Burlats (Tarn)

Vorige | Overzicht | Volgende

Burlats

Burlats ligt op acht kilometer van de stad Castres en is via de D58 vlot bereikbaar.
Het dorp, eigenlijk één groot openluchtmuseum, biedt voldoende parkeergelegenheid zodat een bezoek zonder problemen verloopt.

Historische situering

Burlats wordt voor het eerst vermeld rond 900, wanneer de eerste steen van de benedictijner priorij van Saint-Pierre wordt gelegd. De religieuze stichting, die op de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela  ligt, krijgt heel wat pelgrims over de vloer en wordt in de loop van de 11de eeuw aanzienlijk uitgebreid.
In die periode wordt ook het kasteel van Burlats en een omwalling met vijf verdedigingstorens rond het castrum gebouwd en verrijzen er tal van patriciërswoningen onder impuls van de graven van Toulouse. In de loop van de 12de eeuw wordt een prachtig Romaans paviljoen gebouwd, het Pavillion d’Adelaïde, dat mooi bewaard is gebleven. Dat gebouw werd door de graven van Toulouse en de burggraven Trencavel van Béziers hoofdzakelijk gebruikt voor recepties, vergaderingen en als regionaal gerechtsgebouw.

De adellijke familie Trencavel, die oorspronkelijk Athon heette, leverde de heren van Burlats vanaf 942 toen de graven van Toulouse haar de plaats schonken. Het is Raimon Bernat d’Aton die zijn naam wijzigt in ‘Trencavel’ en zo de basis legt van de beroemde dynastie. Onder het bestuur van Bernat Aton IV en zijn echtgenote Cécile de Provence worden de primitieve gebouwen van de ‘villa’ en de benedictijner priorij van Saint-Pierre getransformeerd tot een indrukwekkend en prestigieus geheel.

Het adellijk huis Trencavel was in die tijd één van de machtigste van de Languedoc. Raimon-Roger (1185-1209), zoon van gravin Adelaïde van Burlats en heer van Carcassonne, verzette zich tegen Simon de Montfort bij de Albigenzische kruistocht, werd in zijn eigen kerker in Carcassonne opgesloten en stierf er in november 1209. De laatste telg van de Trencavel-dynastie, Roger, nam deel aan de achtste kruistocht naar het Heilig Land in 1269 en kwam daar waarschijnlijk om het leven.

Burlats Burlats

Maar Burlats is vooral bekend door gravin Adelaïde of Azalaïs (1158-1199/1200), nicht van de Franse koning Lodewijk VII, dochter van graaf Raimon V van Toulouse en vanaf 1171 echtgenote van burggraaf Roger II Trencavel van Béziers (1149-1194). Zoals hiervoor al vermeld werd uit dat huwelijk in 1185 Raimon-Roger Trencavel geboren, de latere burggraaf en kasteelheer van Carcassonne.
De beeldschone vrouw werd bejubeld door troubadours, o.m. door Raimon de Miraval, en leidde in Burlats een cour d’amour met de bekende troubadour Arnaud de Marieul, die stapelverliefd op haar werd.

Haar hofhouding resideerde zowel in Castres als in Burlats en ze was een mecenas voor tal van kunst- en cultuurprojecten. Ze trok ook al gauw de aandacht van de graaf van Barcelona (en koning van Aragon)Alfonso I (1162-1196), vader van koning Père II van Aragon die in 1213 in Muret sneuvelde op het slagveld tegen Simon de Montfort. Alfonso verbleef meermaals in Burlats wat zou leiden tot een amoureuze buitenechtelijke relatie, waaruit een bastaardzoon werd geboren. Sommigen beweren dat ze ook nog een buitenechtelijk kind had met de troubadour Arnaud de Marieul, maar dat is nooit echt bewezen. Haar echtgenoot, burggraaf Roger II Trencavel, was meer geïnteresseerd in zijn militaire bezigheden, zo goed als altijd afwezig en het huwelijk met Adelaïde op jonge leeftijd – ze was amper 13 jaar wanneer ze werd uitgehuwelijkt – was duidelijk ingegeven door maatschappelijke en politieke motieven en zo goed als liefdeloos. Vandaar waarschijnlijk haar amoureuze escapades. Het is hoe dan ook een feit dat de hofhouding van Adelaïde één van de meest flamboyante was van de hele Languedoc in die tijd.

Burlats Burlats

Het rustige leven in Burlats werd echter grondig verstoord door de pauselijke actie tegen de kathaarse ketterij op het grondgebied van de Trencavels, vooral dan tegen de stad Lavaur die bestempeld werd als ‘zetel van Satan’. Er kwam een strafexpeditie, geleid door de pauselijke legaat, in de zomer van 1181, de eerste op katholiek grondgebied.

