Op 25 september start de Vlaamse Vredesweek met als thema ‘werken aan het klimaat, voor vrede’. Een zeer actueel onderwerp, zeker ook in het licht van de VN-klimaatconferentie die in december in Kopenhagen plaatsvindt. Overigens kregen de hoge verwachtingen voor die top de afgelopen dagen een flinke knauw. Want op de Algemene Vergadering van de VN bleken de wereldleiders alsnog niet bereid tot echt concrete engagementen.

Hoewel de klimaatverandering een impact zal hebben op ieder van ons, toch zullen vooral de ontwikkelingslanden het hardst worden getroffen. Door gebrek aan financiële middelen en technologische capaciteit zijn zij immers nauwelijks in staat om zich aan te passen aan veranderende klimaatomstandigheden. Bovendien dreigt een groot deel van de ontwikkelingsprojecten, zeker in de landbouwsector, schade te ondervinden door de klimaatverandering. Dat is extra wrang, omdat klimaatverandering een probleem is dat vooral veroorzaakt is door de rijke landen. Die onrechtvaardigheid is een bedreiging voor de vrede.

Een Afrikaans spreekwoord zegt: ‘Als je snel wilt gaan, ga dan alleen. Als je ver wilt gaan, ga dan samen’. Een mondiale oplossing kan alleen wereldomvattend zijn, indien iedereen erbij betrokken wordt. Vanuit de Europese landen moeten we beseffen dat wij niet alleen vanuit onze ivoren toren klimaatafspraken kunnen maken. Europa moet zich in eerste instantie richten op de ontwikkelingslanden. Wij zijn het aan hen verplicht. Zij zijn het grootste slachtoffer, terwijl zij historisch gezien het minst aan het probleem hebben bijgedragen. Tegelijkertijd zullen de landen in het Zuiden een belangrijke rol spelen als toekomstige energieconsument. De komende dertig jaar zal naar schatting de wereldwijde energievraag met zo’n 60 procent groeien. Daarvan zal maar liefst tweederde voor rekening komen van ontwikkelingslanden. Hun recht op economische ontwikkeling moet erkend worden bij een toekomstig klimaatbeleid.

Voor CD&V mag de strijd tegen de klimaatverandering zich niet alleen beperken tot een loutere reductie van de CO2-uitstoot. Er is veel meer nodig en vooral heel veel geld. Want zonder steun zullen opkomende economieën kiezen voor de goedkoopste energievoorziening in plaats van de schoonste waardoor de negatieve spiraal niet kan doorbroken worden. Er is geld nodig voor de overdracht van milieutechnologie aan de landen in het Zuiden zodat hun recht op economische ontwikkeling op een duurzame wijze gewaarborgd wordt. Er is geld nodig met het oog op het behoud en zelfs de aangroei van de tropische wouden. Er is geld nodig om de gevolgen van het verstoorde klimaat in de ontwikkelingslanden op te vangen. Er is geld nodig om van de klassieke landbouwtechnieken over te stappen naar een geavanceerde landbouw die de lokale voedselproductie verhogen en tegelijk de methaanemissies verminderen.

Ook België kan zijn steentje bijdragen om de klimaatverandering af te remmen. Tien procent van de Belgische ontwikkelingshulp moet gereserveerd worden voor ecologische samenwerkingsprogramma’s gericht op het duurzaam uitbouwen van de economische ontwikkeling en op de versterking van de lokale milieucapaciteit. Bij de aankoop van emissierechten in ontwikkelingslanden moet ons land erover waken dat deze middelen ingezet worden voor hernieuwbare energie, energiebesparing, geavanceerde landbouw en herbebossing. Toekomstige ontwikkelingsprojecten moeten klimaatbestendig zijn. Zo worden investeringen in de richting van klimaatzorg gestimuleerd. Kortom, het Belgische ontwikkelingsbeleid moet gericht zijn op een geïntegreerd en duurzaam klimaatbeleid.

Het principe de ‘vervuiler betaalt’ geeft ons land en de andere rijke landen de verantwoordelijkheid om de bestrijding van klimaatverandering in de ontwikkelingslanden te ondersteunen. De financiële middelen daarvoor nodig mogen niet van de bestaande ontwikkelingsbudgetten worden afgeroomd. Deze zijn nu reeds keihard nodig voor onderwijs, gezondheidszorg en armoedebestrijding.

Pas als de rijke landen op een geloofwaardige wijze rekening houden met de ontwikkelingslanden en hun recht op economische ontwikkeling, zullen deze landen in staat zijn om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen en om zichzelf reductiedoelstellingen op te leggen. Alleen dan ligt het sluiten van een effectief wereldwijd klimaatverdrag op de Klimaattop in Kopenhagen binnen handbereik. Want “als olifanten vechten, wordt het gras vertrapt”…

Sabine de Bethune, Nathalie Muylle, Brigitte De Pauw en Sabine Polleyn
De auteurs zijn CD&V-parlementsleden, respectievelijk in de Senaat, de Kamer, het Brusselse en Vlaamse parlement