Fenouillet (Pyrénées Orientales)

Vorige | Overzicht | Volgende

Als je de D117 neemt vanuit Perpignan richting Axat, een mooie baan die dwars door de Corbières leidt, passeer je op een bepaald moment Saint- Pierre- de- Fenouillet en vlak daarna het dorp Caudiès-de-Fenouillèdes. Van daaruit leidt een kronkelige goed berijdbare weg naar het kleine bergdorp Fenouillet dat geflankeerd wordt door twee imposante ruïnes: die van het kasteel van Saint-Pierre in het noorden en die van Castel Sabarda in het zuiden.

FenouilletIn de middeleeuwen was deze belangrijke heerlijkheid de hoofdplaats van de Fenouillèdes, samen met nog een derde burcht, die van Castel Fizel, waarvan amper nog enkele schamele muren resten, gelegen aan de indrukwekkende gorges van Sant Jaume.

De heerlijkheid Fenouillet wordt voor de eerste keer in de geschiedenis vermeld in het jaar 1070 toen ze toebehoorde aan de graven van Besalu, waarna ze in handen kwam van de graven van Barcelona en daarna, tot de kruistocht tegen de Albigenzen, eigendom was van het Huis van Aragon.

Tijdens de Albigenzische kruistocht nam de laatste kasteelheer van de burcht, Pierre IV de Fenouillet, actief deel aan de strijd tegen de Franse overheersers en waren zijn kastelen een toevluchtsoord voor vele ridders-faidits. Met het Verdrag van Parijs, in 1229 gesloten tussen graaf Raimon VII van Toulouse en de Franse koning, werd ook Pierre de Fenouillet verplicht de wapens neer te leggen en zijn kastelen over te dragen aan Nunyo Sanç, graaf van de Roussillon.

Twaalf jaar later, in 1242 tijdens de Occitaanse reconquista, strijdt Pierre de Fenouillet opnieuw aan de zijde van de Trencavels bij de vergeefse belegering van Carcassonne. Na de dood van Nunyo Sanç in 1242, onderwerpt Pierre de Fenouillet zich aan de graaf van Narbonne en kan hij aldus zijn burggraafschap van de Fenouillèdes terug opnemen.

Fenouillet Fenouillet

Vanaf 1240 wordt het castrum van Fenouillet, samen met de omliggende kastelen van Puilaurens, Peyrepertuse en Queribus, een toevluchtsoord voor vele edelen die het katharisme ondersteunen. In 1242 worden een zekere Arnaud Desglat en zijn compagnon Arnaud d’Auvezines van de kathaarse kerk van de Razès aangesteld als kathaarse diakens over de Fenouillèdes. Omstreeks 1246 wordt hun taak overgenomen door Pierre Paraire, voormalig diaken van de Cabardès, die vanaf dan in Queribus resideert als diaken van de Fenouillèdes. Pierre de Fenouillet, die zich voor de Fransen verschuilt in de tempelierscommanderij van Mas Deu in de Roussillon, sterft er in 1243, waarna het verzet in de Corbières verder wordt geleid door Xacbert de Barbera, kasteelheer van Queribus. In 1262 wordt Pierre de Fenouillet alsnog postuum veroordeeld als ketter door inquisiteur Pons de Pouget omdat hij het kathaarse consolament van de stervenden had ontvangen. Zijn familie vlucht naar Aragon en Mallorca, waar ze burggraven zullen worden van het eiland.

In 1255, met de val van Queribus, komen de burchten in de Corbières definitief in handen van de Fransen. Met het Verdrag van Corbeil in 1258 wordt ook de hele Fenouillèdes officieel ingelijfd bij het Franse kroondomein en in 1272 is Fenouillet een van de vele grenskastelen tussen Frankrijk en Aragon, bezet door een Frans garnizoen. In de 16e eeuw is het gebied nog het toneel van de godsdienstoorlogen tegen de hugenoten en wordt het dorp Fenouillet volledig vernield. Na de wederopbouw valt het in 1635 in handen van de Spaanse troepen die het andermaal volledig vernielen.

Fenouillet Fenouillet

Het kasteel van Saint-Pierre-de-Fenouillet

Het kasteel van Saint- Pierre is gebouwd op een natuurlijke rotspartij, die de gorges van Sant Jaume domineert, en een uitstekende bescherming biedt.

Je betreedt het complex vanaf de zuidkant waarna je op een langgerekt plateau komt van ongeveer 140 meter lengte en 50 meter breedte, wat getuigt van het grote belang van dit imposante kasteel tijdens de middeleeuwen. Op een rotspunt in het uiterste noorden van de site bemerk je nog de resten van een donjon, die hoogstwaarschijnlijk oorspronkelijk met een omwalling was afgeboord en beschermd. In de buurt van de resten van een vierkante toren bevindt zich aan de linkerkant een indrukwekkende overwelfde constructie van meer dan 10 meter lengte. De kapel van het kasteel is nog zichtbaar aan de oostkant waarbij vooral de versterkte abside opmerkelijk is.

