Wandelschoenen?

door Stefan Janssens

Elke winter is het hetzelfde liedje: krijgen we sneeuw of krijgen we geen sneeuw? Sommigen hopen erop, anderen vrezen ervoor.

Half november met vrienden op vakantie geweest naar Lac du Der in Midden-Frankrijk. Lac du Der is met zijn 4800 ha het grootste meer van Frankrijk. De dijk rond het meer is 38 km lang, om maar een idee te geven van de omvang. Wat deze grote waterplas zo speciaal maakt in november, is de alomtegenwoordige kraanvogel. Hier troepen deze statige vogels enkele weken samen om uit te rusten vooraleer ze de verdere reis naar Afrika aanvatten. Een buitengewoon natuurfenomeen. Elke namiddag tot net voor donker, komen de kraanvogels in gigantische V-formaties naar het meer gevlogen om de nacht door te brengen. Toen wij er waren stond de teller op een totaal van 55.200 kraanvogels. Vraag mij niet hoe ze dat daar tellen, ik ben maar tot mijn 18 naar school geweest.

Sneeuw of geen sneeuw?
Daar gaat het nu niet over, misschien een andere keer. Het gaat wel over een van de dames die bij onze groep was. Tijdens de lange wandelingen die we rond en in de buurt van het Lac du Der maakten, werd mijn aandacht meer dan eens getrokken door de wandelschoenen van de dame in kwestie. Misschien kennen jullie haar ook, ze heet Hilde. Maar dat terzijde.

De wandelschoenen, daar gaat het over. Die wandelschoenen maakten een zacht krakend geluid, net alsof ze door sneeuw stapten. Alhoewel het die dagen warm was, en zeker in de namiddag de zon met een aangename warmte tot ons doordrong, moest ik terugdenken aan vorige winter. Weet je nog? Op kerstavond draaiden ze de thermostaat drastisch naar beneden en kregen we een kleine koudegolf te verduren. 17 dagen lang, tot 11 januari, werden we getrakteerd op Siberische vrieskou. Het absolute dieptepunt was 7 januari. In het weerstation van Heist-op-den-Berg werd toen min 14,9 °c gemeten. Ook sneeuw kregen we volop cadeau vorige winter.

Sneeuw. Elk jaar is het hetzelfde liedje: krijgen we nu sneeuw, of krijgen we nu geen sneeuw? Sommigen hopen erop, anderen vrezen ervoor.

Nog even terug naar de wandelschoenen van Hilde. Zijn wandelschoenen die kraken alsof ze door de sneeuw stappen, ook al is er geen sneeuw, dan eigenlijk sneeuwschoenen? Wie zal het zeggen?

Ondertussen zijn we 2010 binnengestapt. Met wandelschoenen of sneeuwschoenen? Onmogelijk te voorspellen op het moment dat dit voorwoord werd geschreven, eind november.

2010: vlinders en biodiversiteit

Bij de aanvang van een nieuw jaar horen de traditionele goede voornemens. Natuurpunt wil hierbij niet achterblijven. 2010 is het jaar van de biodiversiteit, een zeer actueel thema. Overal gaat de biodiversiteit van de natuur achteruit. Soorten worden zeldzaam of sterven uit. Ook in onze regio. Het voornemen van Natuurpunt Grote Nete is om dit jaar extra aandacht te besteden aan biodiversiteit. We willen werken aan meer natuur en betere natuur. Om dier-en plantensoorten meer kansen te geven om te overleven.

Voor 2010 hebben we een zeer ambitieus activiteitenprogramma uitgewerkt. Dit programma vind je als uitneembare bijlage in dit nummer. Het staat vol wandelingen, reizen, dia-avonden, cursussen en beheerswerkdagen in onze reservaten. Rode draad in dit activiteitenprogramma zijn vlinders. Een jaar lang in de schijnwerpers. Vlinders en biodiversiteit. Je leest er meer over verder in dit nummer.

Beste lezer;

Onze allerbeste wensen voor 2010.

We hopen je dit jaar ook weer te mogen verwelkomen op één of meerdere van onze activiteiten.

Met wandelschoenen of sneeuwschoenen?

Dat maakt niet zoveel uit.

 

Winterland

door Eddy Vets

Wie een winterlandschap van Pieter Breughel bekijkt, ervaart een tegengesteld gevoel van datgene wat voor ons winter betekent. Er is vreugde en jolijt, er is spel en vertier, lach en plezier. Hoewel dit seizoen eerder neigt naar inkeer en beschouwing, hoeft dit niet een droefgeestige stemming op te roepen. Die gemoedstoestand maken wij onszelf eigen, want het landschap kent geen 'Stimmung'.

De wandelaar in het Neteland overschouwt in deze tijd het land anders, omdat de vergezichten verder reiken. Het land groeit. De verten deinen uit. De horizonten wijken, doch brengt de introspectie hem dieper terug naar zijn eigen horizon. Ieder heeft zijn eigen horizon. Hoe ver heeft hij nog te gaan? Welke weg heeft hij reeds in zijn levenslandschap afgelegd? Waar lagen de kruis-en keerpunten? Die gedachte noodt tot verstilling en besef van de korte aanwezigheid van ieder mens in dit landschap. Als het er niet meer is, zullen de eiken blijven wuiven in de dreven van het oude Gestel aan de Nete. Na hem zullen de wolken boven Kruiskensberg blijven heil en onheil voorspellen. Het spoor van zijn aanwezigheid zal overwoekeren met pioniersplanten als kruiden van vergetelheid.

Willen wij daarom ons landschap steeds maar vastleggen? Vraag het maar aan de schilders. De impressionisten kregen een gevoel van onmacht in hun pogen om het licht van het land te vangen in kleur, vorm en beweging. Zij stonden buiten het landschap, zij trokken er een kader rond.

De wandelaar in het Neteland moet zich onderdompelen en laten meedrijven op het ritme van het land. Niet denken, noch dromen maar deel zijn van het landschap zoals wij mensen ook deel zijn van de natuur, en er niet buiten of boven staan. Geen kader rond ons trekken. We zien nu tot welke catastrofes deze verkeerde houding leidt.

Eerbied

Dit land leert ons eerbied voor de forse eik, die pal hemel en aarde verbindt. De wintermist prikkelt de neus met kilte, en bijt in wangen en lippen tot zij later als opgepoetste tomaten gloeien bij de eerste warmtebron. Zalig. De winterregen sluipt de mond binnen: onaangenaam en toch ... of is het tranenvocht dat over de wangen een weg naar de mondhoeken zoekt? Dit land schenkt ons vreugde om de sneeuw die misschien komen zal als een nieuwe morgen. Waarom maakt de sneeuw het landschap zo mooi? Ik denk doordat hij alles bedekt wat mensen gemaakt hebben.

Dacht de oude Breughel dat ook of wilde hij in zijn winterzichten zijn zielenlandschap tonen: een leven vol strijd en miserie geschilderd als een feest vol blijdschap en nostalgie?

