Spectaculaire herfst

door Stefan Janssens

De herfst is altijd al mijn favoriete seizoen geweest. Hoe dat komt is niet echt in woorden uit te drukken. Het is gewoon altijd zo geweest. Van kleins af aan.
Geen seizoen zo spectaculair als de herfst. De bossen ondergaan een metamorfose en het alomtegenwoordige groen van de bladeren maakt plaats voor een palet van kleuren. Bruin, rood, oranje, geel, goud en alle tinten tussen deze kleuren verdringen het monotone groen van de zomer. Sleedoorn, lijsterbes, spork, krent en tal van andere struiken pronken met hun rijpe bessen als waren het kostbare juwelen.

De herfst is kleur, maar ook geur.
Afgevallen herfstbladeren verspreiden een typische geur, een zachte en gebrande muskusodeur. Diep inademen en genieten is hier de boodschap.

Verwondering
Heb je al eens opgemerkt hoe graag kinderen wandelen in de herfst? Dwarrelende bladeren worden ineens speelkameraadjes. Welk kind heeft nooit trots een groot herfstblad vol kleuren aan ouders of grootouders getoond?
Verwondering is er ook om de bladeren die ineens hebben besloten om te vertrekken bij de boom en samen een tapijt te vormen op de bosbodem. En dat vindt iedereen dan weer plezant. Geef toe. Wandelen in de herfst heeft iets speciaals als je in een bos door de afgevallen bladeren loopt. Met je voet trappend tegen de bladeren die met een zacht geschuifel de weg vrijmaken voor de volgende stap. Je krijgt er maar niet genoeg van.

De krekel en de mier
De herfst betekent kortere dagen en temperaturen die niet meer zo hoog klimmen. Ook in de natuur gaan deze fenomenen niet onopgemerkt voorbij en worden stilaan de voorbereidingen getroffen voor de winter. Herfst betekent dan ook in de eerste plaats oogstmaand. Het verhaal van de krekel en de mier. Er zijn er die een vetlaagje aanleggen door erg hard te eten. Egels bijvoorbeeld doen zich tegoed aan de overvloed aan bessen, insecten en noten. Andere leggen dan weer een wintervoorraadje aan zoals muizen en eekhoorns. De opportunisten pakken de koffers en vliegen naar warmere oorden. De vogeltrek is hier het meest bekende fenomeen.

Magie
Onovertroffen evenwel is de magie van de paddenstoelen. En dan komen we even terug naar de kinderen onder ons. Wie heeft er nooit met grote ogen en open mond staan luisteren naar het verhaaltje van papa of mama over de kaboutertjes in die mooie vliegenzwam onder de berken.

In de natuur is zoveel te ontdekken.
Heb je al eens opgemerkt hoe graag kinderen wandelen in de herfst?
Dwarrelende bladeren worden ineens speelkameraadjes.
Welk kind heeft nooit trots een groot herfstblad vol kleuren aan ouders of grootouders getoond?

 

 

Landschap

door Eddy Vets

Het landschap had ons opgenomen de dag heeft helder ons behoord, de open hemel; 't gras, de bomen, een levend water - en volkomen de vreugd van woord en wederwoord.
Ida Gerhardt

 Geen mens is eigenaar van het landschap. Iedereen ervaart het op zijn eigen wijze. Voor de ene roept het nostalgische herinneringen op, de andere gaat er spiritueel op de vleugels, weer anderen vinden er de vaste punten in hun leven terug. Iedere wandelaar benadert het omliggende land op zijn manier, met zijn gevoeligheden of zijn ratio. Een objectieve waardeschaal bestaat er niet, er is alleen de waarde van het moment.

 Soms kan de Netewandelaar zich wel eens afvragen: hoever reikt dit land? Zeker nu de maïsmuren gesloopt zijn, lijkt het geheel weer groots en uitgestrekt. Als straks het laatste blad van de bomen is gevallen, schuift de horizon weer wat op. Vreemd toch als de koude nadert, het land verkaalt terwijl alle leven zich insluit in bolsters en beschuttingen.

 Koninklijke buizerd

Tussen wandelaar en landschap leeft een grote verbondenheid. Het landschap stemt de mens, brengt hem als het ware in een bepaalde stemming. Loop maar eens door een druilerig verzopen Neteland of slenter langs de zonovergoten Neteboorden. Hoe verdring je een gevoel van machteloosheid bij een zoveelste verminking of drieste ingreep? Hoe borrelt de vreugde op bij het aanhoren en aanschouwen van de koninklijke buizerd?

Iedereen maakt zijn eigen landschap, doch de elementen veranderen constant. De impressionistische schilders moesten het ervaren: het licht dat over het landschap zweeft, laat zich niet vatten. Doch dit is slechts

één element: het zichtbare. Hoe spelen licht en schaduw, kleuren en silhouetten op elkaar in, tekenen wolken en bomen arabesken ver weg of vlakbij? Dit grootse spel herhaalt zich in het kleine. Al gemerkt welke schitteringen uit het kabbelen van het Netewater kunnen opfonkelen? Aan dit glinsteren dankt de Nete haar naam: Hnita.

Het landschap laat zich ook ruiken. Denken we maar aan de frisse geuren die je op een vroege ochtendwandeling uit alle windrichtingen toewaaien, of de stank door de mens aangevoerd en verspreid over beemden en akkers.

De stilte is de klank van het landschap. Als de stilte hoorbaar wordt, spreekt het land, doch in het Neteland krijgt de stilte weinig kans. Zelfs op zonen rustdagen breekt de recreatie het geluid van de stilte op barbaarse wijze. Over smaak zullen we best ook maar zwijgen, want de verhogen van de Netedijken vormen een intriest voorbeeld van onbegrijpelijke wansmaak. De walging nabij.

 Kosmische tijd

En toch is er hoop en troost. Uiteindelijk zal de allesbeheersende natuur terugnemen wat de mens afpakte. Dijken zullen geslecht worden en wegspoelen in de vallei, de tijd zal de bezoedelde bodem reinigen. Met Marguerite Yourcenar kunnen we beamen: le temps, ce grand sculpteur. Ooit zal er weer stilte heersen in de Netevlakte, want van die grote kosmische tijd is de aanwezigheid van de mens maar een fractie. Reeds vóór de menselijke aanwezig heid stroomde de Nete al en lang nadat de laatste mens is verdwenen, zal onze rivier verder stromen. Om het met de troostende woorden van de oude filosoof Heracleitos te zeggen: alles stroomt... .

