PUBLICATIES
|
PUBLICATIES |
|
 |
"Van
Meiseniersbloed" is de titel van het boek waarin een lijst
van ongeveer tienduizend meiseniersbrieven - of attesten samengebracht werd.
Dit attest werd tijdens het Ancien Régime (tot 1795) uitgereikt door de
schepenen van de schepenbank van Grimbergen. Ook enkele "filialen",
zoals de schepenbanken van Brussegem, Steenhuffel en Londerzeel konden de
"meiseniersbrieven" afleveren. Elke meiseniersbrief werd uit
praktische overwegingen voor deze uitgave dankzij enkele afkortingen
samengebald tot één à twee regels. Van Meiseniersbloed is
immers geen lectuur maar een dagelijks instrument, een naslagwerk. Wat is een meisenier ? 'Meisenier' is een rechtsterm waarmee in het Hertogdom Brabant een bevoorrechte stand van landlieden aangeduid werd, best te vergelijken met de poorters van een stad. Hun privilegies omvatten o.m. de vrijstelling van de "Dode Hand" en het recht van alleen gevonnisd te mogen worden voor de eigen schepenbank, waar het aangeklaagde misdrijf ook moge gebeurd zijn. Aan deze erfelijke voorrechten werd tot in de 16de eeuw groot belang gehecht. Naarmate iedereen "gelijker" werd, verwaterde het meiseniersstatuut. Toch, en hier kan men van opkijken, kwam men generatie na generatie, tot op het einde van het Ancien Régime, naar de schepenbank van Grimbergen. Soms van erg ver weg. Het "Meisenier" zijn, had een zeker prestige dat ons nu waarschijnlijk ontgaat. Het woord zou afgeleid zijn uit "mansionarius", de houder en bewoner van een "mansio", een belangrijk domein met hofstede; dit in tegenstelling tot de "kossaat" (cassatus) die in een "casa" (hut) woont. Het staat vast dat de term geen verband houdt met de gemeente Meise. Het erfelijk statuut van meiseniersschap deed vroeger enkelen ten onrechte veronderstellen dat de meiseniers edellieden waren. |
Hoe kwam het boek tot stand
?
De duizende attesten - verspreid over een periode van 300 jaar in een
zeventigtal registers - werden aanvankelijk verzameld door Dr Jan Lindemans
(1888-1963). Een eerste versie kwam er in 1956 als overdruk van een reeks
artikels die in het tijdschrift "Eigen Schoon & De Brabander"
verschenen waren tussen 1944-1956. Al snel zag men dat de lijst kon uitgebreid
worden. Anderen publiceerden her en der aanvullingen en correcties, nl.
Baudouin Walckiers in Vlaamse Stam en Pierre De Tienne in
L'Intermédiaire des Généalogistes, ook anderen zorgden
voor vele aanvullingen en correcties. De Vlaamse Vereniging voor Familiekunde
heeft deze aanvullingen met de originele lijst in een vernieuwde uitgave
samengebundeld tot een enkel handig instrument. Werkten tevens mee aan deze
nieuwe uitgave: Dirk Cailliau, Jan Erckelbout, Luc Grégoire en Jozef Van
der Biest. Het boek werd op 17 oktober 1998 tijdens de wel erg geslaagde Eerste
Genealogische Gouwdag van VVF-Vlaams-Brabant voorgesteld, …waar anders dan
in de Abdij van Grimbergen. Talrijke meiseniers waren aanwezig en konden de
eerste exemplaren van het naslagwerk in ontvangst nemen. Ook de "meier en
de schepenen" van Grimbergen waren aanwezig.
Wat vindt U in het boek - hoe kan het U van nut zijn ?
De meiseniers woonden voornamelijk in de streek op de kaart hieronder
aangeduid, dus: · de streek tussen Aalst en Brussel, in het noorden
begrensd door de Schelde en in het zuiden tot de taalgrens (omgeving van Halle)
Gezien meiseniersschap erfelijk is, d.w.z. zowel langs vaders- als langs
moederszijde (!), en men niet weinig trots was op het statuut, zullen we de
meiseniers geleidelijk aan overal ten lande aantreffen. Voor al wie wortels
heeft in de hierboven aangeduide streek is "Van Meiseniersbloed"
hét genealogisch instrument bij uitstek. Bij elk meiseniersattest vindt
men een nadere identificatie van de meisenier, d.w.z. zijn plaats van geboorte
(!) en woonplaats, zijn ouders, en familiale relatie t.o.v. zijn getuigen
("stravers", die zelf meisenier zijn). Een bronverwijzing zorgt
ervoor dat het originele document steeds kan teruggevonden worden. In een
periode waarin parochieregisters minder gedetailleerd zijn - of ontbreken -
zijn dit gegevens waar elke genealoog van droomt. "Van
Meiseniersbloed" maakt die droom waar en zet U aldus op nieuwe sporen.
Oude stamboom-blokkages kunnen op die manier verholpen worden.
Technische gegevens van het boek
In oktober 1998 gedrukt bij Acco, Brusselsestraat, Leuven 305 blz -
garengenaaid en gelijmd, dus extra verstevigd voor de dagelijkse gebruiker.
Afmetingen : 17,5 cm x 25 cm.
* Voorwoord van Dr Jan Lindemans, zoals ze in de eerste editie in 1956
verscheen. Aanvullend voorwoord door Jan Caluwaerts.
* Lijst van afkortingen en symbolen.
* Bronnenopgave
* Meisenierslijst, gerangschikt per familienaam, verder: chronologisch. De
klassering gebeurde per stamwoord van de familienamen, d.w.z. er werd geen
rekening gehouden met de partikels (de, van, van de, …), wat zeker nuttig
is bij genealogisch onderzoek gezien de lijst een periode betreft waarin de
spelling van de familienamen nog niet stabiel was.
Hoe kan U dit boek bestellen ? UITVERKOCHT
Door storting van 27, 28 € (inclusief verzendkosten), vrij van kosten,
op de KBC-rekening 734-3010108-13 van VVF-Vlaams-Brabant. U bekomt het boek
uiterlijk drie weken na deze storting.
V
Meer inlichtingen i.v.m. bestelling & verzending: contacteer
Luc
Grégoire, voorzitter van VVF-Vlaams-Brabant. Meer vragen
en opmerkingen over meiseniers, kan U kwijt bij
Jan
Caluwaerts, beheerder van de Vlaamse Vereniging voor
Familiekunde en Genealogisch Consulent bij het Algemeen Rijksarchief die
verantwoordelijk was voor de redactie van deze nieuwe uitgave.
Fortuné Koller & Jan Caluwaerts, *Het poortersboek van Halle 1570-1795*, volledig herziene en aangevulde uitgave (Leuven, 1999), 50 blz.
Deze uitgave is te verkrijgen door storting van 5,50 € + 1,50 € (verzendingskosten - binnenland) op rekening BE08 7343 0101 0813 van FV-Vlaams Brabant met vermelding 'Poorters van Halle'. Voor leveringen buiten België gelieve voorafgaandelijk contact op te nemen met Luc Grégoire, Leuvensestraat 110A, 3051 St.-Joris-Weert (016/47.24.31) of per e-mail Luc Grégoire