Quéribus (Aude)

Vorige | Overzicht | Volgende

De Fenouillèdes vormt van oudsher een natuurlijke grens, dat was al zo tussen de Franken en de Visigoten, maar ook tussen de Fransen en de Aragonezen of de Occitanen en de Catalanen.

QuéribusQuéribus ligt op een hoogte van 730 meter op een rotskam middenin een indrukwekkend landschap en bewaakte gedurende vele jaren de doortocht van de Fenouillèdes naar de Hautes-Corbières via de col du Grau de Maury

Vanuit Quillan volg je de D117 door de Défilé de Pierre-Lys tot in Maury, waar je links afslaat richting Cucugnan. Je komt dan vanzelf bij Quéribus. Volg je de D117 van aan de kust (Perpignan), dan moet je in Maury rechtsaf.

Reeds van ver rijst de burcht van Quéribus op boven het landschap en via een goed aangelegde weg kan je tot aan de voet van de site rijden, waar een ruime parking is aangelegd met een onthaalpaviljoen. Je kan daar een ticket kopen en er is ook heel wat nuttige info te vinden.

Historische situering

Quéribus wordt voor het eerst in de bronnen vernoemd in 1020. De burcht was dan in het bezit van de graaf van Bésalu, die zich omstreeks 1150 aansloot bij het koninkrijk Aragon. Tijdens de Albigenzische kruistocht was Quéribus dus een leen van de koning van Aragon en werd daardoor gespaard van de bloedige evenementen die de rest van de Languedoc teisterden. Het gevolg was dat de burcht een veilige haven werd voor veel bons hommes en bonnes femmes, maar ook voor ridders-faidits en hun sympathisanten. Ze werden er door kasteelheer Xacbert de Barbaira met open armen ontvangen.

Quéribus Quéribus

In 1239 verkocht de regent van het koninkrijk Aragon echter Quéribus (en Peyrepertuse) aan koning Lodewijk IX (de Heilige) van Frankrijk, en werden het Franse koninklijke forten. Na de val van Montségur in maart 1244 groeide Quéribus uit tot de laatste kathaarse verzetshaard.

QuéribusMaar Lodewijk, die het kathaarse probleem dringend wenste op te lossen, beval Pierre d'Auteuil, de seneschalk van Carcassonne, om Quéribus in bezit te nemen.

Na een korte belegering, waarbij mogelijk verraad in het spel was, werd de burcht in mei 1255 ingenomen. Vanaf dan vervulde Quéribus helemaal zijn rol van koninklijke vesting en controleerde het, na tal van verbouwingen, de vlakte van de Roussillon tot aan de Spaanse grens.

In 1258 sloten Frankrijk en Aragon het Verdrag van Corbeil, waardoor de grens voor vier eeuwen zou vastliggen. In Quéribus werd een garnizoen gelegerd van twintig gewapende militairen.

In 1473 werd Quéribus ingenomen door de Aragonezen en pas twee jaar later zou het terug in handen komen van de Fransen.

Door het Verdrag van de Pyreneeën (1659), waarbij de grens definitief naar het zuiden verplaatst werd, richting Pyreneeën, was de strategische rol van Quéribus definitief uitgespeeld. Later verbleef er sporadisch nog een klein militair garnizoen tot aan het begin van de 18de eeuw. De burcht werd later nog als schuiloord gebruikt door bandieten die de regio onveilig maakten, maar het verval was dan al onherroepelijk ingetreden.

Beschrijving van de site

Vanaf de parking en het onthaalpaviljoen loopt er een vrij steil maar goed begaanbaar pad naar de rand van de rotspartij waarop de site werd gebouwd. Zoals dikwijls het geval is, werd ook hier dankbaar gebruik gemaakt van de natuurlijke defensieve mogelijkheden van het terrein. De site is opgebouwd rond een indrukwekkende polygonale donjon en heeft drie omwallingen op verschillende niveaus, die de contouren van de rotskam volgen. De toegang loopt via een indrukwekkende steile trap, uitgehouwen in de rotsen, die leidt tot de eerste fortificatie die door een poort kon worden afgesloten. Hier zie je aan de rechterkant nog hier en daar funderingen van oude gebouwen en ateliers. Die toegangspoort dateert waarschijnlijk uit de 16de eeuw en bevat schietgaten voor vuurwapens, meer bepaald voor twee kleine kanonnen.

Quéribus - plan

Vanaf hier loopt er een trap in S-vorm verder naar de tweede omwalling, waar je aan de linkerkant de resten ziet van een kazernegebouw waar de soldaten verbleven. Vooraan dat gebouw bemerk je ook nog een waterciterne. Via een trap ga je nog wat hoger en bereik je de derde omwalling, de ultieme defensie vóór de donjon. Aan de rechterkant loop je een gebouw binnen dat bestond uit drie niveaus en dat waarschijnlijk de woonplaats was van de gouverneur van de vesting. Aan de linkerkant kan je een vrij donkere overwelfde zaal betreden waarin zich een tweede waterciterne bevindt. Vanuit de vensteropening heb je hier een mooi uitzicht over het lagergelegen dorp Cucugnan.

Quéribus Quéribus

Als je verder omhoog gaat, bereik je de terrassen die leiden naar de indrukwekkende donjon, die zeer grondig werd gerestaureerd. De basis is duidelijk middeleeuws maar er werden heel wat veranderingen aangebracht in de loop van de 16de eeuw toen er vuurwapens bij de strijd werden ingezet. Het hoogst gelegen terras was trouwens duidelijk geconcipieerd om er zware artillerie te kunnen opstellen. Via een sluippoort kom je in de donjon, meer bepaald in de fameuze zaal van de palmpilaar. Die massieve uitwaaierende gotische pilaar dateert uit de 13de eeuw, is uniek in zijn soort en ondersteunt het ganse keldergewelf van de donjon op indrukwekkende wijze.

QuéribusDe vierkante zaal wordt verlicht door een groot gotisch venster met drie goed bewaarde bogen. Aan weerszijden van dat venster zijn er twee stenen zitbanken. Via een draaitrap kan je naar een lager gelegen donkere zaal die uitgeeft op een kazemat met schietgaten aan oostkant van het kasteel. Je hebt wel een sterke zaklamp nodig!

Via de draaitrap kan je ook helemaal tot op het dak van de donjon, waar je een prachtig uitzicht hebt over de omgeving en waar je bij goed weer in de verte het kasteel van Peyrepertuse en zelfs de Middellandse Zee kunt ontwaren.

Door zijn strategische ligging werd Quéribus permanent bewoond vanaf de 11de tot het begin van de 18de eeuw, wat duidelijk tot uiting komt in de verschillende bouwstijlen. Vooral de verbouwingen uit de 16de eeuw hebben het uitzicht van de site grondig gewijzigd, waarbij het middeleeuwse bolwerk volledig werd getransformeerd in wat we nu nog zien. Van het originele 13de eeuwse bouwwerk rest er jammer genoeg nog heel weinig.

Reken voor een grondig bezoek aan Quéribus zeker anderhalf uur. Een goede fysieke conditie is wenselijk. Restauratie- en logiesmogelijkheden zijn er in Cucugnan.

Quéribus

Tekst en foto's: Michel Gybels / Plannetje: Marc Bogaerts
Bron: Guide des Pays Cathares - Outre Terre

Vorige | Overzicht | Volgende