Werken
met agressieve honden doe je het beste zonder correcties
Wandelen
met je hond kan één van de leukste manieren zijn om te
ontspannen en wat beweging te kregen, maar deze leuke
wandelingen kunnen plotseling veranderen in stress als je
een loslopende hond tegenkomt. Als je eigen hond agressief
reageert op andere honden kan de situatie zelfs gevaarlijk
worden.
Gespannen ontmoetingen tussen honden zijn niet
ongewoonlijk, aangezien steeds meer honden niet meer met
andere honden overweg kunnen. Hond-hond agressie is één
van de grootste gedragsproblemen waar eigenaren, fokkers,
trainers mee kampen.
De belangrijkste reden hiervoor is, dat honden als pup
niet genoeg gesocialiseerd zijn met andere vriendelijke
honden. Het gevolg daarvan is dat veel pups uitgroeien tot
honden die slecht met andere honden kunnen communiceren,
dat betekent dat ze moeite hebben om de lichaamstaal van
andere honden te lezen en dat ze niet de subtiele signalen
kennen die voor honden o zo belangrijk zijn.
Regelmatig contact met stabiele honden is nodig om een
sociaal zelfverzekerde hond te krijgen. Een uitstekende
manier om je pup te socialiseren is hem in contact te
brengen met pups van allerlei verschillende rassen,
groottes en uiterlijke kenmerken. Als pups deze
belangrijke socialisatie missen is de kans groter dat ze
ongewenst gedrag laten zien dat voornamelijk op angst is
gebaseerd. Omdat honden die agressieve gedragingen laten
zien vaak geïsoleerd van andere honden blijven wordt het
gedrag steeds erger naarmate de hond ouder wordt.
Conditioneren
om gedrag te verbeteren
Als je een hond hebt die niet graag met andere honden
speelt is het goede nieuws dat er nieuwe
trainingstechnieken ontwikkelt worden die kunnen helpen je
hond te 'resocialiseren'. Zoals
de speciale 'grom klas'. Deze nieuwe technieken
verbeteren de manieren van je hond zodat je weer
ontspannen kan gaan wandelen.
Ook al zijn de technieken misschien nieuw, de technieken
zijn gebaseerd op gedragskunde theorieën en de 'wetten
van het leren'. Elke hondenschool kan het op zijn eigen
manier doen, maar de 'grom klassen' zijn er op gericht om
honden te leren dat het zien van andere honden leuke
gevolgen heeft en dat goed gedrag rond andere honden
beloond wordt.
De eerste paar lessen zullen gewoonlijk gebruikt worden om
de hond simpelweg klassiek te conditioneren, dat betekent
dat de hond leert dat de aanwezigheid van een andere hond
een beloning betekent, net zoals de honden van Pavlov
leerden dat het geluid van een bel betekende dat het
etenstijd was. Operant conditioneren wordt gebruikt om de
hond te leren met zijn eigen gedrag een beloning te
verdienen, dit kan wat lekkers zijn, een spelletje of een
knuffel. Beide manieren van conditioneren zijn erop
gericht om de onderliggende emotionele staat, die leidt
tot agressief gedrag, te veranderen, in plaats van alleen
maar de symptomen te onderdrukken.
De
oude manier
Nog niet zolang geleden waren agressieve honden
gecorrigeerd voor hun gedrag. Dit werd meestal gedaan met
een korte, ferme ruk aan de lijn, waardoor er druk onstaat
op de nek van de hond. Ook al kan deze methode een
agressieve uitbarsting onderbreken, het zorgt vrijwel
nooit voor een langdurende verbetering in het gedrag
aangezien het niets verandert aan de emotionele staat van
een hond. Integendeel zelfs, de hond leert dat de
nabijheid van andere honden ervoor zorgt dat hij ook nog
eens gestraft wordt, niet echt een reden om andere honden
leuk te gaan vinden dus.
Verder kan straffen nog meer negatieve gevolgen hebben.
