeft dan de groep al verlaten en gaat voortaan solo, all tref je de andere muzikanten voortdurend aan als gast aan op zijn CD's.

In 1997 werkte Jan-Maria Carlotti voor het BRT-Radio 1 programma "De Groote Boodschap" mee aan een boeiende reeks over Occitaanse muziek.

Nadau

Wat de Occitaanse folk betreft is Nadau momenteel zeker de populairste naam.

De groep werd opgericht in 1973 in Tarbes als "Los de Nadau". In de naweeën van mei '68 kaderde de groep in het geëngageerde "nouvelle chanson occitane" (het "nieuwe Occitaanse chanson").

In de jaren 1980 zette de groep een aantal grotere projecten op stapel (zoals "Qu'èm ço qui èm" met een 400-koppig koor) en evolueerde, na een aantal personeelswisselingen, stilaan naar de folkrock. De groepsnaam werd afgekort tot "Nadau".

Het succes bleef in stijgende lijn gaan. In 1993 speelde Nadau voor een recordopkomst van 4.500 concertgangers in Pau, in 1996 waren dat er zelfs 7.000. De groep werd daar begeleid door een symfonisch orkest.

In 2000 brak Nadau ook nationaal door met een memorabel concert in een stampvolle Olympia in Parijs.

Info: www.nadau.com

Trencavel

Trencavel is de naam van een occitaanse folkgroep uit Toulouse. Doedelzak, diatonische accordeon en viool maken de dienst uit in een mix van traditionele muziek en eigen composities.

Info: www.trencavel.fr.st

Patric

Met meer dan 15 LP's en CD's op zijn naam is Patric zonder meer één van de belangrijkste occitaanse chansonniers die zowel eigen als traditionele liederen brengt.

Hij heeft zijn eigen platenlabel (Aura) waarop uitsluitend occitaanse muziek verschijnt.

info: www.aura-occitania.com/patric.php

Claude Marti

Zanger/dichter/schrijver Claude Marti is misschien wel de meest toonaangevende figuur uit de hedendaagse occitaanse cultuur. Al tientallen jaren timmert hij aan de weg met zijn poëtische, dikwijls scherpe maar vooral ook tedere liederen.

Van zijn hand is ook een vertaling van "La Canso", het "Chanson de la Croisade Albigeoise" van Guillaume de Tudèle.

Claude Marti woont in Couffoulens in de Corbières, waar hij les geeft.

Info: perso.wanadoo.fr/christian.esteve/marti.htm

Mans de Breish

"Flor de Luna" is de eerste CD van Mans de Breish (op het Aura label van Patric) maar dat wil niet zeggen dat het hier om een beginneling gaat. Ook Mans de Breish was één van de pioniers van het "nouvelle chanson occitane".
Occitaanse liederen in vrij "jazzy" arrangementen met begeleiding van twee akoestische gitaren en een contrabas.

Info: www.aura-occitania.com/mans.php

Lou Dalfin

Het occitaanse taal gebied is niet beperkt tot Frankrijk alleen. Ook kleine stukjes Spanje (de "Val d'Aran") en Italië horen erbij. Uit die Italiaanse "vallées occitanes" komt de folkrock-groep Lou Dalfin, die ook in Frankrijk hoge toppen scheert.

info: www.loudalfin.it

Dupain

Samplers en sequencers, draailier en cello. Deze vreemde combinatie zorgt, samen met de prachtige stem van Samuel Karpiénia, voor de unieke sound van Dupain.

Invloeden uit de flamenco en de Catalaanse rumba, het Napolitaanse lied met een snuifje Noord-Afrika. Dit is muziek uit Marseille.

Info: www.dupainweb.com

Massilia Sound System

Ook uit Marseille komt "Massilia Sound System". Raggamuffin, reggae en hiphop in het Occitaans. Het werkt want de reputatie van deze groep is al lang niet meer beperkt tot het Occitaanse taalgebied maar reikt tot ver buiten de grenzen van Frankrijk.

Info: www.massilia-soundsystem.com

Fabulous Trobadors

Dit duo wordt wel eens in één adem genoemd met Massilia Sound System. De muziek is vergelijkbaar (raggamuffin) maar wordt op een veel minimalistischer manier gebracht. Twee stemmen en twee tamboerijnen volstaan, al komt er soms eens een basgitaar of een mondharmonica aan te pas. Occitaans of Frans, soms scherp, soms grappig, Fabulous Trobadors zijn echte woordkunstenaars.

Info: www.multimania.com/fabtrob/bienvenue.htm

OC

Een ontmoeting tussen oud en nieuw.
De groep OC gebruikt authentieke of gereconstrueerde middeleeuwse instrumenten, maar combineert die met invloeden uit het technotijdperk. Misschien gedurfd, maar zeer zeker origineel en fascinerend!
Teksten halen ze uit de Middeleeuwen. Zo wordt in 'Carcassona' een gedeelte uit het 'Chanson de la Croisade' van Guillaume de Tudèle gebruikt.
Info: www.ocmusic.org


Christian Salès van OC componeerde ook de muziek bij de televisiefilm "Les Cathares" die Chema Sarmiento draaide in opdracht van ARTE en waarvoor het scenario werd geschreven door Anne Brenon en Michel Roquebert.

