ACHTERGROND
Reeds vele jaren jaren heb ik een afkeer van diesel; ik walg van de stank van de brandstof op zich en zo mogelijk nog meer van de walmen die uit de uitlaat komen. Ik heb dat altijd beschouwd als een natuurlijke afweerreactie van het organisme, een waarschuwing om het contact met deze vorm van vervuiling zoveel als mogelijk te vermijden. Sinds de opkomst van het Internet ben ik begonnen betrouwbare informatie te verzamelen vanuit de gehele wereld; aangevuld met knipsels uit de lokale pers. Het samenleggen van die puzzelstukjes, en wat gezond verstand, leiden tot de conclusie dat het roet uit dieselmotoren de belangrijkste bedreiging is voor de volksgezondsgezondheid waarmee ons milieu vandaag belast is (waaraan we dus moeilijk tot onmogelijk kunnen ontsnappen). Zo ernstig dat ze alle andere omgevingsfactoren eigenlijk in het niet doet vervallen.
In 1999 schreef ik al een eerste lezersbrief over dit onderwerp, en die kreeg veel weerklank. Sindsdien is de verzameling bezwarend feitenmateriaal alleen maar groter geworden, pessimistische voorspellingen van enkele jaren geleden zijn door de realiteit achterhaald (België wereldkampioen longkanker, 75% van de min-1 jarigen in Antwerpen komen aan de aerosol wegens ademhalingsproblemen, een vervijfvoudiging van het aantal astmapatiënten, een nieuwe long"ziekte" waaraan al 680000 landgenoten blijken te lijden ...). Lezersbrieven met deze aanvullende informatie werden echter nog amper gepubliceerd; er was (is) sprake van een bewuste doofpotpolitiek - om tal van verschillende redenen. Gelukkig zijn er ook uitzonderingen.
Om toch een voldoende groot aantal mensen te bereiken heb ik besloten de informatie op het internet beschikbaar te stellen. Ik moedig elke lezer aan te reageren, en mee te werken om het beeld nog vollediger te krijgen, en up-to-date te houden.
Teneinde niet zomaar vrijblijvend (just in case) wat geschrijf achter een URL te zetten, maar ook meteen te proberen dingen ten goede te laten veranderen, heb ik de onderstaande tekst in het weekend van 4 en 5 maart 2005 opgestuurd naar een aanzienlijk aantal personen en organisaties die enige, tot veel, verantwoordelijkheid hebben voor de lamentabele toestand van de lucht die we in Vlaanderen (wat er nog een heel stuk slechter aan toe aan dan België als geheel) moeten inademen.
Het lijstje.
Federale ministers : D. Reynders van financiën, R. Demotte van volksgezondheid, M. Verwilghen van wetenschapsbeleid, R. Landuyt van mobiliteit, B. Tobback van milieu, F. Van Den Bossche van werk, J. Van De Lanotte van overheidsbedrijven.
Gewestelijke ministers : Yves Leterme als eerste minister, K. Peeters van milieu, K. Van Brempt van mobiliteit, I. Vervotte van volksgezondheid.
Politieke partijen : CD&V, Groen!, SP-A, Spirit, VLD.
Publicaties : Automagazine, De Morgen, De Standaard, Het Laatste Nieuws, Het Volk/Het Nieuwsblad, Humo.
Organisaties : Belgische Federatie tegen Kanker, Vlaamse Liga tegen Kanker.
Automobielbedrijven : Honda (zeggen de beste diesel te hebben, maar is niet eens verkrijgbaar met roetfilter!) en Peugeot (hebben al jaren een bijzonder efficiënt roetfilter maar geven daar zeer weinig ruchtbaarheid aan!).
Zoals in de tekst aangegeven is de bedoeling van dit rondschrijven om eindelijk een aanvang te maken met het informeren van de bevolking. In de afgelopen twee jaar heb ik echter ondervonden dat de bereidheid hiertoe verdacht laag is. Het is mijn bedoeling om via deze weg alle geïntereseerden op de hoogte te houden van de reacties en verdere evoluties.
Voor opmerkingen over de inhoud of de aanpak :
marc.courteaux@scarlet.be of marc.courteaux@versateladsl.be
BUNDEL VAN BEZWARENDE ELEMENTEN TEGEN DE "DIESELTOESTAND IN ONS LAND(JE)"
De feiten op een rijtje :
- de roetpartikels bevatten, naast vele tientallen andere allergenen, ook de sterkst bekende carcinogenen : Poly-Aromatische Koolwaterstoffen (PAK) en de genitreerde versie ervan (NPAK) (info wereldgezondheidsorganisatie, VITO, e.d.).
