Welkom in de Dodoenstuin

VMPA afdeling Schilde gidst voor VELT(Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze), de Werkgroep Dodoenstuin.

De Dodoenstuin, een kruidentuin,  is uitgebouwd op de moestuin van het kasteel van de Baron Van de Werve(poort = originele ingang v/d moestuin van de 18e eeuw).  Een Renaissancetuin, geopend in 1977(cfr monument v. Dodoens)

De tuin is opgedragen aan de grote “Vlaamse” kruidkundige R. Dodoens.

Het kasteel is in 1952 verkocht door de schoondochter De la Boussiere aan de gemeente met 42 ha grond wat er na de verkaveling nog overbleef.  We hebben nu Schilde Park, de Pont, de Bijentuin en de Dodoenstuin.

De oranjerie(oranje boompjes, citrusvruchten, modeverschijnsel) is door Scilla gerestaureerd.

Tuin, zaun = afgebakend stukje natuur, hier is de noordkant ommuurd(opwarming door de zon = accumulatie),  met een micro klimaat tot gevolg.  Engels, town = stad = omwalling.

Rembert Dodoens(1517-1585)

16e eeuw = Renaissance tijd.
Vader = Dodo (Dionijs) Joenckema = Fries, stadsgeneesheer v. Mechelen. Moeder = Mechelse. Dodoens = zoon van Dodo.
Op 13 jaar à Leuven om medicijnen te studeren, afgestudeerd op 18jr(Lic. i/d  medicijnen).
Kruidkundige, sterrekundige en stadsgeneesheer te Mechelen(opvolger v. vader vanaf 1541). Alsook taalkundige, wiskundige, aardrijkskundige. Hij zei van zichzelf dat hij een Mechelaar was(geboorteplaats is onbekend).  Doorbraak in 1554 met zijn Cruydeboeck.  Van 1574 tot 1580 keizerlijke arts in Oostenrijk.

Van 1582 tot zijn dood hoogleraar(=DROOM, cfr voorstel Leuven) geneeskunde aan de universiteit van Leiden(hier begraven).

Het Cruydeboeck van 1554

Meer dan 1000 inheemse planten werden beschreven in het Neerduytsch(Nederlands), vroeger altijd i/h Latijn.

Hij ging terug in de natuur kijken, hij voerde ook een botanische classificatie in op basis van uiterlijke kenmerken van de planten, en niet meer alfabetisch.  Herdruk in 1563 met 1401 soorten, vele vertalingen.

Elke plant werd uitvoerig beschreven, de werking ervan, alsook wat er voeger over vermeld werd, met 715 verschillende mooie afbeeldingen. Kruiden, niet alleen de geneeskrachtige!

Kruidkunde

Ervaringsgericht(NUT, cfr tovenaars/heksen,eetbaar,volksgeneeskunde)) ß à ‘officiele’ kruidkunde dr dokters/apothekers.

Begin officiele met Dioscorides(begin jaartelling) = eeuwenlang als basis à kloosters via de Arabieren. Copy’s tot a/d Renaissance. Cfr Karel de Grote(capitulare de Villis) è tuinen aan kloosters van planten uit Dioscorides’ boek(600 planten uit het MZ gebied!) verplicht.

Veel vergissingen als gevolg.  Kruidkunde/kruidtuinen werd tot begin 19e eeuw gebruikt tot de opgang v/d chemische analyse.

Na de Grieken/Romeinen(+- wetenschappelijk) werd met de opkomst van het Christendom het wetenschappelijke naar de achtergrond verwezen.  Een ziekte was een STRAF van God, dit moet niet genezen worden, wel boetedoening en veel bidden. Ook een weinig overlevering(aderlating,…) en enkele kruiden werden gebruikt. De Renaissance periode maakt hier komaf mee, waaronder dus R. Dodoens.

Omwille van verscheidene oorzaken(gehalte?, bewaring, produktie, ..) zijn de synthetische geneesmiddelen doorgebroken.