 Zo kunnen we besluiten dat de Nete de enige bezitter is van het Neteland. De mens mag er slechts even rentmeester spelen. Met al zijn zinnen kan hij genieten van dit landschap. Of het met al zijn verstand verknoeien.

 

 

De Verloren Tuinen van Khajuraho

Zaterdag 31 oktober om 20 uur

Lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81, Hallaar

Voordracht met dia's over het landschapsherstel in India, het behoud van traditionele landbouwsystemen en het gebruik van nieuwe zaaimethodes Inkom 2,50 euro t.v.v. het reservatenfonds
Info: Paul Anthonis - 015 24 89 88

Hoe bouwt men een verdord woestijngebied om tot vruchtbaar land? In de Indiase deelstaat Madhya Pradesh ligt het machtige tempelcomplex van Khajuraho, rijk erfgoed en toeristische trekpleister. Duizend jaar geleden slaagde men erin om er 84 tempels, 84 meren en 84 waterputten te bouwen op slechts 100 jaar tijd. Het was het begin van een bloeiende cultuurperiode, die niet alleen een cultuurhistorisch belang had, maar ook getuigde van wijsheid op ecologisch en landbouwvlak. Het gehele gebied rond Khajuraho ligt er nu verdord en woestijnachtig bij. Het landschap is niet meer, en de boerenbevolking kan er amper overleven, geteisterd door droogte en verlies aan inzicht. Globalisering, zinloos toerisme en geldgewin worden welvaart genoemd.

Intach (Indian National Trust) is een Indiase organisatie die een totaalstrategie voorstelt om de regio rond Khajuraho duurzaam en ecologisch te ontwikkelen. Landschapsherstel is een eerste prioriteit, maar ook en vooral de plaatselijke bevolking warm maken om samen te werken aan een vernieuwend totaalconcept waar ecologie en biodiversiteit centraal staan. Door middel van de restauratie van een complex van 18deeeuwse groente- en fruittuinen, ontstaan in de invloedssfeer van de maharadja, worden vele doelen mogelijk. Het gaat om heraanplanten van bomen, behoud van traditionele landbouwsystemen, bodemvruchtbaarheid en autonomie in zaad van lokale rassen en energie.

 

Kerstwandeling in de Netevallei

Zaterdag 26 december om 13.30 uur

Lokaal Natuurpunt,
Leopoldlei 81, Hallaar
Info: Paul Anthonis - 015 24 89 88

Naar jaarlijkse traditie trekt Natuurpunt Grote Nete voor de laatste maal in 2009 zijn wandelschoenen aan voor de kerstwandeling van ongeveer 7 kilometer doorheen de Netevallei. Zo kan u eens uitwaaien in een prachtig winters landschap. Na de wandeling kan u in ons sfeervol versierd lokaal terecht voor een glas heerlijke gluhwein of een portie kerstcake. Wij zorgen voor de passende muziek. U komt toch ook?

 

 

Word zonnesjeik via Natuurpunt

door Staf Aerts

Met het project Zonnen voor meer natuur wil Natuurpunt zoveel mogelijk gezinnen aanmoedigen om te investeren in zonne-energie. Zonnepanelen zijn goed voor het milieu, en dankzij subsidies zijn ze zeer rendabel. Sinds de start van het project, eind 2008, hebben al meer dan 600 gezinnen Natuur.zonnepanelen laten installeren. Vanaf 2010 zijn er iets minder subsidies, maar daartegenover staat dat de panelen almaar goedkoper worden. Investeren in zonne-energie blijft dan ook meer dan de moeite waard. Maandag 26 oktober kun je op een infoavond in Westerlo vernemen hoe de vork aan de steel zit.

 Volgens het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change - www.ipcc.ch) moeten er in de komende jaren verregaande maatregelen genomen worden om de C02-uitstoot te verminderen. Anders zou de klimaatverandering wel eens oncontroleerbaar kunnen worden.

 Minstens even belangrijk daarbij is dat we allemaal iets moeten en kunnen doen. Klimaatverandering is niet het probleem van `de industrie' of 'de transportsector' of 'de veeteelt'. Nee, ook de Vlaamse gezinnen - wij allemaal dus - dragen in belangrijke mate bij aan de Vlaamse C02-uitstoot. En anders dan de uitstoot van de bedrijven en landbouw daalt die niet echt. Integendeel.

 Besparen ...

En toch kan het anders. In de eerste plaats door minder te verbruiken: energiebesparing dus. Betere isolatie, de thermostaat een graadje lager zetten, de auto aan de kant laten staan ... En in tijden van stijgende energieprijzen is dit al lang geen zaak meer van idealisme, maar steeds van meer van economie. Wie nog op zoek is naar informatie en tips kan altijd terecht op de website van het VEA (Vlaams Energieagentschap) www.energiesparen.be.

 ... en groene energie

Maar besparen alleen zal niet volstaan. Experts zijn het erover eens dat we dringend onze energiebevoorrading moeten herbekijken. Weg van de fossiele brandstoffen. We moeten resoluut de kaart trekken van nieuwe technologieën en hernieuwbare energie. Wie hier meer over wil weten, raden we het boek Hitte - Hoe voorkomen we dat de planeet verbrandt?) aan. Het ophefmakende boek van George Monbiot is te koop voor 5 euro in de boekhandel, maar je kunt het ook downloaden op www.hitte.nu.

Die transitie is niet alleen een zaak van de 'groten der aarde'. Ook gezinnen kunnen hun steentje bijdragen. In de eerste plaats door over te schakelen op groene stroom. Dat is wellicht de gemakkelijkste maatregel om jouw eigen uitstoot naar beneden te halen. En bovendien geef je op die manier een duidelijk signaal aan de overheid en aan de energieproducenten. Heb jij nog geen groene stroom? Kijk dan snel eens op www.greenpeace.be/groenestroom

 Meer en meer Natuurpunt-zonnepanelen op Kempische daken.
Wanneer op jouw dak?
Ze zijn goed voor het milieu en de portemonnee.

 Zonne-energie

Wie nog een stapje verder wil gaan, kan ook zelf investeren in zonnepanelen of zonneboilers. Door allerlei stimulerende maatregelen (subsidies, aftrekbaarheid van de belastingen, groenestroomcertificaten ...) wordt dit voor steeds meer mensen haalbaar. Op dit moment is de terugverdientijd minder dan tien jaar, en soms zelfs amper zes of zeven jaar! Daarna maak je nog decennia je eigen groene stroom. Gratis. Wat in tijden van stijgende energieprijzen best welkom is.