- dieselbrandstof kost meer om te aan maken dan benzine maar is aan de pomp zo'n 20% goekoper door de veel lagere accijnzen. Dit om het wegvervoer (een ramp op zich) aan te moedigen; dat is nochtans niet langer nodig want er is al een regeling waarbij professionele vervoerders alle accijnzen boven 0.302 Euro/liter terugbetaald krijgen.
- gevolg is wel dat nu zowat 70% van de personenwagens "oliestokers" zijn, meestal ook extra lawaaierig.
- de afgelopen 20 jaar is het aantal astmapatiënten verzevenvoudigd.
- onderzoek in de Verenigde Staten geeft aan dat een concentratie van fijne roetpartikels van 10 microgram per kubieke meter lucht (wat ze daar enkel in New York aantreffen) de kans op longkanker verdubbelt. Wij hebben regio's waar 180 microgram per kubieke meter niet eens uitzonderlijk is. Onze media nemen delen van de conclusies uit dat onderzoek dan weer iets te letterlijk over, namelijk dat "het roet afkomstig is van bussen en vrachtwagens"; in de VS inderdaad de enige voertuigen waarin je een diesel vindt, bij ons ligt dat totaal anders.
- de zichtbaar rokende diesels (grof roet) hebben er voor gezorgd dat we sinds 2002 het wereldrecord longkanker hebben, dit jaar steken we er echt met kop en schouders bovenuit : 30% meer dan de tweede in deze droeve rangschikking. Opmerkelijk : je moet in die ranglijst wel tot de zevende (!) plaats afzakken om een land te vinden met een KLEINER percentage rokers dan in België; nogmaals voor de duidelijkheid : de landen op plaatsen 2 tot en met 6 hebben MEER rokers dan wij.
- roken is zeker ook een heel belangrijke oorzaak van longkanker, maar : over de '80-er jaren waren er 3x meer gevallen van mensen met longkanker DIE NOOIT HADDEN GEROOKT dan in de jaren '60 en '70. Over de jaren '90 zijn er geen cijfers gepubliceerd, maar we weten ondertussen wel waar we staan. Recent werd nog bekend dat, vergeleken met 1982, het aantal rokers "in vrije val is"; nog maar eens een bewijs dat er een andere belangrijke oorzaak voor de steile opgang van longkanker in ons landje is.
- het roet van de moderne diesels is zo fijn dat het amper zichtbaar is; een minuut na inademen zijn de partikels al in het bloed aantoonbaar. Het gevolg laat zich raden : een toename van ALLE soorten kanker. Dat is waarschijnlijk nu al merkbaar (zie toename van kankers bij kinderen; hoe dichter bij de grond, hoe hoger de roetconcentratie).
- de technologie om dit probleem op te lossen bestaat echer al jaren (sinds 1999) : de partikelfilter met naverbranding werd voor het eerst op de Peugeot 607 gemonteerd. Die is echter niet verplicht en de normen die vanaf januari 2005 van kracht werden stellen de partikelfilter niet verplicht en zijn 25x minder streng dan wat die eerste filter presteerde (alweer om het wegvervoer te ontzien) !
- de normen hebben het over uitstoot in milligram per kilometer; dat is een slechte maat. Veel belangrijker zijn de afmetingen van de roetdeeltjes, en hun aantal : hoe kleiner ze zijn, en hoe meer er zijn, hoe gevaarlijker !
- ondertussen blijven overheid en diverse organisaties die claimen op te komen tegen kanker oorverdovend stil over deze problematiek : schrik van een proces wegens schuldige nalatigheid ? schrik de tak af te zagen waarop ze zitten ?
- uit recent onderzoek is gebleken dat de fijne roetpartikels niet enkel in de bloedbaan doordringen maar zich zelfs niet laten tegenhouden door de bloed/hersenbarrière en hun giftige lading dus tot in de hersenen voeren.
- een onlangs gepubliceerde europese studie zegt zonder omwegen dat de dieselvervuiling in ons drukbereden en dichtbevolkte landje (en in Nederland) de gemiddelde levensverwachting OP DIT MOMENT met gemiddeld 14 maanden naar beneden haalt, het gemiddelde voor Vlaanderen ligt meer in de buurt van de 24 maanden. 
Er wordt nagedacht over maatregelen (verplichting van roetfilters op ALLE dieselmotoren, normen voor verwarmingsketels op huisbrandolie) om dat verlies tegen 2020 met 5 maanden in te korten. Het weinig ambitieuse van deze doelstelling kan maar op een manier worden verklaard : de basis voor een groot aantal abnormaal vroege overlijdens is nu al gelegd.
