kop2kopie
koponder2
beeldkopie

Logo van Laudate Dominum, het Kortrijks Gregoriaans Koor

Contactblad

Verschijnt als het past

Jaargang 40
Periode: december 2017

Rekeningnummer van Laudate Dominum

BE38 9201 0170 3772


Inhoudstafel:

Kalender

Bijgekomen optredens

Minder vieringen in de kerk, minder optredens voor het koor???

Het "Cantatorium" van Sankt Gallen

 



 


Bijgekomen optredens:

Marceltje

Terug naar boven


Minder vieringen in de kerk, minder optredens voor het koor  ???

 

Wegens de herschikkingen in het parochiaal landschap, het samenvoegen van parochies in federaties en groepering van die federaties werden de beschikbare eucharistievieringen herverdeeld over de verscheidene parochiekerken.

Zo is er géén viering in Onze-Lieve-Vrouwekerk
op 25 maart 2018 (Palmzondag),
op donderdag 10 mei (O.-H.-Hemelvaart)
op donderdag 1 november (Allerheiligen).

Bovendien is er op zondag 6 mei in de O.-L.-Vrouwekerk Eerste-Communie viering. Koor Laudate Dominum moet op die eerste zondag uitwijken naar een andere kerk.

Ook al is (en blijft !) de Onze-Lieve-Vrouwekerk zowat onze thuisbasis, in het verleden traden wij soms elders op voor het opluisteren van een eucharistieviering. In de toekomst zal dit wellicht vaker voorkomen.

In overleg met de andere koren uit de federatie en met de verschillende parochies willen wij zoeken naar oplossingen om voor de nodige diversiteit te zorgen bij het verzorgen van de vieringen. 

Ondertussen werken wij volop aan de opmaak van ons koorprogramma voor het komende jaar.

Heb u zelf zin om daar aan mee te werken, of kent u iemand die ook interesse heeft voor gregoriaans, dan bent u van harte welkom. Wij houden elke week repetitie op dinsdagavond om 19.30 u in het parochiehuis van Onze-Lieve-Vrouwparochie (Kapittelstraat 27 in Kortrijk).

W. Deroo  

 

 

Terug naar boven 


Het “Cantatorium” van Sankt Gallen.

Voor het Gregoriaans is het Cantatorium van Sankt Gallen van uitzonderlijk belang wegens zijn  schoonheid van geschrift, de juistheid van tekst en neumen, kortom zijn volledigheid.
Het musicaal neumenmanuscript, waarvan de auteur of auteurs tot op heden onbekend zijn gebleven, behoort tot de eerste generatie van dit genre manuscripten.  Het was voltooid omstreeks  de tweede decennia van de X ° eeuw.

Bij de ontdekking dacht men eerst dat men te maken had met een antiphonarium voor cantores (solisten /voorzangers) maar achteraf bleek de definitie “Cantatorium” correcter.
Het manuscript is  geschreven voor cantores en omvat  alle gezangen van de mis voor de solisten  : de graduale, de tractus en het alleluia met vers, maar ook sommige Incipit (eerste woorden) van andere gezangen.

Einsiedeln

Het manuscript van Einsiedeln bevat nog meer soorten gezangen maar dan zowel voor solisten als voor de schola, het verschil zit hem in de moeilijkheidsgraad van de gezangen.
In het manuscript van Einsiedeln staan  naast de drie voorgaande ook het Introitus, het Offertorium en ook het Communio, de zogenaamde ietwat “gemakkelijke” gezangen. 
De moeilijkheidsgraad van een gezang zit hem in de lengte, de toonhoogte, de snelle opvolging van neumen op 1 lettergreep of juist het breken van het ritme, de ambitus, de expressie.

Alvorens naar voorbeelden te gaan, vooreerst een weetje over het neumatisch geschrift : aan de neumen zelf werden regelmatig letters toegevoegd. 
Die letters kan men grofweg indelen in twee soorten : letters die  aanwijzen hoe de melodie moet verlopen (hoger, lager, zelfde toonhoogte) en letters die meer wijzen naar de expressie en het ritme (snel, aanhouden, zacht, onmiddellijk). 

Immers noch in het Cantatorium, noch in Einsiedeln was de juiste toonhoogte aangegeven, notenbalken waren er toen niet.
De moeilijkheidsgraad van de gezangen van het Cantatorium deed de onderzoekers vermoeden dat het manuscript bedoeld was voor solisten, maar ook de letters die werden toegevoegd aan de neumen wijzen in die richting. Einsiedeln was vermoedelijk geschreven voor de schola.

Nemen wij drie voorbeelden van het Cantatorium en één van Einsiedeln, uit de Vasten- en Paastijd :
Graduale Palmzondag: “Christus factus est”  GT/GR blz  148   Toegevoegde letters melodie = 0,   expressie = 8, moeilijkheid = een juweeltje qua melodie zowel antifoon als vers + verschuiving do-sleutel; Cantatorium.

Alleluia Pasen : “Pascha nostrum”  GT /GR blz  197  Toegevoegde letters melodie = 3, expressie = 20,    moeilijkheid = ritme, toonhoogte (hoge la), ambitus, expressie zowel in “Alleluia” als vers; Cantatorium.

Tractus Palmzondag : “Deus, Deus meus” GT/GR blz 144 Toegevoegde letters melodie = 18, expressie = 78,   moeilijkheid  = zeer lang 4 bladzijden, het krioelt er van de neumenscheidingen (coupures); Cantatorium.
Introitus Pasen : “Resurrexi” GT/GR blz 196   Toegevoegde letters melodie = 15, expressie = 3,   moeilijkheid =  eenvoudig en zeker gekend;  Einsiedeln.

alleluia

Bibliotheek van abdij van Sankt-Gallen

Aan de hand van de toegevoegde letters is het duidelijk dat in het Cantatorium meer nadruk werd gelegd op expressie en ritme en veel minder op de melodie (die zeker gekend was), met slechts hier en daar een letter voor de melodie (3 eerste voorbeelden).   In vb . 4 Einsiedeln is het net andersom, 5 keer meer letters voor de melodie dan voor expressie, hulpmiddelen voor de schola om de melodie juist te zingen.   

Volgende keer nemen we die gezangen onder handen (Graduale, Tractus + Cantica ,Alleluia).

Jean Pierre Exter, april 2018.

Terug naar boven