4de Lentereis Workshop Roussillon 2011

Vorige | Overzicht | Volgende

ZATERDAG 23 APRIL 2011

Mijn tocht begint in het zonovergoten Frans-Vlaanderen wanneer ik in Rijsel op de TGV stap om voor de derde maal deel te nemen aan de lentereis die Gerda en Willy Vanderzeypen jaarlijks organiseren. Tijdens een koffiepauze ontmoet ik twee medereizigers van verleden jaar, Wim en Trudy, die er als de kippen bij zijn telkens als ze dat kunnen. We razen samen door Frankrijk en eens Nîmes voorbij komt dat gevoel terug van die speciale band met deze streek en de kathaarse geschiedenis.

Workshop Roussillon 2011In Perpignan heeft men een nieuw station gebouwd. We volgen de grote mensenstroom en staan ineens aan een uitgang die we niet herkennen. Geen Willy te bespeuren, want die staat geduldig aan de stadskant te wachten, net zoals vorig jaar. De GSM redt ons, en toeterend rijdt onze gids over de Catalaanse kasseien tot aan de stoeprand voor een blij weerzien.

Tijdens de rit naar Baïxas beseffen we dat het jaar is voorbijgevlogen. Gerda staat ons op te wachten met enkele medereizigers die de verplaatsing met hun eigen wagen hebben gemaakt. Het nieuwe hotel-restaurant “La Demeure Catalane” van Maxime Maio verrast ons aangenaam.

Bij de gebruikelijke welkomstdrank in de bar, een verrukkelijke crémant de Limoux, herken ik Yvon en Ruud die eveneens van de partij zijn. Ik maak kennis met Christelle en Michel, een uiterst vriendelijk Belgisch koppel, dat zich trouwens in de Aude nabij Limoux gaat vestigen. En dan zijn daar Ans en Charles, een symphatiek Nederlands stel van Maastricht, die met het vliegtuig zijn gekomen want Ryanair heeft een vlucht naar Perpignan. De hartelijke toon is onmiddellijk gezet.

Wat zijn onze leeftijden, levensverhalen en interesses verschillend. Maar wat een bereidheid van eenieder om raakvlakken te scheppen en te delen. Dit wordt boeiend en leerrijk, ik voel het. Het lijkt wel een soort van party, en dat zetten we verder tijdens een heel lekker avondmaal, met vele gangen, van Maxime en zijn jonge ploeg in de keuken, die allemaal aangestoken worden door de formidabele sfeer.

ZONDAG 24 APRIL 2011

Workshop Roussillon 2011Voor wie het vergeten zou zijn: het is vandaag Pasen! Dat merken we aan de lekkere paaseitjes van Christelle. Na het stevig ontbijtbuffet begeven we ons naar de conferentiezaal voor een boeiende uiteenzetting van Willy over het katharisme zodat onze kennis wordt opgefrist. Hij doet dat interactief en weekt zo enkele vragen los waar hij even moet over nadenken. Na die zitting met een koffiepauze zijn we allemaal bij.

Maxime schotelt ons een voortreffelijke en uitgebreide lunch voor. We gaan hier niet omkomen van honger, integendeel.

Na een verkwikkende koffie rijden we door de heuvels met een bloeiende natuur en de Middellandse Zee in de verte naar het Monastir del Camp.

Workshop Roussillon 2011De deuren gaan precies open bij onze aankomst. Willy vertaalt de gidsmap en geeft enkele verduidelijkingen erbij. Aan de zijkant vinden we een oude poort in witte marmer met enkele fascinerende afbeeldingen, symbolen en kapitelen.

Alles wordt deskundig ontleed door onze groep waarbij iedereen meedoet. Ook de binnentuin met arcaden en een zuilengalerij in vroeggotische stijl met mozarabische elementen geeft ons stof tot nadenken, zeker na een wiskundige denkpiste van Willy over het aantal zuilen. De middeleeuwer was begeesterd door het spelen met cijfers.

Workshop Roussillon 2011Bij het vertrek blijven we praten met de oude dame die de ontvangst verzekert. Ooit stond het allemaal te koop en moest zij de plaats verlaten.

Dat vooruitzicht maakte haar ziek en ze kreeg kanker. In de kerk heeft zij toen een ‘verschijning’ gezien, in de gedaante van een vrouw die een boek in de handen hield. Ze heeft dit teken geïnterpreteerd als een boodschap dat ze moest beginnen schrijven.