De donkerbruine vlekken dekken gebieden af waar het verlies aan levensverwachting zich ergens tussen de 20 en 75 (!) maanden situeert. Bron : CAFE (Clean Air For Europe eindrapport october 2004)
zie : http://europa.eu.int/comm/environment/air/cafe/index.htm
Dat alles brengt als vanzelf tot de bedenking : wordt de zaak doodgezwegen omdat er een goede manier in gezien wordt om de vergrijzing van de bevolking aan te pakken ? Of is het schrik om toe te geven een dikke fout te hebben gemaakt, of om meer dan de helft van de bevolking ("ik kijk naar mijn portemonnee, en wat er vanachter uit komt kan mij niet schelen") tegen de haren in te moeten strijken ? Schrik dus om de simpele waarheid te zeggen als die niet aangenaam klinkt (zie ook wedervaren Frank Van Den Broecke met zijn uitspraken i.v.m. de sociale zekerheid : "hij heeft helemaal gelijk, maar in het vervolg moet hij wel zwijgen !") .
Of is het "gewoon" onwetendheid ? Het is mijn bedoeling met dit overzicht alvast die laatste uitvlucht weg te nemen.
Ir. Marc Courteaux
Perenboomstraat 22
Erembodegem
053/700152
DE REACTIES EN EVOLUTIES
Op 14 maart (dag van eerste publicatie van deze pagina) waren de volgende reacties gekomen :
- uitnodiging van Groen! om de problematiek te komen toelichten op een studiedag over luchtvervuiling en de gevolgen daarvan voor de gezondheid van senioren.
- ontvangstbevestiging van kabinet Reynders (incl. ticketnummer).
- ontvangstbevestiging Peugeot.
- ontvangstbevestiging kabinet Leterme.
- ontvangstbevestiging VLD.
Verdere reacties/resultaten sindsdien :
15 maart 2005 : Peugeot-Citroën bevestigen inspanningen te doen om de uitstoot van vervuilende roetdeeltjes sterk te verminderen en verwijzen naar een site http://www.psa.fr voor verdere informatie over de gebruikte technologie. Ik heb die informatie niet meteen kunnen vinden, dat komt nog. Dus hier bevestiging van de terughoudendheid om zonder omwegen en op brede schaal met de informatie over de gevolgen van dieselroet naar buiten te komen. In een e-mail vraag ik Peugeot hoe het komt dat zij, als pioniers van de effectieve oplossing van het roetprobleem, niet veel duidelijker naar buiten komen met dit concurrentiële voordeel.
15 maart 2005 : persoonlijke reactie van vlaams minister van mobiliteit Kathleen Van Brempt waarin vooral aandacht gaat naar de inspanningen van De Lijn (plaatsen van roetfilters) en de mogelijkheden van biobrandstoffen. Het is de moeite waard na te gaan in hoeverre biobrandstoffen op zich een noemenswaardige reductie van de roetuitstoot opleveren, en dus een oplossing zouden bieden voor voertuigen die niet met een roetfilter zijn uitgerust. De minister zegt open te staan voor verder suggesties en commentaren; ik zal haar vragen wat ze denkt te doen op het vlak van bewustmaking.
16 maart 2005 : op de site van psa de links volgen : technologie, betere integratie van voertuigen in het milieu en in die tekst de link naar DPFS (Diesel Particulate Filter System). Dat is een zware Flash presentatie die onder Firefox en Internet Explorer opent en direct weer sluit (althans op onze PCs); wel aan de praat gekregen via de browserfunctie van de filesharingapplicatie "Ares". Zeer goed gemaakte en duidelijke informatie. De bijbehorende tekst stelt dat de filter de roetuitstoot met 60% vermindert; dat kan bijna niet anders dan een grove fout zijn, in oudere documentatie heb ik waarden gelezen van boven de 99% - de filters zonder naverbranding die op oudere bussen worden gemonteerd halen trouwens 80%.
17 maart 2005 : uitgebreide reactie met suggesties als antwoord op de reactie van minister Kathleen van Brempt. Meer hierover later.
22 maart 2005 : brief ontvangen van minister Reynders. Haalt een heleboel toepassingen aan van dieselolie die geen prijs (accijns-)verhoging verdragen; gaat wel zo goed als volledig voorbij aan de nood om zoveel mogelijk van die toepassing zo min mogelijk vervuiling te laten produceren. Ik zal een omstandig antwoord formuleren. Ook hierover later (in het komede weekend) meer.
