1° Poolse Pantserdivisie

1. Polskiej Dywizji Pancernej

1st Polish Armoured Division

"ZA WASZA I NASZA WOLNOSC"

"VOOR UW EN ONZE VRIJHEID"

"FOR  OUR FREEDOM AND YOURS"

"NON  OMNIS  MORIAR"

"IK  ZAL NOOIT VOLLEDIG STERVEN"

"I WILL NEVER DIE COMPLETELY"


                                

 

 

 

De bedoeling is om hier een stuk website te maken over de 1° Poolse Pantserdivisie.Deze divisie bevrijdde onder andere  Roeselare, Tielt, Ruiselede en Aalter. Via fotos en getuigenissen zal een beeld geschetst worden van deze moedige mannen aan wie we onze vrijheid te danken hebben.

Na tej stronie internetowej Państwo w krótce znajdą informacje o Pierwszym Polskim Pułku Pancernym. Ten pułk wyzwolił m.i. Roeselare, Tielt, Ruiselede i Aalter. Na podstawie zdjęć i świadectw chcemy przedstawić obraz tych śmiałych mężczyzn, którym zawdzięczamy naszą wolność.

The meaning is to make a website about the 1st Polish Armoured Division. This Division freed among other places : Roeselare, Tielt, Ruiselede and Aalter. Through fotographs and recordings of whitnesses I will try to point out this brave men whom we own our liberty.

Na een ontmoeting met Pavel Cmok,Stefan Jezierski en andere Poolse Oudstrijders zijn we ervan overtuigd dat deze mensen en hun Divisie niet mogen vergeten worden. Onze dank gaat hierbij uit naar de Heer Firmin Verbeke uit Drongen, nauw begaan met de Poolse Oudstrijders en Bart Verstockt, regisseur van de film "Vechten voor geen Vaderland". deze mensen brachten ons in contact met de Oudstrijders.

Spotkaliśmy się z panami Pawłem Cmokiem, Stefanem Jezierskim i innymi polskimi weteranami i jesteśmy przekonani, że nie wolno zapomnieć o tych ludziach i ich Pułku. Dziękujemy Panu Firmin Verbeke z Drongena, przyjacielowi polskich weteranów, i Panu Bart Verstockt, reżyserowi filmu „Vechten voor geen Vaderlandd”. Dzięki im poznaliśmy się z weteranami.

Pavel Cmok was één van de mannen die de Duitse barricade in de Kasteelstraat moest opblazen. Intussen stond Stefan Jezierski met zijn tank klaar om Ruiselede binnen te rijden.

Paweł Cmok był jednym z żołnierzy, którzy musieli zniszczyć wybuchem  niemiecką barykadę na ulice Kasteelstraat. Tymczasem Stefan Jezierski znajdował się w swoim czołgu, gotowy do wjazdu w Ruiselede.

 

 

 

                                                               

                                                        Schouderbadge Poolse soldaten                            

                    Generaal Maczek       1°Poolse Pantserdivisie      Graf Generaal Maczek Breda

                                                                                                          

Polski żołnierz walczy o wolność innych narodów,
Lecz umiera tylko dla Polski.

Een Pools soldaat vecht voor de vrijheid van andere volkeren

Maar sterft alleen voor Polen

 

De Eerste Poolse Pantserdivisie wordt opgericht in Schotland in 1942. Aan Generaal Stanislaz Maczek wordt gevraagd om een Pantserdivisie op te richten. Deze bestaat uit Polen die reeds in Frankrijk gevochten hebben in 1940 en Polen die vanuit alle windstreken naar Schotland gekomen zijn om mee te vechten tegen de Duitsers. Als kenteken neemt men de Huzarenhelm met de zwarte pluimen van Jan III Sobieski uit 1683. Wanneer er een aanval was (te paard) van deze Huzaren maakten de pluimen een oorverdovend lawaai, ter afschrikking van de vijand. Ruim 16000 man wordt er verzameld die een goede opleiding krijgen en zullen uitgroeien tot één der beste Pantserdivisies ter wereld. Mede ook door hun uitmuntende Generaal Maczek. De drijfveer van de 1ste Poolse Pantserdivisie is altijd het feit geweest dat men wilde terugkeren naar Polen en met hun tanks Warschau binnenrijden als bevrijders. Groot was hun ontgoocheling toen de oorlog voorbij was. Polen was toegewezen aan Rusland en de Poolse strijders waren niet echt welkom in hun land. De koude oorlog was al een feit en ze hadden gevochten met de “vijand”. Zodus…Vele Polen zijn dan blijven “hangen” in Belgie, Nederland, Schotland, Frankrijk, Canada en de US.

In Belgie zijn ze voor een paar jaar erkend geweest als “Belgische Oudstrijders”, waarvoor ze een vergoeding ontvingen, veel te laat na het einde van de oorlog natuurlijk. Dit jaar wordt deze vergoeding hen terug afgenomen omdat ze geen Belg waren bij de bevrijding. Begrijpe wie kan ! Maar dat zal misschien hopelijk  wel terug in orde komen.

Op datum van 3 december 2004 is er dan toch recht geschied. De vergoeding zal terug betaald worden. Door toedoen vooral van Trees Pieters (Tielt) en Pieter De Crem (Aalter). Proficiat !!!!! (Het Volk, zaterdag 4-12-2004)

Een belangrijk feit is dat dit werkelijk de EERSTE Poolse PantserDIVISIE is die Polen ooit gehad heeft. Voorheen waren er alleen maar Brigades.

                          

                                                                     Promo Clip van de film "Vechten voor geen Vaderland

 

                       Promo Clipje van de film "Vechten voor geen Vaderland

                                      van Bart Verstockt

 

                                                                                         

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

                            Voor gesneuvelde soldaten, zoek in deze databanken :

                     

                                          

 

                                      Gesneuvelden in Belgie en Nederland : 

                                         http://www.polishwargraves.nl/

                                      Gesneuvelden in Frankrijk :

                                          http://www.beskid.com/base/

                                      Gesneuvelden Monte-Cassino

                              http://www.nasza-gazetka.com/cassino/cassino_p.htm

                                         Begraven in Schotland

                               http://www.ostrycharz.free-online.co.uk/WellshillRegister.html

                                                                                   

                                                                          


TIELT EN RUISELEDE

 

 

                                       

Poolse tank, komt van Schuiferskapelle                                          Zo ging het eraan toe in Tielt na de bevrijding

naar Ruiselede. op de tank nummer 51

vewijzend naar het 1ste Poolse Pantser Regiment

(1 Pulk Pancerny)

              

 

                                                    

Ruiselede - op de jeep het nummer 52  wat duidt

op het 2de Poolse Pantser Regiment (2 Pulk Pancerny)                             De vernieling in de Aalterstraat te Ruiselede

                                              

Aalterstraat Ruiselede                                                                            Kasteelstraat Ruiselede

                                             

Polen te Ruiselede                                                                                Polen te Ruiselede

Door de hevigheid van de gevechten te Ruiselede noemt men aan Poolse kant Ruiselede "klein Chambois" naar analogie met de gevechten in Frankrijk bij Chambois. Daar was het ook één en al vernietiging....

Ze względu na przemoc walki w Ruiselede, Polacy nazwali Ruiselede „małe Chambois”, w analogii do walki koło Chambois w Francji. Tam też było wielkie pole bitwy...

 

                                                     

                                              Op dit slagveld sneuvelden 5 Poolse soldaten, 7 burgers en 37 Duitse soldaten

                                     ook tientallen (meestal Franse) paarden vonden de dood.....

