• Fotoalbum
• Kaart van het visiegebied
• Waarnemingen.be: soorten voor De Roost

Het natuurbehoud in Laakdal begon met het reservaat ‘De Roost’.

Het gevarieerd moerasgebied ‘De Roost’ situeert zich in de vallei van de Grote Laak. Het ligt tussen de natuurgebieden Trichelbroek en Craeywinckel en is gelegen ten noorden van Veerle-Laakdal. Een afwisseling van oude elzenbroeken, verlande turfputten, bloemenrijke hooilanden, opschietend wilgenstruweel en talrijke sloten en grachten maken de Roost tot een waardevol moerasgebied. Graslanden met typische bloemen gaan naadloos over in natte gronden vol Dotterbloem en Gele lis.
De valleistructuur werd hier bepaald door de verwering van Diestiaansubstraat. (Dit is de geologische grondlaag die 25 miljoen jaar geleden afgezet werd door de Diestiaanzee.) Het dorp Veerle is gelegen op één van die Diestiaangetuigenheuvels. De Grote Laak heeft hier tussen de heuvelresten de vallei opgevuld met alluviaal materiaal en veen. Deze vlakke en moerassige alluviale zones variëren van enkele meters tot plaatselijk 200 meter breed. In dit deel van de vallei ontwikkelden zich een aantal uitgestrekte veenpakketten. Sommigen werden voor turfwinning afgegraven en later als visvijver in gebruik genomen. Op andere plaatsen ondergingen de poelen een natuurlijk verlandingsproces.

Historiek
De beekdalen van Grote en Kleine Laak overstroomden geregeld en werden gebruikt als extensief weiland of hooiland. De moerassige percelen ontwikkelden zich tot elzenbroekbossen en andere moerasvegetaties. Na W.O. II zette men verscheidene hooilanden om in meer intensief gebruikte weilanden die bemest werden. Andere stukken werden omgezet in populierenaanplanten.

In 1974 kocht de gemeente vele percelen in het gebied aan, waardoor het grotendeels werd bewaard. De bescherming werd meer concreet toen men het beheer toevertrouwde aan de plaatselijke natuurvereniging, die in 1980 reeds een beheersplan voor het gebied had opgesteld. Dit plan wordt nu nog in grote lijnen toegepast. In 1994 zocht de plaatselijke natuurvereniging aansluiting bij het toenmalige Natuurreservaten VZW. Onder deze naam werd het beheer verder gezet en kon men door aankoop het reservaat flink uitbreiden.

De Laak
De waterhuishouding in De Roost is een dubieuze zaak. Enerzijds zitten we met de vloek van de Grote Laak als één van de sterkst vervuilde rivieren in Vlaanderen. Hierdoor kunnen we het water van deze beek niet ten volle benutten, sterker nog, we zouden het eigenlijk uit het moeras moeten weren. We hopen nog steeds op een ommekeer in deze problematische situatie. Pas dan is een volledig natuurherstel nog enigszins mogelijk want de natuurlijk meanderende structuur van deze beek is hier nog altijd aanwezig.

Als in periodes met veel neerslag, zoals in februari jl. het weliswaar fel verdunde Laakwater door De Roost stroomt, zien we dat de natuurlijke waterbergingscapaciteit van het moeras nog duidelijk intact is.

Anderzijds is de toevoer van kwelwater afkomstig van het hoger gelegen Wijngaardbos dan weer een zege voor het gebied. Dit water is mineralenrijk van aard aangezien het afkomstig is uit glauconiet-rijke, tertiaire zanden. We trachten de positieve invloed van dit kwelwater in het gebied optimaal te houden door de bestaande leibeek periodiek wat op te stuwen ten voordele van vele waterminnende planten en dieren.