 Wie zonnepanelen plaatst voor de opwekking van elektriciteit krijgt per geproduceerde 1000 kWh ook nog eens een 'groenestroomcertificaat': een bewijs dat jij groene stroom produceert. Het systeem is zo opgezet dat die groenestroomcertificaten verhandelbaar zijn, en je die dus kunt verkopen. Wie in 2010 zonnepanelen plaatst, krijgt twintig jaar lang een minimumprijs van 350 euro per groenestroomcertificaat (dus per geproduceerde 1000 kWh).

 Hoe begin ik eraan?

Heb jij ook al overwogen om zonnepanelen te plaatsen? Maar is het er om welke reden dan ook niet van gekomen? Of had je er eigenlijk nog niet bij stilgestaan, maar spreekt het jou wel aan? Of wil je gewoon wat meer weten over de mogelijkheden en de voorwaarden? Wel, in al die gevallen kan Natuurpunt jou helpen.

 Natuurpunt lanceerde begin oktober zijn project Zonnen voor meer natuu'. Op onze website www.natuurpunt.be/zonnen geven we tekst en uitleg over zonne-energie en over het plaatsen van zonnepanelen.

Aankopen via Natuurpunt

Maar er is meer. We sloten ook een samenwerkingsovereenkomst met Linea Trovata SunTec nv, een installateur van zonnepanelen. Wie via deze commerciële partner bestelt, kan rekenen op zeer degelijke kwaliteit, een zeer scherpe prijs en op hulp bij de administratieve afhandeling. Ideaal dus voor wie door de bomen het bos niet meer ziet.

 Bovendien doe je op die manier ook een goede zaak voor de natuur, want per klant die wij aanbrengen krijgen we nog een gift voor de aankoop van natuurgebied. Ook daarover lees je alles op de website: www.natuurpunt.be/zonnen.

Zonnepanelen op jouw dak - infoavond in Westerlo

Waar?  In het auditorium van bedrijvencentrum De Basis op domein Kamp C,

Provinciaal Centrum Duurzaam Bouwen en Wonen, Britselaan 20, 2260 Westerlo Wanneer?      Maandag 26 oktober, van 19.30 u tot 21.30 u. Onthaal vanaf 19.00 u

 Wat mag je verwachten?

- Algemene inleiding over klimaatverandering en over klimaatbeleid

- Technische informatie over zonnepanelen

- Informatie over subsidies en fiscale maatregelen: belastingaftrek, fiscale voordelen... Door het stimulerend beleid van de overheid en bij stijgende energieprijzen, wordt het voor steeds meer mensen haalbaar (en zelfs zeer interessant) om die stap te zetten.

- Info over investeringen en terugverdientijd.

- Info over onze commerciële partner Linea Trovata SunTec nv.

 De infoavond is een organisatie van Natuurpunt Dubbelloof in Westerlo.

Zonneboilers en zonnepanelen

Met een zonneboiler produceer je zelf warm water, voor gebruik in de badkamer en in de keuken. Het principe is eenvoudig. Een zonneboilersysteem bestaat uit twee onderdelen. Een paneel op het dak waarin de zonnewarmte wordt opgenomen en een boiler, ergens in de woning, waarin een volume leidingwater wordt opgewarmd. Met een zonneboiler bespaar je dus op de kosten om water te verwarmen.

Met zonnepanelen of fotovoltaïsche cellen produceer je je eigen elektriciteit. Ofwel verbruik je die elektriciteit onmiddellijk zelf, ofwel lever je die aan het elektriciteitsnet. Als je levert aan het net, draait jouw elektriciteitsmeter achteruit.

 Of je voor zonnepanelen kiest, of voor een zonneboiler, of voor beide, hangt af van verschillende factoren. O.a. van het bedrag dat je wilt investeren, en van jouw levenswijze. Voor de terugverdientijd: zie www.enerqiesparen.be

 

 

Rondreis door Scandinavië

door Paul Anthonis

In 2007 vertrokken Jorn Van Den Bogaert en Fre Van Lierop voor vijf weken naar het noorden, meer bepaald de Scandinavische landen. Zij doorkruisten meerdere natuurgebieden en noteerden vele mooie en interessante waarnemingen. Zaterdag 28 november brengen zij een reisverslag met prachtige foto's en anekdotes.

Bij wijze van voorsmaakje laten we in deze bijdrage kort enkele gebieden die tijdens hun voordracht aan bod komen, de revue passeren.

Natuurreservaat Store Mosse
Dit reservaat bezit een luxekijkhut van waaruit grote luswandelingen vertrekken. De waarnemingen hier waren een goede start van hun reis. Kraanvogels, Wilde zwanen, Elandkoe en Visarend waren de opmerkelijkste.

Hardangervidda
De route naar de gletsjer van Hardangervidda was een lange en mooie weg langs besneeuwde landschappen en sneeuwtunnels. Hun bedoeling was naar een populatie van ongeveer 30.000 rendieren te gaan kijken en naar Bruinvissen in de fjord aan de gletsjer. Voor de rendieren hadden ze ski's nodig, dus die hebben ze niet gezien, maar een vijftiental Bruinvissen hebben ze wel vast kunnen leggen met hun camera.

Vogeleiland Runde en Fokstumyra
Hier konden ze de Papegaaiduikers en de Grote jagers tot op enkele meters naderen, en op de kliffen zaten meerdere vogelsoorten die ze close konden fotograferen.

Dovrefjell of het land van de Muskusossen
Overal hingen er waarschuwingsbordjes dat het gevaarlijk was om de dieren te benaderen, maar als avonturiers wilden en zouden ze het gebied doorkruisen om foto's te nemen. Ruim vijfentwintig dieren hebben zij kunnen waarnemen en zijn dan tevreden naar een Grand Hotel gaan overnachten.

Van Lake Ann naar Umea en Holmon
Onderweg naar het vasteland van Finland, hielden ze ook nog halt bij een beverplaats. Alsof ze er eentje hadden gehuurd, want toen ze wilden vertrekken dook onverwacht een bever op uit het water.
Jorn en Fre Ze reden dan weg van Lapland, richting Umea waar ze werden ontvangen door collega's die studies deden over Bevers en Muskusossen. Daarna bezochten zij het vogeleiland Holmon waar verschillende Uilen werden waargenomen.

Natuurlijk kunnen we niet alles vertellen, maar dat het een boeiende en verrassende reportage zal worden, is zeker.