Bij een hond die gestraft wordt, net zoals bij mensen die
verbaal of lichamelijk 'op hun donder hebben gekregen',
stijgt het psychologische stressniveau dat ervoor zorgt
dat de hond weer moeilijk kalm wordt. Ook kan straffen er
voor zorgen dat de hond zijn stresssignalen verbergt
(grommen, blaffen, uitvallen, borstelen) en dat kan tot
gevolg hebben dat je een hond krijgt die niet meer
waarschuwt maar ineens aanvalt.
Dit zijn enkele redenen die om je hond niet meer te
straffen of terecht te wijzen als je agressief gedrag wil
veranderen.
De
onderdelen van een effectief trainingsprogramma
In de meest effectieve trainingsprogramma's worden
correctiemethodes (aversieven) zoveel mogelijk voorkomen.
Controle over het gedrag van de hond wordt gekregen door
de hond op een ˜niets in het leven is gratis"
programma te zetten. De basis hiervan is dat de hond niks
meer gratis krijgt. Hij moet het recht op eten, vrijheid
en andere privileges verdienen door commando’s op te
volgen. Dit geldt ook voor spelen, wandelen, aaien en
zelfs aandacht. Zo leert de hond dat zijn baasje de bron
is van alle goede dingen in het leven. De eerste stap om
het gedrag van je hond te veranderen hoeft niet meer te
zijn dan simpelweg belonen voor al het gedrag dat niet
agressief is. Daarna kan je zijn gedrag veranderen door te
'shapen', dit betekent dat je elke kleine verbetering in
het gedrag versterkt. Distantiëren is hierin een heel
belangrijk onderdeel en houdt in dat je voorlopig alle
honden op een afstand houdt waarbij je eigen hond zich nog
comfortabel voelt. Dit kan 10 meter zijn, 20 meter en bij
sommige zeer agressieve honden kan het zelfs alleen het
ruiken van een hond al teveel zijn. Waar je begint met
oefenen hangt dus vooral van je hond af. Daarna kan je
langzaam de afstand verkleinen. Ook is het belangrijk om
de hond een gedrag aan te leren dat niet te verenigen is
met uitvallen, bijvoorbeeld oogcontact maken met de baas
of zitten. Als de hond op de baas let kan hij niet op een
andere hond fixeren en een hond die zit kan ook niet
uitvallen. Als dit gedrag eenmaal goed op commando
uitgevoerd wordt en je geeft het commando elke keer als er
een andere hond in de buurt is dan leert de hond zelfs dat
een andere hond betekent dat je oogcontact moet maken met
de baas en dat je dan wat lekkers krijgt.
Een andere zeer belangrijke techniek die ontwikkeld is,
staat bekent als de 'Vrolijke Baas'. Het baasje wordt dan
geleerd om zijn eigen stemming te gebruiken om de stemming
van de hond te beïnvloeden. In plaats van bijvoorbeeld
kwaad te worden en te roepen ga je lachen en giechelen.
Deze techniek werkt ook uitstekend bij angstige honden.
Maak een lijst met woorden, uitdrukkingen en dingen waar
je hond vrolijk van wordt en gebruik deze dan om de
stemming van je hond te veranderen. "Voor 2x zoveel
resultaat kan je het vrolijk doen opvolgen met een lekkere
beloning". "De bonus van deze techniek is ook
dat het voorkomt dat de eigenaar zegt: "lief
zijn", voor veel honden is dat namelijk al het teken
dat er iets niet zo leuks te gebeuren staat
Positieve
methodes toepassen
De "Bar is Open" oefening borduurt verder op de
"Vrolijke Baas" en maakt ook gebruik van
klassieke conditionering, hoe het werkt:
Voor een bepaalde periode (weken of maanden, naar gelang
wat nodig is) geef je elke keer als je een andere hond
ziet je eigen hond iets heel lekkers en begin je vrolijk
tegen hem te praten. Je blijft lekkers geven net zo lang
als de ander hond in beeld is, onafhankelijk van hoe je
eigen hond zich gedraagt. Zodra de andere hond weg is stop
je en is de “Bar Gesloten”.