Fauna
Een afwisseling van oude elzenbroeken, verlande turfputten, bloemenrijke hooilanden, opschietend wilgenstruweel en talrijke sloten en grachten maken De Roost tot een waardevol moerasgebied. Ook het  relatief ongestoord karakter maakt de soortenrijkdom van zowel vogels, insecten, amfibieën en zoogdieren aanzienlijk. Langs de zonnige randen van de hooilandjes kunnen we in de lente en zomer verschillende vlindersoorten aantreffen, waaronder Oranjetipjes. Deze vlinders fladderen vooral van pinksterbloem naar pinksterbloem om hierop hun eitjes af te zetten. Hun rups is namelijk verlekkerd op deze plant. Ook de vroegere turfputten zijn hier een belangrijke troef. Dergelijke poelen met veel waterplanten zijn erg geliefd bij kikkers, padden, alpenwatersalamanders, libellen en waterjuffers. Voor sijsjes is De Roost in de winter een belangrijk gebied vanwege het grote aanbod aan elzenzaadjes. Bosuil, Torenvalk, Fuut, Wintertaling, Bosrietzanger, Wielewaal, Zwarte specht, Kleine bonte specht, Grote bonte specht, IJsvogel, Tortel, Nachtegaal en allerlei andere kleine zangvogels vinden er een geschikt biotoop. Steenuil, Kerkuil, Buizerd en Havik die in de omgeving broeden, hebben aan De Roost een uitgelezen fourageergebied. We bemerken regelmatig reeën die in het gebied voldoende schuilplaatsen vinden, daarnaast zijn er ook waarnemingen van kleinere zoogdieren zoals: Konijn, Egel, Wezel, Bunzing en Hermelijn ….

De inheemse beekfauna wacht op zuiver Laakwater om zich opnieuw te kunnen ontwikkelen.

Aangezien de natuurlijke relatie tussen beek en komgrond nog enigszins bewaard is gebleven, zijn de mogelijkheden tot een hernieuwde ontwikkeling voor visjes en andere waterminnende dieren nog aanwezig.

Flora
In de vochtige weilanden en voedselrijke graslanden bloeien Pinksterbloem, boterbloemen, Tweerijige zegge, Reukgras enz. Wat lager bevinden zich venige kwelgraslanden. De flora is hier bijzonder, met Dotterbloem, diverse zegges, waaronder Blaaszegge en Blauwe zegge, Veldrus, Hennegras, Egelboterbloem, Echte koekoeksbloem en vaak dominant, Bosbies. De meeste van deze soorten wijzen duidelijk op de aanwezigheid van mineralenrijke, ondiepe kwel. Op de laagste plaatsen langs de beek ontwikkelen zich elzenbroeken met o.a. Stijve zegge en Elzenzegge, naast Speenkruid en Dotterbloem. Eikvaren wordt op enkele plaatsen aangetroffen op oude wilgenstronken. In een aantal poelen en grachten is Waterviolier zeer talrijk aanwezig. Ook deze prachtige bloem is een indicator voor kwelwater.

Beheer

In De Roost gaat veel tijd en energie naar het onderhoud van de wandelpaden. We vinden het belangrijk dat het gebied voor iedereen toegankelijk is zonder afbreuk te doen aan de natuurlijkheid. Om de natuurwaarden in en om de poelen te behouden, nemen we aan de randen nu en dan het opschietende hout weg. Zo komt hier meer licht en ontstaat een grotere verscheidenheid aan leven. Elk jaar opnieuw worden de hooilanden tweemaal gemaaid en het maaisel of hooi afgevoerd. Deze verschraling levert zeer fraaie bloemenrijke graslanden op met een grote verscheidenheid aan kleuren. Nu is dat maaien van die natte graslanden zelfs met de ondersteuning van vele sterke vrijwilligershanden geen sinecure. Daarom wordt voor de nabegrazing op de grote wei de hulp van schapen ingeroepen.

Wandelpaden
Men mag in De Roost vrij wandelen op de paden. Gelieve er wel rekening mee te houden dat de meeste planten en dieren in dit kwetsbare gebied gevoelig zijn voor verstoring. Ondertussen is het voor iedereen wel duidelijk dat het hier om een moerasgebied gaat. Het is dan nogal logisch dat de wandelpaden soms modderig kunnen zijn. Neem dus je laarzen mee! De paden zijn spijtig genoeg niet geschikt voor kinderwagens en fietsen.

Als in de lente, het winterwater van de paden is weggetrokken, is dit waterrijke gebied mooi op kleur.

Vic Van Dyck, conservator voor Natuurpunt