Berniquaut (Tarn)

Vorige | Overzicht | Volgende

De castrale site van Berniquaut ligt midden in een prachtig natuurlijk kader hoog boven het historische stadje Sorèze, dat vooral bekend is om zijn grote benedictijner abdij die inmiddels is omgevormd tot een prestigieus hotel en congrescentrum.

Berniquaut Berniquaut

Om de site te kunnen bezoeken is het best om bij de Dienst voor Toerisme in Sorèze, vlot bereikbaar vanaf de grote parking aan de rand van het stadje, de Guide archéologique du Tarn n° 6 - L'oppidum de Berniquaut Sorèze" aan te schaffen. Die mooi uitgegeven gids van 40 pagina's bevat immers uitgestippelde wandelroutes, plannetjes en een wegenkaart naar de site en vertelt je tegelijk de geschiedenis.

Van oorsprong is Berniquaut een oppidum, een versterkte habitat uit de IJzertijd die intensief bewoond werd vanaf de Protohistorie tot aan het begin van de Oudheid. In de middeleeuwen werd het castrum van Berniquaut of Brunichellis opgericht op een enorm uitgestrekt rotsplateau dat langs alle kanten beschermd is door diepe ravijnen en ondoordringbare rotspartijen en bossen.

Vandaag is de site één van de belangrijkste archeologische vindplaatsen in de Tarn en tussen 1960 en 1970 werden er intensieve archeologische opgravingen gedaan, voornamelijk door vrijwilligers onder de leiding van archeoloog Jean Lautier die er tal van mooie vondsten heeft gedaan. Inmiddels is de site geklasseerd als historisch monument en uitzonderlijk natuurlandschap. Sinds 2002 is er' een team van vrijwilligers aan het werk onder de leiding van Jean-Paul Calvet, een gedreven archeoloog en speleoloog.

Berniquaut Berniquaut

Wat de middeleeuwen betreft kan gesteld worden dat het castrum van Verdunum voor de eerste keer vernoemd wordt in een oorkonde over de stichting van de abdij van Sorèze omstreeks het jaar 816 (juxta castrum quod dicitur Virdimus). Berniquaut is mogelijk op dat moment een Karolingische versterking. In het midden van de 12de eeuw is de site een versterkte habitat, ingeplant op het hoogst gelegen deel van Berniquaut, die zich uitstrekt over een oppervlakte van 1,8 hectare met een honderdtal gebouwen, zonder daarbij de randbewoning buiten de muren van het castrum mee te rekenen.

In 1141 is er sprake van een versterkt dorp (castellare) en van een versterkt kasteel (castrum) toen Brunichellis (Berniquaut) genaamd. In die tekst wordt ook gezegd dat de site toen rechten op de uitbating van ovens, het bouwen van woningen en ook kerkelijke rechten bezat. In 1153 maakt de kasteelheer van het nabijgelegen Roquefort zich zorgen over de uitbreiding van de habitat die zich vanaf 1057 had ingeplant rond de abdij van Sorèze en vraagt hij om “de stad Sorèze (in casu Berniquaut)” te verplaatsen.

Het castrum van Berniquaut wordt meer en meer verlaten ten voordele van de opkomende dorpen Sorèze en Durfort. Tijdens de Albigenzische kruistocht (1209-1218) was Berniquaut een versterkte site die samen met het castrum van Durfort behoorde tot de bezittingen van de heren van Roquefort uit de Montagne Noire. Zowel in Sorèze als in Durfort was er een grote kathaarse populatie die zich tijdens die woelige periode zowel schuilhield in het castrum van Berniquaut als in dat van Roquefort, waarvan de heren fervente aanhangers van het katharisme waren.

Berniquaut - plan

Dankzij de grote inspanningen van Jean-Paul Calvet is er inmiddels een groot deel van de site opgegraven en gereconstrueerd. Bij het binnenkomen loop je langs de resten van de omwalling over de oude middeleeuwse toegangsweg met uitgeslepen karrensporen (calade), die leidt naar een poterne of sluippoort, waarvan de funderingen nog duidelijk zichtbaar zijn.

Iets hoger leidt een pad naar de indrukwekkende overblijfselen van middeleeuwse huizen en van een groot gebouw, waarvan de functie niet meer kan worden bepaald. Je ziet daar ook nog de middeleeuwse steengroeve waar de blokken steen voor de bouw van de huizen werden uitgehouwen. Iets verder zie je mooi gereconstrueerde resten van allerlei opslagplaatsen. Loop je nog verder dan kom je uiteindelijk op het hoogste punt van de site met een overweldigend panorama over de Montagne Noire en de weidse vlakten van Revel en de Lauragais. Op dat hoogste punt zie je de grondvesten van een groot gebouw dat mogelijk een kerk of een castrale kapel kan geweest zijn. De functie ervan is niet duidelijk en niet meer te achterhalen.

Berniquaut Berniquaut

Vanaf hier zie je, wat lager aan de linkerkant, nog een rotskam met daarop de schamele resten van het castrum van Durfort en beneden de plaats waar het oude Romeinse oppidum lag, waarvan nu niets meer overblijft. Aan de rechterkant heb je een mooi uitzicht op Sorèze en zijn indrukwekkende abdij.

Links kan je via een pad terug naar beneden lopen en dan passeer je nog de funderingen van een groot gebouw met daarnaast mogelijk een waterciterne. Ook zie je hier en daar nog resten van de omwalling en een mogelijke verdedigingstoren.

Het castrum van Berniquaut is hoe dan ook absoluut de moeite waard om te bezoeken en het is bovendien vlot bereikbaar langs een goed aangelegde weg. De site zelf is zonder gevaar te exploreren en voorzien van infopanelen.

Berniquaut Berniquaut

Tekst: Michel Gybels / Foto’s: Christelle Olislagers
Bron: Guide archéologique du Tarn n° 6 - L'oppidum de Berniquaut-Sorèze
Met dank aan Willy en Gerda Vanderzeypen en Jean-Paul Calvet voor de logistieke steun en begeleiding op de site.

Vorige | Overzicht | Volgende