3de Lentereis - Workshop Roussillon 2010

Vorige | Overzicht | Volgende

Workshop Roussillon 2010ZATERDAG 24 APRIL 2010

Vroeg uit de veren, en de weergoden zijn ons gunstig gezind, ondanks die vulkanische stofwolk boven ons hoofd. Wat een geluk toch dat bijna iedereen met de TGV vanuit Brussel-Zuid of Rijsel naar Perpignan reist want het vliegtuig was onzeker geweest. Onder een stralende zon met een fris briesje brengt de TGV mij gezwind en comfortabel naar de bruisende hoofdstad van de Franse Catalanen.

Reeds bij het uitstappen krijg ik dat vakantiegevoel dat alleen maar sterker wordt als ik even door de straten met palmbomen van Perpignan flaneer, en op een terrasje geniet van een kop koffie en de zon.

Terug aan het station hoor ik plots de bekende stemmen van Gerda en Willy, die mijn Ieperse kop ondanks de zonnebril van ver herkennen. Het is een hartelijk weerzien en we besluiten dat met een pastis te vieren. Terwijl we ons installeren, komt als bij toverslag Guido ons vervoegen. Hij is reeds twee dagen in de streek en al volledig geacclimatiseerd. Nog bekende gezichten komen uit het stationsgebouw naar buiten. Het is Josie, met onze Nederlandse vrienden Wim en Trudy.

We rijden vervolgens door de vlakte van de Roussillon naar onze verblijfplaats Auberge du Pin, aan de rand van het gezellige stadje Saint-Laurent de la Salenque, niet ver van de Middellandse Zee. We worden er verwelkomd door onze gastheer Maxime, onze Vlaamse vrienden Nadine en Roger, en Yvonne en Ruud, die Nederlandse wortels hebben maar in Frankrijk wonen. Organisator, chauffeur en gids Willy trakteert ons op meerdere lekkere fluitglaasjes Crèmant de Limoux, een traditie bij zijn reizen. Tijdens ons eerste avondmaal nemen we tijd om wat bij te praten met de bekenden van vorige reizen of kennis te maken met de nieuwelingen. Onmiddellijk is er die unieke sfeer van onbevangenheid en wederzijdse symphatie, die ik ook al tijdens vorige reizen in de Lauragais met deze mensen had beleefd.

ZONDAG 25 APRIL 2010

Workshop Roussillon 2010Na een stevig ontbijt van onze uiterst welwillende gastheer, brengen we een bezoek aan de plaatselijke ochtendmarkt om er de ‘couleur locale’ op te snuiven en de omgeving wat te verkennen.

Dan volgt onze eerste uitstap naar het fort van Salses, een prachtig bewaard en gerestaureerd fort uit de 15de eeuw, waar de grond doordrenkt is van Spaans en Frans bloed, vergoten tijdens eeuwenlange grensoorlogen tussen beide staten.

Voor we binnengaan, krijgen we deskundige uitleg van Willy over het fort en zijn ligging, dat reeds in tijd van de Romeinen van strategisch belang was op de Via Domitia.

Nadien volgt een rondleiding door een sympathieke plaatselijke gids. We worden op een rustige en leuke manier op de hoogte gebracht van het militaire leven in het enorme fort en de functies van de verdedigingstechnieken.

Workshop Roussillon 2010Vervolgens rijden we naar Portel-en-Corbières, naar het mooie bezoekcentrum van de wijnkelders van Caves Rocbère, uitgehouwen in een kalkberg. We nemen er eerst een lichte lunch om daarna af te dalen in de oude mijngangen, oorspronkelijk bedoeld om gips te winnen. Het grote ondergrondse labyrinth op 80 meter diepte wordt nu gedeeltelijk gebruikt als bewaarplaats voor de eiken wijnvaten en als museum over de lokale wijncultuur. De presentatie met licht en geluid maakt het feeëriek.