-----------------------------------------------------------------------------------------                          

                                           

           de vereniging van de 1° PPD                                                  email : bvpo1978@hotmail.com

 

 

                                                       De Mars(Muziek) van de Poolse Pantserbrigade

                                                                     

                                                       De Poolse Pantserbrigade

                                                                      

____________________________________________________________________________________

VIERING RUISELEDE 10.10.2010

 

                                                     

HELENA AND COLONEL ZBIGNIEW BOCHENEK                       ONZE OUDSTRIJDERS TE RUISELEDE

AT HOSTESMILL 10.10.2010 AT RUISELEDE                                                  10.10.2010

                                                            

PIERRE DERVEAUX   HELENA BOCHENEK  SYLWESTER BARDZINSKI FIRMIN VERBEKE

EN JAN CORNELLISSENS TE RUISELEDE 10.10.2010

 

COLONEL BOCHENEK   FRANK GELAUDE  MARNIK BRAET  SIMONE BEGIJN MARTINE CMOK

OP HET POLENPLEIN RUISELEDE 10.10.2010

 

HERDENKING RUISELEDE 13 SEPTEMBER 2009

 

                      

De delegatie op weg naar de vredeskapel                                   Sylwester Bardzinski, Stefan Jezierski en Pavel Cmok

 

                                                

Onze Poolse vrienden geflankeerd door Firmin Verbeke                                       Marnik Braet in volle speech

 

 

                       

Onder elkaar...............                                                                 aan de feestmaaltijd bij "Oud Ruysselede"

 

LOMMEL 2009  EN ONTVANGST VAN FRANK EN MARNIK SAMEN MET DE ECHTGENOTES OP DE POOLSE AMBASSADE TE BRUSSEL

                                   

Marnik Braet en Frank Gelaude te Lommel                                              enkele vlaggen

 

 

                                   

Sylwester en dochter Nikol, rechts Jean Cornellissen                                Waclaw Styranka met de vlag van de 1° PPD

 

 

                                    

In de Poolse ambassade te Brussel.                                                           Met Firmin Verbeke op de foto

Marianne Carlier, Pavel Cmok, Sofie Vercruysse

en Simone Begyn, echtgenote Pavel Cmok

 

  HERDENKING  LOMMEL  15 OKTOBER 2006  

 

 

              

  Samen met Oudstrijders en een Poolse afgezant                                     Neerlegging van een krans vanwege "Oud Ruysselede"

 

                             

                                Een hoop kransen aan het monument, de 1° Poolse Pantserdivisie is nog niet vergeten.........

 

 

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    BOEKEN DVD'S EN CD-ROMS TE RAADPLEGEN IN DE BIBLIOTHEEK  VAN "OUD RUYSSELEDE"  

                                        OVER   DE 1° POOLSE PANTSERDIVISIE

 

ZOLNIERZE GENERALA MACZKA  (Polish)                                             ZBIGNIEW MIECZKOWSKI

THE SOLDIERS OF GENERAL MACZEK IN WORLD WAR II (English)    IDEM *****

THE BLACK BRIGADE (English)                                                               F.S KURCZ / PETER JORDAN

KATYN (English)                                                                                       J.P. NATER

THE KILLING GROUND (BATTLE FALAISE GAP) (English)                    LUCAS

1. DYWISJA PANCERNA W WALCE (Polish)                                            PRACA ZBIOROWA *****

HET TIELTSE 1940/1945 BEDREIGD/BEZET/BEVRIJD (Nederlands)        RAVYTS/STRUYVE

BELGIE 44 (De Bevrijding) (Nederlands)                                                      PETER TAGHON

A FINE NIGHT FOR TANKS (ROAD TO FALAISE) (English)                     KEN TOUT

COMBATS EN FRANCE BELGIQUE ET PAYS-BAS

PAR LA PREMIERE DIVISION BLINDEE POLONAISE(Français)             WELFARE SECTION (1947) *****

AVEC MES BLINDES  (Français)                                                                STANISLAW MACZEK  *****  

2 PULK PANCERNY W WALCE (Polish - English) Fotoboek                       TADEUSZ WIATROWSKI (1947)*****

OPERATIONELE RAPPORTEN 1° PPD 7.08.1944 TOT 9.11.1944             POOLSE PANTSERDIVISIE *****

BEVRIJDING TIELT 1944                                                                          ROEDE VAN TIELT

AALTER IN SEPTEMBER 1944                                                                 LAND VAN DE WOESTIJNE

RUISELEDE SEPTEMBER 1944                                                                "OUD RUYSSELEDE"

OFFICIELE HERDENKING AALTER 1944-2004                                        GEMEENTEBESTUUR AALTER

50 JAAR BREDA MET EEN POOLS STEMPEL                                         THOM PEETERS

HET POOLSE AANDEEL IN DE OVERWINNING                                     THOM PEETERS

ROESELARE 44-45 DE BEVRIJDING                                                         WILLY VALLAEY

BREDA IN OORLOG                                                                                  GENERAAL MACZEKMUSEUM

DE SLAG OM HET MARKKANAAL                                                           IDEM

VAN DE MARK NAAR DE MOERDIJK                                                       IDEM

MERKSPLAS/BAARLE/ALPHEN/GILZE                                                     IDEM      

FALAISE GAP HAS BEEN CLOSED                                                            Z. NAGORSKI (1944)*******

POLISH ARMOURED FORCES 1939-1945                                                  ZBIGNIEW LALAK

SPITFIRES VECHTEN VOOR ENGELAND                                                JOHN VADER

1.POLSKA DYWIZJA PANCERNA                                                             T.A. WYSOCKI

DE BEVRIJDING NORMANDIE TOT ARDENNEN                                    LUC DE VOS

DE BEVRIJDING                                                                                        JAN NECKERS

GENERAL MACZEK                                                                                  ENGLERT - BARBARSKI

DE BEVRIJDING VAN EUROPA                                                                TONY HALL

DE BEVRIJDING VAN IEPER EN HET WESTLAND                                QUAGHEBEUR-VERBEKE  

DE BEVRIJDING VAN GENT                                                                     JP. MARCHAL         

MONUMENTS OF THE POLISH ARMOURED DIVISION                        VERITAS FOUNDATION  ******   

IDZIEMY   -   DVD en VIDEO OVER DE   1°PPD

VAN SCHOTLAND TOT WILLEMSHAVEN                                            GEFILMD DOOR DE 1°PPD******

SPOJRZENIE NA MAJ  -  DVD OVER HET POOLSE LEGER IN WO II    ZBIGNIEW KOWALEWSKI******

THE SHADOW OF JALTA  - A REPORT                                                  WOJCIECH   ROSZKOWSKI

THE POLES ON THE BATTLEFRONTS OF THE 2 WORLD WAR          DIVERSE AUTEURS******

DIE SCHLACHT VON MONTE CASSINO                                                JANUSZ PIEKALKIEWICZ

HET BEVRIJDE ZUIDEN                                                                         DIV. AUTEURS

POLEGLI NA POLU CHWALY/KILLED IN ACTION                               GENERAAL MACZEK MUSEUM

HAWKER TYPHOON                                                                              MISTER KIT/C.H. THOMAS

DE ROODE DUIVELS IN ARNHEM                                                         MAREK SWIECICKI

LES POLONAIS SUR LES FRONTS DE LA 2ME GUERRE MOND.         ZBIGNIEW ZALUSKI

LES POLONAIS DANS LES COMBATS EN EUROPE OCCIDENTALE    WITOLD BIEGANSKI

THE BLACK DEVILS' MARCH - A DOOMED ODYSSEY                         EVAN McGILVRAY********

IT SPEAKS FOR ITSELF (British war leaders about Polish Forces)               POLISH FORCES PRESS BUREAU

