Een avondopening voor de wijkbewoners!
Wij willen juist dat de stad onze lokale bibliotheek terug aantrekkelijker maakt voor de wijk.
Dit kan zeker niet door het afbouwen van de openingsuren!
De negen bedreigde bib's:
- Felix, Isabella, Sint-Andries, Zurenborg (Antwerpen)
- Morckhoven en Zwarte Arend (Deurne)
- Hedera (Berchem)
- Mariaburg (Ekeren)
- Nieuwdreef (Merksem)
+ grotere filialen als Luchtbal, Kielpark, en Elsschot (Antwerpen), Viswater (Bezali) spelen hun zaterdagopening kwijt. Ook de succesvolle zondagochtendopening van De Poort in Berchem wordt afgeschaft!
Plus zullen alle grote en kleine filialen worden gesloten tijdens de kerst-, paas- en grote vakantie van 15 juli tot 15 augustus!
Daarbij krijgen alle bib's op Permeke na, die 7 op 7 dagen open zal zijn, een verplichte maandagsluiting opgelegd.
Op regelmatige tijdstippen gaan we over tot ‘ludieke’ acties in de nabijheid van bibliotheken.
Ter ondersteuning van deze bieden we onze bibactie-sympathisanten volgend actie-middellen aan.
Een raamposter waarop je de naam van de meest dichtgelegen wijkbib op invult. Zie het WORD-doc bij de link hier of: 'handleiding voor een bib-actie'. Print deze pagina af, fotocopier hem op een A3 blad. Vul daarna de naam van uw wijkbib in en deel hem uit. Wij rekenen op u om zo veel mogelijk buren en lezers te kunnen overhalen om deze poster voor hun venster te hangen.
Zo voeren we dan ook actie aan de kleinere filialen die door deze nadelinge uurregingen en leenregels lezers kwijtspelen.
Uw woordvoerder van de bibactie:
Luc Van Berlo, 0484 617 819
______________________________________________________________________
p.s.: Omdat cultuur en literatuur in Antwerpen ons nauw aan het hart ligt achten we het noodzakelijk u over onze bib-actie uitgebreid te informeren. Hieronder kan u een volledig dossier nalezen dat we eind 2005 aan de schepen overhandigd hebben. Het is tot onze spijt meer dan ooit actueel!
Want de schepen goochelt met de lange openingsuren van Permeke als zoethouder voor de gehele stad. Hij neemt hiervoor andere steden als Rotterdam, Amsterdam, Gent ... als voorbeeld, maar vergeet erbij te vertellen dat deze een over een uitgebereid en zeer fijnmazig netwerk van wijk- en buurtbiliotheken beschikken, die qua klantvriendelijke openingsuren niet echt onder moeten doen tegenover hun hoofdbibliotheek.
3. Even verduidelijken: van 2005 tot nu!!!
Als op 21 september 2005 presenteerde Antwerps cultuurschepen Philip Heylen zijn eerste ‘sneuvelnota’, waarin hij aankondigde 13 bibliotheekfilialen te willen sluiten. De volgende dag meldde een heel hevige bib-actie-ploeg dat deze sneuvelnota gelijk mocht sneuvelen. De bib-actie-petitieploeg legde zich toen niet zonder slag of stoot neer bij de aangekondigde sluitingen. Bib-actie Ekeren startte op 25 september, tijdens de Mariaburgse feesten, een petitie om meer onheil te voorkomen (550 handtekeningen). In de Ekerse wijk Sint-Mariaburg vinden we één van de toen 13 bedreigde bibliotheken terug. Deze moderne bib biedt voor vele buurtbewoners toegang tot cultuur in hun onmiddellijke omgeving. Vaak minder mobiele buurtbewoners maar ook lokale basisscholen en kleuterklasjes hebben geen boodschap aan verre verplaatsingen naar de andere bibliotheken in Ekeren, Brasschaat of Kapellen, laat staan aan een verre trip naar Permeke.
Bib-actie groot Antwerpen heeft na deze bij zowat alle bedreigde bib's een succesvolle petitieactie opgestart. Meer dan 6 000 handtekeningen was het reslutaat! Deze vele reacties hebben er dan ook voor gezorgd dat wij tegen eind 2005 schepen Heylen op dit dossier hebben kunnen terugfluiten.
