Vals & Tabariane (Ariège)

Vorige | Overzicht | Volgende

ValsHet dorp Vals ligt op een twaalftal kilometer van Mirepoix en is via de D119 richting Pamiers en vervolgens via de D40 vlot bereikbaar.

Er zijn twee ruime parkings waar je de wagen kunt achterlaten en dan verder wandelen tot aan de rotskerk in het dorp.

In het toeristisch seizoen (juli-augustus) kun je ook het kleine streekmuseum bezoeken dat langs de wandelroute naar de kerk ligt.

De toegang tot het museum en de kerk is gratis.

Vals Vals

Historische situering

ValsDe kerk van Vals is voor een groot deel uitgehouwen in de massieve rots, althans wat het onderste Romaanse gedeelte en de ‘rotsgang’ betreft. Archeologisch onderzoek heeft uitgewezen dat de site van Vals reeds bewoond werd van in het neolithicum (nieuwe steentijd) en een grote bloei gekend heeft ten tijde van de Merovingische dynastie van de 5de tot de 7de eeuw van onze jaartelling. Een deel van de Merovingische versterkte habitat is nog zichtbaar aan de achterzijde van de kerk, waar je de resten kan zien van een nederzetting en een begraafplaats.

De kerk van Vals werd gebouwd in de loop van de 10de eeuw ten tijde van de Karolingische dynastie. Ze wordt voor het eerst vermeld in 1104, in een tekst van de rector van Vals, een zekere Annibal Grasseries, die dan een reguliere kanunnik wordt van de kerk van Saint-Volusien in Foix. In 1224 bevestigt paus Honorius III de rechten die de abdij van Foix uitoefent over de kerk Sainte-Marie van Vals. Maar op 2 april 1445 wordt, door een bul van paus Eugenius IV, de kerk bij het bisdom Pamiers gevoegd.

Vals Vals

Na de middeleeuwen begint stilaan het verval in te treden tot de markies van Portes in 1887 de hoognodige eerste restauratiewerken laat uitvoeren. In 1952 ontdekt priester Durand, die ook een verwoed amateur-archeoloog was, de prachtige Romaanse fresco’s die eeuwenlang verborgen waren onder een laag pleisterwerk. Vanaf 1956 worden die fresco’s, onder toezicht van de Franse Dienst voor Historische Monumenten, vrijgemaakt en gerestaureerd. Van 2006 tot 2008 werd er opnieuw aan de restauratie gewerkt, waardoor het magnifieke erfgoed nu in zijn volle glorie kan bewonderd worden.

Bezoek

Vanop de parking  zie je in de verte reeds de rotskerk boven het dorp uitrijzen. Vooraleer de kerk binnen te gaan loont het de moeite om rechts voor de ingang eerst even naar boven te lopen waar je een mooi beeld krijgt van de buitenkant en de hoge massieve toren van het merkwaardig gebouw. Als je nog hoger gaat kom je aan de achterkant, waar je grondvesten ziet, uitgehouwen in de rotsbodem, die dateren uit de Merovingische tijd. Via een metalen poortje dat naar het kerkhof leidt kun je helemaal rond de site lopen en kom je terug bij de ingang.

Vals Vals Vals

Via een ‘rotsgang’ kom je in het onderste deel van de kerk dat dateert uit de Romaanse periode. Je ziet er twee grafstenen, de ene uit de 18de eeuw van gravin Lascaris de Vintimille en de andere van priester Durand, de man die ervoor zorgde dat Vals uit de vergetelheid raakte en die er heel wat waardevol archeologisch werk heeft verricht.

De apsis dateert uit de 11de eeuw en werd overwelfd in de 12de eeuw. Op het plafond zie je daar de prachtig gerestaureerde fresco’s met afbeeldingen van de Annunciatie en de geboorte van Christus, de aartsengelen Gabriël, Michael en Pantasaron (de afbeelding van deze laatste is de enige die gekend is in de ganse Romaanse wereld), de apostelen Andreas, Petrus, Philippus, Mathias en Paulus en nog tal van andere taferelen uit het leven van Christus.

Vals Vals

ValsEen trap leidt naar het hoger gelegen deel dat dateert uit de 19de eeuw. De mooie gebrandschilderde ramen, waarin je o.a. het wapenschild van de markies van Portes ziet, dateren uit 1887.

De nog hoger gelegen toren, die eerder doet denken aan een versterkte donjon, werd gebouwd tijdens de 14de eeuw en had in die tijd ook een defensieve functie. Via een deurtje kom je op een terras dat tegen de toren is aangebouwd en waar je van een schitterend panorama kunt genieten over de wijde omgeving met de Pyreneeën in de verte.

Reken voor een bezoek ongeveer een half uur.

De Merovingische necropool van Tabariane

Op een 4-tal kilometer vanuit Vals (via de D40 richting Mirepoix) ligt Teilhet. Parkeer de auto op het plein voor de kerk (met een mooi bewaard Romaans tympaan). Vooraan op het plein staat een bruin metalen bord met informatie over de Merovingische necropool van Tabariane. Via een goed bewegwijzerde wandelroute bereik je de necropool, die op een heuvel boven Teilhet ligt, na ongeveer twintig minuten stappen.

Tabariane Tabariane

De Merovingische begraafplaats van Tabariane werd tussen 1998 en 2010 opgegraven door het team van LandArc o.l.v. archeoloog Nicolas Portet. Pas in 2012 werd de site vrijgegeven voor het publiek en met de steun van de Europese Gemeenschap schitterend gerestaureerd en voorzien van een groot aantal  educatieve borden.

Tabariane Tabariane

De hele site beslaat ongeveer 1200 m² en er werden maar liefst 166 graven teruggevonden die dateren uit de Merovingische tijd (de 6de tot de 8ste eeuw). Dankzij de opgravingen kon een reconstructie gemaakt worden van de toen geldende begrafenispraktijken en rituelen en er werden tal van unieke vondsten gedaan (juwelen, wapens, munten, gespen, e.d.), waarvan de belangrijkste nu in een aantal musea te zien zijn, zoals in Pamiers en Toulouse.

Tabariane Tabariane

De vele knap gemaakte educatieve panelen met uitleg en afbeeldingen zorgen voor een duidelijk beeld en begrip van de site. Reken voor een bezoek ongeveer drie kwartier. Ook hier is de toegang gratis.

Tabariane

Van hieruit kan je desgewenst nog verder wandelen via een bewegwijzerde route langs de Boucle de Tabariane, met prachtige vergezichten over de Pyreneeën en de dorpen Teilhet en Rieucros.

TabarianeHet ganse parcours bedraagt 2,7 km en eindigt bij het beginpunt aan de kerk van Teilhet. Hou er wel rekening mee dat er noch in Vals, noch in Teilhet eet- of drankgelegenheden zijn. Daarvoor moet je naar Mirepoix.

Tekst en foto’s: Michel Gybels & Marc Bogaerts
Bronnen:
• infobrochure L’église rupestre de Vals, Association Pays des Pyrénées cathares
• infobrochure La nécropole mérovingienne de Tabariane, Association Pays des Pyrénées cathares

Vorige | Overzicht | Volgende