Een voordeel voor de kruidegeneeskunde is de zachtere werking omwille van elkaar opheffende nevenwerkingen door niet geisoleerde stoffen(tegengif).

Kruiden zijn hier planten met een speciale gebruikswaarde(geneeskracht, voedsel, nijverheid, genot, plantore)

OPMERKING: Niet aan zelfmedikatie doen(Vb. Digitalis in Vingerhoedskruid), maar toch zijn sommige geneeskrachtige eigenschappen niet synthetisch na te maken(Goudbloem, Mannetjesvaren)

Zonnewijzer

-Dodoens was ook sterrekundige(astronoom)

-Tijdsaanduiding: Planten hebben op een bepaald moment hun hoogtepunt(werkzaam), zowel seizoens- maar ook dag-gebonden. Voorbeeld: meest werkzaam na 2 zonnedagen + regen à dan oogsten. `s morgens oogsten, …

De zonnewijzer: decoratief element uit de Renaissancetuin        .Zonnewijzer.jpg (135328 bytes)

 

Hagen

-Beukenhaag(/= haagbeuk, berkenfamilie zoals de hazelaar), taxus, buxus à microklimaat.

Hagen(haagbeuk) è bescherming tegen dieren. Zo is buxus(“palmboomje) een symbool van bescherming.

De taxus staat niet aan de buitenkant omwille van zijn giftigheid(cfr Napoleon)

De Dodoenstuin

12 tuintjes omhaagd door Taxus, een copy van het Begijnhof van Breda met zijn 12 begijntjes.  Om het geheel is er een beukenhaag. De deeltuinjes zijn omringd door Buxus haagjes.  De oorspronkelijke doelstelling om elk tuin thematisch op te vatten was om praktische redenen niet haalbaar(bodem, licht).  Alle planten staan in Dodoens zijn kruidenboek(een 300-tal). Het vijvertje staat centraal, omwille van de voormalige watervoorziening dewelke centraal moest gebeuren(tuin voor verschillende mensen), water is ook een symbool van de vruchtbaarheid, zie hier ook een kruisvorm. Het KRUIS(Perzisch!) was ook een symbool i/d Renaissancetijd.

Enkele termen:

-Signatureleer: Het uitzicht v/d plant(naar een lichaamsdeel) bepaalde ook meteen de geneeskrachtige eigenschappen ervan. Als grondlegger hiervan wordt de Zwitserse arts van Bazel, Paracelcus vermeld. Een voorbeeld hiervan hebben we in tuintje 1, met het Gevlekt Longkruid, de vorm van het blad en zijn vlekken doen aan de longen denken, dus goed tegen longziekte. We moeten wel vermelden dat later vastgesteld is dat dit kruid WEL slijmoplossend is.

-Heksenzalf: mengeling van hallucinerende planten, deze zalf werd onder de oksels en op de bezem gesmeerd è Vliegen.

-Bordjes: 3 namen, de huidige Nederlandse, de Neerduytsche van Dodoens en de Wetenschappelijke. Waar die van Dodoens ontbreekt betekent dit dat ze niet in zijn Cruydeboeck voorkomen(Vb Purperen Rudbeckia a/d ingang, cfr Dr Vogel)

-Plantore = folklore van planten

Bestuur Dodoenstuin

 Contactpersoon: voorzitter herborist

                        Frans Druyts

                        Dries 4

                        2000 Antwerpen

                        E-mail: frans.druyts@pandora.be

                        GSM: 0486/45.11.58

 

 

 

 

De Dodoenstuin
brochure:

BrochDodoens.jpg (65187 bytes)

Info

Broch2Dodoens.jpg (45902 bytes)

Deze mooie brochure staat ter beschikking voor de luttele 2,50 Euro, plus eventuele verzendingskosten:
zie contactpersoon

 

Planten Dodoenstuin...

Kruidentabel(Dodoenstuin)