Spijtig dat onze gids wat vlug praat zodat we soms niet alles begrijpen, maar gelukkig is Willy erbij om hier en daar wat toe te lichten. Terug langs kleine kustwegen tussen zee en bergland naar onze verblijfplaats waar we ‘s avonds Louise verwelkomen, een vriendelijke en erudiete dame uit Brussel, en opnieuw genieten van een uitstekende maaltijd met meerdere gangen.

MAANDAG 26 APRIL 2010

Aan de zonsopgang te zien wordt het weeral een heerlijke lentedag. We starten met een stevig ontbijt waarna we een eerste conferentie krijgen van Willy, die voordien een grotere bus is gaan versieren. Het wordt een leerrijke uiteenzetting over de historische evolutie van de Roussillon, en de grens tussen Frankrijk en Spanje (nog Aragon in die tijd) die de oorzaak was van vele veldslagen, belegeringen en bloedvergieten en waarvan kastelen, burchten en vestingen de stille getuigen zijn van het militaire verleden.

Daarna terug op stap met een eerste halte in Baïxas, een stadje waar Willy ons wijst op de oude stadspoorten, die aangeven dat er vroeger een dubbele walmuur rond lag. De bakstenen kerk in Catalaanse stijl staat op het hoogste punt en herbergt een indrukwekkend barok tabernakel. Ook enkele zijkappellen zijn zo gedecoreerd wat in contrast staat met de strenge eenvoud van de ruimte. Bij onze aankomst werden we verwelkomd door een pas benoemde Afrikaanse pastoor, die gestudeerd heeft in Brussel en die vriendelijk voor ons de kerkdeur opende en daarna discreet verdween.

Workshop Roussillon 2010We zetten onze tocht verder, richting westen en het binnenland, via kronkelende baantjes door de wijngaarden en de garrigue. We bezoeken het kasteel van Peyrepertuse, gebouwd op een klip hoog boven het landschap. Het wordt wat klimmen en uitkijken op het moeilijke pad om erbij te raken, maar gelukkig zit het weer mee en is er niet te veel volk.

Boven geeft Willy wat uitleg en komen we te weten dat het oudste gedeelte in de kathaarse periode een versterkte plaats was met woningen en een parochiekerk, die later door de Franse koning werd verbouwd tot een citadel als grensbewakingspost, en met de toevoeging van een hoger nieuw gedeelte, waar slechts enkele moedigen naartoe klimmen.

Na de afdaling rijden we naar het schilderachtige dorpje van Cucugnan voor een lunch op het terras en een kleine rustpauze, waarna de liefhebbers een tweede tocht aanvatten naar Quéribus, terug een klim 720 m hoog. Deze burcht was de satelliet van Peyrepertuse, met een beter zicht op de vlakte.

Willy vertelt dat dit één van de laatste bastions was van het verzet van Occitaanse ridders die de katharen gunstig gezind waren, en dat het standhield tot halverwege de 13de eeuw. Er verbleef toen ook een voortvluchtige kathaarse bisschop.

Opvallend is de veelhoekige donjon, met een grote zaal overdekt met gotische kruisribgewelven die samenkomen op en centrale pijler. Willy wijst er ons op dat de extra dikke muren een aanpassing zijn van de militaire bouwkunst in de 14de eeuw, toen in 1355 in de Languedoc het buskruitkanon met stalen kogels verscheen.

Na de afdaling rijden we terug naar onze herberg, waar we ‘s avonds Johan uit het verre Vlaanderen verwelkomen. Weer is een dag voorbij waarvan we met volle teugen hebben genoten.