Wanneer? Zaterdag 28 november 2009 om 20 uur
Afspraak? Lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81, Hallaar
Inkom?           2,50 euro t.v.v. het reservatenfonds
Info:    Paul Anthonis - 015 24 89

 

 

Eten voor meer Natuur

Zondag 22 november 2009
Parochiezaal Blauberg
We dienen op van 12 uur tot 15 uur

 menu

aperitief

courgettesoup

varkensblokjes of tofu op Normandische wijze met kroketjes coupe Katelijne

Prijzen Volwassenen  13 euro Kinderen tot 12 jaar 6 euro

Inschrijven ten laatste op 16 november Betalen doe je aan de inkom

Inschrijvingen per mail of telefoon bij een van de bestuursleden en bij Staf Aerts, Averbodesesteenweg 93, 2230 Herselt Tel. 013 77 22 78

e-mail Staf.Aerts@telenet.be

Vleesmenu:     volwassenen

            kinderen

Vegetarisch:    volwassenen

            kinderen

 

 

Wandelen in eigen streek

Deel 3: De Averegten

door Stefan Janssens

Geen reservaat deze keer, maar een provinciaal domein, waar we onze benen gaan strekken. In de volksmond noemt men dit domein nog steeds wandelbos De Averegten. Dat stamt nog uit de tijd dat De Averegten een gemeentelijk wandelbos was. Maar dat is ondertussen al een tijdje geleden. Vandaag is het een van de provinciale groendomeinen van Antwerpen.

Provinciaal Groendomein
Wie wat meer info over De Averegten opzoekt op de website van de Provincie Antwerpen, komt als eerste tekst deze lyrische beschrijving van het domein tegen:

"Het Provinciaal Groendomein De Averegten is een 100 hectare grote inspiratiebron. Wie er ooit gewandeld heeft op een zomerse dag na een hevig onweer, heeft tussen de coulissen van opstijgende waterdamp de ware schoonheid van dit bos beleefd. Verzadigd groen, de roep van de koekoek en de prikkelende geur van de aarde. In hun malse weiden pronken de schapen als wattenbollen op een groen canvas. Op een winterse dag zie je tus

sen de bevroren kruinen van een groepje elzen de torens van Hallaar en Heist-op-den-Berg als versteende wachters van dit pastorale landschap. In De Averegten adem je de tijdloosheid van de natuur. "

Wij gingen er niet op stap op een zomerse of een winterse dag, maar op een vroege herfstdag. En het moet gezegd, het is in de eerste plaats een groendomein, maar een waar men ook veel aandacht besteed heeft aan de natuur. En zo hebben wij het graag.

Gevarieerd landschap

De Averegten is een domein dat bestaat uit een heel gevarieerd landschap, dat je in vier grote typische delen kunt onderverdelen. In de eerste plaats is er het oorspronkelijke oude bos. Dit bos, met monumentale wintereiken, beslaat het grootste deel van het domein. Heel typisch aan het oude bos is de alomtegenwoordige onderbegroeiing van varens. Achter het oude bos, maar niet toegankelijk voor het grote publiek, bevinden zich de Kweken. De Kweken bestaan uit een vijver en een broekbos. Dit drassige gebied is beschermd als natuurgebied.

 Aansluitend aan het oude bos bevindt zich de boerderij met de omliggende weilanden. Deze actieve boerderij werkt volgens de principes van de biologische landbouw. Het is een kleinschalig boerenbedrijf waar schapenteelt de kernactiviteit is.

Als laatste en jongste deel hebben we nog de Hallaar Aard. Dit gebied is een relictlandschap van een ouderwets boerenland. Het is een heel open landschap in vergelijking met het oude bos.

Wandelgebied van 100 hectare

Wandelgebied is de juiste benaming voor dit gevarieerd bosgebied. Zeker op zondag kan het hier druk zijn. Maar ook in de week ben je bijna nooit alleen. Het oude bos wordt ook zeer intens gebruikt door joggers. Wil je in een rustiger omgeving wandelen, dan stap je best eens tot op de Hallaar Aard.

Er zijn vijf wandelroutes. De gele wandeling van 1,7 km, de blauwe van 1,2 km, de rode bestaat uit twee lussen. De lus door het oude bos is 3,3 km, de lus door de Hallaar Aard is 1,6 km. Ten slotte is er nog het Averpad voor rolstoelgebruikers.

Aan alle belangrijke toegangen staan informatieborden met daarop de wandelingen. De wegen zijn over het algemeen zeer goed bewandelbaar. Zeker in het oude bos. De grote rondwandeling is helemaal verhard met dolomiet. In de Hallaar Aard

bestaan de wegen uit boomschors of gras, maar worden regelmatig gemaaid.

Groendomein met troeven

Eigenlijk kun je De Averegten beschouwen als de opstap naar de natuur. Natuureducatie is hierbij het sleutelwoord. Hier kun je terecht voor een ongelofelijk aantal activiteiten, die tot doel hebben om de jong en oud dichter bij de natuur te brengen. Scholen en jongerenorganisaties kunnen er terecht voor een schier onuitputtelijke kennismaking met de natuur. 

Er zijn naast het bos nog de boerderij, bijenhal, speelbos, plantentuin, amfibieënpoel en bloemenweide om de natuur te ontdekken.

Vele honderden kinderen krijgen hier jaarlijks een intense kennismaking met de natuur. En dat kunnen wij alleen maar toejuichen.

Je kunt gemakkelijk zelf op ontdekking trekken, want het hele domein is rijkelijk voorzien van didactisch materiaal. In de plantentuin vind je tientallen naambordjes van de planten en plantenfamilies. Hier kun je heel wat inheemse wilde planten leren kennen. Ook aan de bijenhal en op de boerderij is er veel te beleven. Zo staat er recht tegenover de bijenhal zelfs een heus insectenhotel. En in het najaar kun je het grote mannetjeshert al van ver horen burlen.

Hallaar Aard

Het jongste deel van het domein is een gebied met een enorme natuurpotentie. Dit jaar was het de kraamkamer van vier paartjes Roodborsttapuit. Naast de natuurwaarde is het ook een belangrijk natuurverbindingsgebied tussen het bos en de Netevallei.