____________________________________________________________________________________
Onze aanpak om tot een beter gespreid
bibliothekenaanbod in Antwerpen te komen!:
"Bibactie Antwerpen aanvaardt niet dat veranderingen in het bibliotheeklandschap zullen leiden tot een verschraling van de toegang tot cultuur."
3. Sociaal weefsel: Wij leggen de nadruk op de nood aan wijkbibliotheken als ontmoetingsplaatsen:
De Bib-actie vindt het de taak van de stad om een zo ruim mogelijk bibliotheekaanbod te verzorgen waarin de huidige filialen en hun collectie een centrale rol spelen in de verschillende districten en wijken van ‘t stad. In het verleden hebben zowel de vorige schepen van cultuur als de huidige zich maar koele minnaars getoond van een gedecentraliseerd aanbod. SLP aanvaardt niet dat veranderingen in het
bibliotheeklandschap leiden tot een verschraling van de toegang tot cultuur.
De Bib-actie is er van overtuigd
dat de wijkbibliotheek als ankerpunt van een lokale gemeenschap niet mag
verdwijnen. Een bib kan als literaire motor het cultuuraanbod in een wijk
samenbrengen. Bibliotheekbeheerders, cultuurfunctionarissen en cultuurantennes
moeten in deze optie de opdracht krijgen samenwerkingsverbanden te zetten.
De Bibliotheken in de wijk zijn noodzakelijke oases van cultuur en informatie en ideale, vertrouwde ontmoetingsplaatsen. Een citaat: “Bibliotheken moeten plaatsen worden waar mensen graag samenkomen. Als openbare ruimte zijn openbare bibliotheken altijd al onverdachte en voor iedereen makkelijk toegankelijke instellingen geweest. Maar zij waren of zijn niet steeds echte ontmoetingsplekken. Het Decreet Lokaal Cultuurbeleid spoort openbare bibliotheken al aan om de steriele invulling van ontmoeting fors te overstijgen, en te evolueren tot échte sociale plekken: plaatsen waar mensen graag komen en misschien ook willen blijven.” Het zijn zoals gezegd niet onze woorden maar die van Jan Van Vaerenbergh, de directeur strategie en ontwikkeling bij de openbare bibliotheken in Antwerpen in een vrije tribune in De Standaard (4 april 2005)!
De Bib-actie gelooft niet alleen in een
behoud maar zelfs in een sterke uitbouw van het aanbod in de wijken. Een bib
is een ideale plaats waar men veel meer culturele activiteiten zou kunnen
onderbrengen zoals (voor)leesmomenten voor de jongsten, lezingen door auteurs
uit eigen werk, culturele buurtactiviteiten zoals tentoonstellingen, enz...
Zulke kans mag men volgens spirit niet laten liggen. Een lokale
gemeenschap en het sociale weefsel draaien op meer dan centen alleen.
Zoals Permeke zeker een impuls is voor de wijk, zo
kunnen de andere wijkbibliotheken nieuwe energie aanreiken in de vele wijken
die Antwerpen rijk is. Door de lokale bib op te geven knip je in het sociale
weefsel dat buurten bijeenbrengt. Het gevolg is dat je vanuit het beleid de
verschillende buurten de hand kan reiken. Het netwerk van bib’s is momenteel
goed uitgebouwd. Beter dan de ontmoetingsruimten of de culturele centra’s. We
moeten dit aanbod koesteren en samen met de buurt optimaliseren.
3. Sociale
ongelijkheid
3.1. Ontlezing
De Bib-actie wil hier niet de zoveelste discussie opstarten
over de toenemende ontlezing in onze maatschappij. De jammerklacht “de jeugd
leest niet meer” is niet belangrijk, noch constructief. Cijfers hierover zijn
trouwens tegenstrijdig. Studies tonen inderdaad aan dat er vandaag de dag
minder en minder wordt gelezen uit het papieren boek, maar meer uit vluchtige
digitale informatiebronnen zoals op het internet en via televisie.
Maar ook, en juist daarom (!), pleiten wij voor het behoud van een ruim bibliotheekaanbod. Door het aanbod te centraliseren en te beperken sluit je sowieso mensen uit: kansarmen, kinderen, bejaarden, minder mobiele mensen, ... En schepen Heylen kan toch niet geloven in het creëren van meer sociale ongelijkheid?!