DINSDAG 27 APIL 2010

Vandaag rijden we door een zonovergoten landschap, min of meer evenwijdig met de Pyreneeën, wat dieper de bergen in naar Villefranche-de-Conflent, in zijn geheel een Unesco-stad uit de middeleeuwen, die bijkomend in de 17de eeuw versterkt werd door de vestingbouwer Vauban.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

We wandelen de stad in de nauwe vallei binnen via een van de indrukwekkende stadspoorten en gaan naar de kerk die evenwel gesloten is. Willy gaat de Mairie binnen om de sleutel te vragen en komt terug met een priester die na enkele zinnen een Limburger blijkt te zijn. Jozef, afkomstig van Lommel, is als kind in 1949 naar deze streek geëmigreerd. Hij gunt ons een langdurige en leuke rondleiding in de kerk.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

De diepgelovige oude man is blij om nog eens te kunnen spreken in zijn moedertaal, en bezit bovendien een gezonde dosis humor en zelfrelativering. Veel tijd besteed hij aan een merkwaardig houten beeld van een uit het graf gehaalde Christus (naast een ander levensgroot beeld van Jozef van Arimatea), waarvan de kunstenaar uit het begin van de 14de eeuw als belangrijkste boodschap heeft meegegeven dat Jezus een jood was. Wellicht is dit beeld gemaakt in opdracht van een plaatselijke joodse gemeenschap, die onder druk stond om Frankrijk te verlaten gezien de vijandigheid van Filips de Schone voor de joden in zijn rijk.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Na de kerk kunnen we de stad bezoeken, alhoewel het jammer is dat de wandeling op de wallen uitzonderlijk gesloten is. Maar er is meer dan genoeg te zien, zoals de versterkte brug of de mooie huizen. Ankie Nolen komt ons gezelschap vervoegen en er ontstaat onmiddellijk een levendige discussie op het terras naast de kerk onder de bomen. We nemen er samen een lunch, in de schaduw, want de zon brandt.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Workshop Roussillon 2010Op de terugweg bezoeken we de abdij van Saint-Michel-de-Cuxa (spreek uit ‘Cuscha’), een imposant gebouwencomplex van rond het jaar 1000 in romaanse stijl, met een immense kerk, kloostergangen, cryptes en een mooie tuin met rondbogengalerij in het rode marmer van de streek. De omvang bewijst dat dit een zeer rijk klooster moet geweest zijn. De kerk vertoont duidelijk Wisigothische en Mozarabische invloeden.

Vervolgens rijdt ons busje langs slingerende wegjes door een verlaten woestenij naar de priorij van Serrabonne, veel kleiner dan de zonet bezochte abdij, maar toch flink uit de kluiten gewassen en volledig opgetrokken uit leisteen. Die bogen en pilaren uit leisteen heb ik in feite nog nooit zo gezien. In de middeleeuwen verbleven hier kanunniken en de kerk deed ook dienst als parochiaal centrum. In die tijd woonde er hier veel meer volk in de bergen dan vandaag. Binnenin de kerk staat een bogengalerij met tribune, gemaakt in bleekroze marmer, zeer fijn afgewerkt en versierd met prachtig beeldhouwwerk, een uniek kunstwerk.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Nog een wandeling door de tegen de berg aangeplakte tuinen waar kruiden en planten gekweekt worden, en daarna vangen we de terugrit aan naar onze verblijfplaats. We hebben een uitzonderlijke dag achter de rug en het weer doet ons denken aan dat van augustus. Het was 28° vandaag en met momenten puffen. Maxime heeft zelfs zijn koelkast volgepropt met bier om de dorstigen te laven.

WOENSDAG 28 APRIL 2010

Terug is de zon van de partij, en hoe! Na een korte conferentie van Willy voor de mensen die er maandag nog niet waren, zetten we koers richting kust. We rijden zuidwaarts evenwijdig met het strand naar het uiterste puntje van Frankrijk via la Cote Vermeille, tot in het plaatsje Collioure, in de middeleeuwen een belangrijke haven. We bezoeken er het kasteel dat gebouwd werd door de tempeliers en eveneens dienst deed als buitenverblijf voor de koningen van Mallorca. Na het vredesverdrag van de Pyreneeën, waardoor de grens tussen Frankrijk en Spanje naar het zuiden verschoof, liet Vauban de muren versterken en bijgebouwen plaatsen. Het imposante geheel is nog in goede staat en door een wirwar van gangen komen we op de centrale binnenplaats van waaruit we de burcht bezoeken. Boven op de donjon heb je een prachtig zicht over de haven van Saint-Vincent, de baai en het stadje. In de haven zien we een groep legioensoldaten bijzonder moeilijke oefeningen in het water uitvoeren en met natte kleren en het wapen in de hand naar de kazerne op de heuvel lopen.