23 maart 2005 : het huidige nummer van de Autogids gekocht. De essentie van mijn brief is gepubliceerd en de hoofdredacteur heeft er ook zijn editoriaal aan gewijd. Moedig om met dit slechte nieuws te komen voor een publiek dat ondertussen in meerderheid denkt dat een auto zonder dieselmotor een aberratie is op onze belgische markt ! Wellicht reacties van andere lezers te verwachten.
23 maart 2005 : een impliciete uitnodiging van sp-a om mee te werken in studiegroepen, met name rond milieu. Opvallend dat het belastingsvoordeel op auto's met geringe CO2 uitstoot als een verwezenlijking voor het milieu wordt opgevoerd; er zit een klein elementje van waarheid in maar is voor wat volksgezondheid betreft een absolute slag in het water. Veel werk aan de winkel !
24 maart 2005 : in De Morgen staat dat er in ons land 680000 (zeshonderd tachtig duizend !) mensen lijden aan een longziekte veroorzaakt door luchtvervuiling ("fijn stof", zonder diesel bij naam te noemen). Wel heel jammer dat het ziektebeeld omschreven wordt als een "abnormale allergische reactie op het fijn stof en giftige stoffen in de lucht"; afwezigheid van enige reactie op dit soort vervuiling zou pas abnormaal zijn, namelijk een open deur naar kanker ! (gebeten om te weten ?!).
26 maart : in een publiciteit van Peugeot voor de "607 V6 HDi 204 pk met roetfilter" staat nu, verspreid tussen de tekst : "En met de laatste generatie roetfilter elimineert hij praktsich alle roet- en rookuitstoot. ... En repsect heeft voor het milieu en de anderen. Op een dag zullen ze u er dankbaar voor zijn." 5 jaar na een eenmalige publiciteit met als tekst "De Peugoet ... diesel met roetfilter, en de natuur herademt !" is de schroom dus kennelijk stilaan aan het wegvallen. De toekomstige dankbaarheid is natuurlijk bedoeld voor de spectaculair verbeterde kwaliteit van de lucht; en misschien ook voor de hogere inruilwaarde van een dieselwagen "met" - als het besef eenmaal goed is doorgedrongen bij de bevolking zal men - terecht en letterlijk - zijn neus ophalen voor een dieselwagen "zonder" !
29 maart 2005 : reactie van kabinet van Bruno Tobback. Ik heb de bewuste e-mail vanuit het kabinet Tobback niet voldoende nauwgezet gelezen en mijn samenvatting is dan ook niet helemaal correct (mijn dank aan de medewerker voor de opmerkingen hieromtrent). Hierna volgt een gecorrigeerde samenvatting (de oude samenvatting heb ik - cursief - laten staan, met de fouten onderlijnd).
Mijn zorgen worden gedeeld, maar er wordt op wat positieve evoluties gewezen : (verstrenging van) normen voor roetuitstoot (tot voor 2005 waren er namelijk helemaal geen normen), omzetting van een europese norm voor de uitstoot van "mobiele machines die niet voor de weg bestemd zijn". Ik vraag me af wat ik me daarbij moet voorstellen (trilplaten met een diesel en compressoren op wielen ?); en vrees dat de formulering zodanig is dat grote aantallen stationaire diesels aan normen zullen ontsnappen (bijvoorbeeld door een een stel, onbruikbare, wielen aan/onder te zetten). Verder wordt het verband onderstreept tussen de uitstoot van roetpartikels en die van CO (koolmonoxide). Bij een onvolledige verbranding van vaste, vloeibare of gasvormige brandstoffen komt inderdaad CO vrij, en eventueel roet. Bij onvoldoende aanvoer van zuurstof krijg je inderdaad CO uit een kolenkachel of een waterverwarmer op gas, maar geen roet. De onvolledige verbranding in een diesel is niet het gevolg van een gebrek aan zuurstof (daarvan is er in principe altijd te veel, wat er dan weer de ongewenste NOx-en productie veroorzaakt) maar van het feit dat de brandstof niet gasvormig is bij de verbranding; de onvolledige verbranding van zeer kleine druppeltjes levert de nog veel kleinere roetpartikels op. CO in een uitlaat, waar ook nog zuurstof aanwezig is, wordt eenvoudig tot CO2 omgezet door een katalysator; aan de roetpartikels doet die echter niets. De suggestie dat de afwezigheid van CO en de afwezigheid van roetpartikels hand in hand gaan, is dus fout voor een diesel. Vooruitlopend op Europa (zie CAFE) zijn er belgische normen voor de roetuitstoot van CV ketels en branders, er is een wetsvoorstel om die normen in de toekomst te verstrengen.