 

 

Ruta del Che

Zaterdag 30 januari om 20 uur

Lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81, Hallaar

Inkom 2,50 euro t.v.V. het reservatenfonds

Info: Paul Anthonis -015 24 89 88

 

De Andes in geuren en kleuren

In het noorden van Chili steken we de Andes over en maken van de gelegenheid gebruik om het Parque National Lauca te bezoeken. Dit park, met zijn typische Altiplano-steppelandschappen met blauwe meren en besneeuwde vulkanen, is een indrukwekkende belevenis. Hier treffen we Lama's, Alpaca's, Vicufia's en zogenaamde Andesganzen aan. We bezoeken het Lago Chungara (een meer) en hebben zelfs het geluk dat de zon er nog even op schijnt. Het meer is het hoogst gelegen kratermeer (4570 m) ter wereld. Boven het meer uit prijken de toppen van de tweelingvulkanen Pomerape en Parinacota. Het is een plaatje.

We rijden uren over de Altiplano en komen in Cochabamba terecht, een van de grootste steden van Bolivië, maar toch puur India. We reizen door naar Santa Cruz in het tropisch gedeelte van Bolivië. Vanuit deze stad trekken we naar Samaipata. In dit dorpje bezoeken we de wel zeer merkwaardige ruinas de Samaipata.

Tot slot is dit dorp de startplaats van de Ruta Del Che. Inderdaad, Ernesto Che Guevara is niet zo bijster ver van hier geëxecuteerd of vermoord. Dit al naargelang je links of rechts bent!!! Je doet er vier dagen over heen en terug om te kunnen doordringen tot de afgelegen vallei waar onze protagonist aan zijn einde is gekomen. Het wordt dus een reportage met wat natuur, cultuur en politiek.

Een reportage van Frans Valvekens.

 

 

Schotland

Zaterdag 20 februari om 20 uur

Lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81, Hallaar Inkom 2,50 euro t.v.v. het reservatenfonds

Info: Paul Anthonis - 015 24 89 88

Spreken met beelden

In de periode mei-juni 2009 trokken Brigitte, Stefan, Christine en Guido 2600 km door Schotland. Bij hun terugkomst hadden ze 3000 digitale foto's bij en een dagboek vol verhalen en avonturen. Schotland kent vele mythen en legenden. De Schotten doen er alles aan om deze verhalen levend te houden. Nessie hebben ze niet ontmoet aan loch Ness, maar het geheim van de Schotse rokken konden ze wel met eigen ogen aanschouwen. Het weer was helemaal niet Schots. Tijdens hun 17 dagen durende reis kregen ze een hittegolf te verduren en slechts twee halve dagen regen.

Op 20 februari 2010 brengen ze verslag uit van hun rondreis door Schotland. Een verslag dat spreekt met beelden. De golvende lowlands, de woeste Highlands, onvergetelijke landschappen, hemelsblauwe lochs, ongerepte natuur, woeste zee - en oceaankusten. Schotland is ook het land van kastelen, tuinen, Whisky en prachtige steden. En van lekker eten. Het ontbijt is overweldigend en de gastvrijheid een erezaak.

De atmosfeer van Schotland, kom hem opsnuiven op 20 februari. Er zal ook een informatiestand zijn waar je met al je vragen over Schotland terecht kan.

 

 

Wandelen in eigen streek

Deel 4: Het Trichelbroek

door Stefan Janssens & Vic Van Dyck

 

Het binnengebied tussen de woonkernen en gehuchten van Veerie, Varendonk, Zammel, Oosterlo en Eindhout bestaat uit een gevarieerd landschap. Binnen dit gebied bevinden zich verschillende natuurgebieden van Natuurpunt. Langs de Nete vinden we het Zammelsbroek van afdeling GeelMeerhout. Langs de Laken liggen het Trichelbroek, Varendonk en De Roost van afdeling Grote Nete.

Wandelen, daar is het om te doen in deze reeks. In dit vierde deel gaan we op stap in een gebied dat niet minder dan vijf bewegwijzerde wandelpaden telt. En het leuke is dat deze wandelpaden ook nog eens met elkaar verbonden zijn. Hierdoor is een klein wandel netwerk ontstaan. Maar dan een wandel netwerk dat voornamelijk in en door natuurgebieden loopt.

Vier prachtige natuurgebieden die op wandel afstand van elkaar liggen in een mooie landelijke omgeving. Welke wandelaar komt hier niet in de verleiding om de laarzen aan te trekken en op stap te gaan?

In deze reeks over wandelen in eigen streek gaan we een eerste keer op stap in dit gebied. We kozen één wandeling uit, namelijk die doorheen het Trichelbroek. De andere wandelpaden komen een volgende keer aan bod. Wil je ineens het plan met alle wandelingen? Geen probleem. Je kunt via de website van Natuurpunt of Natuurpunt Grote Nete het overzichtsplan met alle wandelingen downloaden en afprinten. Die zijn te vinden onder 'natuurgebieden'.

 

Trichelbroek

Het Trichelbroek is een natuurgebied met een gevarieerd landschap. Centraal ligt een 4 hectare grote natuurlijke vijver, omzoomd door dichte struwelen van moerasbos en rietruigten. Loofbos en natte graslanden typeren het omliggende gebied. Eikendreven en houtwallen vinden we terug aan de buitenzijde van het natuurgebied.

De samenvloeiing van de Grote en de Kleine Laak liggen aan de rand van het gebied. Onnodig erbij te vermeiden dat het hier over een nat en drassig gebied gaat waar rubberlaarzen meestal geen overbodige luxe zijn. In de ruime omgeving vinden we nog verspreide landbouwen paardenweiden .

Historiek

In de 18de eeuw was de omgeving van het gehucht Trichelhoek een landschap van akkers en houtkanten. De laagste delen, zoals het huidige Tricheibroek, werden bezet door moeras en de valleiflanken door graslanden.

In dit deel van de vallei van de Grote Laak ontwikkelden zich uitgestrekte veenpakketten. Vanaf de middeleeuwen tot begin 1900 werden op verscheidene plaatsen deze veenlagen afgegraven. Gedolven veen, in stukken verdeeld en gedroogd tot turf, was destijds immers een belangrijke brandstof. Op een kaart van 1871 zien we dat de vijver van het Trichelbroek toen al gedeeltelijk was ontveend. Natuurpunt vzw kocht in het voorjaar 2001 'de Trichelhoekse kuil' aan: een vijver van meer dan 4 ha en ook nog 18 ha moeras, bos en weide. Samen met de 4,4 ha die de natuurvereniging toen reeds in huur had, beheren wij in Trichelbroek nu een blok van meer dan 26 ha.

 

Biodiversiteit

Het Trichelbroek kunnen we zonder meer omschrijven als een kraamkamer van biodiversiteit. De afgelopen twee jaar werden in dit natuurgebied niet minder dan 107 vogelsoorten, 7 soorten zoogdieren, 23 soorten dagvlinders, 25 soorten nachtvlinders, 29 soorten libellen, 19 soorten paddenstoelen en 54 plantensoorten waargenomen of ontdekt. Deze enorme natuurlijke soortenrijkdom is in de eerste plaats aan het gevarieerde biotoop te danken. Het beheersteam van dit gebied doet er alles aan om deze soortenrijkdom te bewaren.