DE MAAND DER BEVRIJDING  SEPTEMBER 1944                                 P.G. van den Bosse ****************

LE CHOC DES BLINDES  NORMANDIE 1944                                          YVES BUFFETAUT *******

DE ONVERGETELIJKE UREN (Omzien naar de bevrijding)                        UITGEVERIJ TERRA ZUTPHEN

STALINGRAD EN NORMANDIE                                                              EDDY FLORENTIN *********

LA POURSUITE                                                                                        EDDY FLORENTIN

DE SLAG OM ANTWERPEN EN DE SCHELDE                                        J.L. MOULTON

LE COULOIR DE LA MORT/POCHE DE FALAISE                                   GEORGES BERNAGE

DIE 1.PANZERDIVISION                                                                          ROLF O.G. STOVES

DIE 2.PANZERDIVISION                                                                          FRANZ STEINZER

DIE 6.PANZERDVISION                                                                            HORST SCHEIBERT

DIE 7.PANZERDIVISION                                                                           VON MANTEUFFEL

DIE 11.PANZERDIVISON                                                                          GUSTAV W. SCHRODEK

DIE 19.PANZERDIVISON                                                                           ROLF HINZE

GLADIATORS OF WOLD WAR II   FREE POLISH FORCES-DVD             NMP AND BBC *********

1 DYWISJA PANCERNA  W  HOLDZIE   POLEGLYM                              EDWARD  WOJTCZAK 

HORYZONTY WSPOMMIEN  (Polish)                                                       ZBIGNIEW MIECZKOWSKI    

10 PULK DRAGONOW  (Polish - fotoboek)                                                 LA COLONNE (1946-1947) *********

SIX YEARS OF STRUGGLE FOR INDEPENDENCE                                  M. KUKIEL

WOJENKO, WOJENKO                                                                              JAN WINCZAKIEWICZ

PzKpfw VI  TIGER TANK                                                                          INTERACTIVE CD-ROM *********

SHERMAN M4  TANK                                                                               INTERACTIVE CD-ROM *********

LA DERNIERE BATAILLE DE NORMANDIE (Le couloir de la mort)          DVD de DANIEL YONNET*********

VAN DOLLE DINSDAG TOT BEVRIJDING                                              CH.WHITING W.TREES

BREDA VERTELT VAN ZIJN BEVRIJDING                                              A.HALLEMA*************

L'EPOPEE DE LA 1reDIVISION BLINDEE POLONAISE                           S. BRIERE et M.PEPIN************

POLAND IN WORLD WAR II   -   DO BRONI                                           ANDREW HEMPEL

MEMO  FROM  BELGIUM, SEPTEMBER 1944                                         LONDON, IMPERIAL WAR MUSEUM

FALAISE POCKET                                                                                    PAUL LATAWSKI **************

FALL BRAUN/DE STRIJD OM KAPELSCHE VEER                                  D.L. ROITERO *******************

LA  MASSUE                                                                                             DIDIER  LODIEU************

LE COULOIR DE LA MORT    FALAISE                                                   HISTORICA

NON OMNIS MORIAR  -  HET VERHAAL VAN CZESLAW KAJPUS        CZESLAW KAJPUS/OMER VANDAM

                                                                                                                                                                                      

 

-----------------------------------------------------------------------------------------

 

Samenzijn met de Poolse Oudstrijders op 12.09.2004 te Ruiselede

                                                                                                                                      

    Gezellig aan tafel in "de Lekkerbek" te Ruiselede. We herkennen vooraan links Marnik Braet, Marianne Carlier, rechts diep, Sofie Vercruysse, Etienne Vanwonterghem, Pavel Cmok en Firmin Verbeke.

                                  

Frank Gelaude, Pavel Cmok en Stefan Jezierski                   Etienne Vanwonterghem en Pavel Cmok, geredde en redder

                                    

  Stefan, Marianna, Firmin, Pavel en Simone                                   

                                                                      

                                                       Pavel Cmok als jonge soldaat en in actie te Tielt in 1944

                                                                                                             

----------------------------------------------------------------------------------------

Het verhaal van Pavel Cmok (opgenomen gesprek met Bart Verstockt)

In Normandie : die twee weken heb ik niet geslapen, nu en dan een uurtje. Ge moet niet peinzen dat we daar okkazie gehad hebben om te slapen. Maar na die twee weken was het gedaan, was wat anders, daar ga ik niet over beginnen.

Maar nadien als de ketel was gesloten (Falaise/Chambois) dan deden we alle dagen 100 km. De Duitsers boden weerstand maar zeer weinig.

Ieper : daar hebben ook de pantsers opdracht gekregen, als we in Belgie zijn gekomen dat ze niets kapot mochten maken. Want Generaal Maczek heeft geweten of misschien gezien, dat weet ik niet meer juist, dat Ieper in de 1° WO volledig van de kaart was geveegd. Hij heeft gezegd : "onder mijn commando gaat er zoiets niet gebeuren" we moesten hier allemaal sparen de huizen. en het was a zo in heel Belgie.

Dat was van man tot man. Ik zeg het wij hebben de Belgen gespaard, maar daardoor zijn er van ons, ik zeg niet veel, maar toch verschillende, ten koste van zo oorlogvoeren aan de grond, doodgeschoten, hé.

Ge weet, als ge met de grote dingen schiet, met kanonnen, veel kapot, dat is gemakkelijk. Dat was het systeem van de Amerikanen. Als de Amerikanen vooruit gingen : eerst alles kapot schieten, bombarderen, schieten. Dan pas gingen ze vooruit. Maar bij ons was het een ander geval hé, in het bijzonder hier in Belgie. Dat was man aan man een beetje om niks kapot te maken. Dat was onze opdracht.

Over Generaal Maczek : Hij was wel geliefd door alle soldaten. Hij is begraven in Breda tussen Poolse soldaten op het Poolse kerkhof en hij ligt er daar tussen hé. Hij heeft vermeld in zijn testament : geen monument, een graf zoals mijne soldaten en hij ligt er tussen zijn soldaten. Ik ben op zijn begrafenis geweest.

Ruiselede : we komen daar 's morgens aan in  Ruiselede, rond het stadje. Dat was daar nog vol Duitsers. Ik weet niet maar toch nog enkele bataljons of compagnies en die willen zich niet overgeven. We hebben het stadje omsingeld. De Duitsers die daar zaten konden niet meer weg. Dat heeft geduurd tot 's avonds tot het donker werd. Overdag waren er Spitfires van de Poolse Wings en die deden niets anders dan "picqueren". alles wat ze op straat van Duitsers zagen werd beschoten. En dat heeft geduurd tot 's avonds.

En 's avonds heeft mijne chef de opdracht gegeven dat we een barrikade in de lucht moesten doen springen. Zodat de pantsers het stadje konden binnenrijden. Anders was het onmogelijk, zo werd het tegen ons gezegd. We maken ons klaar, alleen munitie, geen geweer...Geen munitie voor ons, juist maar munitie om te laten ontploffen.