Na het bezoek van het kasteel gaan we in kleine groepjes het vissersstadje verkennen en de kerk binnen, die precies in het water staat, en waarvan de toren naar het schijnt een vuurtoren was. De kerk staat vol bombastische barokken altaars en retabels, een te groot contrast met het eenvoudige gebouw.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Met een lunch op een terrasje in de smalle straatjes besluiten we dit bezoek aan Collioure en rijden dan naar Perpignan, hoofdstad van de Roussillon, waar we starten met een bezoek aan het paleis van de koningen van Mallorca.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Het geheel is een juweel van de civiele Catalaanse architectuur, gebouwd door koning Jaume II in 1276. We mogen er gratis binnen door de verbouwingswerken die er gaande zijn. Daardoor kunnen we niet alles bezoeken, maar Willy gidst ons rond en geeft ten gepaste tijd uitleg over het kasteel en zijn geschiedenis. Vooral de onderste kapel van de koningin beïndrukt ons.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Tijdens de werken hebben de archeologen fundamenten uit de protohistorie ontdekt. Bij het einde van de rondleiding, zwetend in de zon, nemen we gezamelijk de beslissing om aan de kust een apero te nemen. We rijden naar Port Les Barcarès maar intussen is een uiterst felle zeewind opgestoken. We zoeken een afgesloten terras op om een gezellige babbel met een glaasje of een grotere lekkernij te animeren. De dag wordt afgesloten met een lekker diner ‘chez Maxime’.

DONDERDAG 29 APRIL 2010

Ons ontbijt met een lekker eitje van de kippen van onze herbergier laat zich smaken en als de inwendige mens versterkt is, vertrekt ons gezelschap onder een stralende zon richting hinterland. We zien het landschap plots veranderen van een vlakke kustvlakte naar een ruige bergachtige streek. Op een dertigtal km is het totaal anders: de stilte, de rotsen, de garrigue. Als we in het spookdorp Perillos zijn aangekomen, kunnen we begrijpen waarom de mensen dit hebben verlaten.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Ver van alles is de omgeving uiterst desolaat op enkele wijngaarden na. Het geeft een vreemde indruk, de kleine kerk met wat huizen rond, hier en daar nog wat sporen van het werk van mensen die zorgen dat de natuur het hele dorp niet overwoekert, het kerkhof, de resten van de donjon, de stilte. Dit liet niemand onberoerd. Op de terugweg, even buiten het dorp stoppen we bij een kleine kapel en zien verwonderd dat er binnen beelden en brandende kaarsen staan. Willy vertelt ons dat het een oude kluizenaarsplaats was en nu een kapel ter ere van Sint-Barbara, patrones van de mijnwerkers en de brandweer, en dat omwille van de vele mijnen die er vroeger in deze streek waren.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Even verder zien we op een hoge rotstafel de ruïnes van het kasteel van Perillos, met majestueus op de achtergrond de besneeuwde top van de Canigou. Deze heilige berg van de Catalanen houdt ons reeds sinds onze aankomst in het oog. Even een stop om dit onvergetelijke beeld te vereeuwigen.

Een deel van de groep vangt de tocht aan naar boven. Tijdens de klim zien we de resten van bastions en muren. We komen op een plateau, ongeveer een dorp groot. Willy vertelde ons dat dit vroeger een versterkte stad was, een beetje zoals Carcassonne en inderdaad met een beetje fantasie zie je dat. We vinden ook de resten van enorme citernes die wijzen op de grootte van de bevolking.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Workshop Roussillon 2010Naar mijn gevoel was dit één van de toppers van deze reis. Alhoewel je er niet veel meer ziet, geeft deze plaats mij het gevoel dat dit hier prachtig moet geweest zijn. De schoonheid van het panorama op de zee, de vlakte, de Pyreneeën en de Corbières kan niet met woorden worden beschreven. De garrigue staat in bloei, met een zuiderse flora die ons totaal onbekend is.