Ook nu kunnen we beter citeren van de website van de Provincie om een volledige omschrijving te geven van de Hallaar Aard:

"De Hallaar Aard, het oostelijke gedeelte van het provinciaal domein De Averegten, is een relictlandschap van een ouderwets boerenland. Het bestaat hoofdzakelijk uit weilandjes met drinkpoelen, houtkanten en meidoornhagen. Je hebt er prachtige vergezichten over de weilanden, met in de verte de kerktorens van Hallaar en Heist-op-den-Berg. Hallaar Aard vormt een belangrijk verbindingsgebied met de vallei van de Grote Nete. Verbindingsgebieden zijn de groene gangen waardoor dieren zich verplaatsen. Deze verplaatsingen zijn nodig om inteelt in geïsoleerde natuurgebieden te voorkomen of om een nieuw leefgebied te zoeken. Niet alleen dieren maar ook plantenzaden gebruiken deze gangen om zich te verspreiden. Vaak kiezen ze de vacht van een dier als vervoermiddel. Zonder deze verbindingsgebieden worden natuurgebieden onleefbaar voor planten en dieren. Het gebied wordt zoveel mogelijk beheerd als open ruimte. De weilanden worden begraasd door schapen. Door de Hallaar Aard te herstellen als cultuurhistorisch en kleinschalig gebied maken we het gebied niet alleen aantrekkelijk voor planten en dieren, maar ook voor de recreanten.

Het beleefbaar maken van natuur, landschap en cultuurhistorie is een belangrijke doelstelling in het beheerplan.

Het moet er aangenaam vertoeven worden voor iedereen."

Waar wacht je nog op om de wandelschoenen aan te trekken?

Keuze uit parkings

Wie uit de directe omgeving van Heist-op-den-Berg, Hallaar of Itegem is, weet de verschillende toegangen van De Averegten blindelings liggen. Voor mensen die van verder komen zijn de grote parking van het bos en de parking aan de boerderij de meest voor de hand liggende startplaatsen.

De Averegten is gelegen in Hallaar, deelgemeente van Heist-op-den-Berg. Aan de kerk van Hallaar kies je de Molenstraat. Na 500 meter ga je rechtsaf door de Averegtenlaan. Op het einde van deze straat ga je linksaf om onmiddellijk op de rechterkant de grote parking te vinden. Even verderop is er ook nog een parking voor mindervaliden. Deze kan je bereiken door niet direct rechts te draaien op de grote parking, maar eerst nog een paar honderd meter verder te rijden en dan aan het eerste kleine straatje rechtsaf te slaan.

Er is ook een parking aan de boerderij. Die kun je best bereiken via de Isschotweg. De Isschotweg is de verbindingsweg tussen Itegem en Berlaar Heikant. Indien je van Itegem komt, dien je linksaf te draaien in de Langendijk. Na ongeveer 600 m heb je de parking rechts naast de weg.

 

 

Twaalf jaar afbakenen

door Staf Aerts

De afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur is al twaalf jaar aan de gang. Na die tijd en met een nieuwe regering is het nuttig om weten hoever we staan in het afbakeningsproces.

Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen wil het buitengebied vrijwaren voor de essentiële functies landbouw, natuur en bos. De Vlaamse overheid zal daarvoor op termijn 750.000 ha agrarisch gebied, 150.000 ha natuurgebied, 53.000 ha bosgebied en 34.000 ha andere groengebieden vastleggen in de bestemmingsplannen.

Ten opzichte van 1994 betekent dit een toename met 38.000 ha natuurgebied, 10.000 ha bosgebied en een afname van 56.000 ha landbouwgebied.

 In 2001 besliste de Vlaamse regering de afbakening van deze landbouw-, natuur- en bosgebieden aan te pakken in twee fasen. In een eerste fase werd in 2003 ca. 86.500 ha (bestaand) natuurgebied aangeduid als onderdeel van het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN). De afbakening van de landbouwgebieden en de resterende natuur- en bosgebieden schoof door naar een tweede fase, die in 2004 op gang kwam.

Landbouw, natuur en bos samen onder de loep

De tweede fase van de afbakening verloopt via een meer geïntegreerde benadering waarbij landbouw, natuur en bos gelijktijdig ten opzichte van elkaar worden afgewogen.

In de periode 2004-2008 werkte de Vlaamse overheid in overleg met gemeenten, provincies en belangengroepen in dertien buitengebiedregio's een ruimtelijke visie uit voor landbouw, natuur en bos. Het werkingsgebied van Natuurpunt Grote Nete is gelegen in de buitengebiedregio Neteland. Deze visie geeft op hoofdlijnen aan welke gebieden behouden blijven voor landbouw en waar er ruimte kan zijn voor natuurontwikkeling of bosuitbreiding. De visie vormt de basis voor de opmaak van concrete Gewestelijke Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (GRUP), die de bestemmingen op perceelsniveau vastleggen. De prioriteiten en fasering voor de opmaak van deze ruimtelijke uitvoeringsplannen worden aangegeven in operationele uitvoeringsprogramma's.

In Neteland zijn volgende buitengebied GRUP's afgewerkt:

- Kindernouw en Visbeekvallei.

- Bos van Ranst.

- Vallei van de Grote Nete benedenstrooms in

Heist- op-den-berg, Herenthout, Hulshout en Nijlen - Bossen van Averbode in Laakdal en Tessenderlo.

Inhaalbeweging voor de gebieden van de agrarische structuur

Op 3 juni 2005 besliste de Vlaamse regering over de wijze waarop ze de afbakening van de gebieden van de agrarische structuur versneld kan vastleggen voor de grote aaneengesloten landbouwgebieden waarvoor de bestaande gewestplannen nog steeds een goede planologische vertaling van de gewenste agrarische structuur zijn.

De Vlaamse regering stelde voorop om op die manier tegen midden 2009 voor minstens 500.000 ha van de voorziene 750.000 ha de bestaande gewestplannen beleidsmatig te herbevestigen. Op dit ogenblik is er in totaal 538.000 ha agrarisch gebied herbevestigd.

 

 

De Goren in de zomer

door Jo Van Dessel

Het was droog deze zomer. Ook in de anders zo natte Goren was het zoeken naar een vochtig plekje. De van Parelvederkruid verloste vijver kwam zelfs helemaal droog te staan. Dit had als voordeel dat nieuw opschietende exoten gemakkelijk te spotten en te verwijderen waren. Johan Cruyff placht te zeggen "Elk voordeel hep se nadeel" en dat was ook hier het geval, want iemand vond het nodig om met zijn quad de vijverbodem te verkennen.

Op 26 augustus stelde de gemeente Heist het masterplan voor De Goren voor. Met een meer dan goed gevoel verliet ik een uurtje later de raadzaal. Ik was niet de enige die dit plan als zeer positief ervaarde en ik denk dat onze hoop op een spoedige en gunstige afloop gerechtvaardigd is.

Net voor de distels in het zaad kwamen, heeft onze werkploeg het grote weiland een tweede keer gemaaid en gehooid en ook de randen van het perceel en de overwoekerde oever van de vijver met onze brand

nieuwe bosmaaiers onder handen genomen. In de schapenstal huisde een tiental Boerenzwaluwen die hier blijkbaar goed aan hun trekken kwamen.