 

Hoe bereiken

Je kunt deze wandeling beginnen aan de SintBavokapel in de Trichelhoek in Eindhout of aan taverne 't Laak van toen langs de Grote Steenweg in Varendonk (weg Veerle-Zammel). In dit artikel beschrijven we de wandeling vertrekkende van aan de SintBavokapeL De gemakkelijkste manier om de Sint-Bavokapel te bereiken, is via de weg Zammel-Veerle. Recht tegenover de hierboven genoemde taverne, moet je Blaardonk indraaien en dan volgen tot je aan een tweesprong komt. De rechtse weg kiezen en dan direct terug rechts. Dan is het even volgen tot aan de SintBavokapel

 

Op stap

Aan de Sint-Bavokapel vind je een infobord met nog wat informatie en een plannetje. De wandeling vertrekt in een klein paadje recht tegenover de kapel. Na enkele tientallen meters rechtsaf en dan is het volgen tot aan de asfaltweg waar je links volgt Na weer enkele tientallen meters heb je rechts een smal weggetje dat lijkt op de oprit van een huis. (A op het plannetje) Hier moet je indraaien. Als je de manege passeert aan je rechterkant ben je te ver. In het paadje loop je pal voorbij een hoeve met rieten dak. Volg het pad tot je weer een infobord tegen komt. (B) en dan is het rechtsaf. Na weer enkele tientallen meters zie je aan je linkerkant een bord dat verwijst naar de vogelkijkhut (C). Het is zeker de moeite om even een bezoek te brengen aan de vogelkijkhut. Op de grote waterplas is altijd wel wat te zien van watervogels. Als je terug bent van de kijkhut, verder stappen naar de verharde weg (0). Deze weg links volgen. Op een 200 m voor de boerderij rechts van de weg gelegen, draai je links een dreef in (E). Na een tijdje kom je de Grote Laak tegen, die je blijft volgen. Aan punt (G) ligt een brug over de Grote Laak. De wandeling volgen tot je terug uitkomt biJ punt (A) en zo terug tot het beginpunt Je hebt dan zo'n 4 km gestapt

Als je te voet vertrekt van aan taverne 't Laak van toen stap je de grote weg over, Blaardonk in tot aan (F). Hier heb je de keuze om het weggetje rechtdoor te volgen tot aar, of om rechtsaf het landweggetje in te draaien en te volgen zoals op het plannetje tot aan de brug over de Grote Laak (G). In beide gevallen kun je daarna aansluiten op de blauwe wandeling.

Ter herinnering Honden hou je aan.....de leiband en in de buurt van de vijver zijn ze, om de watervogels niet te verontrusten, niet toegelaten. De wandelpaden zijn spijtig genoeg niet geschikt voor kinderwagens en rolstoelen.

Het Trichelbroek is een moerasgebied, daarom zijn laarzen meestal geen overbodige luxe. En om de watervogels goed te kunnen bekijken, komt een verrekijker zeker goed van pas.

De grote waterplas van het Trichelbroek vormt een belangrijke aantrekkingspool voor heel wat watervogels, temeer daar het gebied relatief ongestoord is. Aalscholvers bijvoorbeeld zijn er gedurende het hele laar aanwezig. In de trekperiodes kan hun aantal soms oplopen tot 150 exemplaren. Ook verscheidene eendensoorten verblijven in het voor- en najaar op de vijver. Futen, Kuifeenden en Tafeleenden, Wintertalingen en mogelijk Krakeenden zijn er broedvogels. De Blauwe reiger is een van de meest typische verschijningen in dit waterrijke gebied. Aan de rand van Trichelbroek bevindt zich immers een grote kolonie in een Lorkenbos. Jaarlijks huizen er vijftig tot zeventig broedkoppels. Men kan de reigers heel geduldig zien vissen langs een sloot of aan de vijver, of ze voorzichtig zien speuren naar muizen, mollen en kikkers in een weiland. In de rietvelden huizen nog enkele paartjes Blauwborsten, alsook Kleine karekieten en een enkele Rietgors. Vanuit de vogelkijkhut kun je al dat moois bewonderen.

 

 

Dag van de Natuur

door Jo Van Dessel

Zipdediedoeda, zipdediedee, my oh my what a wonderfuIl day!

Zomer in november, lente in de herfst. Ongekende taferelen waren er op zaterdag 21 november, de jaarlijkse Dag van de Natuur, in de Laarbeemd te zien.

Horden kortgerokte en -gebroekte Chirojeugd uit het naburige Booischot kwamen ons die dag versterken. Van 's morgens af liepen we met zijn allen miersgewijs te dragen en te sleuren met takken, stammen, twijgen. Het geronk van kettingzagen, tractor en hakselaar was niet van de lucht. Menig flesje gerstenat diende ontkurkt om de vele dorstige kelen te verfrissen. Een klein mechanisch defect gooide even roet in het eten maar werd met vereende krachten opgelost.

's Middags werd een Heistse berg frikadellen, overgoten met streekeigen noordkriekensap, vakkundig gerold en gekneed door zachte vrouwenhanden, in recordtempo gerecycleerd. Heerlijke pudding, met inlandse muizenstrontjes bestrooid, vulde de laatste gaatjes.

Ook in de namiddag ging het gezwoeg onverminderd zijn gang. Hier en daar werden sporen van vermoeidheid waargenomen, maar de belofte van een tv-optreden spoorde menig mediageil vrijwilliger aan om even op de tanden te bijten en te volharden. De ondergaande zon zakte lachend over de nu stille beemden, en wij zagen dat het goed was.

In het lokaal volgde nog een kleine plechtigheid ter herdenking van de brand in de beemden. Ontroerd door zoveel schoonheid en vriendschap namen we afscheid van Chiro Booischot en van elkaar.

Een dag als deze maakt het vele werk, het vergaderen en plannen meer dan de moeite waard. De hulp van zovele jonge enthousiastelingen is voor ons een enorme steun en zet ons aan om, elke dag weer, onze beste beentjes voor te zetten voor het behoud van de natuur in het algemeen en onze Netevallei in het bijzonder.

Aan iedereen, van harte bedankt en tot weerzien.

PS: En wat we stil hoopten is gebeurd. De recordop· komst van vorig jaar (35) werd met 43 vrijwilligers ruinoverschreden! Banzai! - grote nete 12

 

Roostvijvers

Door Vic Van Dyck

 

Laakvalleien 2009, Oeverbeheer aan de Roostvijvers. Het plattelandsproject 'De Merode prinsheerlijk platteland' geeft financiële steun bij de grote opsmukbeurt van de Roostvijvers.

"In het kader van het project de Merode worden middelen vrijgemaakt voor kleine projecten die ten goede komen aan het plattelandsproject de Merode. De minister van plattelandsbeleid wil op deze manier lokale initiatieven van betrokken burgers, ondernemingen of verenigingen ondersteunen in het kader van de ontwikkeling van het gebied de Merode." ... Zo kun je lezen op de website de Merode online.

Een van de vele goedgekeurde plannen is het oeverherstel van de Roostvijvers. De werken aan de vijvers hebben we als Quick Winproject ingediend. Daardoor krijgen we de helft van de gemaakte kosten terugbetaald. Het is vooral en in eerste instantie de oeverbeschoeiing die moet weggenomen worden, want die vormt zowel ecologisch als qua landschap een erg storende factor rond de vijvers.