Tijdens dat werk dacht ze niet meer aan haar miserie, en genas. Ook de verkoop werd afgelast, en zo is dat vrouwtje er nog steeds.

Workshop Roussillon 2011We rijden wat meer het binnenland in, met de Canigou, de heilige berg van de Catalanen, nog steeds verborgen in de wolken. In een meer bergachtig landschap bereiken we Castelnou, wat in feite ‘het nieuwe kasteel’ wil zeggen.

Zo nieuw ziet het er niet uit, maar het ommuurde dorp en het kasteel zijn erg mooi gerestaureerd.

Het wordt klimmen door de nauwe straatjes en daarna op de vele trappen in de prestigieuze burcht, ooit in bezit van een machtige burggraaf, vooraleer de koningen van Mallorca er politiek anders over dachten.

Vanop de omwallingen zien we in de verte Quéribus, dat vanaf 1258 aan de andere kant lag van de allereerste staatsgrens van Europa tussen het Franse en het Aragonese rijk.

Het is warm, maar het terras van ons hotel en de drankjes van Maxime bieden soelaas, gevolgd door ons avondmaal en een flinke nachtrust, slechts verstoord door het geroep van een uil.

MAANDAG 25 APRIL 2011

De dag begint wat bewolkt en miezerig, maar dat bederft ons humeur niet en het ontbijt smaakt. In de conferentiezaal nodigt Willy zijn vriend Michel uit om een conferentie te geven over de rol van de vrouwen in de Occitaanse kathaarse beweging. De uiteenzetting is verzorgd en boeiend. Het wordt ons duidelijk dat de vrouwen voor de inplanting, beleving en doorgeving van het kathaarse geloof cruciaal waren. We krijgen er zelfs een syllabus bij. Na de koffiebreak heeft Willy het over de kathaarse teksten van Firenze en Lyon.

Workshop Roussillon 2011Zoals gewoonlijk is de lunch voortreffelijk en wanneer we op de parking verzamelen voor de uitstap is de zon van de partij.

We rijden zuidwaarts langs Perpignan naar de ‘Côte Vermeille’ en bezoeken eerst in de bergen naast Collioure de bucolische kluis en kapel van Notre Dame de Consolation (Onze Lieve Vrouw van Troost). Verder gaat het langs de grillige kust, met in de baaien schilderachtige dorpjes en havens. We stoppen bij Cap Réderis, met een korte wandeling en het beroemde zicht op de zee, in een stralende zon en zonder wind, uitzonderlijk hier.

Workshop Roussillon 2011Op de terugweg pikken we een terrasje mee in Banyuls en genieten van 26° Celsius onder de palmbomen, en dat in april!

Nabij Perpignan wordt de lucht inktzwart, maar Willy laveert ons tussen de buien veilig naar ons hotel waar de apéro en de maaltijd wachten, en het onweer plots verdwijnt. Het liedje van Georges Brassens over L’Orage in de bar was niet toepasselijk, en ook niet wanneer Claude Marty dat overdoet in het Occitaans (‘L’Auratgé’). Deze twee Zuid-Franse zangers zullen tijdens deze reis nog dikwijls van zich laten horen.

DINSDAG 26 APRIL 2011

Maxime verrast ons bij het ontbijt met gebakken eieren van zijn kippen. We rijden in de stralende ochtendzon pal naar het westen, door een prachtige vallei met links het voorgebergte van de Pyreneeën en rechts de Corbières, onder het wakende oog van Quéribus.

Workshop Roussillon 2011 Workshop Roussillon 2011

We bezoeken eerst het Romeinse aquaduct van Ansignan, een klein dorp op een heuvelkam met in de vallei een prachtvoorbeeld van de Romeinse bouwtechniek. Het is een aquaduct of een stenen brug over een rivier om water van de overkant van de vallei naar een kanaal te brengen aan de andere kant dat de tuinen bevloeit. Het systeem wordt inderdaad na meer dan 18 eeuwen nog steeds gebruikt. Tevens diende het indrukwekkende bouwwerk als gesloten brug voor mens en kar, en was trouwens militair verdedigbaar. Veel bezoekers komen hier niet, zegt Willy, ondanks het feit dat dit een uitzonderlijk monument is. Het ligt dan ook ver van alle grote wegen.

