Leefsleutels
Een prachtig initiatief dat ouders en leerkrachten op een constructieve wijze
samenbrengt in het belang van de leerling.
Het succes van het leefsleutelprogramma is immers in hoge mate afhankelijk van
de goede samenwerking tussen alle betrokkenen en van de interesse en medewerking
op het thuisfront.
Waarom het KSO de uitdaging aangaat om leefsleutels aan te bieden, ligt in de lijn van het opvoedingsproject. We willen meerwerken aan de totale persoonlijkheidsvorming van jongeren. Zij hebben vaak te kampen met een gebrek aan zelfvertrouwen, tekort aan verantwoordelijkheidszin; ze hebben het soms moeilijk om weerstand te bieden aan negatieve invloeden, weten niet hoe ze met hun gevoelens moeten omgaan en vinden moeilijk de weg om uit een ruzie te geraken.
Het leefsleutelprogramma is in de eerste plaats een preventieprogramma dat zich richt tot jongeren tussen 12 en 14 jaar. Het heeft drie grote doelstellingen.
Het trainen in sociale vaardigheden oefent jongeren in communiceren, omgaan met gevoelens, zelfdiscipline, kritisch denken, het inschatten van risico’s, het probleemoplossend denken, het omgaan met conflicten, weerbaar zijn, keuzes maken.
Al deze vaardigheden zijn van wezenlijk belang indien de jongere goed wil functioneren in onze complexe maatschappij. We willen de leerling daarbij helpen, hem trainen. In die context is de school veel meer dan een kennisoverbrengende leeromgeving, het is een opvoedingsgemeenschap die waarden wil voorleven en overbrengen.
Het verbeteren van relaties is de tweede doelstelling. Deze vaardigheid kan in praktijk worden omgezet thuis, op school, in de sportclub, de jeugdbeweging, de brede samenleving. Contacten met ouders, broers en zussen, vrienden, leerkrachten zinvol maken en kwalitatief uitbouwen, is een belangrijke uitdaging op de lange weg naar een gelukkig leven.
De promotie van een gezonde levensstijl is de derde pijler. Waarschuwen tegen de gevaren van alcohol, tabak of drugs is vrijwel nooit voldoende. In leefsleutels leren de jongeren "neen" zeggen.
| Thema's + lesonderwerpen | Eindtermen |
|
Thema 1 – Onze klas een uitdaging? Les 1: Wie ben jij? Les 2: Ik voel me goed Les 3: Mijn schatkist Les 4: Luister je wel? Les 5-6: Vijf sleutels om goed te luisteren Les 7: Sleutels om goed te spreken Les 8: Knipoogje Thema 2 – Vertrouwen in jezelf Thema 3 – Kiezen is een risico Thema 4 – Gevoelens hebben (ons) Thema 5 – Anderen: dichtbij of veraf? Thema 6 – Tot slot… |
De
leerlingen kunnen: Zich als persoon present stellen: uitkomen voor de eigen mening en deze beargumenteren, respect opeisen voor de eigen lichamelijke en seksuele ontwikkeling. Respect en waardering voor anderen opbrengen: de eigenheid van medeleerlingen accepteren en waarderen. Zich dienstvaardig tegenover anderen opstellen: het bijstaan van medeleerlingen bij schooltaken en schoolactiviteiten. Om hulp vragen en dankbaarheid tonen in probleemsituaties. In groepsverband meewerken en een toegewezen opdracht uitvoeren. Bij een opgegeven groepstaak of een groepsdiscussie leiding geven. Op gepaste wijze kritiek uiten tegenover en tijdens een groepswerk. Opkomen voor de eigen rechten en voor de rechten van anderen uit de groep. Zich discreet opstellen in een gezelschap en ten aanzien van vertrouwelijke informatie. Ongelijk of onmacht toegeven in een discussie of in een spelsituatie. Het verschil herkennen tussen verbaal en niet-verbaal gedrag bij zichzelf en bij anderen in concrete groepssituaties. De leerlingen beheersen elementen van het communicatief handelen:
|
Foto's
+ verklaring werkwijze
Energizers
Het werken aan sociale
vaardigheden, het leren omgaan met conflicten, het aanleren van luister- en
spreeksleutels, het kunnen delen, samenwerken en opschieten met anderen komt
niet vanzelf. We leren deze essentiële gedragsregels aan met de nodige
begeleiding en oefening. Energizers helpen deze
vaardigheden te ontlpooien op de allerleukste manier.
De leefsleutellessen zijn dus zeker geen theorethische uiteenzettingen maar
bestaan voornamelijk uit doe-activiteiten en dan nog wel op een leuke
manier: bijna "spelenderwijs". Vandaar dat de leerlingen wel
eens zeggen: "we hebben spelletjes gespeeld". Dit ligt hen beter in de
mond dan de term die wij leerkrachten daarvoor gebruiken: nl. energizers
of appetizers.
De algemene bedoeling van deze energizers zijn de leerlingen dichter bij elkaar
te brengen en zij zorgen ook gegarandeerd voor een geanimeerde stemming.
Spelenderwijs leert de groep elkaar beter kennen, wordt een gesprek op gang
gebracht, wordt het tempo aangegeven of wordt een groepsactiviteit afgerond.
Iedereen kan eraan deelnemen, de spelregels zijn eenvoudig en de nadruk ligt
vooral op de spontaniteit.
Naast deze algemene bedoeling hebben energizers ook nog een aantal specifieke
doelstellingen. we zetten ze even op een rijtje:
- Er zijn energizers die bedoeld zijn als smaakmaker (appetizer), als opwarmertje:
* ze zorgen voor een ontspannen sfeer
* ze dienen als ijsbreker
* ze brengen de leerlin in stemming
Dergelijke energizers gebruiken we vaak bij het begin van de les.- Er bestaan ook een aantal energizers waar je groepen mee samenstelt op een willekeurige manier. De leerlingen krijgen de kans om met iedereen samen te werken. Via deze groepsvormende energizers wordt het samenhorigheidsgevoel ontwikkeld.
- Andere energizers komen van pas om leerlingen tot kalmte te brengen op momenten dat ze teveel energie hebben.
- Soms moeten leerlingen eens wakker geschud worden, ook daar gebruiken we energizers voor.
- En dan zijn er de energizers die in direct verband staan met de les. Dus energizers om bepaalde vaardigheden in te oefenen en te ontplooien.
- Om een les of een thema af te ronden of af te sluiten kan een goed gekozen energizer een evaluatie zijn, een herinnering aan alles wat voorafging.
Een energizer mist zeker zijn doel als er geen nabespreking op volgt. Aan de leerlingen worden dan een aantal gerichte vragen gesteld en dan wordt de bedoeling van de energizer ook duidelijk.
Leerlingen beoordelen zichzelf kritisch en geven
zichzelf afhankelijk van medewerking enz.... zelf een % op hun
Leefsleuteldiploma.
Op de keerzijde moeten zij dan ook een verantwoording neerschrijven.