Het resultaat staat op deze sfeervolle CD die bij de liefhebbers van OC ongetwijfeld in de smaak zal vallen.

Info: www.cathares.org/racines-occitanes/index.html

ERA

Dit is een CD die intussen al mythische dimensies kreeg aangemeten. Geïnteresseerden die de Franse taal machtig zijn moeten maar eens kijken bij onze Franse collega's waar al jaren een zeer actief discussieforum over Era bestaat (www.cathares.org/plateforme0154.html).

Era is een project van de Franse gitarist Eric Lévi, die zijn roots heeft in de hardrock (jaren '70) maar zich later is gaan toeleggen op filmmuziek.

Voor de soundtrack van "Les Visiteurs" gaf hij middeleeuwse muzikale thema's en koren een hedendaagse "computerbehandeling". Uit deze unieke combinatie ontstond later het project "Era", een zeer sfeervolle CD, opgedragen aan de katharen van Montségur.

La Nef

De Canadese "Compagnie Musicale La Nef" is ongetwijfeld één van de boeiendste ensembles voor oude muziek. Ze waren bij ons al te gast op het "Festival van Vlaanderen". Hier is geen sprake van een muffe "museumsfeer", de middeleeuwse muziek klinkt frisser dan ooit. Werk van troubadours als Bernard de Ventadour, Raymond de Miraval, Peire Vidal, Peire Cardenal en een aantal "anonieme" auteurs wordt aan elkaar gesmeed met eigen composities. Er wordt zelfs een tekst uit het "Rituel Cathare" gebruikt ("Benedicite Parcite Nobis"). Aanrader! Info: www.la-nef.com

Ensemble Tre Fontane

Tre Fontane (uit Aquitaine) is één van de meest gerenommeerde ensembles op het gebied van middeleeuwse muziek. Gestart in 1986 als duo, werd het vanaf 1989 een trio, gewoonlijk nog aangevuld met gastmuzikanten. De middeleeuwse troubadours maken het grootste deel van het repertoire uit met werk van o.a. Guillaume de Poitiers, Marcabru, Jaufré Rudel, Gausbert Amiel, Arnaut Daniel, Guiraud de Borneil, Bertrand de Born en Arnaud de Mareuil. Maar Tre Fontane gaat ook het experiment niet uit de weg. Zo werd in 1998 het project "Luz de la Mediterrania" opgestart waarbij de muziek werd gerecreëerd die zou gespeeld zijn aan het hof van Alfons X van Castillië & Leon: een ontmoeting van de troubadours met Andalusische en Arabische muzikanten.

Meer info vind je op de site van Alba Musica. Je kan daar de CD's bestellen maar (in de reeks "Collectors") ook unieke concertopnames en heruitgaven die niet (meer) in de handel verkrijgbaar zijn. Die CD's worden enkel op bestelling (per stuk) aangemaakt in een genummerde versie, de prijs is die van een gewone CD (18 euro).

Info: www.albacarma.com/tref01.htm

Gérard Zuchetto

Misschien wel de belangrijkste naam als we het over research naar het werk van de middeleeuwse troubadours in de Languedoc hebben, is Gérard Zuchetto.

Hij is auteur , componist, producent, uitgever maar vooral ook uitvoerder. In 1985 richtte hij het "Centre de Recherche Trobar" op, in 2000 startte hij "Trob'Art Productions" en zijn CD-reeks "Troba Vox". Het voorlopige hoogtepunt van zijn carrière kwam in 1999 toen hij een aantal schitterende muzikanten rond zich verzamelde en het "Troubadours Art Ensemble" oprichtte, een ensemble met wereldfaam dat hij nog steeds leidt. Zijn materiaal haalt hij bij de 12de en 13de eeuwse troubadours waarvoor hij de originele manuscripten bestudeert.

Naast een groot aantal CD's en een CD-ROM ("Terre des troubadours") heeft hij ook een aantal boeken over dit onderwerp op zijn naam staan.

Info: www.troubadours-ensemble.com

Chants des Terres Occitanes

Op "Chants des Terres Occitanes" vind je een aantal artiesten en ensembles die een goed beeld geven van de (vooral traditionele) Occitaanse folk.
Zijn o.a. vertegenwoordigd: Rosina de Peira, Perlinpinpin Folk en Bachas.

Vermits de originele opnamen dikwijls moeilijk te vinden zijn, kan deze CD enig soelaas bieden.

Francis Cabrel

We sluiten (voorlopig) af met Francis Cabrel. Niet dat die in het Occitaans zingt, al is hij wel uit de streek (Agen), maar op zijn CD "Quelqu'un de l'intérieur" staat het mooie "Les chevaliers cathares", dat hij schreef naar aanleiding van "les Veilleurs Cathares", een werk van de kunstenaar Jacques Tissinier, dat je kan zien op de autostrade A61 bij Narbonne.

Info: www.franciscabrel.com