Puivert (Aude)

Vorige | Overzicht | Volgende

PuivertAls je vanuit Quillan de D117 neemt via de Col du Portel, richting Lavelanet, dan bereik je na ongeveer zestien kilometer het kleine dorp Puivert.

Een drietal kilometer vóór het dorp zie je aan de rechterkant van de baan een imposante middeleeuwse toren in het landschap oprijzen.

Dit is de donjon van het indrukwekkende kasteel van Puivert dat op het programma van een reis in het spoor van de katharen niet mag ontbreken.

Het is een van de weinige kastelen in de regio die nog in privé bezit zijn.

Historische situering

Het 12de-eeuwse kasteel van Puivert ligt op een heuvel en had geen defensieve functie. Het was eerder een lustslot dat veelvuldig werd gefrequenteerd door troubadours die er hun kunsten tentoonspreidden en waarvoor zelfs de koning van Aragon de verre verplaatsing maakte.

Uit de bouwstijl valt af te leiden dat het kasteel werd opgetrokken in het midden van de 12de eeuw, doch een exacte datum is niet bekend. Puivert is dan in bezit van de familie Congost die daarvoor leenhulde betoont aan de graaf van Barcelona en later aan de koning van Aragon. Puig Verd (Occitaans voor groene heuvel) wordt al snel een centrum van kunst en cultuur en verwerft een aanzienlijke reputatie door de hoogstaande cours d'amour, waaraan zowel troubadours uit de Roussillon als uit de Provence deelnemen. Van heinde en ver trokken die manifestaties de aandacht van kunstminnende lieden.

Puivert Puivert

Tijdens de Albigenzische kruistocht (1210) nam Simon de Montfort na Termes, Arques en Coustaussa ook Puivert in. De belegering duurde amper drie dagen. Maar groot was de verbazing van de Fransen toen ze bij het betreden van het kasteel geen levende ziel meer aantroffen. De bewoners waren er blijkbaar in geslaagd om te vluchten via geheime onderaardse gangen...

Vanaf 1213 werd het kasteel in leen gegeven aan Lambert de Thury, een luitenant van Simon de Montfort, om enkele jaren later verkocht te worden aan Pons de Bruyères. Na het huwelijk van Thomas de Bruyères met Isabelle de Melun in 1310, werden grote verbouwings- en verfraaiingswerken uitgevoerd. Uit die tijd dateert het gedeelte dat nu nog kan bezocht worden. Het oude volledig vernielde castrum uit de 12de eeuw ligt achter de grote donjon en vanuit de hoge toren heeft men daar een mooi zicht op.

Later kwam Puivert in bezit van de families de Voisins en Joyeuses uit Arques en Couiza (zie mijn bijdrage over Arques op de archeologiepagina).

Puivert Puivert

Beschrijving van de site

In tegenstelling tot de nabijgelegen kastelen van Montségur en Puilaurens, die duidelijk een defensieve functie hadden en echte arendsnesten zijn, werd Puivert gebouwd op een zacht glooiende heuvel die makkelijk bereikbaar maar daardoor ook slecht verdedigbaar was. De monumentale donjon is reeds van ver zichtbaar in het landschap. Bij de bouw werd duidelijk gekozen voor het concept van een woonkasteel met veel zin voor esthetiek en comfort voor de bewoners.

Langs de D117 vanuit Quillan richting Lavelanet zie je, ter hoogte van het kasteel dat je duidelijk ziet liggen, aan de rechterkant van de baan een korte steil klimmende zigzag weg die met de wagen berijdbaar is (Rij hier zeer traag want de weg is in erg slechte staat !). Vervolgens bereik je een braakliggend terrein waar je kunt parkeren. Daar vertrekt een pad dat naar de site leidt, met aan het begin een bord waarop uitleg wordt verstrekt. Boven aan de ingang is er een klein chalet waar je een toegangsticket kan kopen. De wandeling naar boven is makkelijk en vraagt weinig inspanning.

Puivert Puivert

Je bereikt eerst een prachtig bewaard poortgebouw met een grote bovenverdieping. Boven de ingangspoort bemerk je nog het blazoen van de familie de Bruyères dat intact werd bewaard (leeuw met "geknoopte" staart). De toegang werd destijds beschermd door een valhekken, waarvan de geleiders in de muren nog duidelijk zichtbaar zijn.

Vervolgens kom je op de grote binnenkoer die volledig omwald is. Het geheel meet maar liefst 80 x 40 meter. Op regelmatige afstand van mekaar werden zes torens geïntegreerd in de omwalling. De bovenste delen van die torens en de omwalling zijn evenwel in de loop der jaren ingestort en verdwenen.

De zuidoostelijke Tour du Quayré is in 1840 ingestort en sleurde in zijn val een groot deel van de zuidelijke omwalling mee tot aan de Tour Gaillarde. Die toren is een vierkante constructie met een nog mooi bewaarde gotische zaal. De Tour Bossue aan de linkerkant van de omwalling, die destijds een klein kunstatelier en bookshop herbergde, was bij ons laatste bezoek in 2009 niet meer toegankelijk.

Puivert Puivert

De grootste blikvanger van Puivert is ongetwijfeld de monumentale donjon, die dateert uit de 14de eeuw, met een grondoppervlakte van 15 x 15 meter en een hoogte van maar liefst 35 meter. De ingang is aan de achterzijde via een metalen loopbrug. Daar zie je tegelijk de resten van ingestorte kleinere torens, voorraadkelders, citernes en het oude castrum.

PuivertAls je naar boven kijkt zie je, tegen de muur van de donjon, resten van sluitstenen, gewelven, haarden en verdiepingen. Het zijn de overblijfselen van het woongedeelte van de kasteelheer dat volledig verdwenen is.

Je komt binnen in de castrale kapel die een mooi gotisch venster heeft dat in de verte uitkijkt op het meer van Puivert, en ook een waterbekken tegen een nis in de muur. Dit is eigenlijk het derde niveau. Het eerste en tweede niveau bestaat uit de kelder met daaronder de salle des gardes. Ook die niveaus kan je bezoeken.

Via een wenteltrap kom je vervolgens in de befaamde salle des musiciens, waar de sluitstenen van de kruisgewelven prachtig bewaard zijn gebleven en musicerende figuren voorstellen.

De middeleeuwse instrumenten werden stuk voor stuk nagebouwd en bevinden zich in het mooie Musée du Quercorb in het centrum van het dorp. Het gaat hier om een doedelzak, een vedel, een luit, een tamboerijn, een fluit, een psalterium, een draagbaar orgel, een rebec en een guiterne.

Je kunt desgewenst nog verder omhoog gaan tot op het dak van de donjon waar je een prachtig vergezicht hebt over de streek en waar je bij helder weer zelfs Montségur kunt zien liggen. Ook heb je hier een mooi overzicht van de hele site. Erg de moeite waard!

Na het bezoek aan het kasteel kan je met hetzelfde ticket in het dorp ook het zeer mooie en onlangs volledig vernieuwde streekmuseum Musée du Quercorb bezoeken, waar je, zoals gezegd, onder meer de schitterende replica's van de muziekinstrumenten kunt bewonderen. In het zomerseizoen worden er regelmatig concerten van oude muziek georganiseerd.

Puivert Puivert

Tekst: Michel Gybels - Foto's: Christelle Olislagers - Bron: Guide des Pays Cathares - Outre Terre

Vorige | Overzicht | Volgende