Roquefixade (Ariège)

Vorige | Overzicht | Volgende

Het kasteel van Roquefixade neemt in de geschiedenis van het katharisme en het graafschap Foix een prominente plaats in. Gesitueerd tussen Foix en Lavelanet en vlot bereikbaar via een afslag van de hoofdweg D 117, ligt de burcht hoog boven het prachtige berglandschap van de Ariège.

RoquefixadeHoogstwaarschijnlijk was de rotspiek waarop het kasteel werd gebouwd reeds van in de vroegste tijden bewoond en deed de site dienst als strategische uitkijkpost.

De in de 19e eeuw aldaar aangetroffen gepolijste stenen werktuigen, bijlen in silex en andere gebruiksvoorwerpen bewijzen hoe dan ook een bewoning die teruggaat tot de antieke periode.

Pas in de 11e eeuw en meer bepaald in 1034 is er in de overgeleverde teksten sprake van een kasteel in Roquefixade.

Op dat moment behoort de burcht toe aan de familie Rabat, nauw verwant met de familie Pereilha, die beiden afstammen van de burggrafelijke lijn van Carcassonne-Castelverdun, waarvan de leden ondermeer het Pays d'Olmes beheerden dat ze via huwelijk in bezit kregen van het grafelijke huis van Toulouse.

RoquefixadeDe graven van Toulouse behielden altijd de suzereiniteit over Roquefixade, net zoals trouwens over Montségur en Pereilha, alhoewel die gebieden theoretisch gelegen waren in het graafschap Foix. Om die reden is het zo dat de leenhulde voor Roquefixade van kasteelheer Bernat Amiel de Pailhès, van het huis Rabat-Pailhès, in 1242 in handen van de graaf van Toulouse gebeurde.

Ten tijde van de Albigenzische kruistocht wordt Roquefixade nergens vermeld in de kronieken. Daarentegen leren we uit de inquisitieregisters dat verscheidene bewoners van Roquefixade de gevluchte bons hommes en bonnes dames in Montségur bezochten en van levensmiddelen hebben voorzien.

Als we evenwel kijken naar de betrokkenheid van de familie Castelverdun, waarvan velen bons hommes en bonnes dames waren, van de familie Pereilha, heren van Montségur waarvan er verscheidene omkwamen op de brandstapel van 1244, van de familie Mirepoix, de andere tak van het grafelijk huis van Carcassonne gelieerd aan de Pereilha's die de verdediging van Montségur verzekerden, en uiteindelijk de familie Amiel de Pailhès die streed voor de Occitaanse zaak aan de zijde van de graven van Toulouse en van Foix, kan er zonder twijfel gesteld worden dat Roquefixade sterk bij het katharisme was betrokken.

Bovendien was het zo dat een van de hoofdacteurs van de aanslag op de inquisiteurs in Avignonet in 1242, in 1246 met zijn echtgenote Faïs de Massabrac en zijn schoonmoeder Alazaïs de Pereilha in Roquefixade woonde.

Roquefixade Roquefixade

In 1256 is een zekere Bernat de Roquefixade kasteelheer van de site. In november van datzelfde jaar schenkt hij al zijn domeinen, waaronder Roquefixade, aan zijn neven Bernat en Savary. In 1278 wordt Roquefixade uiteindelijk verkocht aan koning Philips III van Frankrijk en maakt het kasteel voortaan deel uit van het kroondomein. Er wordt een koninklijk garnizoen gelegerd bestaande uit de kasteelheer, een poortwachter en twaalf sergeanten. Tien jaar later wordt het dorp volledig herbouwd in de vorm van een bastide door de seneschalk van Carcassonne “ter bescherming van het Heilige Katholieke Geloof en uitroeiing van de ketterij”.

In 1302/1303 worden er belangrijke herstellingen uitgevoerd aan het kasteel door Gerard de Royaumont, architect van de koning, en in 1393 beveelt koning Karel VI aan de seneschalk van Carcassonne om de burcht opnieuw in staat van militaire paraatheid te stellen. Later komt het strategisch belang van Roquefixade meer en meer te vervallen en op 28 oktober 1632 beveelt koning Lodewijk XIII de militaire ontmanteling van de burcht. In 1675 wordt ze verkocht aan Vital Guilhon de Lestang, baron van Celles, wiens familie Roquefixade in bezit houdt tot aan de Franse Revolutie. Vanaf dan is het staatseigendom.

Roquefixade  Roquefixade 

Het archeologisch onderzoek

Tijdens de jaren 2005 en 2006 gebeurden op de site van Roquefixade uitgebreide archeologische prospecties onder de leiding van Michel Sabatier, archeoloog uit het bekende team van Flo Guillot dat in de Ariège baanbrekend werk heeft verricht. 

Roquefixade - tekening 

De rotspiek waarop het kasteel van Roquefixade is gebouwd vertoont nog heel wat overblijfselen van de middeleeuwse burcht. Zo zijn er de resten van de centrale donjon die, zoals bij de andere castra in de buurt, vrij klein van omvang is geweest. Vooraleer men de hoger gelegen donjon bereikt, komt men bij het betreden van de site eerst op een langgerekt natuurlijk plateau waarop de centrale binnenplaats en het garnizoensgedeelte lagen die volledig ommuurd waren. De resten daarvan zijn nog duidelijk zichtbaar. Verder is er nog de ruïne van een vrij groot poortgebouw, gelegen tussen de binnenplaats en de donjon en gebouwd tegen de rotsflank, dat ongetwijfeld moest instaan voor de bescherming van de donjon.

Roquefixade - plan 

Van een kleine gotische zaal resten nog enkele steunberen en wat overblijfselen van een ingestort trappenhuis met enkele trappen die nu nergens meer naar leiden. Van de donjon staan nog enkele zijmuren overeind, met gotische vensters die uitkijken over het ravijn. Ongetwijfeld waren er ook een waterciterne en lager gelegen voorraadruimtes die jammer genoeg in de loop der jaren zijn ingestort en nu onbereikbaar zijn.

Hoe dan ook, de burcht van Roquefixade is een belangrijk voorbeeld van middeleeuwse militaire architectuur in de regio en de site was ongetwijfeld zeer belangrijk tijdens de kathaarse periode.

Roquefixade  Roquefixade 

De hooggelegen burcht, die na een fikse klim vanuit het dorp vlot kan worden bereikt, is vrij toegankelijk. Eens op de top heeft men een prachtig uitzicht over de regio en bij helder weer ziet men ook de burcht van Montségur liggen.

Tekst: Michel Gybels
Foto’s: Marc Bogaerts (1,2) - Christelle Olislagers (3,4,5,6,7,8)
Bron: Michel Sabatier, Rapport Archéologique 2006 - Le Château de Roquefixade.

Vorige | Overzicht | Volgende