Na de afdaling even terug naar het basiskamp voor een heerlijke spaghetti à la Maxime. Veel tijd om te bekomen is er niet. We gaan op stap naar het kasteel van Aguilar, dat in de middeleeuwen aan de Franse zijde van de grens lag. Het Perillos van deze morgen was meestal bezit van Aragon.

De rit gaat via smalle en kronkelende wegen tussen de wijngaarden. Iedereen gaat mee naar boven, al is de weg niet altijd even makkelijk. We helpen elkaar een beetje maar maken toch de opmerking dat het wat beter toegankelijk gemaakt kan worden. Wie uitschuift en valt, staat echter steeds met de glimlach recht, tot grote opluchting van de gids.

Workshop Roussillon 2010Deze ruïne is veel kleiner dan Perillos, maar de gebouwen zijn wel intacter en er staan naamplaatjes bij. Willy geeft ons eerst in de lagergelegen kapel wat uitleg zodat het bezoek leerrijker wordt. Als we terug beneden zijn zetten we koers richting Tautavel. Onderweg zijn we ooggetuigen van een uniek spektakel: een slangenarend met zijn prooi in zijn klauwen doorklieft het luchtruim.

In Tautavel kunnen de mensen die dat wensen nog een blitsbezoek brengen aan het museum van de prehistorische mens, waarvan de resten in een nabije grot ondekt werden. Het bevat de grootste collectie artefacten van Europa en vele reconstructies op ware grootte.

Onderweg pikken we Guido op, die een lange solotocht heeft gemaakt door de wildernis, en als een supergroot konijn uit een toverhoed uit de struiken opduikt, net als onze wagen voorbij rijdt. De avond wordt gevuld met een lekker avondmaal en als toetje de mooie fotos van Johan op het scherm geprojecteerd.

VRIJDAG 30 APRIL 2010

De dag begint wat miezerig zoals voorspeld, maar we laten het niet aan ons hart komen en na het ontbijt krijgen we een conferentie over de stad Narbonne, haar stichting in 100 v. C. en geschiedenis tot aan het einde van de kathaarse periode.

Workshop Roussillon 2010Het tweede deel gaat over het katharisme in deze streek en in Narbonne, en vooral een sociologische verklaring van het opduiken van de primitieve katharen in het begin van de 12de eeuw, waarover Willy als onderzoeker een eigen mening heeft.

Dan terug richting Narbonne, maar eerst naar de kust, naar Gruissan dat er nog vredig en rustig bijligt maar binnen een maand bomvol toeristen zal zijn. In de grote jachthaven nemen we na een korte wan-deling de lunch en de meeste van ons degusteren er de overheerlijke oesters en de verrukkelijke vissoep à volonté zoals je die alleen hier kunt eten.

Vervolgens gaan we naar Narbonne, de stad waar de Romeinse heirwegen via Domitia (van Italie naar Spanje) en de via Aquitania (Narbonne naar Carcassonne, Toulouse en de Atlantische kust) elkaar kruisten. Bijna 15 eeuwen lang was Narbonne een belangrijke handelsmetropool tot de haven verzandde in het begin van de 14de eeuw.

Willy neemt ons mee onder de nog intacte Romeinse brug en ter plaatse verduidelijkt hij ons veel zaken over deze oude stad, die in feite uit twee delen bestond, de cité en de bourg, gescheiden door het kanaal dat vroeger de bedding van de Aude was. De katharen moest men zoeken in de bourg en Willy vertelt over de opstand van de bevolking na de arrestatie van een kathaar, met een oorlog tussen de twee zustersteden tot gevolg.

Workshop Roussillon 2010 Workshop Roussillon 2010

Verder in de stad genieten we van de machtige gotische kathedraal Saint-Just et Saint-Pasteur, de versierde kloostergang met spitsbooggewelven en griezelige waterspuwers, de achterzijde van het bisschoppelijke paleis met de hoefijzervormige torens, zoals in het noordelijk gedeelte van de stadsmuren van Carcassonne.