Enkele zitposten voor IJsvogels zijn bij wijze van experiment geplaatst samen met enkele borden om de bezoeker erop te attenderen dat die percelen door Natuurpunt beheerd worden. Vermeld ik nog dat op een van onze percelen tien exemplaren Klokjesgentiaan gevonden werden. Vorig jaar slechts twee. Een gunstige evolutie of toeval?

Op zaterdag 17 oktober is iedereen welkom voor de eerste Goren-werkdag sinds lange tijd. We gaan dan vele kleine klussen doen zoals: verwijderen berkenopslag, vrijzetten van een poeltje, verwijderen prikkeldraad en palen, afvoeren van deze materialen en opruimen van een houtkant. Voor elk wat wils.

Afspraak om 9 uur aan het lokaal. 's Middags culinaire genoegens naar gewoonte.

 

 

Natuur voor iedereen ...

door Jo Van Dessel

'Natuur voor iedereen' en is nog steeds de slagzin waarmee Natuurpunt sinds de samensmelting van De Wielewaal en Natuurreservaten nu bijna tien jaar geleden naar buiten trad.

Dat dit geen loze woorden zijn bewijst het grote aantal bezoekers dat we in onze reservaten en op onze wandelpaden mogen verwelkomen.

Ook de vele spontane en warme reacties die we krijgen van mensen die verwonderd zijn over het vele natuurschoon dat in onze Netevallei nog te vinden is. Mede door de onverdroten inzet van Natuurpunt, is het een blijvende stimulans om door te gaan met wat we bezig zijn: het vrijwaren en zo mogelijk verwerven van de laatste stukjes groen die ons resten. Dat niet iedereen het altijd met ons eens is, dat er al eens misverstanden of discussies ontstaan, is alleen maar menselijk te noemen. Het bewijst dat we deel uitmaken van deze steeds wisselende en sneller voorthollende maatschappij.

Tot op heden zijn we er dan ook bijna altijd in geslaagd om alle problemen en probleempjes met gezond verstand en dialoog op te lossen. En zo hoort het ook in een beschaafde wereld. Door overleg met de andere

actoren in ons, te klein geworden, gebied trachten we nog steeds een voor ieder aanvaardbaar beleid te voeren met als doel, iedereen te laten genieten van dit rustpunt in drukke tijden.

Daarom stuit het ons des te meer tegen de borst dat we, ook nu nog, geconfronteerd worden met vernielingen en vandalisme. Het getuigt van weinig verstandelijke vermogens wanneer iemand het nodig vindt om op privéterrein brand te stichten. Is het uit verveling, uit vernielzucht, uit wraak of als waarschuwing bedoeld, het is ons om het even. De daders dienen wel in het hoofd te prenten dat wij, 'groene jongens', die vaak als halfzacht en wereldvreemd worden afgeschilderd, ook halfhard kunnen zijn en dan allerminst geïntimideerd zijn door deze laffe daad.

De geschiedenis leert ons trouwens dat een volk of bevolkingsgroep die in de verdrukking of in een slachtofferrol gedwongen wordt, vaak op meer sympathie kan rekenen en pas dan tot zijn volle sterkte kan uitgroeien. Het resultaat van deze vernielingen zou dus wel eens anders kunnen uitdraaien dan de daders voor ogen hebben.

 

 

Excursie cursus Paddenstoelen

door Vic Van Dyck

Van begin tot einde hield Hans Vermeulen het groepje van een tiental cursisten geboeid met zijn verhalen over zwammen. Ook tijdens de excursies wist hij over elke paddenstoel wel wat interessants te vertellen.

De cursus Paddenstoelenweetjes en -verhalen is een buitenbeentje onder de zwammencursussen. Anders dan bij het enkel herkennen van soorten, gaat het hier om een minder strak afgelijnd onderwerp waarmee men alle richtingen uit kan. Onze lesgever loodste ons met zijn aangename vertelstijl zigzag door de Griekse en Romeinse tijd over de middeleeuwen tot nu. Als een zwamvlok spreidden zijn verhalen zich uit over tijdvakken en culturen met hun eigen sagen en legenden.

Toch ging er tijdens de cursus en vooral bij de excursies ook aandacht naar het herkennen van een aantal groepen in het grote zwammenrijk, om ook hier dan weer een aantal verhalen aan te koppelen. Bij de bekende vliegenzwam (die rode met witte stippen waarop kabouter Pinnemuts heen en weer zat te wippen) gingen de verhalen vooral over de hallucinogene eigenschappen van deze zwam. Over deze soort is zoveel geschreven dat daarover alleen al verschillende avonden te vertellen valt. Onder hetzelfde geslacht, nl. de Amanieten, vinden we een dodelijk giftige soort: de Groene knolamaniet. Hierover vertelde Hans verschillende dramatische verhalen, want vele historisch bekende paddenstoelvergiftigingen waren te wijten aan deze soort.

Wulpse verhalen

Over sommige zwammen gingen ook wel wulpse verhalen de ronde. Zo werd er verteld dat vroeger de nonnen tijdens de herfst niet in het bos mochten wandelen om niet in verleiding gebracht te worden bij het zien van de Grote stinkzwam. De wetenschappelijke naam van deze zwam is Phallus impudicus. De letterlijke vertaling `onbeschaamde penis' laat immers weinig aan de verbeelding over. Sommigen waren daar vroeger blijkbaar bang voor. Tegenwoordig misschien ook nog wel, maar dan meer vanwege de doordringende aasgeur die deze mooie jongens verspreiden.

Aandacht was er ook voor het herkennen van soorten.

Op onze eerste excursie, die doorging in Varendonk vonden we 26 soorten. Toen we een tak vonden met het Korstvormig schorsschijfje op, was dit natuurlijk een aanleiding om te vertellen over de naamgeving van zwammen. Ook waren er een paar fotogenieke exemplaren te bewonderen, zoals Kostgangerboleet en de Dennenvoetzwam. We waren ook nog verrast bij het vinden van een hele groep Ruitjesbovisten. Een soort die toch ook niet zoveel gezien wordt.

Te droog

Onze tweede en tevens laatste excursie van deze cursus ging door op de Houterenberg in Tessenderlo. Hier vonden we 22 soorten, die we dan gezamenlijk aan de hand van de determinatiesleutel van Hans Vermeulen op naam konden brengen. Zo vonden we hier de zeldzame Grootporiehoutzwam. Zelfs een doorgewinterde specialist als Hans Vermeulen had deze zwam de laatste vijftien jaar in Vlaanderen niet meer gezien. Ook zagen we nog de gemakkelijk te herkennen en ook zeldzame Grote sponszwam op de Houterenberg.