Je kon de straat zien waar we moesten binnengaan. Wij stonden voor de straat. Dat was een gevaarlijk spel. maar we moesten dus wachten tot het een beetje donker was. Voordat we vertrokken is Generaal Maczek persoonlijk tot aan onze groep gekomen in zijn pantser. En juist zijn borst was boven het pantser, zoals je hem ziet op fotos en hij spreekt tot ons over dat spel :"de pantsers, alle infanterie staat klaar om het stadje binen te gaan. Maar de barricade moet eerst weg, dat is onze opdracht. Van het moment dat wij dat in de lucht kunnen doen springen, dan zullen de pantsers en infanterie direct naar binnen gaan." Zo was het afgsproken. Hij weer terug en wij ons boeltje meepakken en naar daar...We komen aan de barricade. Tot aan de barricade hadden we geen  schot gehoord. Maar als we aan de barricade waren....de Duitsers waren ook niet van gisteren. Die hadden zich opgesteld met machinegeweren. Als we daar éénmaal aankwamen begonnen die te schieten. Dat was zo schieten....ik was overtuigd, op dat moment, "ik kom hier niet levend terug".

Elke vijfde kogel is een lichtkogel zodat je achter jou de kogels kon zien springen van verschillende kanten. Maar zo een opdracht. Je moet niet zeggen, ik ga mij bukken. Ze wachten vanachter hé. Je moet doen. Zolang je leeft en krachten hebt moet jij je order uitvoeren. Dus er was geen sprake van : "ik ga mij daar wegsteken". Neen doen totdat het lukt.

We hebben enorm geluk gehad. Eén of twee waren wel gekwetst, licht gekwetst. We waren met 10,12 man. We hebben de gekwetsten laten liggen, want ze konden zich een beetje wegsteken. Want we wisten dat de pantsers direct na de ontploffing ter plaatse zouden zijn. Dus we moesten daar niet meer tussenkomen. En dan is het zo gegaan. Alles klaargezet achteruit en boem, in de lucht. en zoals afgesproken, de pantsers reden direct binnen. Op een paar minuutjes, want het centrum was niet ver, waren zij het centrum van het stadje binnen. dan werd er natuurlijk geschoten. De infanterie was gekomen. Ik heb dat niet gezien maar ik heb langs alle kanten horen schieten.

 

VERVOLG......

Dan kregen we de opdracht…dat wij Duitsers die zich niet wilden overgeven uit de huizen moesten halen. Anders heb ik dat bij de genie nooit moeten doen, maar omdat het zo een omstandigheden waren hebben ze mij gevraagd om de infanterie mee te helpen om huis per huis af te gaan om de Duitsers eruit te halen. En zo zijn we met twee…

Gewapend, granaat en pistool, dat heb ik bij mij gehad. We komen in die huizen. Niks, de mensen waren weg. Ik weet niet naar waar. We vonden praktisch niemand niet. In sommige huizen hebben we moeten stampen om er binnen te kunnen gaan, om te zien wat er daar was.

En ineens komen we in een soort café. We komen daar binnen, we zagen zo een grote zaal en daar lag nog stro en materiaal van Duitse soldaten. Ik zeg : “ja hier zijn Duitsers geweest”. Maar ge ziet niemand hé. Er was daar een deur naar de kelder. Ik heb de kelder opengedaan, ik dacht misschien hebben ze zich hier weggestoken. Ze waren daartoe in staat.

Dus ik roep in het Duits dat ze naar boven moesten komen. Geen antwoord. Niemand bougeert. Dan roep ik een tweede keer en dan zeg ik als ze -en dat zou ik gedaan hebben- als ze er niet uitkomen, dat ik er dan een granaat zou insmijten en dan zijn ze eraan hé. Op dat moment, als ik zeg dat ik er een granaat zou insmijten. Dat ze naar boven moesten komen. Ik zie nog dat beeld voor mijn ogen, na 60 jaren. Een oud mensje, dat was geen grote man, zeker wel 80 jaar of meer. Ne oude mens, bleek, met de handen naar boven. Bevend van benauwdheid. “Wat gaat er gebeuren ?” omdat ik Duits gesproken had dacht hij dat wij Duitsers waren. Hij is dan naar boven gekomen. Maar hij zag dat we geen Duitsers waren hé en hij riep naar beneden : “het zijn onze bevrijders, de Engelsmannen zijn daar, de Engelsmannen zijn daar !”

Wat er daar uit die kelder is gekomen. Ik ga niet overdrijven. Tussen de 15,20 mensen zaten daar in die kelder binnen. En ze waren zo stil als wa.Je hoorde dat niet. Maar ze waren daar. En dan zijn ze eruit gekomen. De meeste vrouwen, kinders en er waren daar ook drie mannen die ouder waren. Maar jeugd waren daar niet.

Natuurlijk, als ze zagen dat het de bevrijders waren. Gelukkig ! Die sprongen naar ons, vanalles. Enne dan moesten we verder gaan. We zijn nog een paar minuutjes bij die mensen gebleven. Ze waren zo gelukkig. En als we naar buiten gingen zei ik :”we gaan ne keer voor die mensen iets doen”. Want op straat zagen wij dat dat vol Duitse autos stond. Die waren gebombardeerd door die vliegers hé. Ik zeg tegen een kameraad : “dar staat een wagen we gaan ne keer kijken.”Ik kruip op die wagen en er staat daar een grote valies. Ik zeg : “ we gaan dat meepakken voor die mensen”. Een beetje verder stond er daar een accordeon. Ik zeg :”dat gaat die mensen ook gelukkig maken, een beetje muziek maken”. Ik keer weer terug naar het café waar die mensen waren en ik heb die mensen dat gegeven. Er was er ene tussen die kon accordeon spelen en die begon direct te spelen. Maar die valies was goed gesloten. Heb ik dan toch opengekregen. Dat was een grote valies hé, gans vol met witgoed voor vrouwen, ondergoed voor vrouwen. En daar waren allemaal vrouwen. Dus die waren gelukkig dat ze dat hebben gehad. Dat kwam van Duitsers die dat uit Parijs, uit Frankrijk mee hadden genomen voor hun vrouwen. Maar die hebben dat geluk niet gehad….’t waren de Belgische die dat hebben gehad.

In het café, als we zijn teruggekomen was daar iets om te drinken ook. Ik weet niet vanwaar ze dat hadden, wijn of sterke drank. Ik weet het niet meer, dat is zoveel jaar geleden, maar ze trakteerden. Maar wij waren voorzichtig. We moesten zien dat we niet dronken in zo een omstandigheden. We moesten nog verder van huis tot huis gaan om de Duitsers eruit te halen. We zijn nog in verschillende huizen geweest. En we hebben in twee huizen, twee Duitsers gevonden. Ze hebben zich overgegeven en dan weggebracht bij de krijgsgevangenen.

De nacht was dan voorbij, dat heeft lang geduurd. ’s Morgens kregen we de opdracht dat er daar paarden liggen op de weide. Just nevens dat stadje. Daar lagen verschillende paarden, niet allemaal dood en wij moesten met het pistool al die paarden die daar nog leefden….heb ik doodgeschoten hé. En toen zag ik de eerste keer in mijn leven mensen, Belgen, mannen, met messen en aan die paarden snijden ze het achterste, waar het meeste vlees zit, daaruit. Ik heb nooit geweten dat mensen paardenvlees eten. In Polen heb ik dat nooit gehoord. Wij aten geen paardenvlees.Ik heb nog gedacht : “jullie hebben veel honger geleden dat jullie paardenvlees moeten eten”, maar dat was hier gans anders hé. De paarden die dat nog goed waren….er waren mensen gekomen om die paarden mee te nemen. En voor de middag was alles gedaan, wij in onze halftrack en verder getrokken.