In de Roost is de laatste tijd al zeer hard gewerkt om het natuurvreemde materiaal en de illegale bouwsels op te ruimen. En we doen verder, we gaan dus de metalen, kunststoffen en betonnen platen aan de oevers verwijderen. In het midden van een van de vijvers werd vroeger een soort metalen scheidingswand gebouwd; die moet natuurlijk ook weg. Maar voor we deze natuuronvriendelijke oeverbeschoeiing kunnen weghalen, moeten we vooraf de houtopslag rond de vijvers kappen zodat we met een kraan kunnen passeren.

 

Waterrijke natuur voor iedereen

Het Quick Win-project loopt van november 2009 tot oktober 2010. Gedurende die periode zal er, in het anders zo rustige gebied, wat meer beweging en kabaal zijn. We vragen dan ook langs deze weg begrip voor de situatie. Achteraf zal het resultaat de beperkte verstoring ruimschoots goedmaken. Op termijn zal het landschap veel natuurlijker en aantrekkelijker zijn. En wat nog belangrijker is: voor de biodiversiteit zullen de ingrepen een grote winst betekenen. Iedereen zal van dat alles op verschillende manieren kunnen genieten.

Aan de zuidkant, een beetje los van het vjjvercomplex, kunnen we geschikte plaatsen creëren om het waterleven te bestuderen. Ook schoolkinderen kunnen hier dan langs de zwakhellende oevers op een veilige en aangename manier de natuur in en om het water leren kennen.

En op termijn komt er langs het middenblok van dit kwetsbare gebied een kijkhut, zodat we van de watervogels en hun omgeving kunnen genieten zonder te storen.

 

 

 

Laakvalleien

door Vic Van Dyck

Het voorbije jaar is er in onze natuurgebieden weer op verschillende fronten gewerkt. Veel tijd en energie gingen naar het afbreken van twee weekendverblijven. Voorts was er het oeverbeheer langs onze vijvers en vennen. En bovendien stond het verwijderen van exoten opnieuw op de agenda. Opgeruimd staat netjes.

 

Opnieuw met de grond gelijk

Bouwsels afbreken, zou je op het eerste zicht niet onder natuurbeheer catalogeren, maar als de gebouwen illegaal in bos -of natuurgebied staan en die percelen worden door Natuurpunt aangekocht, zit het ook in ons takenpakket om de natuurlijkheid hier te herstellen en de storende elementen af te breken.

Op Eindhoutberg in het bos langs de Nieuwe Baan en de Holle Weg, stonden zo een aantal illegale gebouwen: een houten weekendverblijf, een betonnen hok en een wc. In het begin van het jaar hebben we dit allemaal opgeruimd. De meeste materialen konden we recycleren en de rest werd gesorteerd en naar het containerpark gebracht. Deze klus viel al bij al goed mee; er waren weinig leidingen of afvoerbuizen en ook geen zware funderingen of dergelijke aangebracht. Na tien dagen werken met twee man was alles in de natuurlijke staat hersteld. Met de grond gelijkgemaakt, zeg maar!

Het weekendverblijf in het Makelbroek echter was een tegenvaller van formaat. Ook hier zijn we al tien dagen bezig en het werk is nog niet af. Het illegale verblijf zelf is ondertussen wel afgebroken en afgevoerd. Maar er is nog een vijver waar de oeverbeschoeiing weg moet. En erger nog ... op het terrein heeft men paden aangelegd in grof steenslag, waaronder allerhande leidingen en buizen liggen, ook elektriciteitsleidingen die dienst deden om heel het gebied te verlichten. Dit is ooit allemaal kunnen gebeuren in Natuurgebied. Ook hier zou voorkomen beter geweest zijn dan genezen. Want dit alles laten opruimen, zelfs met een kraan, wordt nog een zware klus.

 

Zachte overgang tussen nat en droog

Bij oeverbeheer denkt men meestal aan beken, kanalen en rivieren. Hier worden de oevers vooral vrijgemaakt om een vlotte waterafvoer te verzekeren. Maar ook langs vijvers, vennen en poelen is het nodig om de oevers te beheren. Door de oevers open en zachthelIend te houden of te maken, krijgen we een geleidelijke overgang van een droge naar een natte zone. Zo vormt de overgang van water naar land de basis voor de ontwikkeling van waardevolle typische levensgemeenschappen. We vinden er waterplanten en voor een deel ook plantensoorten die praktisch uitsluitend aan het oevermilieu zijn gebonden, bijvoorbeeld Riet, Lisdodde en verschillende zeggensoorten. Maar er groeien langs de waterkant ook landplanten zoals Wilgen, Elzen, Bramen en Grassen. Het zijn vooral deze planten die we regelmatig door kappen en maaien moeten terugdringen om te beletten dat de oevers terug helemaal dichtgroeien. Hoe breder de overgangszone (zwakhellende oever) hoe interessanter het is voor de ontwikkeling van typische oevervegetatie, die op haar beurt van groot belang is voor de dieren in het water en in de omgeving ervan.

 

Werken aan de waterkant

Door de aanhoudende droogte stond in de zomer het water in de vijvers uitzonderlijk laag. Voor ons was dit het ideale moment om aan de waterkant te werken. Vooral langs de Trichelhoekse vijver hebben we een hele strook oever vrijgemaakt van wilgenopslag. Zo beletten we dat de vijver te veel zou dichtgroeien en hebben we ook een beter overzicht vanuit de kijkhut. Maar zeker zo belangrijk is dat er voor de oevervogels meer waadplekken ontstaan om naar voedsel te zoeken en om te rusten. Het was mooi om zien hoe snel de Watersnippen en ook Grote zilverreigers van ons werk kwamen genieten. Op de vrije oevers foerageerden er wat later zelfs vijf van deze prachtige witte reigers. Anderzijds is het vanzelfsprekend dat zo'n ingrijpende werken tijdelijk verstoring meebrengen. Tijdens onze aanwezigheid trokken de eenden zich dan ook een eindje terug. Maar de Visarend liet zich door ons niet afschrikken. Deze prachtige vogel kwam in de maand september bijna dagelijks en soms verschillende keren per dag over de vijver jagen. Ook terwijl wij daar aan 't werken waren.

 

Vennetjes

Aan de vennetjes in Varendonk is er ook gewerkt. En langs de veen poel in 't Hoeves is een stukje van de oever vrijgemaakt van wilgenopslag. Dit moerasgebied is echter moeilijk bereikbaar en daardoor is er hier nog een grote achterstand in het oeverbeheer. Maar de 'place to be' voor liefhebbers van oeverbeheer is de Roost. Daar kunnen we ons hartje eens ophalen bij het inrichten en het beheer van de vele honderden meters verwaarloosde en mismeesterde oevers. Meer hierover lees je verder in dit blad.

Door de oevers open en zachthellend te houden of te maken, krijgen we een geleidelijke overgang van een droge naar een natte zone. Zo vormt de overgang van water naar land de basis voor de ontwikkeling van waardevolle typische levensgemeenschappen.

 

Exotenbeheer, vooral gericht tegen opdringerige Amerikanen

Op dit front is er in 2009 gedurende een zevental dagen gevochten tegen de steeds weer oprukkende exoten. De Amerikaanse vogelkers en Amerikaanse eik werden vooral op Eindhoutberg en Varendonk onder handen genomen. Dit werk werd gedaan door het beheersteam, maar ook door andere vrijwilligers, tijdens de kalenderwerkdagen voor het publiek.