3.2. Gelijke kansen &
Mobiliteit
Want niet iedereen heeft de
middelen om zich een boek aan te schaffen, laat staan een
internetaansluiting. Niet iedereen kan zich kabeltelevisie of verscheidene
tijdschriftenabonnementen veroorloven. En niet iedereen kan of wil kilometers
verder zijn boeken gaan ontlenen. En dan geven de jongste lezers het op, net
diegenen die nog in het fragiele beginstadium zitten van hun verbale
ontdekkingsreis, net diegenen die het kwetsbaarst zijn voor de ontlezing. En
dan geven de ouderen en mindervaliden het op omdat hun hobby een
hindernissenparcours is geworden. Zo bevordert de stad enkel de informatiekloof
tussen diegenen die toegang hebben tot de media en literatuur en diegenen die
deze niet hebben.
3.3. Taal & Leerprocessen
Bijkomende sociale ongelijkheid: de kloof tussen Nederlandstalige leerlingen en leerlingen die het Nederlands niet als thuistaal hebben, is erg groot. Men moet oog hebben voor de familietraditie van allochtone leerlingen om in hun directe omgeving een bibliotheek te (be)zoeken. Allochtone jongeren vormen ook een mogelijke brug voor mensen uit hun directe omgeving en cultuur (zoals hun ouders) die thuis geen Nederlands spreken of oefenen. Laagdrempeligheid is een steeds weerkerend woord in het allochtone emancipatieverhaal. Voor de bib-actie is cultuur een hefboom voor de interculturele samenleving.
Maar ook in de groep van de Nederlandstaligen
zijn er grote verschillen. Het goed leren lezen en zelf léren zoeken naar
informatie is heel belangrijk in de vorming van de jeugd. Eens kinderen het
plezier van het ontlenen van boeken (maar ook meer en meer: dvd’s, cd-rom’s
of cd’s) vlak bij huis hebben ontdekt, zullen ze wellicht ook later gebruik
maken van dit aanbod.
Men heeft ervoor geopteerd
het kleuter- en basisonderwijs lokaal aan te bieden. Waarom het bijbehorende
‘levenslang leren’ via de bib dan niet?! Hoe kan men het lezen promoten als
de rendabiliteit van een beleid doorslaggevend wordt? In het kader van
maatschappelijke vorming in het onderwijs (in de verschillende leergebieden
en vakoverschrijdende eindtermen) is de bib een onmisbare schakel. Als wij iedereen
gelijke onderwijskansen willen bieden, dan moeten we ook een gelijke toegang
tot cultuur en literatuur voorzien.
3.4.
Bibliobussen & boekenkoeriers
Een
bibliobus die langs scholen rijdt kan een aanvulling betekenen maar zal nooit
een volwaardig alternatief zijn voor het huidige wijkgebonden aanbod. Philip Heylen wil de bibliobus opnieuw in de Antwerpse straten. Die bus zou in eerste instantie vooral scholen bezoeken. Volgens de bib-actie kan zo’n bus dan wel perfect boeken afleveren maar kan deze
nooit het plezier van het zelf ontdekken of opzoeken van literatuur in een
comfortabele leeszaal vervangen.
In die
zin werd trouwens het goed bedoelde initiatief van de ‘Boekenrenners’, de
drie koeriers die boeken aan huis brachten, ook al vrij snel ten grave
gedragen. Jammer natuurlijk want de Centrale Openbare Bibliotheek in de Lange
Nieuwstraat was gesloten en Permeke nog niet open. En het was een nobele
bedoeling om de minder mobiele mensen te bereiken. Maar vaak worden deze
nieuwe ideetjes niet opgepikt. Hopelijk (ver)slijt de toekomstige bibliobus
meer boeken dan banden (en benzine).
Mogen we hier ook even op het
fijne initiatief van Atv wijzen? Sinds deze zomer maakt de regionale zender
het boekenprogramma ‘Onder cover’ dat volgens henzelf al zeer veel positieve
reacties kreeg. Het is de uitdrukkelijke bedoeling “om meer aandacht te
geven aan de bibliotheeksector”. Aandacht die deze sector al te vaak moet
ontberen. Men wil vooral het bibliotheekbezoek stimuleren en daarom wordt het
programma telkens gefilmd in een bibliotheek. Niet elke week in Permeke, maar telkens in een andere 'bibliotheek van
de week'.