 

 

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Grafplaten Poolse gesneuvelden te Ruiselede op 8.09.1944

 

De grafplaten zijn afkomstig van het Pools Kerkhof te Lommel. Toen ze voor een paar jaar vervangen werden door nieuwe platen hebben wij de oude kunnen bekomen. Dit door toedoen van de Heer Firmin Verbeke uit Drongen. Met de belofte van onze kant om er iets goeds en nuttigs mee te doen. Wat we dan ook gedaan hebben. De bevrijdingsfeesten van 12.09 waren een ideale gelegenheid om deze platen te onthullen. Pavel Cmok en Stefan Jezierski hebben dat gedaan.   

Tabliczki ku pamięci pięciorga Polaków pochodzą z polskiego cmentarza w Lommel. Parę lat temu tam powieszone nowe tabliczki. Dzięki Panowi Firmin Verbeke z Drongena otrzymaliśmy te oryginalne tabliczki. Obiecaliśmy zrobić z nimi coś pożytecznego. 12-ego września 2004 obchodziliśmy sześćdziesiątą rocznicę wyzwolenia przez Polaków naszej gminy. Mieliśmy dobrą okazję na odsłonienie tabliczek ku pamięci polskich żołnierzy w ten dzień. Paweł Cmok i Stefan Jezierski odsłonili ich w kapliczce pokoju.

5 Poolse soldaten vonden de dood in Ruiselede op 8 september 1944. Van 4 weten we de namen. De vijfde werd onherkenbaar verminkt door de Duitsers. Vermoedelijk was dit een Silezische Pool die met de Duitsers optrok (verplicht). Velen van deze Sileziers liepen over naar de geregelde Poolse strijdkrachten als ze er de kans toe zagen. Verscheidene Polen vochten ook onder een valse naam, wat het nog moeilijker maakt om hen te registreren.

Pięcioro polskich żołnierzy zginęło w Ruiselede 8 września 1944 roku. Mamy dane osobiste czworga, piąty żołnierz był okaleczony nie do poznania przez Niemców. Prawdopodobnie był Polakiem z Śląska który obowiązkowo walczył na niemieckiej stronie. Dużo takych żołnierzy z Śląska przebiegło do polskich żołnierzy kiedy mieli taką okazję. Niektórzy polscy żołnierzy walczyli pod fałszywym nazwiskiem, co jeszcze utrudniało ich rejestrowanie.

 

 

ODDALI SWOJE ŻYCIE ZA NASZĄ WOLNOŚĆ.  RUISELEDE 8.09.1944 – CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!  8.09.2004

 

 

 

 

 

 

 

ZIJ GAVEN HUN LEVEN VOOR ONZE BEVRIJDING. RUISELEDE 8.09.1944 -  HERDENKING 8.09.2004

           

 

 

 

 

De herdenking van 2005 onderaan deze site.....

De herdenking van 2006 in beeld, zie verder....

 

                                                                                                                           

 

   Wa t denk Je van deze website ? Mail eens         

      Do you like this website ? Please mail  

           


              Ga ook eens naar : http://www.1e-poolse-pantserdivisie.nl

                                              http://www.depoolsesoldaat.nl/

                                 www.vereniging-1epoolsepantserdivisie-nederland.nl

 

 


                                                                         

De levensgeschiedenis van Sylwester Bardzinski

VIERING BREDA 2010 OP HET EINDE SYLWESTER

Door zijn hand op te steken bleef Sylwester onbewust gespaard van het communisme en misschien ook wel de dood.

In 1918 werd in het klein dorpje Jaksice, ongeveer 100 km ten noordoosten van Poznan, op 3 december mijn bompa Sylwester Bardzinski geboren. Hij heeft nog drie broers (Twee van hen hebben nog gevochten in de ruïnes van Warsawa (=Warschau). Eén van hen is meegenomen door de Duitsers, de andere door toeval door Stalin.) en twee zusters. Het is het deel van Polen dat vroeger Duits grondgebied was en waar toen nog vele Duitse vooraanstaande families woonden. Na zijn lagere school besloot hij naar de technische school te gaan. Ondertussen was Hitler in Duitsland aan de macht gekomen en doen de geruchten de ronde dat hij Polen wil annexeren.

_ Marsz, marsz, Bar-dzin-ski, ... _

Sylwester gaat in oktober 1938 op vrijwillige basis in het leger om zijn vaderland tegen de Duitse vijand te verdedigen waarvoor hij zelfs zijn studies onderbreekt. Vanaf maart 1939 moeten ze al permanent aanwezig zijn in de kazerne omdat er een angstcrisis heerst. Op 24 augustus worden alle burgers in het bezit van een voertuig opgeroepen hun voertuig af te geven. In de Sylwesters streek zijn er teveel voertuigen (Poznan is nu nog het welvarendste deel in Polen) en dus moeten de voertuigen naar Warsawa vervoerd worden. Men vraagt 10 vrijwilligers om het transport te escorteren. Sylwester steekt zijn hand op. Ondertussen is voor Hitler alles al lang in kannen en kruiken. Hij heeft immers al het "duivelspact" met Stalin gesloten waarin ze Polen in twee verdelen. Stalin valt langs het oosten aan terwijl Hitler langs het westen aanvalt (1 september). Sylwester heeft de voertuigen afgeleverd en wordt in _uck (spreel uit: "woets"), een dorpje ten zuiden van Warsawa, als chauffeur in het 12de bataillon geplaatst (17 september). Ze moeten aan de Roemeense grens Franse wapens gaan halen. 5 Km van de Roemeense grens worden ze in groepjes van 5 verdeeld om bij de plaatselijke boeren te overnachten. De volgende ochtend worden ze door de boer gewekt die zegt dat iedereen al vertrokken is. Zelfs 1 van de 4 anderen die bij Sylwester sliep is vertrokken. Met 4 zijn ze aan hun lot overgelaten want hun bagage lag nog op de vrachtwagen. Al sluipend door grachten (gevaar voor Russische soldaten) bereiken ze de grens waar ze hun bataillon met vrachtwagens en al terugvinden, behalve hun makker die bij hen geslapen heeft (19 september).

Het Poolse leger wordt door Hitler en Stalin onder de voet gelopen en massa’s Poolse officiers en generaals worden vermoord (Katyn). Voor wat overblijft van het leger rest er nog maar één mogelijkheid en dat is vluchten. Men beveelt hen naar Roemenië of naar Hongarije te gaan waar ze valse papieren zullen krijgen en waarmee ze dan verder naar Frankrijk kunnen afzakken. Zo vlucht ook Sylwester met een twintigtal andere soldaten over Rusland naar Roemenië (langs Tsjechoslowakije konden ze Polen niet verlaten omdat dat al Duits grondgebied was). Deze vlucht was niet gemakkelijk : achter hen zaten de Duitsers en wanneer Stalin binnenviel, hadden ze twee vijanden. Maar met de Russen mochten ze niet vechten.

In Roemenië worden ze niet met open armen ontvangen, (Hitler moet verboden hebben aan Roemenië om Poolse soldaten te ontvangen) want wanneer ze de grens oversteken worden ze echter onmiddellijk opgepakt en in een kamp (oude kazerne) ondergebracht, waar ze als krijgsgevangenen bewaakt worden. Het kamp zit vol met Polen. Er is ook een priester aanwezig die hen morele steun geeft maar hen ook helpt ontsnappen. Ontsnappen is voor hen noodzakelijk want ze moeten koste wat het koste Frankrijk zien te bereiken. Daar zijn ze met steun van de vele Poolse families die in de tijd van Napoleon naar Frankrijk zijn uitgeweken, een leger aan het vormen om tegen de Duitse vijand ten strijd te trekken.