Op Eindhoutberg hebben we ervoor gekozen om de zaailingen van vogelkers uit te kappen en te trekken. Dat lukte goed, omdat deze plantjes hier in de humusrijke bosgrond met een oppervlakkig wortelstelsel groeien. Dit werk was natuurlijk wel zwaar voor de rug, maar het is wel efficiënt. Amerikaanse eik uittrekken gaat meestal niet, want zelfs de jonge zaailingen hebben al een stevige penwortel. Dus afzagen of kappen is de boodschap.

Gelukkig hebben we hier bondgenoten in de strijd. De jonge scheuten op de stronken van Amerikaanse eiken worden blijkbaar door de reeën graag afgeknabbeld. Zo stellen we vast dat helpers bij natuurbeheer vaak vanuit een onverwachte hoek opduiken. Wil jij ook een handje toesteken, geef dan maar een seintje!

 

 

Koolmees (in de nesten)

door den Grunen Hesteneir

Wat is de invloed van de klimaatsverandering op de Koolmees? Moeilijke vraag. Koolmezen lijken zich te kunnen aanpassen en er zijn nog andere veranderingen.

Koolmezen zijn insecteneters. In de winter is het aantal insecten echter gering en zijn de koolmezen sterk afhankelijk van beukennootjes. Die nootjesoogst is niet constant; goede (zogeheten mast jaren) en slechte jaren wisselen elkaar af. Dit is al eeuwen zo. En al eeuwen volgt na een slechte notenwinter een goed broedseizoen. De overgebleven koolmezen kunnen allemaal een goede nestplek vinden en genoeg rupsen buitmaken. Zodoende wordt de dip in de populatie altijd snel hersteld. Koolmezen voeden hun jongen met rupsen, vooral die van de wintervlinder en de eikenbladroller. De mezen moeten er dus voor zorgen dat de jongen de grootste behoefte aan voedsel hebben precies op het moment dat er de meeste rupsen zijn.

Klimaatsverandering

Een koolmees weegt bij het uitkomen uit het ei één gram, en vijftien dagen en achthonderd rupsen later is dit gewicht vertwintigvoudigd. De top van de voedselbehoefte ligt op het moment dat de jongen tien dagen oud zijn. De timing ging altijd goed, maar het klimaat is veranderd. Het late voorjaar (van half april tot half mei) is gemiddeld twee graden warmer geworden. Zomereiken, de boomsoort waar de wintervlinder-en eikenblad rollerrupsen van leven, lopen tegenwoordig tien dagen eerder uit waardoor de rupsenpiek negen dagen vroeger is dan tien jaar geleden. Hun besluit om te gaan leggen is namelijk gebaseerd op de daglengte en de temperatuur in de vroege lente. En beide zijn niet veranderd.

Aanpassing

Al verschuift de gemiddelde legdatum niet, toch lijken volgens wetenschappers de onderzochte koolmezen zich aan de klimaatswijziging aan te passen. Ze maken namelijk vrijwel geen tweede legsel meer, terwijl er voorheen jaren waren waarin ruim driekwart van de broedparen dat wel deden. Het tweede broedsel is de laatste jaren te laat voor de rupsen. Door geen tweede legsel te produceren, blijft het vrouwtjes in betere conditie en ze heeft een betere kans om de winter door te komen. Bovendien hebben de koolmeesouders meer tijd om de eerstelingen ook na uitvliegen voldoende bij te voeren. Maar we weten ook dat de vogels die geen tweede leg hebben, geneigd zijn later met hun eerste broedsel te beginnen. En dat doet het voordeel van het afzien van het tweede legsel weer deels teniet.

Niet alleen met het achterwege laten van een tweede legsel passen koolmezen zich aan. Ze wachten niet meer met de start van het broeden tot alle eieren gelegd zijn, maar beginnen al na een paar eieren. Daarmee winnen ze een paar dagen. De eieren komen dan niet allemaal tegelijk uit, waardoor binnen het nest een grotere concurrentiestrijd ontstaat die altijd ten koste gaat van de jongen.

Onvoorspelbaar

Het effect van de klimaatsverandering is moeilijk te voorspellen. Temeer omdat vogels kunnen leren. Van Pimpelmezen weten we dat een vrouwtje dat dit jaar te laat met broeden is begonnen, volgend jaar vroeger start. Maar pimpel-en koolmezen leven maar kort en elk seizoen bestaat de helft van de populatie uit beginnelingen waarvan een deel 'de fout ingaat'. Ook de evolutie speelt mee. Binnen een populatie zijn er immers altijd vroege en late dieren, en de vroege zijn tegenwoordig in het voordeel. Die hebben een beter broedresultaat en produceren meer nakomelingen. Het klimaat beïnvloedt veel organismen waarmee de koolmees een relatie heeft. Zo lijkt het erop dat de beukenoogst opmerkelijker groter is nu de temperatuur is gestegen. De dip in slechte winters zou daarmee kleiner zijn en het aantal overlevenden wellicht aanmerkelijk hoger dan de 65 % van nu.

Haviken

En dan zijn er nog veranderingen die niet van het klimaat afhangen, maar die voor de koolmees wel belangrijk zijn. Zo neemt het aantal Haviken almaar toe. Haviken eten Sperwers en die eten weer mezen. En het bos wordt almaar ouder en biedt daardoor steeds meer goede nestgelegenheid in dode, holle bomen. Wetenschappelijk is dit nog niet bewezen, maar mistiming leidt ertoe dat de koolmees de sterfte in slechte winters voldoende kan compenseren. Dat kan er tevens toe leiden dat de koolmees langzaam maar zeker verdwijnt. Dat klinkt natuurlijk absurd. Als de koolmees uitsterft, gaat het wel beroerd met ons land. Dat is nauwelijks voor te stellen. Maar ja, wie had ooit de huidige problemen van de huismus verwacht?

Eekhoorn op vrijersvoeten

door Titte, den Grunen Hesteneir

Wie denkt dat Eekhoorns een winterslaap houden heeft het mis. Sterker nog: in de wintermaanden zijn ze extra actief. Het is paartijd.

De mannetjes gaan regelmatig op liefdespad om na de daad weer alleen hun nest in te duiken. Maar het is niet altijd feest bij deze bosdiertjes. Met hun fraaie pluimstaart, schattige oorpluimpjes en mooie vacht zijn gewone eekhoorns leuke dieren om zien. Bovendien zijn ze, in tegenstelling tot de meeste zoogdieren, overdag actief en verschijnen ze regelmatig in het openbaar. Vooral van december tot februari en in mei en juni gaat het er wild aan toe in het bos. Op relatief zachte dagen gaat het mannetje namelijk op vrijersvoeten en probeert hij de vrouwtjes in de buurt het hof te maken. Het vrouwtje neemt het er goed van, want hoewel ze maar één tot twee dagen echt vruchtbaar is, laat ze zich gedurende de hele voortplantingsperiode door de buurmannen versieren. Hoewel ze in eerste instantie wat geïrriteerd op het machogedrag van de heren reageert, laat ze zich uiteindelijk toch overhalen en gaat met de stoerste van het stel kort samenwonen in een van haar nesten, die ze in de takken van de bomen heeft gebouwd. Na de paring houdt vader eekhoorn het al gauw voor bekeken en vertrekt weer net zo snel als hij gekomen is.

