Cazavet (Ariège)

Vorige | Overzicht | Volgende

Cazavet De ruïne van de feodale burcht van Cazavet in de Couserans ligt op de top van een heuvel boven het gelijknamige dorp, dat bereikbaar is vanuit Saint-Lizier via de D33a.

Wanneer je Cazavet binnenrijdt, passeer je eerst een brug. Net over die brug, een dertigtal meter voor de kerk, ga je linksaf via een smalle weg die vervolgens naar rechts draait. De goed berijdbare weg slingert omhoog tegen de heuvelflank en eindigt dan bij een woonhuis en twee grote schuren. Tussen die twee schuren ligt een grasveld waar je maximum twee auto’s kunt parkeren. Voor de rechtse schuur zie je het begin van een aarden bosweg van een drietal meter breed die je te voet naar boven volgt en die uitkomt onderaan de site met de burcht. Probeer dit zeker niet met een gewone wagen, de weg is alleen berijdbaar met een tractor of een terreinwagen.

De wandeling vanaf de parkeerplaats duurt een twintigtal minuten, en verloopt vlot en zonder gevaar. Uiteindelijk kom je bij een bospad dat rond de ganse site heen loopt en van waar je een mooi beeld krijgt van het geheel.

Cazavet Cazavet

Historische situering

Uit de bouwstijl van de burcht is af te leiden dat ze dateert uit de 11de-12de eeuw, waarbij het gebruik van pierre sèche (‘droge steen’) één van de kenmerken is. Dat is een bouwtechniek waarbij natuursteen wordt gestapeld zonder mortel. De site ligt in de Centrale Pyreneeën (in het westen van de Ariège) in de Couserans. In de benedenvallei van de Salat liggen meerdere middeleeuwse fortificaties en Cazavet ligt naast de belangrijkste route die de Couserans verbindt met de Comminges (Saint-Girons, Saint-Lizier, Caumont, Prat-Bonrepaux).

De militaire fortificatie van Cazavet beantwoordt duidelijk aan de politieke expansiepolitiek van het grafelijk huis van Comminges, waarvan het gebied ongeveer samenvalt met het gelijknamig bisdom dat bestaan heeft van de 8ste tot de 15de eeuw. Het dorp Cazavet ligt aan de voet van het massief van het woud van Estélas met een col die naar de valleien van de Lez en de Bellongue leidt. De belangrijke verbindingsweg leidt in oostelijke richting naar Saint-Girons en de bovenvalleien van de Salat en in westelijke richting naar de bovenvalleien van de Garonne.

Cazavet Cazavet

De middeleeuwse burcht ligt op de top van een heuvel, die ‘Le Bouch’ wordt genoemd, boven het dorp op een hoogte van 586 meter en domineert de omliggende gehuchten die tijdens de middeleeuwen deel uitmaakten van de coseigneurie Cazavet. De site is in de geschiedenis zeer schaars gedocumenteerd, zo weten we bijvoorbeeld niet aan wie de heerlijkheid in de middeleeuwen toebehoorde..

Bezoek

De site beslaat een oppervlakte van 3800 m² en heeft een omtrek van 300 m. Als je het pad dat rond de burcht loopt volgt naar links, dan zie je links onderaan de resten van een bescheiden castrum met hier en daar grondvesten van kleine woningen die aanleunen tegen de onderste verdedigingsmuur, waarvan nog resten te zien zijn. Het is bovendien duidelijk dat er zich ook nog resten moeten bevinden onder de aardlagen die nog niet werden opgegraven.

Cazavet Cazavet

Uit het archeologisch onderzoek is gebleken dat het castrum mogelijk doelbewust werd vernield, waarschijnlijk bij een of andere belegering. Enkele fundamenten van woningen werden ondertussen blootgelegd en gerestaureerd. Wanneer je het pad verder volgt, kom je bij de gerestaureerde resten van de massieve buitenomwalling, die het laagste terras met het castrum domineerde. Wat hoger zie je de zeer goed bewaarde omwalling van het caput castri of de eigenlijke ‘aristocratische zone’ met op het hoogste plateau een kleine donjon die met veel kennis van zaken mooi gerestaureerd werd door de archeologische equipe van Pascal Audabram, waarbij je duidelijk de professionele signatuur ziet van projectleidster Florence Guillot. Net als op de site van Montréal-de-Sos bij Vicdessos werd ook hier gewerkt met heel veel respect voor de historische realiteit en werden de resten geconsolideerd om verder verval te voorkomen, zonder alles te ‘over-restaureren’ en zo te verknoeien voor de toekomst.

De ‘aristocratische zone’ bereik je via een poort in de bovenste omwalling. In de poortopening zie je nog duidelijk de gleuven waarin destijds een valhekken was geplaatst. Het caput castri kon zo goed als hermetisch worden afgesloten. Hier heb je ook een mooi uitzicht op de massieve walmuur die zeer goed bewaard is gebleven en die 50 cm dik is en 4 à 5 meter hoog. Links boven binnen de omwalling zie je de resten van een vierkante waterciterne, volop in restauratie, van 2,50 x 2,50 m en 1,50 m diepte, en nog enkele resten van andere gebouwen die tegen de walmuur zijn gebouwd.

Cazavet Cazavet

De  donjon, op het hoogste punt van de site, telt nog drie muren van 1 m dik en tussen 0,50 en 4 m  hoog. In die muren zie je een aantal schietgaten. De buitenkant van de toren meet 7,10 x 4,60 m, de binnenkant 5,10 x 2,60 m. De oppervlakte bedraagt hier slechts 15 m². Het gebouw doet denken aan de kleine donjon van Montréal-de-Sos en stamt overduidelijk uit dezelfde periode.

Een eerste bescheiden archeologische prospectie vond plaats in 1990, maar het echte onderzoek kwam pas in 2007 op gang. In 2010, 2013 en 2014 werd de site verder onderzocht en zo goed mogelijk geconsolideerd en gerestaureerd met een heel mooi resultaat. Het is een schoolvoorbeeld van een deskundige en goed gestructureerde archeologische aanpak.

Cazavet Cazavet

De archeologische site van Cazavet is gemakkelijk en zonder gevaar te bereiken, maar een bezoek bij regenweer is af te raden omdat je dan een grote kans loopt onder de modder te zitten. Reken voor een bezoek ongeveer anderhalf uur, de wandeling heen en terug inbegrepen. In Cazavet zijn geen drank- of eetgelegenheden. Daarvoor moet je naar Saint-Lizier of naar Saint-Girons.

Tekst en fotos: Michel Gybels
Bron: Pascal Audabram, Pascal Robert-Cols, ‘Le château médiéval de Cazavet: premiers résultats de recherche’ in Florence Guillot (dir.), Fortifications médiévales dans les Pyrénées, Editions In extenso, 2013.

Vorige | Overzicht | Volgende