Derde keer, goeie keer

Blijkbaar wordt men vindingrijker wanneer men in onmogelijkere situaties terecht komt, want regelmatig gebeuren er ontsnappingen. Het probleem is dat je tijdens een controle een kaart, met naam en gegevens op, moet laten zien. Tijdens de contoles sluit men de hele barak en moet men in alfabetisch volgorde naar buiten komen en z'n kaart laten zien. Op deze manier kan men natuurlijk direct zien als iemand afwezig is. Maar de Polen, solidair als ze zijn, houden de kaart van een gevluchtte makker bij. Nadat men buiten is, komt men terug binnen door het raam en neemt de plaats van een makker in. Omdat Bardzinski vooraan in het alfabet komt, is hij op een zeker ogenblik in het bezit van drie kaartjes.

Natuurlijk probeert hij zelf ook te ontsnappen. Op een dag heeft hij tezamen met een vriend zijn kleren zwart geschilderd door ze in een vat met zwarte verf te steken. 's Nachts besluiten ze te ontsnappen maar ze worden gesnapt en in de gevangenis gestoken waar het vol ontsnapte Polen zit. Ze zijn dus blijkbaar niet de enigen die de laatste dagen geprobeerd hebben te ontsnappen. Maar het liep lang niet altijd zo goed af. Regelmatig werd er wel iemand neergeschoten. Toch probeerden de Polen, daar waar ze konden, verwarring te stichten waardoor er altijd wel eentje is die het hazepad kan nemen.

Ze worden echter verhuisd naar een echt strafkamp, waar het ontsnappen nog moeilijker wordt. Ook de levensomstandigheden zijn er slechter. Zo moeten ze met één fles water en één brood per dag toekomen. Soms spaaren ze wat brood op dat ze dan aan de zigeuners verkopen. Dit geld besteden ze dan om een brief naar huis te sturen. Toch proberen ze van de ergste dingen toch nog iets leuks te maken. Zo zit iedereen er bijvoorbeeld met vlooien waarmee ze dan wedstrijden spelen. Zijn vriend kan ze echter niet dood doen en laat ze daarom maar naar de slaapbak onder hem vallen.

Toch blijvan ze nog ontsnappingsplannen smeden. Zo ondernemen ze een tweede poging door zich in de tonnen, waarmee men het water komt brengen, te verstoppen. Eenmaal vrij moeten ze zo vlug mogelijk de Poolse ambassade in Boekarest zien te bereiken waar ze valse papieren zullen krijgen om naar Frankrijk te gaan. Op de trein wordt hij en zijn vriend echter opgepakt en belandt hij terug in de gevangenis. Maar met alleen een gevangenisstraf kwomen ze er niet vanaf. Zo worden ze soms ook een paar uur opgesloten in een kamertje waar je noch kan rechtstaan, noch gaan zitten of liggen.

Zijn laatste ontsnapping komt er dankzij de hulp van de pastoor. Hij heeft een aantal Polen aangewezen en gezegd dat ze studenten zijn. De bewakers geloven dit en ze mogen naar een ander kamp gaan waar ze veel vrijer zijn en waar het ontsnappen dus ook gemakkelijker is. Sylwesters derde poging lukt en hij gaat onmiddellijk naar Boekarest. Daar lopen ze natuurlijk dik tegen de lamp want ze zijn tenslotte nog altijd krijgsgevangene en hebben dus geen papieren. Hij kan door de controle geraken door een oude vrouw haar koffers te dragen. Maar nu moet hij de Poolse ambassade zien te vinden. Hij kan natuurlijk niet zomaar iedereen aanspreken, men zou zo horen dat hij Pool is. Plots ziet hij 3 beteuterde kerels staan met alle drie dezelfde schoenen. Hij spreekt hen aan in het beetje Roemeens dat hij geleerd heeft. Eén van hen vloekt in het Pools (waarschijnlijk omdat die denkt dat hij betrapt wordt) maar nu weet Sylwester dat het ook Polen zijn. Hij krijgt een valse naam, Pi_a (spreek uit: Piwa, wat ‘zaag’ betekent).

_... Z ziemi Francuzkiej do Anglia ! ... _

Hierop vertrekt hij met de trein naar Joegoslavië. Hij verblijft 14 dagen in Zagreb. En op 9 mei 1940 bereikt hij, langs Italië, Frankrijk. Daar heeft men ondertussen 4 Poolse bataillons gevormd. Hij wordt in het 3de geplaatst dat samen met het 4de nog niet bewapend is. Daarom moeten ze oefenen met oorlogsmateriaal dat nog uit de Eerste Wereldoorlog afstamt (R-17 tanks die niet sneller als 5 km/h konden).

Wanneer ze vrij hebben, gaan ze mee met de wijnoogst helpen waarmee ze een centje bijverdienen. Deze hulp kwam daar goed van pas daar de mannen aan het front zaten.Na het vallen van het Franse leger moeten ze naar Bayonne gaan waar ze zullen inschepen om zich bij het Britse leger te voegen en de bevrijding voor te bereiden (23 juni 1940). Op de trein naar Bayonne zijn de omstandigheden erbarmelijk. Iedereen stinkt (in drie weken z'n kleren niet meer uitgedaan) en heeft diarree, en op de trein was er geen toilet. Eens aangekomen in Bayonne schepen ze in voor Plymouth. Het is een luxeschip dat vanuit Polen gevlucht is naar Frankrijk maar het is overvol geladen. De burgers die meevaren hebben zich maar al rechtstreeks in de reddingssloepen gezet. Sylwester heeft het geluk als eerste op het schip te zijn en krijgt dus een kamer toegewezen. Daar slaapt hij gedurende de hele overtocht, die 24 uur duurt omdat het schip tussen alle duikboten door moet manoeuvreren, ondanks de bijna constant loeiende alarmbel.

In Plymouth worden ze vol vreugde ontvangen. Alle soldaten worden naar grote velden geleid waar ze voor het eerst na zoveel weken terug serieus gewassen worden. Eerst krijgen ze een stoombad om de luizen te doden waarna ze nog eens gewoon mogen douchen.

Omdat er daar niet genoeg plaats is, worden de Polen verplaatst naar Schotland. Daar zullen ze gedurende 4 jaar oefenen en zich klaarmaken voor de bevrijding. Hun belangrijkste job daar ter plaatsje is de Schotse grens bewaken daar men bang is voor een mogelijke invasie. Tijdens de oogst moeten ze mee op het veld de gewassen oogsten (de mannen zijn naar het front). Wanneer het regent krijgen ze zelfs Engelse les dat bij sommigen al snel van pas komt om een liefje te leren kennen. Het komt echter ook goed van pas tijdens het dansen, de goedkoopste ontspanning, en tijdens een uitstapje. Toch hebben ze vooral last met de uitspraak. Zo stelt zijn vriend zich op een keer aan iemand voor en zegt hij :"I'm dirty and my friend is dirty too". Sylwester spaart steeds zijn geld op om na elke 6 maanden tijdens de 12 dagen verlof een grote stad te bezoeken.

De Engelsen zijn heel vriendelijk voor hen want wanneer ze iets willen kopen krijgen ze het dikwijls gratis.