Sceptici zullen zich afvragen of je het uitvalgedrag niet
juist beloont door wat lekkers te geven, maar
gedragsdeskundigen verklaren dat klassieke conditionering
een sterke positieve associatie met andere honden creëert
en dat deze associatie zo sterk is dat zwaarder weegt dan
het mogelijk versterken van het ongewenste gedrag.
Een ander voordeel van de "Bar is Open" techniek
is dat het makkelijk te gebruiken is. Het enige wat je
hoeft te doen is een situatie creëren waarbij je langst
een andere hond moet, zo kan je ook aan afstand en
herhaling werken. Het uiteindelijke doel is dat je met je
hond rustig langs een vreemde hond kan lopen.
Het makkelijkste is om een vriend, met een stabiele hond,
te vragen om je te helpen. Begin eerst met een afstand van
ongeveer 10 meter, ideaal is het als je ongeveer 10 meter
vanaf een bocht gaat staan, op die manier kan de
passerende namelijk ook weer 'verdwijnen'.
Je vriend en de hond moeten uit het zicht wachten totdat
je klaar staat met je snoepjes in je hand. Op dat moment
komt je vriend met hond er rustig aan wandelen, zodra ze
in zicht zijn begin je vrolijk tegen je hond te praten en
geef je hem continu snoepjes, zodra vriend en hond weer
uit beeld zijn stop je met de aandacht en de snoepjes.
Wees niet meteen teleurgesteld als je hond de eerste paar
keer zo uitvalt is dat hij de snoepjes niet aanpakt en je
volledig negeert. Geduld wordt beloond. Dunbar zegt:
misschien heb je 10, 15 of 20 keer nodig, maar hoe vaak
achter elkaar kan je helemaal door het lint gaan? Vroeg of
laat zal hij kalmeren en dan zal hij ook de link leggen
tussen het komen en het verdwijnen van snoepjes en het
komen en gaan van de 'snoepjeshond'.
Soortgelijke situaties kan je ook oefenen in een rustig
park of afgelegen plekken. De afstand kan je dan zo
verkleinen dat je met je hond een meter of 3 naast een pad
staat en je vriend met hond over het pad loopt. Beide
honden zouden een beetje hongerig moeten zijn (ga niet
oefenen als de honden net gevoerd zijn) en beide baasjes
moeten hele lekkere snoepjes bij zich hebben om de
aandacht van de hond te houden en ze te belonen voor goed
gedrag.
Je vriend moet net zo lang doorlopen tot je hond kan
blijven zitten zonder uit te vallen. Hoe vaker je oefent,
hoe korter je de afstand kan maken, doe dit wel met hele
kleine stappen zodat je hond kalm reageert met een soort
van: hey, ben jij het weer- reactie als de, nu bekende,
hond weer voorbij loopt. Dezelfde oefeningen ga je dan
doen met nieuwe honden die je introduceert.
'Grom
Klassen'
Hoe meer honden je eigen hond ontmoet, hoe groter de kans
is dat zijn gedrag verbetert. Als de hond een bijtrem
heeft (als hij een andere hond bijt, bijt hij niet zo hard
dat de huid beschadigd is), is het een ideale oplossing om
je hond te laten spelen met een speciaal geselecteerde
groep honden die vriendelijk, zelfverzekerd en ervaren
genoeg zijn om met je hond om te gaan. Helaas is het niet
makkelijk om zo'n groep honden te vinden.
Het op-een-na-beste wat je dan kan doen is naar een goede
hondenschool gaan die Grom Klassen. Het verschil tussen
deze klas en een gewone gehoorzaamheidsklas is dat
iedereen in de groep hetzelfde probleem heeft en daarom
bereid is om samen te werken om de problemen van de honden
te overwinnen.