[Oude versie : Mijn zorgen worden gedeeld, maar er wordt op wat positieve evoluties gewezen : (verstrenging van) normen voor roetuitstoot (tot voor 2005 waren er namelijk helemaal geen normen), initiatief om - vooruitlopend op Europa, zie CAFE - normen op te leggen aan "mobiele machines die niet voor de weg bestemd zijn". Ik vraag me af wat ik me daarbij moet voorstellen (trilplaten met een diesel en compressoren op wielen ?); het lijkt er sterk op dat de formulering zodanig is dat grote aantallen stationaire diesels aan normen zullen ontsnappen. Verder wordt er een niet bestaand verband gesuggereerd tussen de uitstoot van roetpartikels en die van CO2; dat leidt tot fiscale maatregelen die gewoon slecht zijn voor het milieu want ze vormen een aansporing tot het rijden met een klein dieseltje, wat dan weer lustig fijn stof in onze lucht pompt - want daar hebben de normen het immers niet over.]
04 april 2005 : De Morgen publiceert, vreemd genoeg in de financiële sectie, een artikel over de nefaste invloed van diesels zonder partikelfilter. Het artikel neemt elementen van mijn samenvatting over, in bijna dezelfde bewoordingen en in dezelfde volgorde. De titel schiet alweer schromelijk tekort ("Auto-industrie in de beklaagdenbank") door niet meteen de aandacht te trekken op het basisprobleem : dieselroet. Zeer interessant in het artikel is dat in Duitsland al rechtszaken tegen de overheid worden aangespannen om maatregelen af te dwingen. Teleurstellend is dan weer de melding dat de Belg niet wakker ligt van de problematiek. Zou "de Belg" dan zoveel dommer zijn dan de Duitser om zijn gezondheid bewust te grabbel te gooien ? Natuurlijk niet, de oorzaak hiervoor is dat het probleem nog veel te vaak wordt doodgezwegen. Ook is de bron van de melding niet onverdacht : d'Ieteren, als invoerder en spreekbuis van Volkswagen, heeft er alle belang bij te verhullen dat Volkswagen, door het niet in huis hebben van electronisch gestuurde common rail injectie (Fiat patent, handig voor injectie in uitlaat voor afbranden van roet uit filter), nogal wat moeite heeft om een propere diesel te bouwen. Dat is, door de duitse TV, 5 jaar geleden al aangeklaagd (in een vergelijking met de Peugeot 607), maar nu begint het wel echt pijnlijk te worden.
07 april 2005 : de regering schijnt van plan te zijn de accijns op diesel te verlagen om de stijgende prijs van de ruwe aardolie enigszins te compenseren. De grootste vervuiler wordt dus nogmaals beloond ! Tijdens zijn eerste ambtstermijn kwam J.-L. Dehaene ons al eens een accijnsverhoging op sigaretten, alcohol en benzine verkopen met het argument dat het "toch allemaal slecht was voor de gezondheid"; ook toen was er geen sprake van diesel - de grootste boosdoener van allemaal. En is het niet zo dat alle dieselaccijns boven 0.302 Euro door professionele vervoerders wordt gerecupereerd ? Of is het de bedoeling nog meer mensen aan te porren onze lucht nog erger te gaan vervuilen ? Van visie gesproken !
08 april 2005 : Prof. J. Vuchelen ziet geen enkel economisch of ecologisch argument voor het verlagen van accijns op diesel; daarbij gaat hij dan nog voorbij aan het kankerverwekkende karakter van dieselroet. Dat de verlaging van accijns enkel voor diesel bedoeld is, is blijkbaar ook geen vergissing, het wordt bevestigd. Ik denk niet dat we J.-L. Dehaene zover zullen krijgen te komen verkondigen dat dit verantwoord is omdat diesel zo goed is voor de gezondheid (die kwakkel is een aantal jaren geleden trouwens bewust de wereld ingestuurd, en wordt in vele geesten onderhouden door de verenging van milieuvervuiling tot CO2 uitstoot).
