De optimale kettinglijn
In de onderstaande figuur zie je twee opties voor de kettinglijn. Als je kiest voor optimale wendbaarheid, dan is een extra kettingrol voor het balhoofd noodzakelijk. Naast extra weerstand geeft dit ook extra gewicht (kettingrol + langere ketting). Ook moet je de teruglopende ketting dan omleiden. Voor het komfort is het noodzakelijk dat deze konstruktie zeer smal blijft : je benen passeren bij elke trap deze bovenste kettingrol ! Op mijn fiets heb ik gekozen voor de rechtstreekse kettinglijn.
Om te vermijden dat de ketting tegen de achtervork of het stoeltje klettert, moet je toch voldoende vrije ruimte voorzien : minimum 20 mm afstand tot deze onderdelen is niet overdreven. Zorg er ook voor dat de achteras hoog in de achtervork komt te hangen, zodat de ketting ook vrijloopt als je het kleinste tandwiel gebruikt. Daarnaast is het van belang dat de afstand van de ketting tot het draaipunt van de achtervork niet te groot wordt : het gevaar bestaat dat de trekkracht van de ketting een inveren van de achtervork gaat veroorzaken, het zogenaamde pompen. Dit levert energieverlies op.
Vooral met een normale voorvork is de optimale kettinglijn moeilijk te verwezenlijken. Hoever moet de ketting nu zijdelings verwijderd zijn van de hoofdframebuis ?
Bij een normale fiets moet de ketting perfekt recht lopen van het buitenblad voor naar het 3de of 4de kransje achter. Als je een 8-speed cassette hebt, dan kan je de afstand center wiel- 4de kransje op de volgende manier berekenen :
Breedte as = 135 mm, steek kransjes = 4.80mm, eerste kransje begint op ca 5 mm van de rechter achterpat. De optimale afstand ketting-centerlijn ligt dan rond ca 45 mm.
Als je nu gaat kijken naar de voorvork, dan zit je daar met een probleem : De ketting zelf is 8 mm breed, de vork is ca 105 mm breed op de plaats waar de ketting passeert : bijgevolg zal de ketting de vork raken. Je hebt nu twee opties : een monovork of...je moet een beetje smokkelen : zet het kettinggeleidewieltje wat meer naar buiten, en zorg ook dat het crankstel wat meer naar rechts gezet wordt. Hiervoor kan je een brede trapas nemen, of je kan ook de neuspijp licht assymmetrisch maken (trapas uit het midden gezet). Ik heb beide gedaan. De ketting zal nu lichtjes scheef lopen op de grotere tandwielen, maar omdat de afstand achteras-geleiderol dubbel zo groot is als bij een bukfiets, vormt dit geen enkel probleem. Je kan zonder problemen het grootste tandwiel achter schakelen (reken maar eens uit, de fouthoek van de ketting bij een ligfiets wordt nooit groter dan 1°, bij een bukfiets zit je snel aan 2°).
Als ik nu het buitenblad neem, dan loopt de ketting ca 4 mm vrij van de voorvork. Op het middenblad en het binnenblad schuurt de ketting tegen de voorvork. In het vlakke land rij ik altijd met het buitenblad, dus dat vormt momenteel niet echt een probleem.