 

     Sylwester Bardzinsky met zijn kameraden op hun Shermantank

 

_...Jeszcze Europia nie zgin__a, ... _

Na 4 jaar komt de bevrijding. De meeste troepen zijn reeds geland en de Polen sluiten D-day af. De landing zelf heeft van 6 juni 1944 tot 30 juli 1944 geduurd. De Noordzee is omgetoverd tot een stad van boten. De Polen landen in Aromanches o.l.v. generaal Maczek. Toen ze eindelijk in Frankrijk aankomen, duurt het nog acht dagen om alle Poolse troepen te verenigen.

Daarna vertrekken ze. In Caen treden ze in actie. Bij Sylwester in de tank is de commandant prins Ponatowski, afstammeling van de laatste koning van Polen wiens familie ook in Frankrijk woont (zijn broer zal later minister in Frankrijk worden). Sylwester is tankchauffeur. In het begin verloopt alles vlot. De vorige troepen hebben de Duitsers immers al een heel eind teruggedrongen. Het grootste gevaar is dat Normandië vol met struikjes staat waarachter sluipschutters zitten.

Op een zekere avond (9 augustus '44) moeten ze plotseling hun eerste serieus gevecht leveren. Ze hebben een bepaald punt moeten bereiken en zullen daar de nacht doorbrengen. Dit gebied is echter nog in handen van de Duitsers. Hun tank rijdt eerst en wordt serieus onder vuur genomen. Hun tank vat vuur en ze vluchten uit de tank. Nog net op tijd kunnen ze wegduiken voor een regen kogels van de mitrailleurs. Hun tank blijft echter verder rollen en de Duitsers vluchten weg uit schrik. Ondertussen heeft de rest van hun peloton zich teruggetrokken. Nu zitten ze midden op de frontlijn en zo zullen ze tot en met 6 mei '45 (Wilhelmshaven) de 1ste linie vormen.

De volgende dag krijgen ze eerst een paar uur rust terwijl de bommenwerpers de vijand eerst wat gaan verzwakken. De piloten vergissen zich echter van kamp en de bommen vallen op hen.

Hun tweede grote gevecht zal op de Mont-Ormel geleverd worden. Op een bepaald ogenblik hebben de Amerikanen enerzijds

en Engelsen en de Polen anderzijds elkaar verlaten om in een andere richting te gaan bevrijden. Na een tijd ontstaat er tussen de twee eigenlijk een "zak" waar de Duitsers inzitten die plotseling de bevrijders zou kunnen omsingelen. Daarom moeten de Amerikanen, de Engelsen en de Polen terug samenkomen en als het ware de "zak" sluiten. Daar waar de zak gesloten moet worden is een hoogte (Mont-Ormel: 262 m) vanwaar je zicht op de hele streek en alle invalswegen hebt. De Amerikanen komen echter te laat en de Polen staaen er alleen voor. Bijna dreigt het uit de hand te lopen omdat het nu eerder lijkt dat de Polen omsingeld zijn. De Duitsers proberen op de heilling te komen maar worden simpelweg neergemaaid. Toch blijven ze aanvallen. Plots komt er een ambulance omhoog gereden waar op ongeveer 100 meter van hen Duitse soldaten uitspringen. Hun bevoorrading en munitie raakt op en daarom komt men het boven hen droppen. De helft komt natuurlijk in de handen van de Duitsers. Mits een dag vertraging, komen de Amerikanen helpen en tezamen vernietigen ze de "zak Duitsers".

Na deze 3 dagen durende hevige veldslag reden ze met hun tank tussen een muur van lijken, dode paarden en ander stukgeschoten dingen.

Daarna verloopt alles vlot. Toen ze België doorkomen, krijgen de Polen de opdracht West- en Oost-Vlaanderen te bevrijden. In Gent dat al voor de helft bevrijd is, worden ze met open armen ontvangen. Toen ze Sint-Gillis-Waas passeren mogen ze bij de burgers gaan slapen omdat het buiten veel te koud en te vochtig is. Daar leert hij Marcella van der Heyden kennen, met wie hij later zal trouwen. Hij ziet haar slechts een uurtje omdat hij nog naar Hamme moet om zijn tank te laten herstellen. Hij krijgt van haar vader, oud-soldaat ‘14-‘18, wel sympathie, bemoedigingen en "een kruisje" en ze vragen de soldaten om nog eens terug te komen.

Daarna trekken ze verder om Nederland te bevrijden. De sfeer is er veel minder hartelijk dan in België. In Nederland is het barkoud. Ze bevrijden Breda en trekken zo verder richting Moerdijk. In Breda moeten ze elke dag wacht gaan houden tussen 2 boerderijen. Elke dag komt de boer des huizen achter obussen vragen. Na een tijdje zijn ze zijn gezaag kotsbeu en ze vuren daarom maar eens. Er otstaat een roetwolk en door de schok vallen de dakpannen van de boer zijn huis.

De Nederlanders schaatsen er ondanks de oorlog duchtig op los. Telkens wanneer de Polen aan zo'n bevroren plas aankomen duurt het echter niet lang of de plas zit vol schaatsende Polen, en de kant vol rokende Nederlanders. De Nederlanders staan graag hun schaatsen af voor een paar sigaretten.

Op 21 januari 1945 komen ze aan in Sint Philipsland waar ze samen met een andere Sherman-tank ondersteuning moeten geven aan een Britse uitkijkpost in een plaatselijke watertoren. Van daaruit kunnen ze Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee in de gaten houden. Het is nacht en het heeft serieus gesneeuwd. Omdat het al enige dagen heel rustig is, gaat Ponatowski naar het Casino. Sylwester krijgt de opdracht de eerste wacht te houden. Boven hen cirkelt al enige tijd een vliegtuig maar ze kunnen niet zien of de vijand is. Het geluid van de motor dient echter om het geluid van de motorbootjes te dempen die op dat moment de Maas oversteken. Wanneer plotseling het verzet van Nederland, dat aan de oever van de Maas zit komt teruggelopen, belt Sylwester zijn commandant op. Hij gaat zoals gewoonlijk rechtop staan in de open tankkoepel, hoewel zijn bemanning hem al dikwijls heeft gevraagd dit niet te doen. De Duitsers zijn in het wit gekleed en daardoor goed gecamoufleerd. Plots valt de prins in de tank. Een jeep brengt hem onmiddellijk naar het militair hospitaal in Bergen op Zoom. De volgende ochtend krijgen ze het niet onverwachte bericht dat hij overleden is (Sylwester heeft namelijk een kogel in zijn helm gevonden). Zijn lichaam wordt tijdelijk in Merksplas begraven en daarna naar Parijs overgebracht waar het in het familiegraf wordt bijgezet. De familie Ponatowski schenkt aan elke tankmakker een medaille als aandenken aan hun commandant. Sylwester draagt dit steeds bij zich.

Aan alles komt een einde

Net voor ze Wilhelmshaven moeten aanvallen, geven de Duitsers zich over en is de oorlog gedaan. Dit is maar goed ook want als ze Wilhelmshaven zouden moeten aanvallen, zouden ze allemaal gesneuveld zijn omdat het zo schitterend bewaakt was (het was een duikboothaven).