12 april 2005 : via Google Duistland uitgekomen op een zweedse studie, door Prof. J. Ollson van de universiteit van Chalmer, naar het "zogenaamd" milieuvriendelijke karakter van biodiesel. In tegenstelling tot wat het voorvoegsel "bio" (want afkomstig van raapzaad) doet vermoeden is het gehalte kankerverwekkende stoffen in de uitlaatgassen 10 (tien) maal hoger dan bij gewone (minerale) diesel. Ook het gehalte aan ozonverwekkende stoffen is beduidend hoger. De hele hype rond biodiesel is dus om twee redenen onterecht : op grote schaal doorgetrokken wordt de keuze tussen aanplant van voedings- of "brandstof"gewasssen een ethisch probleem (gaan we mensen laten verhongeren om toch maar te kunnen doorgaan met rijden ? Mad Max scenario, maar niet ondenkbaar); voor het bevorderen van een schoner leefmilieu hoeven we zeker ook niet te doen !
12 april 2005 : bij de duitse milieugroepering DUH (Deutsche UmweltHilfe) kan nog een goed betoog worden gelezen over de huidige stand van zaken : de beste diesels stoten vandaag 8 tot 10 maal meer NOx en 1000 maal meer roet uit dan benzinemotoren. Het lobbywerk van VW tegen het opleggen van strenge normen aan diesels wordt er ook als dom en kortzichtig omschreven. De dag is immers zeer nabij dat het bewustzijn rond het kankerverwekkende dieselroet zo'n niveua bereikt dat het een objectief concurrentienadeel wordt als je geen propere diesel te bieden hebt.
12 april 2005 : een brief van Freya Van den Bossche ontvangen met felicitaties voor mijn initiatief tot informeren over de dieselroetproblematiek. Belofte om bij federaal collega Tobback aan te dringen op volharding, en om naar buiten te treden met de vorderingen op dit vlak.
15 april 2005 : verder niets meer vernomen over de studiedag van Groen! over de gevolgen van luchtvervuiling, met name voor senioren. Groen trekt wel aan de bel bij minister van (met alles begaan behalve) milieu K. Peeters : gezien het aantal dagen met overschrijding van de norm voor fijne partikels in een aantal steden bijna bereikt is, of zeer binnenkort zal worden - en gezien de belasting voor de inwoners dus een limiet zal bereiken - dringen zich maatregelen op. Deze staan naar verluidt in de VLAREM; benieuwd wat de actie van dhr. Peeters zal zijn. Voor inspiratie kijk naar Duitsland : verbod voor filterloze diesels in bepaalde stadsdelen. De door Rudi Daems voorgestelde maatregelen zijn veel te mak : aanmoedigen van roetfilter op diesels, dat moet een absolute verplichting worden - naar het voorbeeld van de katalysator op benzinewagens. Zeer positief is dat het eenzijdige focussen op roken expliciet doorbroken wordt.
15 april 2005 : de WHO herinnert eraan dat voortijdige overlijdens, enkel door blootstelling aan fijn stof, voornamelijk afkomstig van diesels, de EU jaarlijkt 161 miljard Euro kost. Dat maatregelen hoogdringend zijn. Zie website BBC voor meer details, lees ook de informatie onder "SEE ALSO:".
29 april : de Vlaamse Liga tegen Kanker heeft de paardenbril duidelijk wel nog op : de verklaring voor de toename van longkanker wordt enkel in het rookgedrag gezocht. Nochtans, de statistische gegevens spreken voor zich; dus nogmaals (de kaars én de bril) : over de '80-er jaren waren er 3x meer gevallen van mensen met longkanker DIE NOOIT HADDEN GEROOKT dan in de jaren '60 en '70. Over de jaren '90 zijn er geen cijfers gepubliceerd, maar we weten ondertussen wel dat België het wereldrecord kanker heeft, en dat je naar plaats 7 in die rangsschikking moet gaan om een land te vinden waar MINDER GEROOKT wordt dan bij ons. Recent werd nog bekend dat, vergeleken met 1982, het aantal rokers "in vrije val is"; nog maar eens een bewijs dat er een andere belangrijke oorzaak voor de steile opgang van longkanker in ons landje is.
30 april : over paardenbrillen en koppen in het zand gesproken : het is nu acht weken geleden dat ik mijn aanklacht naar een vrij groot aantal (mede)verantwoordelijken en spelers op dit domein heb gestuurd. Naast de gekregen reacties, en hun inhoud, is ook de totale afwezigheid van enige reactie een boodschap. Tot vandaag is het dus oorverdovend stil gebleven van de kant van : R. Demotte, M. Verwilghen, R. Landuyt, J. Van De Lanotte (federale ministers); K. Peeters, I. Vervotte (vlaamse ministers); Spirit (politieke partij); De Morgen, De Standaard, Het Laatste Nieuws, Het Volk/Nieuwsblad (publicaties die ervoor kozen mijn lezersbrief niet te publiceren); Belgische Federatie tegen Kanker, Vlaamse Liga tegen Kanker; Honda.
