Montesquieu-Avantès (Ariège)

Vorige | Overzicht | Volgende

De castrale site van Montesquieu-Avantès ligt ten oosten van het gelijknamige dorp, dat vlot te bereiken is via de D627 vanuit Saint-Girons (Couserans).

Het kasteel van Montesquieu is gesitueerd op een rotsachtige heuvel die vanuit het dorp bereikbaar is via een pad dat loopt van achter het kerkhof naar de site. Het geheel is voor het grootste deel overwoekerd door de natuur, wat een volledige observatie van de site bemoeilijkt.

Montesquieu-Avantès

De burchtruïne bestaat uit een groot centraal gebouw in de vorm van een rechthoekig trapezium waarvan de hoeken uitkomen op vier ronde torens. Dit gebouw beslaat het centrum van twee concentrische omwallingen, de binnenste van gewone ronde vorm terwijl de buitenste omwalling een onregelmatig tracé van meer dan 300 meter lengte vormt langs de ganse heuvelrug.

Montesquieu-AvantèsResearch heeft uitgewezen dat dit kasteel geen enkele grote route controleerde of bewaakte, wat van Montesquieu een voorbeeld maakt van een burcht die gebouwd werd als bescherming van louter een landbouwgebied en zijn bewoners.

Samen met Contrazy vormde het kasteel van Montesquieu een enclave binnen het graafschap Comminges in het hart van de Couserans en aan de grenzen van het graafschap Foix. De dubbele omwalling laat echter uitschijnen dat het kasteel toch ook een militaire functie kan gehad hebben.

Geen enkele archeologische prospectie noch enig middeleeuws document laat toe om de geschiedenis van het kasteel te traceren. Er kan dan ook enkel worden voortgegaan op de huidige staat van de site om te proberen een antwoord te vinden.

Het grote centrale gebouw, dat bestaat uit ruw gemetselde stenen en muren van circa 90 cm dikte, is mogelijk te dateren op het einde van de middeleeuwen (14e-15e eeuw). De vier hoektorens die de uiteinden van de buitenste omwalling flankeren, dateren duidelijk van latere datum.

De buitenste omwalling werd ten zuid-oosten geflankeerd door een grote rechthoekige wachttoren, die waarschijnlijk een militaire functie had en dateert uit de Renaissance, maar die nu jammer genoeg verdwenen is. Men heeft dit enkel kunnen vaststellen aan de hand van oude gravures uit de 19e eeuw waarop die toren nog zichtbaar was. Nu resten nog enkel de grondvesten ervan die zo goed als volledig overwoekerd zijn door de natuur.

Montesquieu-Avantès Montesquieu-Avantès

Het gebouw in het centrum van de binnenste omwalling, waarvan de resten nog goed zichtbaar zijn, had waarschijnlijk een andere functie. Uit het "landboek" van Montesquieu uit 1642 is af te leiden dat dit gebouw heeft dienst gedaan als "pavillon" van de kasteelheer en het een grote toren was, gebouwd in de 16e eeuw die dienst deed als woonresidentie. Waarschijnlijk deed die toren ook dienst als toevluchtsoord voor de lokale bevolking in geval van onlusten. In het voormelde "landboek" is er zelfs sprake van woonhuizen die tegen de omwalling van de site waren aangebouwd maar waarvan nu niets meer overblijft. Hieruit kan worden afgeleid dat we hier duidelijk te maken hebben met een castrale woongemeenschap.

Uit de historische context van de site blijkt dat het geheel bewoond werd tot de 17e eeuw, niet alleen door de plaatselijke heren (de familie Lort) maar later ook door de bewoners van het lagergelegen dorp en omliggende gehuchten.

In het midden van de 16e eeuw bevindt Montesquieu zich te midden van de strijd tussen de protestanten van Le Mas d'Azil en de katholieke bisschop van Saint-Lizier.

Montesquieu-AvantèsVanaf 1569 is er een garnizoen van militairen gelegerd en vanaf 1577 beklagen de bewoners zich over de rooftochten van de hugenoten en dat gedurende meer dan zeven jaar. Het kasteel valt echter nooit in handen van de protestanten.

Omstreeks de helft van de 17e eeuw komt het belang van het kasteel te vervallen en treed het verval in. In de daaropvolgende jaren werden de ruïnes vooral gebruikt als opslagplaats van landbouwopbrengsten en schuilplaats voor vee.

Enkele jaren geleden werden er op de site archeologische prospecties gedaan door Denis Mirouse van het team van Flo Guillot, die onder meer ook de site van Durban sur Arize heeft onderzocht.

De site ligt op privé terrein maar is zonder probleem bereikbaar via een weide waarop vee staat te grazen. Je moet dan wel enkele elektrische schrikdraden trotseren...

Tekst en foto's: Michel Gybels
(Met dank aan Denis Mirouse voor de ter beschikking stelling van zijn onderzoeksrapport over de site.)

Vorige | Overzicht | Volgende