Workshop Roussillon 2011 Workshop Roussillon 2011

Dan rijden we naar de Gorges van Galamus, waar in de loodrechte wanden zich de hermitage van Saint-Antoine bevindt. We bereiken de parking door diepe kloven die de rivier eeuwenlang in het kalkgebergte heeft uitgeschuurd. Het kronkelende pad dat begint aan de parking is volgens Willy nogal moeilijk en hij gaat zien of de kortere toegang via de tunnel open is. Aan een terugkomend koppel vraagt hij of dat zo is, en ze zeggen ‘nee’. Willy wil toch zelf verifiëren en daalt de eindeloze reeks trappen af tot hij inderdaad aan de zwarte metalen poort staat en moet afdruipen. Op de terugweg komt gelukkig de verantwoordelijke hem tegemoet om te zeggen dat hij de site zal openen. Wat is onze gids blij om ons deze site te kunnen tonen.

Wanneer we de trappen zijn afgedaald, de ene al wat sneller dan de andere, en we op het kleine binnenkoertje rondkijken, begint de wachter met ons te praten en vraagt of hij ons iets merkwaardigs mag tonen. Hij haalt een map met foto’s boven die tijdens sluitingen gemaakt zijn door de veiligheidscamera’s en ook door enkele bezoekers. Ze vertonen lichtende en gekleurde vlekken die zich lijken te verplaatsen. In de grotkerk heeft men inderdaad lichtcirkels gefotografeerd waarin men met wat verbeelding gezichten of menselijke gedaanten kan zien. De wetenschappers hebben geen verklaring voor deze foto’s. Wij ook niet.

Workshop Roussillon 2011Door deze ongewone inleiding voelt de grotkerk nog vreemder aan. Er staan merkwaardige beelden en een steen met daarin vijf woorden gebeiteld. In welke richting je dat ‘magische’ lettervierkant ook leest, het resultaat is hetzelfde. Reeds de Romeinen kenden het, zegt Willy, en ook de tempeliers waren er gek op. ‘Sator’ vertaalt hij echter niet als ‘sater’ of ‘duivel’ maar als ‘zaaier’.

In het altaar staat een vreemd Christusteken gegrift. Het daarboven hangend kruis vertoont een eigenaardige Christus, die volledig gekleed is in een eremietenpij en niet naakt. Hij kijkt ons aan met open en levendige ogen, en niet lijdend of dood. Hij lijkt zo van het kruis te kunnen stappen.

Ans en Charles beginnen spontaan een plechtig lied in het Latijn te zingen, en niemand lijkt dat ongewoon te vinden. Ruud doet zoveel energie op dat hij als een hinde de trappen neemt. Wij nemen het moeilijkere pad terug, met naast ons de diepe canyon.

Tijd om de inwendige mens te sterken, en niet alleen met spiritueel voedsel. We rijden richting Quillan en in de Gorges van de Aude stoppen we bij restaurant Le Rébenty waar de Vlaamse uitbaatster Linda haar beste beentje voorzet. Een perfecte maaltijd, waar we met volle teugen van genieten. Voor enkelen van ons is het trouwens een wederzien met haar, want Willy stopt hier graag.

Workshop Roussillon 2011In de namiddag beklimmen we de berg met de kasteelruïne van Puilaurens-Lapradelles. De groep helpt elkaar bij de soms moeilijke klim en boven tussen de hoge muren vertelt Willy ons de geschiedenis van de plaats.

Hier werd trouwens in de bronnen nog een kathaarse gemeenschap gesignaleerd lang na de overgave van Montségur.

Later was het een grensbewakingspost tussen Aragon en Frankrijk, met slechts enkele sergeanten, die meerdere keren werd verbouwd en aangepast aan de militaire evoluties zoals het verschijnen van het kanon met stalen kogels in 1355.

Workshop Roussillon 2011 Workshop Roussillon 2011

Als alle dapperen terug beneden zijn, vatten we moe maar voldaan de terugtocht aan naar ons verblijf te Baïxas, rijdend door magnifieke dorpjes zoals Calce.

WOENSDAG 27 APRIL 2011

Workshop Roussillon 2011We beginnen de ochtendworkshop op algemene vraag met een toelichting van de tarotkaartenlegging door Ruud. Hij legt alles haarfijn en sereen uit en doet een legging met als vraagstelling de oorzaak van onze groepsdynamiek. Waarzeggerij doet hij niet. Eenieder trekt een kaart en die worden gelegd volgens een bepaald schema. Een mogelijke interpretatie daarvan is dat ondanks alle verschillen van de personen binnen onze groep, de neuzen toch in dezelfde richting staan en de groep een geheel vormt onder leiding van Willy, die een ridder te paard met getrokken zwaard als kaart trekt. Ik word er mij van bewust dat ik op stap ben met bijzondere mensen, verschillend maar met een rode draad die ons allen verbindt. Tijdens de conferentie doet Willy ons nadenken over het Onzevader, het belangrijkste gebed van de katharen, met bedachtzame tussenkomsten van vooral Michel en Trudy.