Mijn indruk : diegenen die de meest directe verantwoordelijkheid dragen laten het minste van zich horen ! In deze fase van ontluikend bewustzijn is het correct informeren van de bevolking wellicht de belangrijkste taak, en dat vergt een stukje moed, dikke proficiat dus aan de hoofdredacteur van de Autogids !!
12 februari 2006 : hoog tijd om wat bij te werken, het is immers 9 maanden geleden !
- In die periode hebben we als gevolg van orkaan Katrina de prijs van ruwe aardolie tot ongeveer 70 $ per vat zien klimmen. Hoe reageren we daarop : door de grootste vervuilers nog wat meer fiscaal te bevoordelen (accijns op diesel wordt nog wat verminderd zodra de verkoopprijs boven de 1,1 Euro per liter komt) !
- Het debat over, en de aandacht voor, alternatieve energiebronnen en biobrandstoffen komt weer tot leven. Het voorvoegsel "bio" wordt al meteen verward met "milieuvriendelijk". Een gemeente in Nederland wil het gebruik van minder milieubelastende auto's aanmoedigen door ze minder parkeergeld te laten betalen; kennelijk vallen terreinwagens op biodiesel daar onder terwijl "bio"diesel zorgt voor evenveel tot zelfs 10x meer roetuitstoot; het moeten niet altijd de Belgen zijn waarmee gelachen wordt !
- Eind januari/begin februari kreunde Vlaanderen onder het fijne roet in de lucht. Typisch dat de oorzaak weer elders gezocht werd : eerst "kwam het uit het oosten aangewaaid" en vervolgens was het "de schuld van de atmosferische omstandigheden". De simpele realiteit was dat we met ons dichtste wegennet, met daarop het hoogste percentage diesels, bij windstil weer gewoon in onze eigen vuiligheid naar adem zitten te happen. In de eerste week van februari zitten we al aan een totaal van 33 dagen overschrijding van de norm voor fijn roet in 2006, en er mogen er niet meer dan 35 zijn over een volledig jaar ! De brusselse regering kiest er resoluut voor de kop in het zand te steken : de rotslechte resultaten konden niet worden voorkomen door de meetpunten zo ver mogelijk van de drukke verkeersassen op te stellen (verkeersvrije straten, parken, het domein van het KMI te Ukkel, ..., dus "moeten de normen maar worden versoepeld" want "er is toch niets aan te doen"; nooit gehoord van roetfilters !
- Je vraagt je af waarom "de Politiek" zo rond de pot blijft draaien. Uit een europese enquête blijkt dat 76% van de Belgen de milieuvervuiling als belangrijkste bedreiging voor hun gezondheid zien; er is dus een breed maatschappelijk draagvlak voor de maatregelen die zich opdringen - zie verder.
29 februari 2008 : nu alweer een dikke twee jaar geleden dat ik nog updates geplaatst heb, deels te verklaren door het feit dat er eigenlijk amper opbeurend nieuws te rapen valt; een kort overzicht.
- zoals verwacht werd de beeldvorming rond luchtvervuiling vertekend/verengd tot CO2 en opwarming van de aarde; een onmiskenbaar negatieve evolutie met nefaste gevolgen op de middellange termijn, over de veel directere dreiging van het kankerverwekkende roet echter zo goed als geen woord.
- fait-divers : een kleine vrachtwagen geladen met onbehandelde hammen (dus recht vanuit het slachthuis van Anderlecht) kantelt op de grote ring rond Brussel; daarbij valt de achterdeur open. Het duurt 2 uur om de hammen in een andere vrachtwagen over te laden; een veearts van een of ander ministerie verklaart het vlees ongeschikt voor menselijke consumptie omdat het "te lang is blootgesteld aan de ernstige luchtvervuiling". Wat dan de te zeggen over de mensen die 200 dagen per jaar omstreeks een uur in deze gaskamer doorbrengen, of zij die er 365 dagen per jaar met hun neus bovenop wonen ? Er blijkt ook dan nog geen belletje te gaan rinkelen ...
- in october 2007 komt het Europees Parlement tot het "compromis" om de roetfilter verplicht te stellen op nieuwe modellen personenwagens vanaf september 2009. Een pure schande en illustratie van hoe het EP niet zou moeten werken. Er waren kennelijk "verkozenen des volks" (geen gecoõpteerden immers) die vonden dat deze verplichting er veel later of niet moest komen, bovendien krijgen de grootste vervuilers uitstel : drie jaar voor de 4x4 en nog langer voor de vrachtwagens. Als je argumenten zoekt waarom de professionele lobbyisten uit het EP moeten worden geweerd, dan heb je er hier alvast een paar.
