Nederlandse Romans

| Terug |

Medieval HeresyCharmaine Craig
DE GOEDE KATHAREN

Bij uitgeverij Contact verscheen “De goede Katharen’, een vertaling van Charmaine Graig's historische succesroman The Good Men, een verhaal waarin pastoor Pierre Clergue uit Montaillou de centrale figuur is.

Charmaine Craig is medieviste en dat merk je. Ze borstelt hier een zeer kleurrijk fresco van de middeleeuwse samenleving in een afgelegen bergdorp. Wie ‘Montaillou’ van Emmanuel Le Roy Ladurie (of ‘De laatste Katharen’ van René Weis) heeft gelezen zal een aantal bekenden ontmoeten. Toch is dit een roman, zoals de schrijfster zelf benadrukt aan het begin van het boek: “Deze roman moet worden gelezen als een product van de verbeelding.”

Zo werden de vrij ingewikkelde verbanden tussen de verschillende families uit Montaillou wat vereenvoudigd en waar nodig gewijzigd om het verhaal wat overzichtelijker te maken.

Slechterik van dienst is de inquisiteur van Toulouse, Bernard, wiens personage gebaseerd is op dat van de gevreesde dominicaan Bernard Gui die ook al in Umberto Eco's ‘De naam van de Roos’ een niet zo'n fraaie rol mocht spelen. Het verhaal wordt afwisselend vanuit het standpunt van de verschillende hoofdfiguren verteld, wat van ‘De goede Katharen’ een zgn. ‘gelaagde’ roman maakt, een procédé dat de schrijfster uitstekend beheerst.

Leert het boek ons iets over de katharen? Weinig. Charmaine Craig laat ze niet echt een hoofdrol spelen, al zijn ze wel steeds op de achtergrond aanwezig. Het verhaal speelt in de nadagen van de kathaarse religie. Er zijn haast geen bons hommes meer om de boodschap van de ‘goede christenen’ over te dragen en de enkele die er nog zijn worden op de hielen gezeten door de Inquisitie.

In de streek rond Ax-les-Thermes en Montaillou komt er nog een kleine opflakkering onder impuls van de broers Autier maar het wordt snel duidelijk dat dit maar tijdelijk is. Bovendien is het door hen uitgedragen katharisme niet meer te vergelijken met dat uit de hoogdagen van de religie in het begin van de 13de eeuw. Elke bon homme die nog actief is heeft zo’n beetje zijn eigen interpretatie van de geloofsleer. Het absolute dualisme, toch het kenmerk van de katharen in de Languedoc, is verdwenen en vervangen door een min of meer ‘gematigde’ versie.

Is het boek historisch correct? We hebben het dan niet over de geromantiseerde levens van de inwoners van Montaillou, maar over de context, de samenleving, de bestuurlijke situatie. Daar zal je, op een paar niet echt terzake doende details, de schrijfster moeilijk op een fout kunnen betrappen, voor deze roman werd grondig geresearched.

Wat Charmaine Craig meesterlijk doet is het blootleggen van de manier waarop de Inquisitie de middeleeuwse samenleving in een dorp als Montaillou ondermijnt en vervolgens helemaal in mekaar doet storten. Verraad wordt door de roomse kerk als een deugd voorgesteld, want hoe kan je bewijzen dat je een goed katholiek bent? Door je buren, vrienden en familieleden te verraden! Tegen die wijze van psychologische oorlogsvoering hadden de katharen geen schijn van kans.

‘De goede Katharen’ is, ondanks zijn wat ongelukkig vertaalde titel, een uiterst boeiende historische roman.

(Contact - 2002 - ISBN 90-254-1540-7)

| Terug |