Te kort

In normale omstandigheden is dit gebied heel interessant voor paddenstoelliefhebbers, maar door de droogte bleven ook hier de meeste zwammen verborgen voor onze leergierige ogen. Het was inderdaad te droog voor paddenstoelen en wij kregen ook behoefte aan wat nattigheid. Daarom was het een goed idee om de cursus af te sluiten op een terrasje in het centrum van Engsbergen. We blikten even terug op de voorbije twee avonden theorie en de twee excursies, en we stelden vast dat het eigenlijk te kort was. Het was te snel voorbij. Er valt nog zo veel te vertellen over de relatie tussen mens en zwammen, dat het gerust wat langer had mogen duren. Maar we kunnen altijd terugkijken in de syllabus die bij de cursus hoort. In dit cursusboek zegt Hans Vermeulen dan ook dat het een 'never ending story' is. En dat de syllabus steeds zal worden aangevuld indien er nieuwe weetjes of verhalen over paddenstoelen opduiken. Een reden te meer om er bij de volgende cursus over zwammen terug bij te zijn.

 

 

Gewoel in de poel

De Vrije Basisschool De Schatkist uit Hulshout en de Natuurpuntwerkgroep van Het Goor-Asbroek startten samen het project Gewoel in de Poel.

Natuur is belangrijk voor iedereen! Voor volwassenen staat natuur veelal gelijk met rust, een wandeling, verwonderd zijn over hoe mooi de natuur kan zijn ... Voor de meeste volwassenen zijn natuurkennis en natuurbesef `natuurlijk': we speelden erin, we hadden een tuin ... Voor vele kleine kinderen is dit natuurbesef spijtig genoeg niet meer zo vanzelfsprekend. Hiervoor zijn vele oorzaken, zoals wonen op appartementen, tv en computer, het niet meer aanwezig zijn van natuur aan de achterdeur, gevaren (de moderne boze wolf) ...

Om onze maatschappelijke doelstelling en verantwoordelijkheid meer concreet te maken heeft Natuurpunt twee jaar geleden het wandelpad voor minder mobiele mensen in Het Goor-Asbroek ingericht. Dit jaar werd dan samen met de school De Schatkist en de Gemeente Hulshout het project Gewoel in de Poel voor de jongsten onder ons opgezet. Op zeer korte afstand van de school werd immers de bestaande poel in het gebied de Netebeeden weer tot leven gebracht. Het meeste slib werd weggebaggerd, de oevers werden kindvriendelijk gemaakt, er werd een loopbrugje aangebracht en een vertelhoek gebouwd, allemaal op maat van de kinderen van 3 tot 12 jaar.

De bedoeling is uiteraard dat onze kinderen weer in contact met de natuur kunnen komen en de geuren, de kleuren, de dieren, het leven in de verschillende seizoenen kunnen beleven. Niet alleen door buiten naar vertelseltjes te luisteren of door Schrijvertjes of Watertorren te vangen en de determineren. Het project zal door de kinderen verder worden uitgebouwd met een insectenwal, een egelslaapplaats ... Het moet een natuur-doe-plaats worden.

Met dank aan de gemeente en de school.

 

 

Na de ronkende stalen rossen

door Benny Van Dyck

In de Langdonken wacht ons weer veel fraais!

Ja, ze zijn er weer, de trekvogels. Vele geverderde vrienden zijn al zuidwaarts getrokken, andere moeten er nog aan beginnen. De Langdonken is een van de belangrijke tussenstations waar even gerust en gegeten kan worden. Onze broedvogels hebben hun jongen grootgebracht. Ook zij kozen het ruime sop.

Na het broedseizoen beginnen ook de tractoren en kranen weer te ronken. Inrichting van natuurgebieden, herstel van waardevolle biotopen en natuurontwikkeling vragen noeste arbeid. Dat we daarvoor hedendaagse machines gebruiken, is logisch: afplaggen, afvoer van de geplagde grond, maaibeheer met oprapen en afvoeren van het maaisel, verwijderen van stronken, hakselen ... Zeis en bijl volstaan niet meer.

Maar daardoor kunnen we wel op relatief korte termijn grote werken uitvoeren. En al ogen die kranen en tractoren soms wat agressief en zijn ze lawaaierig, als het werk klaar is en de rust weerkeert, ontwikkelen zich vaak heel snel waardevolle vegetaties.

In de Langdonken worden weer op enkele plaatsen relatief ingrijpende werken uitgevoerd. De doelstellingen en het eindbeeld van dit Herselts reservaat zijn duidelijk omschreven. Grond die enkele jaren geleden op wachthopen gezet werd, wordt afgevoerd. Voorts worden eenmalige werken uitgevoerd. Meestal gaat het om ontginningen, grotere werken dus. Zo herstellen we nu waardevolle heide, heischraal grasland en een ven. De bodem die door kunstmatig aangelegde panden vergraven werd en waarbij de zeer waardevolle vegetaties vernietigd werden, wordt zoveel mogelijk op zijn oorspronkelijk niveau gebracht.

We durven dergelijke grootschalige werken aan, omdat we nu toch al behoorlijk wat ervaring hebben op dit vlak. In het verleden behaalden we ronduit schitterende beheersresultaten. Enkele voor Vlaanderen zeer zeldzame planten (o.a. Kleine en Ronde zonnedauw, Heidekartelblad, Klokjesgentiaan, Oeverkruid, Teer guichelheil, Wijdbloeiende rus, Pilvaren, Moeraswolfsklauw, Stekelbrem ...) zijn weer (veel) talrijker dan met enkele exemplaren aanwezig in de Langdonken. Aan ons om ze te behouden en verder kansen te geven.

 

 

Van pindakaas, panty's en ...

door de werkgroep natuurstudie

Wie de boekhouding van de werkgroep natuurstudie uitpluist, komt soms rare dingen tegen: pindakaas, panty's en confituurpotjes bijvoorbeeld.

Momenteel is een langlopend onderzoek bezig naar de evolutie van het aantal teken in onze bosgebieden. Geleidelijk aan krijgen onze bossen een meer natuurlijk karakter met meer open plekken, meer dood hout, meer loofhout. Dit beheer blijkt positief voor heel wat vogelsoorten, kevers, paddenstoelen, nachtvlinders. Hoe teken daarop reageren, weten we nog niet. Daarom startte de Universiteit van Gent in onze contreien een onderzoek. (We hebben hier immers zowel veel teken als veel bossen in omvorming.)

