Herstelling Williams systhem 3/4/6/7 sound card

In de Williams flipper modellen van de series type 3 tot 7 zijn twee soorten geluidskaarten gebruikt. In de vroegste modellen systhem 3 en 4 was er nog geen " spraak" dewelke vanaf " Gorgar" zijn intrede heeft gedaan, het gedeelte "spraak" is dan eigenlijk nog een apart kaartje dat door middel van een lint kabel aan de eigenlijke het geluidskaart is verbonden een foto maakt dit duidelijk...

Het type 2 kaart met links het bijhorend " spraak" printje.

Type 1 geluids kaart.

De geluids kaart is eigenlijk een volledig zelfstandige kaart dewelke haar eigen voedings spanning creeert en een eigen CPU chip bevat. Enkele uitgangen komende vanaf de driver kaart zullen ingangs pinnen van de geluids kaart naar massa verbinden ( via connector J3 ) en alzo het ene of het andere geluid of spraak fragment aanroepen dat op de geluidskaart ontstaat.

De geluids kaart bevat dan ook een CPU chip, een RAM chip een ROM of EPROM chip en een PIA chip, deze zullen we met de test eprom stuk voor stuk uit testen ; Wat blijft er nog over, het voedings gedeelte en het geluids versterkertje dat bestaat uit één chip TDA2002.Deze eerste geluids kaarten onderscheiden zich door hun eenvoud en zijn zeer gemakkelijk te herstellen.

U kan de geluidskaart vanzelfsprekend onmiddelijk uitproberen door op de kleine drukknop te duwen dewelke op de geluidskaart zelf aanwezig is, alle geluidjes worden normaal één na één afgewerkt...

Betreffende de geluids kaart van de eerste types , daar zijn twee modellen dewelke omzeggens volledig identiek zijn , enkel heeft de ene twee zekeringen en de andere slechts één zekering ...Deze zekerin(gen ) beveilingen de 10 volt wisselspanning bij het binnen komen van de geluids kaart . Een tweede detail is dat de geluids kaart met één zekering ook geen connector (J4) heeft om een externe volume regelaar aan te sluiten, de volume regelaar is op de kaart zelf aangebracht

Vergelijk met de foto hogerop , deze kaart heeft slechts één zekering, daar waar de andere er twee heeft, ook connector J4 ontbreekt..

Voor we met de test eprom aan de slag gaan testen we de voeding van de kaart toch even uit .De aansluitingen en connectoren op alle types platen zijn dezelfde.

Op de connector J1 pinnen 1+2 en 8+9 met als midden aftakking pinnen 5+6 komt twee maal 10 a 12 volt wisselspanning binnen rechtstreeks van de transformator Over één of twee zekeringen gaat deze wisselspanning direct naar een gelijkrichter brug die de spanning omzet naar + en - 12 volt .. de +12 word verder aangevoerd aan de ingang van een spannigsregelaar voor 5 volt de 7805 , aan de uitgang van deze vinden we 5 volt terug .

Gebruik de schema's van deze kaarten die u hier kan terug vinden ;

Geluids kaart vroege type zonder spraak...

Opmerkingen en jumpers op vroege type kaart ( zet de jumpers zoals op deze afbeelding)...

Geluids kaart type 2....

Jumpers voor verschillende games van deze kaart .....

Het nazicht van de spanningen kan u doen met de geluids kaart in de flipper. Voor kaarten van het type 1....op C29 +12 volt , op C30 - 12 volt en aan de uitgang van de 7805 = C27 = + 5 volt ...Voor kaarten van het type 2 meet u best op de drie condensatoren onderaan rechts op de plaat C25, C26,C27 dewelke respectievelijk de spannigen +5, -12, en +12 afvlakken.

Heeft u een van deze spanningen niet dan zoekt u in de voedings circuit, zekeringen, bruggelijk richter, en indien wel+12 en géén +5 de stabilisator 7805..