Toen ze horen dat de oorlog voorbij is, heerst er groot jolijt bij de Canadezen, die hen grotendeels vergezeld hebben. De Polen darentegen zijn bedroefd. Voor hen is het geen bevrijding. 70% van de Poolse soldaten komen uit het zuidoosten van Polen (Vanuit het zuidoosten heeft men gemakkelijker kunnen vluchten. Sylwester heeft het geluk gehad zijn hand op te steken voor escort van de voertuigen want anders was hij hoogstwaarschijnlijk ook door Hitler gedood.) en dat gebied behoort nu aan Stalin toe. Ze zullen bij aankomst verklaringen moeten afleggen waarom ze met de kapitalisten hebben meegevochten en zullen vervolgens in werkkampen of in de gevangenis worden gestopt. Zelfs wanneer hij later met zijn vrouw en dochter zijn familie gaat bezoeken wordt het hem elke keer knap moeilijk gemaakt (b.v.: urenlange ondervragingen door de politie).

Daarom blijven velen in het leger. Zo blijft ook Sylwester nog twee jaar in het Poolse leger in Duitsland waar ze de orde moeten handhaven. Ze moeten controleren of iedereen wel het nieuw paspoort is gaan halen, want de Duitsers zijn enorm koppig en blijven zich verzetten. Na een tijdje beginnen ze de Duitsers, met een Volkswagentje, als chauffeur te gebruiken die hen voor 3 sigaretten naar een pub brengen. Zo heeft iedereen er zijn eigen privé-chauffeur.

Wanneer hij te weten komt waar zijn zuster verbleven heeft tijdens de oorlog, besluit hij haar op te zoeken (ze is in het begin van de oorlog opgepakt om in Duitsland te gaan werken). Daarop komt ze met hem mee en hij stuurt haar naar de familie van der Heyden in Sint-Gillis-Waas (men vroeg hem daar immers om terug te komen). Door zijn zuster daar dan regelmatig op te zoeken, leert hij Marcella beter en beter kennen. In april 1947 verlaat hij het leger. Hij trouwt met Marcella en komt in België wonen.

   Marcella  en  Sylwester met haar ouders

Epiloog

Zoals elke woensdagmiddag kwam onze bompa klusjes doen bij ons thuis. Tijdens het "potsje koffie" vroeg ik hem of hij even tijd had voor een paar vragen over de oorlog voor een werk van geschiedenis. Natuurlijk was hij direct bereid. Heel zijn reisweg en gebeurtenissen kende ik al want bijna elke keer wanneer we er komen vertelt hij wel even over de oorlog. Elke keer komen er wel geestige anekdotes in voor. Ook nu weer werd ik geconfronteerd met iemand die zeer boeiend kan vertellen en die alles behalve getraumatiseerd is.

Toch heeft hij drie tanks en heel wat kameraden verloren. Zelf is hij maar één keer gewond geraakt nadat hij een schampschot op zijn hoofd kreeg. Hij heeft weinig angst gehad ondanks he feit dat ze wisten dat de Duitsers de beste soldaten waren en betere wapens dan hen hadden. Ze bleven steeds doorvechten zonder zich gewonnen te geven (cfr. het 'van Rundtstedt'offensief dat de Duitsers tot ieders verbazing uitvoerden).

Hij heeft geleerd om de positieve elementen uit de oorlog te halen en zich niet blind te staren op de wanhoop en miserie die ook hij gekend heeft. Hij vertelde me dat in Roemenië hij nog wel constant aan thuis dacht en dat dat toen zijn grootste zorg was. Achteraf in Schotland had hij zoveel vrienden. Ze zaten er samen met Canadezen, Tsjechen, .... Ze gingen zelfs met de Schotten mee vissen. De kameraadschap ging zelfs zo ver dat hij nu nog steeds contact heeft met bijna alle uithoeken van de wereld, vooral dan andere Polen die na de oorlog naar Australië, Zuid Afrika, Canada, Engeland,.. zijn geëmigreerd. "Er waren er wel die heel de tijd aan het treuren waren," zei hij, "maar die zijn ook het eerst gesneuveld.

Hij heeft ook heel wat medailles aan de oorlog overgehouden (zowel Poolse, Belgische als Engelse). Hij heeft o.a., tweemaal het tweede grootste ereteken voor op de frontlijn gekregen (= Kruis van dapperheid). Ook moet hij nu nog dikwijls mee monumenten gaan inhuldigen.

De oorlog blijft hem interesseren. Zo leest hij zijn hele leven boeken (zowel Poolse als Nederlandstalige) over de oorlog om uit te zoeken hoe de oorlog volledig in elkaar zat, wie er aan de top zat, ..., hoe de vork juist in de steel stak. Zo heeft hij ook gezocht in een lijst van Polen die door de Russen zijn meegenomen om zijn kameraad te zoeken die 5km van de Roemeense grens verdwenen is.

Het enige dat hij aan de oorlog heeft overgehouden is een lichte doofheid en dit is dan nog zijn eigen schuld omdat ze nooit de stoppjes in hun oren wilden steken. Daar beleefden ze dan ook enorme pret mee als er eens een nieuwe in de tank kwam en die de stopjes natuurlijk wel instak tot groot jolijt van de rest.  

Verhaal geschreven door Gregory Claes,  kleinzoon van Sylwester Bardzinski

 

     Sylwester Bardzinski (derde van links) bij de voorstelling van de film "Vechten voor geen Vaderland" van Bart Verstockt te Tielt in september 2004.

 

 

                                                                       Pools Ereteken in Aalter

 

 

 

 

HERDENKING EN ONTHULLING GEDENKPLAAT OP 25 SEPTEMBER 2005

 

Op 25 september hebben we de onthulling gehad van een naamplaat met de namen van Pawel Cmok en Stefan Jezierski

Deze mannen onthulden verleden jaar  op 12 september de grafplaten van hun te Ruiselede op 8 september 1944.  gesneuvelde makkers.

 

 

                                                            

                                                                                     De gedenkplaat vereeuwigt onze twee Poolse vrienden

                                                      

                                        Optocht naar de Vredeskapel Pawel Cmok, Stefan                                  Aan de vredeskapel

                                        Jezierski en Firmin Verbeke

 

 

                                                     

                                                      Bloemenkrans van de 1° PPD                                   Firmin en Maria, Pawel en Simone, Stefan en Marianna

                                                 

                                              Aan de kapel, Frank Gelaude en Marnik Braet                                        Zo ziet de kapel er nu uit

 

 

Herdenking Lommel op 30 oktober 2005

 

 

                                           

Te Lommel  op een zomerse dag                                                                      Stefan Jezierski en Frank Gelaude op de receptie

 

 

                                            

   Firmin Verbeke, Sylwester Bardzinski en Frank                                              Memoriaal in Lommel aan de kerk             

 

 

                                     

                                       Lommel, de gedenkmuur met de bevrijde steden en gemeenten door de 1° PPD

 

 

 

HERDENKING 24 SEPTEMBER 2006

 

   

Marnik Braet, Frank Gelaude en regisseur Bart Verstockt                             Een mooie optocht naar de Vredeskapel

 

 

 

                   

 Pawel Cmok, Marnik Braet, Frank, Firmin Verbeke, Etienne                        Aan tafel.........

Vanwonterghem, Sylwester Bardzinski en Stefan Jezierski

 

 

LOMMEL    2007

                                                    

 

                  Marnik  en  Yvan  in volle herdenking                                            Slechts een kleine delegatie oudstrijders...............

                                                                             

Viering Ruiselede  2008

 

     

 

                       

 

       

 

                                                           

                                                           Pierre Derveaux, Marnik Braet, Frank Gelaude, Pavel Cmok

                                                                                   Firmin Verbeke en Stefan Jezierski