"De eerste klas is erg gecontroleerd", "
Een klein omheind stuk grond voor elke hond en de eerste
paar weken gooien we handdoeken over het hek zodat de
honden geen oogcontact kunnen maken. Daarna worden de
dekens verwijderd en rond de vierde week mogen een aantal
honden (gemuilkorfd) langs elkaar heen lopen. Het doel is
om de honden onder controle te houden als een andere hond
naar ze toe komt!"
Het juiste materiaal deel is van het succes. De honden
wordt eerst aangeleerd om te wennen aan een Gentle Leader
voor de aangelijnde oefeningen en een muilkorf voor de
onaangelijnde oefenen. Omdat een muilkorf het moeilijk
maakt voor een hond om te hijgen wordt er erg goed op
gelet dat de honden niet oververhit raken. Wurgkettingen
en prikbanden mogen niet gebruikt worden.
Vaak hebben de meeste mensen al een aantal
correctiemiddelen geprobeerd en die werkten niet",
"waarschijnlijk omdat de timing van de
eigenaren niet goed is en omdat correcties ervoor kunnen
zorgen dat de hond andere honden als een nog grotere
dreiging gaan zien, ze zien een andere hond, ze voelen de
pijn van de correctie en soms wordt hun baasje ook nog
eens heel boos..."
Het allereerste wat de eigenaren wordt geleerd is de lijn
kort, maar los te houden. In plaats van straffen leren de
honden een aantal manieren om conflicten te vermijden.
"We leren de honden om hun baasje te volgen, niet aan
de lijn te trekken, op het baasje letten, zit, af, blijf,
enz".
Het
gedrag van de eigenaar veranderen
Eigenaren die kalm blijven zijn beter in het observeren
van de lichaamstaal van de hond en zien zo sneller waar de
agressieve reactie vandaan komt.
Bijvoorbeeld, als je al verwacht dat je hond uit gaat
vallen en daardoor de lijn strak trekt, bevestig je het
idee dat je hond heeft dat andere honden oppassen geblazen
betekent. Als je opgewonden raakt als je hond uitvalt en
blaft moedigen die emoties de agressie van je hond ook
aan. Straf en corrigeer je de hond te laat dan raakt je
hond alleen maar in de war en wordt hij nog gestrest,
omdat straf die een paar seconden na het gedrag komt te
laat is, denkt de hond dat hij gestraft wordt omdat hij
weer kalmeerde.
Geduld
en realistisch blijven
Er zullen altijd honden zijn die niet voldoende reageren
op welk trainingsprogramma dan ook. Deze honden zouden
misschien doorverwezen moeten worden naar een
gediplomeerde gedragsdeskundige die, in overleg met de
dierenarts, bijvoorbeeld Prozac kan voorschrijven. Als je
een agressieve hond hebt, heb je ook de
verantwoordelijkheid om zijn veiligheid en die van anderen
te waarborgen. Waar nodig is zou dat kunnen betekenen dat
de hond soms een muilkorf om moet.
Maar hoe groot het agressieprobleem van je hond misschien
ook is, je moet altijd realistisch te blijven:
"In elke discussie over agressie moeten we in
gedachten houden dat onze verwachtingen voor honden veel
en veel hoger zijn dan voor elk ander dier, inclusief
onszelf. We willen niet dat onze hond normaal, en zelfs
ritueel, agressief gedrag laat zien tegenover mensen en
andere honden en dat z'n hele leven lang. Het is net alsof
ik tegen jou zou zeggen: Hey, jij moet nodig in therapie
zodat je de rest van je leven nooit je geduld verliest,
nooit iets kwetsend zegt waar je later spijt van hebt,
nooit zult vloeken of schelden en nooit zult schreeuwen en
al helemaal niet tegen je hond! Volgens mij is dat
onmogelijk..."
Met andere woorden, zorg ervoor dat je verwachtingen
realistisch zijn. Als je je dan aan het programma houdt
zijn de kansen dat je blij zult zijn met de resultaten.