Zijn de spanningen ok , en de geluids kaart werkt niet, dan kijken we nog even of het versterkertje de TDA2002 wel werkt maak de kaart los, maar lat ze aangesloten en tast even met een vinger onder de aansluitingen van de TDA2002, een goed waarneembare brom moet hoorbaar zijn , is dit niet het geval dan is er daar al iets mis met de TDA2002, niet vergeten de volume regelaar open te zetten natuurlijk... Nu weten we of de voedig goed is en of de versterking werkt , tijd om de kaart uit de flipper te halen en op de werkbank verder te onderzoeken.

Geluids kaart op de werkbank.

Klassieke tekortkomingen zijn slechte solderingen of solderingen dewelke barsten vertonen vooral aan de connector pinnen en de TDA2002 zal dit voorkomen. Ook de voetjes van de chips zijn niet erg betrouwbaar meer , en worden best nagemeten om uit te maken of er nog verbinding is tussen de chip pin en het onderliggende soldeerpunt. Nog een opmerking, ...sommige vroege flipper modellen zullen slechts één toon produceren inplaats van al hun geluidjes af te werken, en zelf tweee modellen werken niet met de test knop , dat zijn Disco Fever en Phoenix Verder kan u gewoon een kapotte luidspreker hebben of is de volumeknop volledig toegedraaid of stuk..Om deze twee laatste zaken te elimineren als mogelijke oorzaak even een andere luidspreker aansluiten en voor de volumeregelaar deze even overbruggen , dit is de middelste pin verbinden met de pin dewelke NIET aan de massa ligt, en dit terwijl de regelaar ongeveer in het midden staat .

De voeding; deze mag 10 tot 12 volt bedragen wisselspanning , een kleine transfo dus, OF gelijkspanning +12 en -12 volt. Dit is het gemakkelijkste. Indien u regelmatig eens een herstelling doet heeft u zeker een oude voeding van een PC op de werkbank staan , deze geeft buiten 5 volt ook +12 en -12 volt, u kan ook deze spanning aanbrengen inplaats van wisselspanning dat maakt niets uit..

Breng de massa aan op pinnen 5+6 van connector J1 en de 2x 12volt wisselspanning of +12 en -12 gelijkspanning op pinnen 1+2 en 8+9 . Werkt u met gelijspanning dan blijft de massa aan pinnen 5+6 en de + en de - 12 mag u aansluiten aan 1+2 en 8+9 op welke stel pinnen u de +12 of de-12 volt aanbrengt is gelijk , de bruggelijkrichter die normaal de wisselspanning gelijkricht en de + en - op de juiste plaatsen brengt zal ook de + en - gelijkspanning in de goede baan leiden..Verder kan u een kleine luidspreker aan sluiten op pinnen 2 en 3 van connector J2. U verbind pinnen 1 en 2 van connector J4 even met elkaar door achteraan op de print er een voorlopig bruggetje op te solderen, aldus schakelen we de volume knop uit om daar geen last van te hebben. Verder voor platen met aangeschakeld "spraak" printje , verwijderd u het spraak printje door de lint kabel los te maken uit de connector en u plaatst even het draad bruggetje W1 . Zie details op de volgende foto...

De blauwe pijl duid aan waar de volume schakelaar overbrugt werd pinnen 1+2 van J4. Op J3 is de luidspreker angesloten, en de rode pijl duid aan waar W1 is aangebracht , dit is nodig om de kaart te laten functioneren zonder dat het "spraak" printje eraan verbonden is. Voor de voeding aan te brengen heb ik een speciale connector gemaakt dewelke past op de print en uitloopt op drie aansluitingen voor de massa en de 2x 12 volt wissel of gelijkspanning.

De test inhoud voor de test-eprom kan u hier downladen en deze word met behulp van een eprom pogrammer in een 2716 eprom gezet............

Start.