4. Schepen Heylen: discours vs. plannen
Indien Philip Heylen het écht meent met een
verbetering van de service voor nog meer Antwerpenaren dan laat hij die
bibliotheekfilialen open of zoekt hij een andere oplossing. Gelukkig zegt de
schepen wél dat het slechts om een discussienota gaat: "Alles is
bespreekbaar en voorstellen zijn welkom”. We twijfelen niet aan de goede
bedoelingen van schepen Heylen en halen graag zijn eigen woorden aan:
- De Morgen vroeg de schepen
op 30 juni jl. in een interview waarom het succes van Permeke voorlopig
uitbleef. Het antwoord van Heylen klonk zo: "Verheugend is het vast te
stellen dat het globale aantal uitleningen voor het hele Antwerpse bibliotheeknetwerk
gestegen is met 18.749, of 335 per dag. De gebruikers die vanwege de sluiting
uitweken naar een andere vestiging, blijven daar nu trouw."
-> Wat voor de bibactie het beste bewijs is dat de deze 13 bibs behouden moeten blijven.
- Vorig jaar op de opening
van de boekenbeurs pleitte schepen Heylen “voor waakzaamheid bij het probleem
van de groeiende ontlezing bij de jeugd”.
-> Wat voor de bibactie wederom het beste bewijs is dat de jeugd een belangrijke klant is van de bibliotheken. En dat deze 13 bibs behouden moeten blijven.
-
Tijdens de voorstelling van het eindrapport van ABC2004 op 15 september jl.
keek onze schepen resoluut naar de toekomst: “Antwerpen wil dé Boekenstad van
Vlaanderen blijven”. Een terechte visie:
Antwerpen Wereldboekenstad heeft 200.000 bezoekers op de been gebracht. Nog
eens zoveel Antwerpse ‘letterfretters’ bekenden hun liefde voor de literatuur
op evenementen als de Boekenbeurs en het festival Zuiderzinnen.
-> Wat met veel creativiteit voor de bib-actie ... u begrijpt het al wel.
Het is niet verboden om een
duidelijk plan op tafel te leggen. Maar het eventueel sluiten van een aantal
filialen is iets te gemakkelijk. Deze nieuwe sluitingsronde zal ditmaal wellicht veel grondiger zijn dan de vorige, vreest de bibactie. Wij dragen Philip Heylen
geen kwaad hart toe. We betreuren alleen zijn werkwijze een beetje: toen de
schepen voorstelde om vrijwilligers in te zetten in musea en bibliotheken
werd dit al gauw gekelderd door de socialistische overheidsvakbond ACOD. Ook
nu levert de sneuvelnota van onze cultuurschepen enkel wrevel op: zowel bij
de bibliotheekbezoekers als bij het personeel van de bibliotheken.
5. Persoonlijke
dienstverlening
Met de
maandenlange sluiting van het centrale filiaal in de Lange Nieuwstraat hebben
heel wat boekenliefhebbers hun weg gevonden naar de plaatselijke openbare
bibliotheken en filialen. Nu zou dit herontdekte aanbod botweg weggesaneerd
worden ten nadele van de te dure investeringen in de centrale
Permekebibliotheek op het De Coninckplein. De vaak minder mobiele buurtbewoners
maar ook lokale basisscholen en kleuterklasjes hebben geen boodschap aan
verre verplaatsingen naar de andere bibliotheken in Ekeren, Brasschaat of
Kapellen, laat staan aan een verre trip naar Permeke.
Het gaat voor de bib-actie niet op om door sluitingen van filialen de inzetbaarheid
te verhogen van het personeel. Men maakt zich sterk dat de 14 overblijvende
bibs door deze afslanking meer openingsuren kunnen aanbieden. Wij vragen ons
af of het voordeel van meer avonden open te zijn opweegt tegenover de verplaatsing
die de ontlener zal moeten maken om bij zijn dichtstbijzijnde bib te geraken.
De ervaring leert ons immers dat dit op termijn naast een inkrimping van het
aanbod zorgt voor een verdere afbouw van het personeelscorps.
