De wortel (daucus carota ssp.sativus) komt in een groot deel van Europa
in het wild voor. De plant komt oorspronkelijk uit Klein-Azië en Egypten,
waar ze al sinds het begin van de jaartelling wordt verbouwd. Ongeveer 600
jaar geleden verspreidde de plant zich verder naar China en Europa, waar het
gebruikt werd voor zowel culinaire en medicinale doeleinden als voor het
verven van textiel. In die tijd was de wortel helderrood of geel. De oranje
wortel ontstond in België gedurende de 18de eeuw.
Wortel is de algemene
naam voor Daucus carota, maar peen mag ook. Het woord stamt van het vroeg
zestiende eeuwse pee, later is die meervoud n toegevoegd. En raakten
uitdrukkingen in zwang met het woord peen. Zo betekent ergens de peentjes
opscheppen, veel drukte maken.
Carotine geeft de oranje-rode kleur aan de
wortel. Wortels die langer in de grond hebben gestaan hebben een donkere
kleur dan wortels die vroeg zijn geoogst en bevatten ook meer carotine.
Dit wordt in het lichaam tot vitamine A omgezet.
De wortel is een 2-jarige
plant. Gedurende het eerste jaar worden voedingsstoffen in de wortels
opgeslagen en pas in het tweede jaar vindt de bloei plaats. De meeste
wortelgewassen komen niet zo ver aangezien de wortels worden geoogst
nadat ze 2-3 maanden oud zijn. De vorm van de wortels is afhankelijk
van de soort en de plek waar ze worden verbouwd. Er zijn worteltypes
die wortels van 2 kg op kunnen leveren, terwijl andere soorten kleine
worteltjes voortbrengen die niet zwaarder worden dan enkele grammen.
Wortels staan op de top-tien-lijst van de meest geconsumeerde groenten
in ons land. Geen wonder want peen is een ouderwetse groente en bovendien
één van de veelzijdigste.
We kennen verschillende typen wortels.
Bij wortelen maakt men onderscheid tussen wortelen met loof die van vroeg in
het vourjaar (onder glas) tot in het najaar aangevoerd worden en de wortelen
zonder loof die vooral in de wintermaanden ter beschikking zijn.
Aankooptip
Alleen frisse stevige wortelen aankopen zonder bruine viekken. De wortelen
mogen niet nat of slijmerig aanvoelen. Indien wortelen met loof aangekocht
worden, er op letten dat het loof frisgroen is.
Bewaring
Wortelen kunnen in de koelkast (0-5 graden) 5 dagen tot een
week bewaard worden. Het loof bij langere bewaring vooral verwijderen.
Wortelen zonder loof kunnen langere tijd bewaard worden maar dit brengt wel
kwalileitsverlies mee.
Schoonmaken en bereiden
De wortelen schillen met een dunschiller. Jonge wortelen kunnen ook geschraapt
worden. Een stukje van de kop en de wortelpin wegsnijden. Daarna grondig
maar kort wassen. Daarna volgens het gekozen recept in stukken snijden. De
wortelen niet te plat koken omdat ze dan minder smakelijk zijn.
Gebruikstips
 | Rasp de rauwe wortelen en laat ze marineren in een weinig sinaassap. |
| Rauw geraspte wortelen onmisbaar in koude schotel. |
| Meng rauw geraspte worlel + knolselder en breng op sm aak met vinaigrette. |
| Snij geschilde wortelen schuin en stoof ze met fijngesnipperde ui in weinig
bouillon. |
| Wortelpuree welkom bij wildschotel. |
| Serveer wortel in groentekrans in de vorm van holletjcs, blokjes, reepjes of wieltjes. |
| Snij gekookte wortel in de vorm van een princesseboontje. bussel ze samen
tot een kleurrijke garnituur. |