Is de spanning klaar de luidspreker aangesloten en zit de test eprom in de plaats van de geluids rom dan kunnen we van start gaan. Toch nog de gebruikelijke controle led aanbrengen op pin 15 van de cpu chip U9. Deze controle led is een gewone led met een weerstand in serie ik geef nog even hoe die gemaakt word, als u hem nog niet heeft van vroegere test opstellingen...Deze controle led zal pinken vanaf het test programma normaal loopt, en is een visuele aanduiding op de goede werking van het test programma.Ook kan u een rythmisch getik horen in de luidspreker.Toch is de belangrijkste aanduiding dat het test programma goed functioneerd de controle led die pinkt.

Dit is de controle led ( in serie met een 1000 ohm weerstand) aan te sluiten op adreslijn 6. De rode grip gaat aan de +5volt, en de groene grip aan pin 15 van de cpu chip IC9.

Steek een stukje isolatiekous over de aansluitingen , en om te weten dat de led juist is aangesloten , legt u de groene kant eerst even aan massa , de led moet dan branden, zoniet de twee led aansluitingen omkeren.

De test

Na het aanbrengen van de spanning zou de test led rythmisch moeten pinken.

Opgepast de dipswitchen of de switch op het board moeten op "OFF" staan

Is dit het geval dan kan u dadelijk al de uitgangen van PIA chip IC10 (IC3 type1) gaan testen deze zullen rytmisch schommelen tussen 5 en 0 volt . Heeft u er eentje die ontbreekt dan maakt u eerst de ontbrekende pin vrij door ze los te solderen en omhoog te plooien of door voorlopig het baantje door te snijden met een cuttermes. Is de uitgang dan wel ok dan is het de circuit dewelke er op aangesloten is die stuk is.Op de uitgangen zijn slechts drie mogelijke chips aangesloten IC13, IC5 en IC6,( IC6 IC8, IC9 type1) u kijkt op het schema om te weten welke chip de desbetreffende uitgang doet blokkeren. Is de uitgang slecht ( niet schommelend ) zelfs met losgekoppelde pin,dan is uw PIA stuk.

Heeft u pech en de controle led pinkt niet dan is er iets fundamenteels mis met de CPU chip of de selectie van de test eprom, dit zijn de enige elementen dewelke nodig zijn om de test te laten lopen.

De controle led pink niet..

We gaan nu eerst de signalen op de cpu chip (6802/6808) bekijken of meten. Daarvoor verwijderd u eerst de test eprom en sluit de spanning aan ZONDER sound rom of test rom de CPU zal nu nop's uitvoeren ( non operations) en alle adressen doorlopen van 00000000 tot FFFFFFFF Hier volgt wat u op de verschillende pinnen moet aantreffen, de metingen zijn uitgevoerd met een eenvoudige multimeter..

Pinnen ; 2, 3, 4, 6, 8, 38 = + 5volt

Pinnen ; 5 ,34, 40 = + 4 volt

Pinnen ; 9 tot en met 20 , alsook 22, 23, 24, 25, 37 = + 2 volt .

Pinnen ; 21, 26, 27, 28, 29, 33, 36 = 0 volt.

Pinnen ; 38 en 39 krijgen een clock signaal dit is 0,2 volt met de universeel meter.

Zijn er spanningen dewelke sterk afwijkend blijken dan zal dit waarschijnlijk verkeerd zijn, , bepaal of het een ingangs of uitgangs signaal betrefd en indien het een uitgangsignaal is , zoals een adreslijn of R/W dan is uw cpu chip stuk.., is het een ingangs signaal wat niet klopt dan zoekt u met behulp van het schema waar dit vandaan komt , erg complex zijn de circuits niet en u zal de oorzaak dan ook gemakkelijk vinden met wat logish denken.

Pin 40 ( reset) krijgt haar 5 volt via en vertragings circuit bestaande uit twee transistoren, moest deze spanning ontbreken dan zijn beide de eerste om te vervangen..