Kwetsbaar

Na een draagtijd van ongeveer vijf weken baart moeder eekhoorn in een speciaal gebouwd kraamnest drie tot vijf jongen, die naakt en blind worden geboren. Na drie weken zijn ze volledig behaard, maar de oogjes gaan pas na dertig dagen open. De jongen worden een week of tien door moeder gezoogd en verzorgd. Daarna verlaten de kleintjes het nest. Ze zijn dan bijzonder speels en klimmen spiraalsgewijs om de boomstam heen. De jonge eekhoorns blijven vaak nog maanden lang in de buurt van het ouderlijke nest rondspringen.

De eerste weken na hun geboorte zijn eekhoorns heel kwetsbaar. Door het kappen van bomen worden regelmatig eekhoornnesten vernield, zelfs in natuurgebieden. Ook verkeersslachtoffers en eekhoorns die vast zijn komen te zitten in bijvoorbeeld fruitnetten en omheiningen, worden geregeld binnengebracht in opvangcentra om verzorgd te worden. Doordat de leefgebieden van mensen en eekhoorns elkaar steeds vaker kruisen, vallen er veel slachtoffers. Bovendien worden de biotopen van bijna alle dieren en dus ook van eekhoorns almaar kleiner, met alle gevolgen van dien.

Niet zo'n schatje!

Over het aantal eekhoorns in ons land is niet veel bekend. Wat we wel weten is dat in de zestiger jaren er een wreed pokkenvirus woedde waardoor veel van deze knaagdieren het loodje legden. In korte tijd werden ze ronduit zeldzaam. Van sommige geïsoleerde populaties, zoals die in de stadsparken, bleef er zelfs geen één meer in leven, Inmiddels hebben ze zich langzaamaan weer hersteld, maar niet meer tot het niveau van voor 1960.

Actief zijn ze in de vroege morgen en de namiddag. Ze zoeken dan, al springend en klimmend van boom tot boom, naar boomzaden, zoals eikels, noten en dennenkegels. Als aanvulling eten ze –afhankelijk van het jaargetijde knoppen, bladeren, bessen, paddenstoelen, rupsen, vogel eieren en zelfs jonge vogeltjes. Onze pluimstaart is dus niet zo'n schatje! De eekhoorns, die alleen leven, zoeken in hun territorium naar voedsel. Ze hebben een sterke voorkeur voor andere bossen, omdat ze daar nu eenmaal meer nestgelegenheid en voedsel kunnen vinden. In de zomer en de herfst leggen eekhoorns voedselvoorraden aan voor de winterperiode. Als ze weer eens vergeten waar ze die hebben verstopt, brengt hun goede reukvermogen vaak uitkomst. In een van de vijf tot zes nesten die boomeekhoorrs voor zichzelf bouwen, op zo'n zes meter hoogte in een boom, verslapen ze het grootste deel van hun leven. En geef ze eens ongelijk, want in het dikke en met zacht materiaal gevoerde bolvormige nest blijft het zowel 's zomers als 's winters een behaaglijke 15 tot 20 graden Celsius.

Hoewel eekhoorns een beschermde status genieten, worden ze tot op de dag van vandaag clandestien gefokt en verhandeld. En illegaal uitgezet in gebieden waar ze nog niet voorkomen. Wanneer je een jonge eekhoorn vindt, zet het diertje zo veel mogelijk terug op de plek waar het is gevonden. We hebben steeds het beste voor met onze pluimstaart.

 

BIJZONDERE WAARNEMINGEN IN ONZE REGIO: september -november 2009

VOGELS

De Dodaars was met 1 à 3 exemplaren de hele periode aanwezig in het Trichelbroek (BEH, ST J, VEL, PLO, VPJ, VOV, VKJ). Aalscholvers zochten weerom hun slaapplaatsen op met in de Roost in VeerIe maximaal 106 slapers op 15.11 en in Trichelbroek werden volgende maand maxima opgetekend: 18.9 101 31.10 80 en 26.11 60 (BEH). Grote zilverreiger~ verbleven de hele periode met 1 à 4 in het Trichelbroek (BEH, VEJ, VPJ, PLO, VOV, JAS, VEL, STJ, ALG e.a.). Voorts trokken er 6 + 11 over de Witte Gracht in Heultje op 11.10 (LEI), over het Schaapwees te Westerlo op dezelfde dag (VKJ) en over de trektelpost van Averbode Heide (ABH) in Tessenderlo op 20.9, 10.10, 19.10, 20.10 (2) en

21.10 (4) (LEK, SCJ,vMF, VMF). Een Purperreiger pleisterde op 11.9 in het Zammelsbroek (BEH) en de dag daarna in het Trichelbroek (VEL). 18 Ooievaars vertoefden op 8.9 in het industriepark van Helst-opden Berg (OCM). 2 Knobbelzwanen pleisterden in de Netevallei in Hallaar op 14.10 (JAS), 2 In Boolschot op 2.11 (VOJ) en 3 trokken zuid over ABH op

8.11 (VMF, PLO). Kolganzen passeerden in kleine groepjes over ABH op 15.10 (12 + 2),31.10,9.11 (2) en 19.11 (5) (VMF, SCO, VBH, SCJ). Hier vlogen ook Rietganzen over op 15.10 (2), 9.11 (35 + 6) en 19.11

(38) (VMF, SCO, VBH, SCJ). In het Trichelbroek pleisterden er van deze soort 3 op 18.11 (PLO, BEH). Kleine aantallen Grauwe ganzen trokken over ABH met op 15.10 een maximum van 15 + 14 (LEK, VMF, SCO, VBH, SCJ). Voorts werd deze soort gespot in Tricheibroek op 18.10 (2) en 24.10 (BEH, PLO) en over het Truchelven in Oosterwijk op 25.11 (5) (VKJ). Canadese ganzen hebben sinds enkele maanden het Trichelbroek uitgekozen als overnachtingsplaats met volgende maxima: 26.9 106, 2.10214 en 20.11 178 (BEH, PLO e.a.). Op 27.9 vlogen er ook 29 over Hallaar (VWG). In september verbleven er tot 32 Brandganzen in Trichelbroek (BEH, VEL, VOV, VPJ).

Door de lagere waterstand was het Trichelbroek aantrekkelijk voor Wilde eenden met als hoogste aantal 350 op 10.9 (BEH). Krakeenden waren dan weer aanwezig met maximaal 80 op 31.10 (BEH), Slobeenden met 10 op 3.1 (VEL, PLO), Wintertalingen met 50 op 30.9 (VPJ), Tafeleenden met 9 op

22.11 (VEL) en Kuifeenden met maximaal 1.2 op1.11 (PLO). Een vrouwtje Pijlstaart vertoefde hier op 18.11 (PLO) een Smient op 8.11 (VKJ), een vrouwtje Krooneend op 3.10 (VEL, PLO),een Mandarijneend

door Herman op 3.10 (PLO, VEL) en een Roodschoudertaling op 7.10 (PLO).