Recent werden op de site ingrijpende restauratiewerkzaamheden uitgevoerd, waardoor men thans een goed zicht krijgt hoe het geheel er destijds moet uitgezien hebben.

Fenouillet Fenouillet

Castel Sabarda

Vlak tegenover het kasteel van Saint- Pierre ligt Castel Sabarda op een geïsoleerde rots, waaruit kan worden afgeleid dat het hier een verdedigingstoren voor Saint- Pierre betrof.

Via een slingerend pad aan de voet van de rots kan je makkelijk de toren bereiken die gebouwd is op een klein plateau van ongeveer 20 meter lang op 10 meter breed. Het geheel is een tiental meter hoog en omvatte nog twee bijkomende defensieve hoektorens, waarvan er quasi niets meer rest. Hoogstwaarschijnlijk werd ook deze toren, samen met het kasteel van Saint-Pierre, in 1635 verwoest bij een Spaanse aanval.

p class="auto-style7"Beide sites vormen hoe dan ook nu nog altijd een imposant geheel, erg mooi gelegen in een overweldigende natuur en berglandschap. Een bezoek aan de sites kan makkelijk gecombineerd worden met de burchten van Queribus, Puilaurens en Peyrepertuse, die niet veraf gelegen zijn. Het geheel is bovendien vrij en zonder merkelijke inspanning toegankelijk.

Hou er wel rekening mee dat ter plaatse drank- noch eetmogelijkheden zijn. Het dichtst bijgelegen dorp waar men iets kan drinken of eten is Maury op 22 kilometer.

Tekst: Michel Gybels / Foto’s: Christelle Olislagers
Bronnen:
Jordi Costa i Roca, Xacbert de Barberà – Lion de combat (1185-1275);
Guide des Pays Cathares, Outre Terre

Top

Zeven jaar archeologisch onderzoek in Fenouillet

Op zaterdag 22 oktober 2011 had in het museum Eburomagus in Bram (Aude) een lezing plaats door archeoloog David Maso over de resultaten van zeven jaar archeologisch studiewerk op de site van het kasteel van Saint-Pierre de Fenouillet.

David Maso heeft in die zeven jaar, samen met vele enthousiaste vrijwilligers, schitterend werk verricht op deze belangrijke archeologische site, niet ver van de bekende burchten van Puylaurens, Peyrepertuse en Quéribus.

We weten nu dat de site reeds in de Romeinse tijd bewoond werd, getuige de vondst van een reeks munten uit die periode. De oudste resten van de castrale site dateren uit de 8ste eeuw van onze jaartelling, meer bepaald uit de Karolingische periode. Aan de hand van de carbon-14 methode kon bepaald worden dat de castrale kapel, die tijdens de campagnes van 2010 en 2011 werd gelokaliseerd en onderzocht, met zekerheid dateert uit de 8ste eeuw. Het nodige werd gedaan om de resten van die kapel te consolideren en te behoeden voor verder verval. Tijdens de opgraving werd bij verrassing nog een volledig intact bewaarde kandelaar naar boven gehaald, een prachtig voorwerp dat binnenkort in het museum van Toulouse zal tentoongesteld worden. Na het uitgraven van die kapel tot op de funderingen werd de bodemlaag terug opgevuld en werd de ommuring voor zover mogelijk gedeeltelijk terug opgebouwd. De bezoeker krijgt nu een mooi beeld van wat het gebouw ooit geweest is en vooral de apsis is knap gereconstrueerd.

Verder werd er heel wat aandacht besteed aan de resten van de donjon. Alle puin werd geruimd en de muren werden in de mate van het mogelijke heropgebouwd. De vrijwilligers haalden ook het overwoekerende struikgewas weg,  zodat de site nu een overzichtelijke en imposante aanblik biedt.

Het departement Aude steunt het project waar mogelijk en komt tussen met een jaarlijkse subsidie van 3000 euro om het onderzoek te helpen financieren.

De voorbije zomer werd ook een makkelijker en minder steil pad naar de site aangelegd, waarbij geopteerd werd om de oude middeleeuwse toegangsweg terug in ere te herstellen. Verder werkt men aan de restauratie van een grote overwelfde ruimte en van de originele fundamenten van de toegangspoort tot het castrum.

David Maso hoopt binnen drie jaar de werken te kunnen afronden waarna de site van Fenouillet kan toetreden tot de Association des sites du Pays Cathare en voor het grote publiek kan worden opengesteld. (MG)

Vorige | Overzicht | Volgende