Het afslankingsplan neemt de
Engelse ‘Public
Library Standards’ als leidraad gezien het Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (RSA) onvoldoende houvast biedt. Aangezien het RSA, in uitvoering al jarenlang als de zware piet tussen diensten door geschoven, zich nog steeds in een ontwerpfase bevindt, baseert men zich gemakkelijkshalve vooral op de Engels 1 mijl-standaard (zo’n 1600 meter) tussen de bib’s, op het openbaar vervoer en op de bevolkingsdichtheid. Vreemd, vindt de bib-actie, om deze Engelse standaard klakkeloos op onze, zoals de discussienota aangeeft, unieke Antwerpse situatie toe te passen. Daarbij vergeet men erbij te vermelden dat Groot-Brittanië de laatste jaren niet direct een geslaagd voorbeeld van goed cultuurbeleid was. Deze standaard leidt immers een tijdperk van afslanking en privatisering in. Met als gevolg het wegvallen van een solide en historisch gegroeide dienstverlening aan de stadsrand. En als bijkomend gevolg dat de dichtbewoonde wijken in de rand teruggebracht worden tot een slaapstadtoestand. Een
soortgelijke ervaring in Nottingham wees ons erop dat de wijkscholen sinds
deze hervorming wekelijks een busje zien passeren. Maar de bewoner uit de
wijk, meestal ’s avonds pas thuis, kan hier weinig gebruik van maken.
6. Permeke heeft geld
gekost
Men vertrekt hierbij vanuit de
idee dat men beter af is met amper één goed uitgeruste ankerbibliotheek per
district en één iets meer uitgebouwde bib, Permeke, in het centrum. Dit om de
vroegere hoofdcentrale, die voorheen een volledigere collectie had, te
vervangen. De aanbouw en uitbating van Permeke als grootste ankerbibliotheek,
heeft bijgevolg een te grote hap in de werkingsmiddelen van het
bibliotheekwezen in Antwerpen gemaakt. De collectie werd eerder afgebouwd en
heeft dus budgettair geen negatieve gevolgen gehad. Praktisch gevolg is wel
dat Permeke nu enkel een collectie aanbiedt voor de intellectuele bovengrens,
de 'bachelors' of ‘2e kandidatuur’-lezers. Universitair
geschoolden worden dus verwezen naar de universiteitsbibliotheken.
Werkingsmiddelen die er
(allang) niet meer zijn voor andere bib’s. Het bibliotheekje aan de
Sint-Andriesplaats liet men wetens en willens verkrotten. De filialen
aan het Stuivenbergplein en de Lange Beeldekensstraat zijn nu reeds gesloten.
Ook
buiten onze stadskern, in de Ekerse wijk Sint-Mariaburg bijvoorbeeld, vinden
we een bedreigde bibliotheek met comfortabele leeszaal en internetaanbod.
Comfortabel ook omdat deze moderne bib voor vele buurtbewoners toegang biedt
tot cultuur in hun onmiddellijke omgeving. Voor de bibactie gaat deze vlieger niet op omdat wij vanuit onze maatschappijvisie opteren voor een beter lokaal bestuur.
7. Oplossingen
De aankoop van boeken, het
catalogusbeheer van de stukken, zelfs het gebouwbeleid en het
personeelsbeleid mogen best centraal blijven. Maar men kan best zoeken naar
betere lokale managers die de bevoegdheid krijgen om een goede
samenwerking uit te werken: met scholen, met parochies, met omliggende
gemeenten, wijkwerkingen, leesverenigingen, cultuur- en literatuurkringen,
enz... Door deze functie te decentraliseren kan men beter lokaal
inspelen op de noden van een wijk en terug een motor worden voor culturele
activiteiten. De districten horen hierbij meer medezeggenschap te
krijgen wat betreft beheer, programmatie en dienstverlening.
Laten we Permeke als voorbeeld
nemen: in het nieuwe Permekegebouw kan men naast een bibliotheek ook een wijkkantoor
en een kantoor van Antwerpen Averechts terugvinden. Deze vereniging
organiseert alternatieve stadswandelingen. Daarnaast biedt het gebouw ook vergaderruimte
voor wijkgebonden verenigingen aan. Wijkverenigingen en culturele
verenigingen hebben op zich niks met een bibliotheek te maken, zal u
zeggen. Toch hebben deze verenigingen én een toeleidingsfunctie richting
bibliotheek én moeten zij de mogelijkheid hebben om de bibliotheeklokalen te
gebruiken voor hun socio-culturele activiteiten. Denken we hierbij maar aan
het multifunctionele gebruik van gebouwen en lokalen.