 

Bij de roofvogels waren het vooral de Visarenden (maximaal 2) die van 13 tot ten minste 26.9 de show stalen in het Trichelbroek. Vogelfotografen van heinde en ver wisten onze kijkhut aldaar te vinden. (VPJ, PLO, BEH, VOV, VKJ, VEL, ST J, VWL, ALG e.v.a.). Op de forelvisvijver nabij de Snepkes te Herselt joeg een exemplaar op 29.9 (MOM) en 6.10 (VMC). Een late doortrekker werd genoteerd over ABH op 8.11 (VMF, PLO, VEJ).

Rode wouwen trokken ook meer dan normaal over met waarnemingen over ABH op 9.10 (2), 15.10 (61 en 28.10 (VMF, VBH, SCJ, SCO, LEK), over Blauberg op 15.10 (3) (DAR) en over de Netevallei in Westerlo op 25.10 (VKJ). Bruine kiekendieven lieter. zich dan weer opmerken met telkens 1 over ABH op

9.10 en 20.10 (VMF, LEK, VBH), over Heultje oe

11.10 (LEI) en over het Trichelbroek op 6.9 (VEL,. Hun familielid de Blauwe kiekendief passeerde oveABH op 15.10 (2) en 6.11 (VMF, SCO, VBH, SCJ. LEK). De laatste Wespendieven werden geobserveerd in het Trichelbroek op 13.9 (2) en 26.9 (BEH PLO) en de laatste Boomvalk verbleef op ABH 0p 9.10 (LEK). Hier trokken in oktober ook verschillenden Smellekens over met een maximum van 7 op 9.10 (LEK, VMF, VMM, VOJ, SCO, VBH, PLO). Op 8, 2E en 28.10 liet zich hier ook telkens een doortrekkende Slechtvalk bewonderen (VMF, LEK).

 

Patrijzen werden nog slechts op 2 plaatsen gesignaleerd: 4 op 4.10 aan de Stenen Heide in Tongerlo en 7in Voortkapel op 17.10 (VKJ). Een Waterral liet zich opmerken in het Trichelbroek op 18 en 31.10 (BEH), terwijl een mooi aantal van 30 Waterhoenen rondscharrelde in de Kwarekken in Westerlo (VEL) en 22 stuks in Hulshout (DAG), beide op 7.11. Het Trichelbroek zorgde bij de Meerkoet voor volgende maandmaxima: op 20.976, op 25.1076 en op 18.11 38 (PLO). Goudplevieren trokken over ABH op 28.10

(2) en 6.11 (5) (LEK). Een Bosruiter zocht voedsel in het slijk van een uitgedroogde vijver in het Zammelsbroek op 12.9 (BEH), terwijl solitaire Witgatjes werden gezien in Trichelbroek op 10.9 en 5.10 (BEH, JAS), in ABH op 20.9 (LEK) en in de Kwarekken op

11.11 (VKJ). Een eenzame Oeverloper verbleef in het Trichelbroek op 13.9 (VEL). Watersnippen werden mooi gefotografeerd voor de kijkhut van het Trichelbroek (PLO e.a.) en verder waargenomen in ABH (LEK, BEH, PLO, VMF, VBH, SCJ) en in de Laerbeemden in Booischot (VDJ). Houtsnippen werden dan weer opgestoten in Tongerlo (VEL, VKJ), Heultje (LEI), ABH (PLD, VMF), Varendonk (BEH) en Oosterwijk (VKJ).

IJsvogels hebben zich stilaan maar zeker hersteld van de strenge winter met vooral veel waarnemingen in het Trichelbroek (VEL, VDV, PLO, VPJ, JAS, ST J e.a.). Voorts in de Roost en het Makelsbroek in VeerIe (BEH, VDV) en in de Netevallei in Hallaar (JAS). Van de Kleine bonte specht waren er meldingen vanuit het Trichelbroek (BEH, VEL, VPJ), Varendonk (BEH), het Aartsbroek in Veerle (DAR), ABH (VMF, VPJ) en Hallaar (VWG). Middelste bonte spechten lieten zich opmerken in ABH op 8.9, het Elschot in Herselt op 29.9 (DAR) en in Varendonk op 11.11 (VEL). Zwarte spechten werden waargenomen in Schriek (DEB), ABH (LEK, VMM, VPJ, VMF) Eindhoutberg (VDV), Truchelven in Oosterwijk (VKJ), Trichelbroek (PLD, SCD, BEH, VEL, JAS, HEP, VDV), Varendonk (BEH), en Herterg (ALG).

Over de trektelpost in ABH werden op 20.10 2647 en op 21.10 2428 doortrekkende Veldleeuweriken geteld (VMF, LEK). Hier werden ook nogal wat overvliegende Boomleeuweriken genoteerd met o.a. op 9.1064,15.1051,18.1083,20.1057,21.1061 en

28.10 55 (LEK, VMF, VBH, SCJ e.a.). Late Boerenzwaluwen (2) werden hier nog opgemerkt op 25.10 samen met de laatste Oeverzwaluw van dit jaar (VMF). De laatste Boompieper verbleef er nog op

4.10 (BEH) terwijl de eerste Waterpieper van dit najaar er verscheen op 10.10 (LEK). Van deze soort verbleven er maximaal 17 in Trichelbroek op 14.11 (VEL). Een eenzame Tapuit scharrelde rond in ABH op 6.10 (VMF). Telkens 1 Beflijster vloog hier over op 2 en 24.10 (LEK). Kneuen werden hier op de trektel post ook geregeld overtrekkend waargenomen met op 9.10 zelfs in totaal 423 exemplaren (LEK, VMF, VMM, VOJ). Barmsijzen werden dan weer o.a. in Oosterwijk (12) (VKJ), Schandooi in Veerle (4) (SCD), Blauberg (7) (CRA), ABH (52) (VMF, PLO) en Varendonk (BEH) genoteerd. Kleine aantallen Putters werden waargenomen in ABH (VMF, LEK, VMM, PLO, VBH, SCJ), in Blauberg (CRA) en 1 in een tuin te Houtvenne (DAG). Een Europese kanarie vloog over ABH op 28.10 (LEK). Goudvinken werden geobserveerd in ABH (LEK, VMF, PLO, VBH) Truchelven in Oosterwijk (VKJ) en, Varendonk (BEH), terwijl doortekkende Appelvinken zich verschillende malen lieten opmerken over de trektelpost ABH met zelfs een groep van 12 op 18.10 (LEK, VBH, PLO, VPJ, MVM, VMF, SCJ). Waarnemingen van Kruisbekken bleven ook beperkt tot ABH met met maximum 29 op

18.10 (LEK, SCD, PLO, BEH, VMF). Opmerkelijk waren hier zeker ook overvliegende IJsgorzen op

24.10 (LEK) en 31.10 (VMF) en zelfs een Sneeuwgors op 8.11 (VMF, PLO, VPJ). Plezierig om mee te eindigen zijn ook doortrekkende Geelgorzen over ABH op 9, 15, 20 (2), 25 en 28.10 (2) en ten slotte

1.11 (VMF, VBH, SCJ, LEK).

 

ZOOGDIEREN

Vossen lieten zich opmerken in Averbode Heide op

30.9 (DAR) en in Booischot op 18. 11 (VDJ). Steenmarters vielen als verkeersslachtoffer op de Eindhoutseweg te Veerle op 15.9 (SCD, BEH), in Heultje op 21.9 (VDJ) en op de Nieuwe Baan in Vorst op

29.10 (BEH). In de Veldstraat in Vorst werd een levend exemplaar gezien op 15.10 (Wil/em Proesman Bunzings blijven het slecht doen met slechts 1 waarneming op 17.9 in het Trichelbroek (PLO).