We gaan ook naar het marktplein met het paleis van de bisschoppen en de opgravingen van de via Domitia. Daarna is het tijd om rustig naar onze herberg terug te keren, via de kustwegen langs de vele lagunes, en het avondmaal te nemen en wat na te kaarten.

ZATERDAG 1 MEI 2010

Workshop Roussillon 2010Vroeg in de morgen start reeds de opbouw in het dorp voor de festiviteiten van de 1 mei viering, extra gevierd in Frankrijk en dat zal ons later op de dag nog parten spelen.

We vertrekken naar Elne, waar we naar de kathedraal Saint-Eulalie (11de eeuw) wandelen. Willy legt ons uit waar de naam Elne vandaan komt (keizerin Helena, moeder van Constantijn de Grote) en vertelt over de kathedraal en het klooster, waar ook de plaatselijke tempeliers na hun arrestatie werden ondervraagd.

Jammer genoeg is alles gesloten, ook het museum omwille van de feestdag. We wandelen nog wat in het stadje, een labyrinth waar we even moeten op zoek gaan naar enkele achterblijvers, en rijden dan verder naar het nabije dorp Cabestany.

In de kerk Notre-Dame-des-Anges bewonderen we het uitzonderlijke tympaan, een romaans beeldhouwwerk van de meester van Cabestany, die met zijn groep ook in Spanje, Italië en de Lauragais actief was.

Willy vertelt ons dat er nog veel onderzoek moet gedaan worden naar de personages en het verhaal dat hier wordt afgebeeld. Er komen spontaan een paar werktheorieën uit de groep, met Trudy in een hoofdrol, die misschien kunnen helpen om dit mysterie op te lossen.

Workshop Roussillon 2010Als we terugkeren naar Elne, gaan we nog even poolshoogte nemen bij het museum voor romaanse sculptuur, maar staan voor een gesloten deur. Gelukkig heeft Willy in een restaurant, gerund door vriendelijke Belgen en zeer de moeite waard, voor ons gereserveerd. Het lekkere eten doet ons de kleine frustraties van gesloten deuren vlug vergeten.

Ons laatste bezoek gaat naar chateau Roussillon, het oppidum de Rucino, de pre-romeinse cite en waarschijnlijk de oudste gestructureerde bouwplaats van de steek , een beetje de geboorteplaats van de Roussillon. Bij de oude donjon wordt een groepsfoto genomen en geeft Willy zijn laatste toelichting als afscheidsspeech. We vangen de terugweg aan naar Saint-Laurant de la Salenque, waar Willy en Gerda blij zijn elkaar terug te zien, en de kurken knallen voor de afscheidsapero.

Het laatste avondmaal opgediend door Maxime, de fotoprojectie op groot scherm om het allemaal nog eens te beleven, de laatste mop getapt en uitbundig afscheid genomen. De volgende ochtend brengt Willy ons met het busje naar het station van Perpignan.

Het was me een waar genoegen met jullie allen deze week te hebben mogen beleven en te genieten van deze wondermooie streek en de kennis die ik heb opgedaan, waarbij ik de vriendschapsbanden van onschatbare waarde met jullie heb kunnen vernieuwen of beginnen. Bedankt Roger, Nadine, Trudy, Wim, Yvonne, Ruud, Louise, Johan, Josie, Guido, Ankie, Gerda, Willy, en merci Maxime. Tot volgende reis in katharenland!

P.S.: Zoek niet naar deze herberg, beste lezer, want na ons vertrek sloot Maxime definitief de deuren, en is ondertussen geïnstalleerd in ‘La Demeure Catalane’ in Baïxas, wellicht tot genoegen van de nieuwe pastoor.

Workshop Roussillon 2010

Verslag: Johny Callandt / Foto's: Johan Verweirder

Vorige | Overzicht | Volgende