Na de lunch trekken we naar het dorpje Cabestany en het Centre de Sculpture Romanes, waar Willy ons begeleid om er de talloze kopieën te bewonderen van timpanen, altaarstukken, kapitelen en andere beelden, gemaakt door de beeldhouwersgilde van Cabestany, die actief waren in Catalonië, de Languedoc, de Provence en Noord-Italië.

Workshop Roussillon 2011De kunstwerken getuigen van een grote vakkennis en verbeelding, met veel inspiratie uit het Oude Testament, en het Kwade overal aanwezig. De personages zoals de vele engelen zien er niet aards uit, maar plechtig en van een ander universum. We stellen ons de vraag of het aanschouwen daarvan de kathaarse denkers heeft geïnspireerd bij het ontwikkelen van hun theologie zoals de idee van de dubbele schepping.

De volgende stop is Elne, zowat oudste plaats van de Roussillon en ooit de zetel van een bisschop. Naast de indrukwekkende kathedraal bezoeken we de fraaie kloostergang met fijn gebeeldhouwde zuilen en een mooie binnentuin. Het historische museum in één van de zalen en het archeologische in de kelder verdienen beide onze aandacht.

De apéro met muziek van Brassens, het vorstelijke maal en nog wat nakaarten sluiten een bijzonder leerrijke dag af.

DONDERDAG 28 APRIL 2011

Onmiddellijk na het ontbijt rijden we over kleine landwegen door de bloeiende garrigue naar de Prieuré van Marcevol, hoog gelegen boven de vallei. Het oude pelgrimsoord was in de jaren ’70 erg vervallen maar werd door een groep jonge idealisten gerestaureerd tot een bezinningsoord. Opvallend is de marmeren ingangspoort van de kerk zonder versiering of sculpturen, strak en sober. Binnen is een educatieve rondleiding mogelijk die ons een beeld geeft van de moeizame restauratie. We vinden de resten van polychromie, want in de middeleeuwen waren alle cultusgebouwen bont beschilderd, zowel van binnen als van buiten.

Workshop Roussillon 2011 Workshop Roussillon 2011

Langs diepe afgronden dalen we over een bergweg naar de vallei en stoppen om vanuit de hoogte dat bijzondere natuurfenomeen van de Orgues te kunnen bewonderen. Het lijken wel cyclopische muren en orgelpijpen van okerkleurig zand, bespeeld door het zonlicht.

Workshop Roussillon 2011Na een vriendelijke ontvangst in het bezoekers-centrum wandelen we naast een kabelend beekje door een keteldal en zien de erosie van het zand en de kiezel. In het grote park kunnen we het werk van moeder natuur van dichtbij aanschouwen en iedereen wordt minutenlang stil.

De basis van dit landschap ontstond in een oerzee die dikke lagen van zand en grind afzette. Tijdens haar regressie verhardde de bovenlaag het eerst door oxidatie van het daarin aanwezige ijzererts.

Door regenerosie gedurende duizenden eeuwen spoelden de zachtere lagen daaronder sneller weg en zo onstond dat merkwaardige maar kwetsbare landschap, dat gedoemd is om ooit volledig te verdwijnen.

Na deze natuuruitstap, een hoogtepunt van onze reis, stoppen we in Villefranche-de-Conflent, die mooie vestingstad verbouwd door Vauban, de strateeg en vestingbouwer van Lodewijk XIV.

Charles en Willy hollen naar een terras waar men op degelijke wijze een Jupiler van het vat tapt. We nemen er de lunch en zien ook onderpastoor Jozef van Lommel door de straten dwalen. Hij leeft dus nog!

Workshop Roussillon 2011Op de terugweg houden we halt in Ille-sur-Têt en bezoeken er de Hospita d’Illa en de tentoonstelling van “art sacré”. We bellen de slaperige concièrge uit zijn siesta. In een zijkapel trekken enkele uitzonderlijke fresco’s onze aandacht. De geschiedenis van het Hospis of Gasthuis wordt er geïllustreerd, en met Ruud en Yvon die in de medische wereld actief zijn geweest, hebben we de beste gidsen.