Met dank aan volgende waarnemers:

AEK-Aerts Kamiel, ALG-Alaerts Gery, BEHBerghmans Herman, BEK-Berwaerts Koen, COKCoeckelbergs Karen, CRA-Cristael André, DAGDaems Geert, DAR-Daems Ronny, DCM-De Cleyr Marc, DEB-Derden Bart, HEP-Helsen Paul, JASJanssens Stefan, LEI-Ledegen Ignace, LEK-Leyser Koen, UH-Limet Hans, MOM-Moons Micheline, PLDPlu Dieder, SCD-Schoofs Danielle, SCJ-Schrey Jan SPK-Sprengers Kristof, ST J-Stynen Joren, VBH- Var Bosstraeten Herman, VEL-Vanermen Lucas, VDJVan Dessel Jo, VEJ-Verdonck Jan, VDV-Van Dyck Vic, VKJ-Van Kerckhoven Jos, VMC-Van Meel Chris VMF-Van de Meutter Frank, VMM- Van Meeuwen Marc, VOJ-Volders Jos, VPJ Vervecken Pieterjan, VPS-Van de Putte S., VWG- Van den Wyngaert Guido, VWL-Verwimp Ludo,

Bijzondere waarnemingen in onze regio tijdens de periOde december 2009·februari 2010 worden liefst vóór 10 maart 2010 ingevuld op waarnemingen.be of doorgegeven aan Herman Berghmans via h.berghmans@skynet.be.

 

Gedachtekronkels

 

door Jo Van Dessel

De mens is toch een raar beest. Voortdurend aan het jagen op succes en geldgewin, evenveel klagend over stress, werk- en prestatiedruk.

 

We klagen over dure brandstofprijzen en kopen ons vervolgens een slee van een benzineverslindend, oogverblindend en milieuvervuilend vierwielig monster.

 

Met zijn allen winden we ons op over de voortdurende stroom asielzoekers, maar zijn wat blij dat we ze goedkoop, want in 't zwart, onze karweitjes kunnen laten opknappen.

 

Het is hier veel te druk meneer en zo warm in de zomer, vervolgens worden we voor veel geld, in een blinkend vliegtuig gepropt richting overbevolkte stranden in het zuiden.

 

Fietsen is gezond en goed voor het milieu. Elk weekend rijden honderden auto's met tweewielers beladen het hele land af om 30 km te gaan fietsen.

 

De baas is een smeerlap en leeft op ons zweet. Toch laten we zelf geen gelegenheid voorbijgaan om van iemand te profiteren en als het even kan de wet te omzeilen.

 

Wij houden ook van de natuur, want we hebben een hond in een hok, een kanarie in een kooi, een vis in een bokaal en een krabpaal voor de kat.

 

Die Turken en Marokkanen meneer, dat is toch geen leven. 's Avonds haasten we ons naar Ali of Sultan voor zo'n heerlijke kebab.

 

We consumeren ons een ongeluk, maar vinden betalen voor ons afval veel te duur.

Junk- en fastfood verstoppen onze aders, we bewegen amper en worden dan later bejubeld als helden wanneer we dertig kilo zijn afgevallen.

 

We willen stilte en rust en gaan wandelen of joggen met een knoert van een koptelefoon op het hoofd.

 

De mensen praten niet meer met elkaar. Het dorpscafé is zo goed als leeg en de buren kennen we niet eens bij naam. We hebben het dan ook veel te druk met tv en internet.

 

Er wordt gescholden op managers en kaderleden. Enkele jaren later lopen we op te scheppen over de 'hoge' positie van een van onze kinderen.

 

We hollen en lopen ons leven lang, en op het eind blijkt dat we alleen onszelf zijn voorbijgestoken.

 

En jij, omhooggevallen dichter en filosoof, jij die 't al schijnt te weten, hoe zit het met jou? Hoor ik je nu al vragen.

Wees gerust, ik ben geen haar beter.

 

 

Zegswijzen over plant en dier

Uit: Wat van eksters komt, huppelt graag. w.P. Postma & E.A.J. Scheepmaker

 

Onder iemands duiven schieten

Onder iemands duiven schieten, betekent: zichzelf bevoordelen ten koste van een ander; en dat kan zijn ten opzichte van diens eigendom, diens rechten, diens voordelen enzovoort. De zegswijze, die nu figuurlijk wordt gebruikt, moest vroeger, met name in de middeleeuwen, heel letterlijk worden genomen. In die tijd kende men de 'heerlijke rechten', behorende bij de heerlijkheid, het overheidsgezag, dat men uitoefende krachtens eigen recht.

Later werd de heerlijkheid ook de naam voor het gebied van een landsheer. Naast het recht van jurisdictie, waaronder rechtspraak, wetgeving en bestuur vielen, oefenden de heren veelal tal van rechten uit, de oneigenlijke heerlijke rechten. Hieronder vielen bijvoorbeeld jacht- en visrecht, recht van de wind (molenrecht), recht van zwanendrift, eendenkooi en duiventil.

De duiven die de heer, later de grootgrondbezitter, vaak in groten getale hield, brachten grote schade aan de veldgewassen van de boeren (horigen) toe.

Begrijpelijk, dat de boeren de dieren probeerden te schieten of te vangen. Maar dat was verboden. Ondanks het verbod kwamen veel duiven door hun toedoen om het leven, wat heel wat geruzie met de heer tot gevolg had.

In Frankrijk werden het droit de chasse, het droit de pêche en het droit de pigeonneau pas in de Franse Revolutie afgeschaft.

In ons land komen vier soorten duiven voor, waarvan de Houtduif de meest algemene is. De andere drie zijn de Holenduif, de Tortelduif en sinds kort (1949) de Turkse tortel. Alle hier voorkomende tamme soorten duiven stammen oorspronkelijk af van de rotsduif uit het Middelandse-Zeegebied.

Het Van Dale Groot Uitdrukkingenwoordenboek geeft als betekenis van 'onder iemands duiven schieten': iemand oneerlijke concurrentie aandoen. En het vermeldt nog twee uitdrukkingen met dezelde strekking: 'in iemands klaver zitten' (gebruikt in het land van Waas) en 'in iemands rapen zitten'.

 

 

 

Gedichten

Eigen lof stinkt

Wat betekent nu een pluim

op je zondagse hoed

wanneer je ze met veel moeite

uit je eigen vleugel trekt

net zoals het wierookvat

waar je na veel blazen

met verbrande vingers mee rondzwaait

en de kriebelhoest krijgt

hoor hoe vals klinkt de loftrompet

waarop je met dikke kaken staat te blazen

tot je kop haast ontploft

J'O

 

Later

Terwijl de zee lacht

zie hoe ze lachend wacht

roept de wind over het water

kom mee nu je nog kan

rusten is voor later

geen angst voor de gevaren

want de golven baren

nieuw leven uit hun schoot

kom pak nu die boot

rijdend op de golven

wordt hier je graf gedolven

waar de diepte lonkt

J'O