- na een decenium zonder informatie komt er een element van bevestiging bij : 25% van de patiënten met longkanker zijn niet rokers. Let wel, deze statistiek komt uit Amerika waar een roetpartikelconcentratie van 10 microgram per kubieke meter al gelink wordt aan een verdubbeling van het aantal longkankergevallen. Wij zitten daar ALTIJD ruimschoots boven, alarmpeil van 70 en pieken in de buurt van 200.
- Om te bevestigen hoe ziende blind onze beleids(on)verantwoordelijken wel zijn : sinds januari dit jaar is de accijnscompenserende dieseltaks afgeschaft !! Daarmee worden vooral de grootste vervuilers (diesels met een fiscaal vermogen van 12 pk en meer) alweer aangemoedigd. Bijkomend voedsel dus voor de hypothese dat het echt de bedoeling is zoveel mogelijk mensen vroegtijdig te doen overlijden, teneinde de pensioenlast binnen de perken te houden.
- na de twee smogperiodes van begin 2008 lijken de geesten stilaan toch rijp om de echte oorzaak onder ogen te zien, de diesel zonder partikelfilter wordt eindelijk met de vinger gewezen; niet enkel voor roetuitstoot overigens maar eveneens voor de uitstoot van stikstofoxides - verantwoordelijk voor ozonvorming tijdens de zomermaanden, en eveneens het quasi-monopolie van dieselmotoren. Niet dat de kennelijk verworven inzichten tot adequate maatregelen hebben geleid : in plaats van het gebruik van diesels zonder partikelfilter sterk te ontraden moet iedereen de snelheid tot 90 km/u. beperken. Dat zou de uitstoot met 50% beperken, maar in de windstille periodes waarbij we in onze eigen vervuiling dreigen te stikken komt het toch gewoon bovenop de reeds aanwezige vervuiling. Het bewijs werd meteen ook geleverd : de concentraties bereikten hun maximum de dag waarop het smogalarm werd opgeheven, de wind was niet zo sterk als verwacht.
- er is nu eindelijk ook oog voor de vervuiling door brommers; een brommer zou meer vervuilen dan een vrachtwagen. Dat zal wellicht kloppen : een 2-takt met mengsmering die er 5 liter door jaagt is geen uitzondering. En dan weten dat Honda 41 jaar geleden al op de markt kwam met 50cc 4-takt brommers, die 3 keer minder verbruiken en 10000 keer minder vervuilen. Dat de dieselpartikelfilter 10 jaar nadat hij op punt is gesteld ook verplicht wordt moeten we dan wellicht een "meevaller" noemen !
MAATREGELEN
Het correct informeren van de bevolking over de omvang van het dieselroetprobleem is een opdracht op zichzelf, waartoe ik mijn steentje probeer bij te dragen. Het vormt ook de basisvoorwaarde voor het aanvaarden van (zelfs vragen om) de maatregelen die genomen moeten gaan worden.
Hierbij mijn voorstel :
- Het gebruik van roetfilters op alle nieuwe voertuigen, zonder uitzondering, zo snel mogelijk verplicht stellen. Idem voor stationnaire motoren.
- Het verbieden van de verkoop van bromfietsen, grasmaaiers en andere relatief kleine werktuigen uitgerust met een 2-takt motor.
- Een fiscale tegemoetkoming voor het verplicht monteren van een efficiënt (>99%) roetfilter op bestaande dieselvoertuigen, zonder uitzondering.
- Het fiscaal gelijk behandelen van brandstoffen die voor eenzelfde doel worden aangewend (dus zelfde accijnzen op diesel, benzine en LPG). Als basis voor het accijns dient de energieinhoud en de productie van CO2 te worden genomen.
- Op hetzelfde moment als het invoeren van het vorige punt : het afschaffen van de accijnscompenserende belasting voor auto's op diesel en op LPG.
- De wegenbelasting en verzekeringspremie voor een wagen berekenen op basis van het echte vermogen, met een meer dan lineaire stijging.
- De belasting op het voordeel in natura van bedrijfswagens berekenen op basis van het echte vermogen, met een meer dan lineaire stijging.
- Afschaffen van aanmoedigen van kleine diesels (CO2 uitstoot onder 115 gr./km.).
- Verder omlaag brengen van het zwavelgehalte van diverse brandstoffen (van 50 naar 15 ppm en liefst nog lager).
- Vorig punt creëert de voorwaarden om emissienormen (voor roet dus) op te leggen aan verwarmingsinstallaties.