Een bezoek aan de romaanse kerk van Saint-Etienne met barok interieur, met een zeer actieve katholieke gemeenschap, rondt onze dagtrip af.

In het hotel voegt Gerda zich opnieuw bij de groep. Na het avonddiner nodigt Ans ons uit om te komen kijken en luisteren naar haar imitatie van… Urbanus. Mijn hoedje af voor haar sketches, met veel swing en acteertalent, en een ongelofelijk geheugen, want de tekst is identiek aan de opnames van onze Vlaamse humorist, die dus ook in Nederland populair was. Het dialectische imiteren vormt voor Ans als Limburgse niet het minste probleem.

Haar publiek ligt plat, en ik kan het niet nalaten om op de door haar veroorzaakte lachgolf verder te surfen met nog enkele moppen in het Iepers.

VRIJDAG 29 APRIL 2011

Voor mij is dit het laatste ontbijt als eerste vertrekker. Ik neem afscheid van mijn vrienden waarmee ik deze week op stap ben geweest, op schitterende plaatsen in een prachtstreek en tijdens vele spirituele momenten. Ik ben uiterst verheugd dat ik dit avontuur, doortrokken van oprechte warme menselijkheid, heb mogen meemaken en dank eenieder uit de grond van mijn hart. Willy brengt me terug naar het treinstation van Perpignan en belooft dit verslag verder te zullen afmaken. Tot de volgende zitting!

* * * *

Terug in het hotel, zonder onze fijne vriend Johny, begint een uiterst boeiende en interactieve uiteenzetting van Charles met Powerpoint-assistentie van Ans over ‘dyslexie’. Hij is daarin ongetwijfeld dé autoriteit na 40 jaar van professionele studie. Bovendien is hij een conferencier ‘pur sang’ zodat iedereen aan zijn lippen hangt en leert. Na de koffiepauze heb ik het over de symboliek in de middeleeuwen, en probeer het wagonnetje van mijn relaas te koppelen aan de talrijke ideeën die ik opgestoken heb tijdens de conferenties van Ruud en Charles. We komen zelfs tot de conclusie dat het omgekeerde geschrift van Leonardo da Vinci te wijten is aan een vorm van dyslexie!

De namiddag vullen we op met een bezoek aan de abdij van Arles-sur-Tech, want de Gorges de la Fou waren uitzonderlijk gesloten. Dit alternatief ontgoochelt ons niet. We worden er evenwel ondergedompeld in de bedrukkende Catalaanse katholieke traditie van de Passie van Christus, zijn lijden en dood. De geselaars zijn niet ver.

In de Ermitage van Saint-Ferréol, gelegen op een hoge heuvel die de vallei en de kustzone beheerst, wil een vriendelijke dame de net door haar gesloten deuren voor ons opnieuw openen. Dat is deze reis niet de eerste keer. Boven het altaar staat Farrar de Geronim. Ruud vraagt me wat dat betekent. Het is Catalaans voor ‘Saint-Ferréol van Girona’, trouwens zowat overal een populaire heilige in Zuid-Frankrijk. En zo weet ik waar de volgende reis in 2012 zich zal afspelen: we gaan de Pyreneeën over om het land van Girona te ontdekken.

We pikken nog een terrasje mee in Fourques en Thuir, zinderend van de warmte. Het avonddiner is zoals gebruikelijk een lange Fiesta Catalane! Onze gastheer Maxime en zijn team delen in de vreugd, en vinden ons de sympathiekste klanten van de wereld.

Workshop Roussillon 2011 Workshop Roussillon 2011

ZATERDAG 30 APRIL 2011

We wuiven Trudy en haar koene ridder Wim uit. Ook Christelle en Michel verlaten ons en gaan hun huis in België verkopen. De overblijvers willen het onderste uit de kan, en wel, dat krijgen ze. Rond de kapel van Sainte-Catherine is de mensentijd opnieuw vervangen door die van de seizoenen. De garrigue bloeit uitbundig. Als laatste wapenfeit rijden we de steile berg van Forca Réal op. De streek die we tijdens de laatste twee reizen hebben uitgekamd, ligt aan onze voeten, een panorama van wereldklasse. Nog een geanimeerde lunch, en dan is het mooie avontuur met al deze uitzonderlijke mensen voorbij.

Verslag: Johny Callandt / Foto's: Christelle Olislagers, Ruud Hermans

Vorige | Overzicht | Volgende