We missen hierin enigszins de beloofde samenwerkingsprotocollen
met o.a. literaire verenigingen. Ook daar ligt een kans: cultuur in zijn
meest ruime interpretatie kan de literatuur als één van de cultuurvormen een
zetje geven en vice versa. Zowel in Permeke als in de lokale bib’s.
Culturele activiteiten kunnen zeker nieuwe
lezers naar de bib halen: bijvoorbeeld door een kamerorkest -of
waarom niet: een popgroep- te laten optreden of door een tentoonstelling in te richten. Dat laatste
heeft men trouwens geprobeerd met de vluchtelingenexpo ‘Verkeerde tijd,
verkeerde plaats’ wat helaas jammerlijk faalde omdat dit niet gepast ‘zou’
zijn. For the record: schepen Heylen was toen vóór maar legde zich neer bij
de meerderheid van het college.
Verder pleit de bibactie ervoor dat elke bib, liefst met een ruim en kwalitatief computer- en internetaanbod, meehelpt om de digitale kloof te dichten. Deze week beslisten de diverse overheden in ons land deze strijd aan te gaan met een nationaal actieplan. Het plan heeft ambitieuze doelstellingen. Het wil de digitale kloof de komende vijf jaar met ongeveer een derde reduceren. Ook het aantal openbare computerruimten moet omhoog, zegt dit plan. Het is de bedoeling de komende twee jaar 300 dergelijke ruimten op te richten. Voor kansarmen wordt het project Easy-e-Space versterkt. Dat project wil voorzien in digitale zones in OCMW's, sociale restaurants, buurthuizen, enzovoort. Na de oprichting van tien dergelijke zones dit jaar worden er volgend jaar 20 geopend. De bibactie pleit ervoor om hierin de bibliotheken als digitale zones zeker
niet te vergeten. Ook hier weer de analyse van Jan Van Vaerenbergh volgend:
“In de eerste plaats moet de bibliotheek de toeverlaat worden van uitgerekend
diegene die haar nu de rug toekeert: de individualist die surft, chat of
gamet, het mobieltje en de iPod binnen oorbereik. Op het einde van alweer een
dag solitair cybernauten', heeft zo'n eenzaat geheid behoefte aan een goed
gesprek, met een andere méns van vlees en bloed. En dat kan best in de
bibliotheek, want daar spreken ze dezelfde taal.”
De bibactie pleit ook voor het optimaliseren van de
samenwerking met bestaande literaire manifestaties, o.a. met Boek.be. De
mogelijkheden zijn eindeloos. We maken een opsomming van mogelijke
samenwerking wat betreft bestaande en mogelijke initiatieven:
- De gedichtendag
van Behoud de begeerte: jonge dichters krijgen een kans om hun werk in het
spotlicht te bengen.
- ‘Vers voor de
pers’ kan de journalisten betrekken, workshops organiseren, ...
- De
Jeugdboekenweek kent een ‘Boekentrommel’-project: dit kan zeker in de lokale
bib’s doorgaan in samenwerking met de plaatselijke basisschool en met behulp
van de Canon Cultuurcel van het onderwijs.
- De ‘Literaire
lente’: dit auteursprogramma annex wedstrijd kan bvb. met steun van een
lokale radiozender veel volk naar de plaatselijke bibliotheek halen
- De
‘Doeboekenactie’: samenwerking met tijdschriften is hier bvb. een valabele
optie. Ook hobbyactiviteiten moeten mogelijk zijn in de bib's
- De ‘Zomer van
het spannende boek’: leesavonden kunnen best in de bib
georganiseerd worden
- De Boekenbeurs
(!): de positieve invloed van de boekenbeurs kan ook lokaal zijn vervolg
krijgen. Lokaal talent kan bvb. bekroond worden en de uitreiking van de
debuutprijs zal lokaal veel belangstelling krijgen
- Waarom geen
promotionele eindejaarsacties? Koude, donkere winteravonden zijn ideale
tijdstippen om een boek te lezen.
Kortom:
Wij zijn er van overtuigd dat er nog veel toekomstmuziek zit in het
bibliotheekwezen. Er zijn nog ongekende mogelijkheden indien deze lokale
bib’s mee evolueren met de tijd. Een toekomstige bibliothecaris zal daarom
best ook een lokale manager worden.