De werk wijze is geldig voor alle drie de types geluids kaarten.

Memory test

Heeft u nu een goed lopende test met alle PIA uitgangen dewelke op en neer gaan , dan kunnen we overgaan naar de test van de memory chip 6810, deze komt alleen voor op de kaart van het tweede model , dus het vierkante model.Deze test vervalt indien u een type 1 kaart onderzoekt.

De memory test start u gewoon door gedurende de PIA test op de kleine drukknop te duwen dewelke op de plaat rechts bovenaan aanwezig is. Als de memory test goed is dan zal de test led na een korte aarzeling onmiddelijk weer beginnen pinken, is de memory chip slecht dan blijf de led gedooft , maar de test loopt verder en zal blijven ronddraaien op de memory chip test tot deze goed bevonden wordt. Dit geeft ons de gelegenheid om bij fout de signalen op te meten dewelke op de memory chip aanwezig zijn, gedurende de test faze.. U moet daar vinden:

Pinnen ; 1, 14, 15 = 0 volt

Pinnen ; 2 tot en met 9 alsook 13 ,20 ,21 ,22 ,23 = 2 volt

Pinnen ; 10 en 24 = 5 volt

Pinnen ; 11 ,12 ,16 = 3 volt

Pinnen ; 17 en 19 = 0,5 volt

Sterk afwijkende signalen zal u moeten onderzoeken vanwaar deze komen, of waarom ze ontbreken, maar meestal zullen de signalen wel ok zijn en kan u dan besluiten dat de memory chip zelf stuk is.

"Spraak" kaartje

Hioer vind u de schema's van deze kaart ......

Normaal heeft u nu een basis geluidskaart dewelke ok is u verwijderd terug de twee voorlopige bruggetjes W1 en de verbinding op de volumeknop connector J4. Is er na het aansluiten van het "spraak" printje terug geen klank dan weet meteen zeker dat het defect daar is te zoeken,.

Heeft u de geluiden nog steeds maar enkel géén spraak dan kan u meteen besluiten de de "mixer" chip IC2 ok is.Heeft u niets meer dan is het bijna zeker dat IC2 stuk is.

IC3 is slechts in allerlaatse instantie te vervangen , deze versterker van de spraak, heeft een in en uitgang via een condensator , wat een besherming bied tegen extra grote spaningen of stromen dewlke kunnen ontstaan in de secties ervoor of erna.. ,door bijvoorbeeld kortsluiting enn dergelijke, dus enkel vervangen in allerlaatste instantie..

Best begint u steeds met de roms en hun inhoud na te zien , alsook hun voetjes uitmeten.Denk eraan dit zijn 2532 types , daar waar we voor de sound eprom steeds 2716 gebruiken.

Heeft dit allemaal niet geholpen dan blijft enkel nog IC1 over.

Opmerking.

Heeft u een nieuwe of andere kaart of een kaart uit en andere Williams flipper, kijkt er dan op toe dat de straps aanwezig op de kaart overeenkomen met deze van de oorspronkelijke kaart. Er zijn namelijk enkele verschillende strappingen mogelijk afhankelijk van het soort rom dat werd gebruikt.

Hieronder vind u een lijstje zoals de straps voor de verschillende modellen oorspronkelijk geplaatst zijn. Deze straps betreffen een type 2 kaart!

W2,5,7,9,10,15 met een rom type 2716 voor Gorgar, Blackout,Firepower, Black Knight, Jungle Lord, en Pharaoh.

W1,2,5,7,9,10,15,met een rom 2716 voor, Defender,Solar Fire,Barracora, Hyperball,Stargate,Cosmic Gunfight,Varkon, Time Fantasy.

W1,3,4,5,7,10,15 en een rom 2532 voor Joust.

Op het schema van de type 1 kaart vind u bovenaan de gegevens voor de strapping van deze kaart.

Terug naar home page .......