Adelaïde slaagde er evenwel in om te bemiddelen in het conflict, waardoor Castres en Burlats gevrijwaard bleven van vernieling. Haar echtgenoot Roger II Trencavel koos echter duidelijk de kant van de katharen. Of zijzelf iets met het katharisme te maken had is mogelijk, maar nooit effectief bewezen. Aangezien Adelaïde op 20 december 1199 (of 1200) na een ziekte overleed op 41- of 42-jarige leeftijd, werd ze gespaard van de Albigenzische kruistocht die pas tien jaar later zou losbarsten.

Burlats Burlats

Bezoek

Burlats is in feite één groot openluchtmuseum, idyllisch gelegen aan de Agout, geflankeerd door beboste heuvels. Best is om de auto te parkeren op de parking aan het gemeentehuis (mairie) in het centrum. Dat gemeentehuis werd opgetrokken in de ruïne van de voormalige priorij Saint-Pierre, waarvan de bewaarde kapittelzaal prachtig werd gerestaureerd en thans dienst doet als tentoonstellingsruimte. De kerk werd jammer genoeg tijdens de Godsdienstoorlogen tussen katholieken en protestanten zo goed als compleet vernield. Wat er nog rest zijn delen van de muren en spitsbogen met enkele Romaanse vensters. Het mooie tympaan van de kerk is ook goed bewaard gebleven.

Burlats Burlats

Van hieruit ga je verder langs de achterkant van het gebouw, waar je ook nog goed bewaarde ornamenten kunt zien, en passeer je het later gebouwde 18de-eeuws kasteel van Burlats, een statig gebouw dat is ingericht als hotel-restaurant en waar je ook nog één van de oude middeleeuwse gerestaureerde verdedigingstorens van de stad kunt zien. Je vervolgt je bezoek via de Place Trencavel in de richting van de Tour de la Bistoure, één van de vijf vroegere versterkte toegangspoorten tot de bastide, die mooi gerestaureerd werd en idyllisch gelegen is naast een park dat uitgeeft op de rivier. Je vervolgt je weg in de richting van de nieuwe Saint-Pierrekerk, gebouwd in de 19de eeuw, en zo kom je bij het Pavillion d’Adelaïde, hoogtepunt en absolute blikvanger van middeleeuws Burlats.

Burlats Burlats

Het gebouw maakte destijds deel uit van het eerste middeleeuwse kasteel uit de 12e eeuw, gebouwd door de heren van Trencavel, burggraven van Albi, Béziers en Carcassonne, de meest machtige vazallen van de graven van Toulouse. Het is één van de weinige voorbeelden van Romaanse burgerlijke kunst. Wanneer Constance van Frankrijk, dochter van koning Lodewijk VI, verstoten wordt door haar echtgenoot graaf Raimon V van Toulouse, verschuilt zij zich in Burlats onder de bescherming van de plaatselijke ridder/kasteelheer. Het is haar dochter Adalaïs die later Burlats zal uitbouwen tot een groot centrum van kunst en cultuur.

Het paviljoen is gebouwd in Romaanse stijl, met schitterend bewaarde vensters op de hoogste verdieping, en ligt in een mooi aangelegd park dat uitgeeft op de rivier. Het gebouw wordt thans gebruikt als tentoonstellingsruimte en is vrij toegankelijk. Ook binnen is het gebouw smaakvol gerestaureerd, via een brede trap kan je naar de eerste en tweede verdieping, waar je de prachtige ornamenten van de Romaanse vensters van dichtbij kunt bewonderen.

Burlats

Van hieruit wandel je verder in de richting van de brug over de Agout en dan naar rechts en zo kom je terug bij de parking en het vertrekpunt van de wandeling.

Reken voor een bezoek ongeveer twee uur. In Burlats is er slechts één drankgelegenheid, aan het postkantoor vlakbij het Pavillion d’Adelaïde, en één gastronomisch restaurant in het 18de-eeuws kasteel achter de priorij. Heel wat meer restauratiemogelijkheden zijn er in het nabijgelegen Castres.

In de vallei van de Agout kan je bovendien ook nog tal van mooie natuurwandelingen maken en zijn er ook nog grotten te bezoeken.

Tekst en fotos: Michel Gybels
(behalve foto 1: Office de Tourisme de Burlats)
Bronnen:
• Charles Peytavie (AEC/Nelli)
• Jean-Louis Spertino, gids Association Patrimoine et Culture de Burlats

Vorige | Overzicht | Volgende