Hoeselt was een deel van het koninklijk Frankisch fiscus- of kroongebied, dat vrij spoedig een vrijgemaakt kerkelijk leen was, onder het directe bestuur van de prinsbisschop van Luik. Het centrum van de gemeente toont nog sporen van dit oude Frankische dorp: een driehoekig dorpsplein, met rondom de woningen. Een motheuvel is een versterkte torenactige ronde woning van de plaatselijke heer en dateert uit de tiende eeuw. De ligging was hoofdzakelijk op zuidengerichte hellingen. De oudste ontgonnen en vruchtbare akkers van de dorpsgemeenschap. De verder van het centrum gelegen bossen werden ontgonnen en in cultuur gebracht in de 12de en de vroege 13de eeuw. Alhoewel Hoeselt in de 13de eeuw, en dit tot de opslorping van Loon door Luik in 1323, onder voogdij viel van de graven van Loon, bleef het Luikse territorium en was er het Luiks recht van toepassing. De goederen en de rechten die de prinsbisschop in Hoeselt bezat, werden vanouds beheerd vanuit de Kellerij door een Kelleneer.