De vraagstelling is eenvoudig: welke en hoeveel teken vind je op eenzelfde diergroep op percelen die verschillen inzake natuurlijkheid?

Als diergroep werd voor muizen gekozen omdat deze algemeen voorkomen en gemakkelijk te vangen zijn. Pindakaas is een sterk geurend product waar allerhande muizensoorten dol op zijn. Het blijkt zeer geschikt om de vallen mee op te zetten waarmee de diertjes levend worden gevangen.

Driemaal per nacht worden de vallen nagekeken, de muizen worden op naam gebracht, ontdaan van al hun teken en weer losgelaten. Iedereen tevreden: de muis is zijn teken kwijt en de onderzoeker kan gaan tellen en vergelijken.

Tien kilogram pindakaas bleek nauwelijks te volstaan om de diertjes gedurende twee nachten te voederen.

Confituur

En wat zijn die plastic plaatjes die steeds per drie opgesteld staan in de bossen en graslanden van sommige natuurgebieden? Elk plaatje blijkt beschutting te geven aan een mooi tot de rand ingegraven leeg confituurputje en verhindert dat het potje zou vol regenen. In het potje is een vloeistof aanwezig (formol) waardoor allerhande kruipende fauna die bij toeval over de rand in het potje valt, snel sterft maar bewaard blijft.

Elke twee weken worden de confituurpotjes leeggemaakt en met nieuw formol gevuld.

In de Langdonken werden een dertigtal potjes ingegraven en gedurende een jaar bemonsterd. De potjes waren geplaatst in heideterreinen die in ontwikkeling waren na het grootschalig plaggen

Alle diertjes werden bewaard en de spinnen, mieren en sprinkhanen werden op naam gebracht. De gevonden aantallen en soorten maakten het mogelijk om het kolonisatiegedrag van spinnen te onderzoeken. Een lijst met de gevonden soorten vind je op de website van de afdeling.

Nylons

Waterkwaliteit en -kwantiteit zijn in onze natuurgebieden voortdurende zorgenkinderen. De natuurwaarden die we willen behouden of herstellen, gedijen maar onder bepaalde vochtomstandigheden. Daarom is het van belang te weten hoe grondwaterstanden en de kwaliteit van het grondwater evolueert. Om dit te meten zijn tot 2,50 meter diepe geperforeerde buizen ingegraven. Dankzij de perforaties staat het grondwater in de buis even hoog als in bodem ernaast en kan dus eenvoudig gemeten worden.

Tweewekelijkse opmetingen van de waterstanden leert de beheerder hoe op die plaats het grondwater door het jaar heen evolueert, en bijgevolg voor welke plantensoorten de plaats geschikt is.

Om te beletten dat de buis via de perforaties dichtslibt, zijn de gaatjes overtrokken met een nylonkous. De mazen hiervan zijn immers zo klein dat ze wel water doorlaten, maar niet de fijnste bodemdeeltjes.

Uit een analyse van de boekhouding van de vereniging kan je dus niet besluiten dat het bestuur bestaat uit op confituur en pindakaas verlekkerde dames met nylonkousen ...

Meer info over de vermelde onderzoeken volgt nog.

 

 

Waarnemingen.be

door Stefan Janssens & uit Waarnemingen.be

Gouden sprinkaan, Stinkende russula, Schouderkruisspin, Veenmol, Maansikkeluil, Zwarte doodgraver. Dat is nog maar een kleine greep uit de waarnemingen van de afgelopen weken in onze gemeenten. En wat zo plezant is, is dat de waarnemers deze gegevens online hebben gezet; ze zijn dus voor iedereen beschikbaar. In dit artikel bespreken we hoe je zelf een waarneming invoert.

Ondertussen staan voor onze regio al 10.662 waarnemingen op de site Waarnemingen.be. Het gaat wel voor het grootste deel over vogels, maar de andere kruipers, springers, lopers, zwemmers en vliegers komen ook stilaan meer aan bod. Bij het bekijken van de resultaten merken we een duidelijk verschil per gemeente. Zo is Veerle ongenaakbaar koploper met 5918 waarnemingen. Heist (2250), Westerlo (1274), Herselt (1050) en Huishout (170) volgen op ruime achterstand. Spitten we dit nog wat verder uit, dan zien we dat er in Veerle één gebied met kop en schouders boven uitsteekt: het Trichelbroek met 3203 waarnemingen.

In vorig nummer gaven we reeds een beschrijving van de hoofding van Waarnemingen.be. Je kon ook lezen hoe je je kunt registreren. Wie zich ondertussen heeft geregistreerd, krijgt een uitgebreidere hoofding op het pc- of laptopscherm. Invoeren en Mijn Waarnemingen.be zijn twee nieuwe tools die je krijgt na registratie.

Wanneer je klikt op Invoeren en daarna op Waarneming kom je terecht bij het waarnemingenformulier. Het invoerscherm is een dynamisch scherm met heel wat functies. Hieronder bespreken we hoe je een waarneming moet invoeren. Het formulier wordt doorlopen van boven naar beneden. Er zijn enkele velden niet verplicht in te vullen, die zijn aangegeven met een *.

Allereerst kies je de datum waarop je de waarneming hebt gedaan. Standaard staat de datum van vandaag geselecteerd. Door gebruik te maken van de keuze

boxen of door te klikken op de kalender ( ) kun je de gewenste datum aangeven. *Het is mogelijk om in het veld achter de datum een tijd in te vullen. Gebruik hiervoor beide hokjes, waarvan de eerste is bedoeld om het hele uur aan te geven en de tweede om de minuten aan te geven.

Het is noodzakelijk om aan een waarneming een locatie te verbinden. Dit kan op de volgende manieren:

A) Begin in de balk de naam van het gebied te typen. Als je pakweg een waarneming in de Zwinbosjes bij Knokke hebt gedaan, kun je bijvoorbeeld 'Zwin' intypen. Er verschijnt dan automatisch een lijst met gebieden die aan uw zoekcriteria voldoen. Selecteer het juiste gebied. Nu zoomt de kaart automatisch in op het betreffende gebied.

Door met uw cursor op de kaart te klikken kun je de plaatsaanduiding exacter maken.

B) Een tweede manier om een gebied te selecteren is simpelweg op de juiste plek op de kaart te klikken. Met de + en - kun je inzoomen op de kaart, dan wel uitzoomen. De pijltjes kun je gebruiken om de kaart te verschuiven. Dit is echter ook mogelijk door met uw muis te slepen. Met de functies Kaart, Satelliet, Beide en Terrein kun je de weergave van de kaart veranderen.

Bij beide mogelijkheden A & B kiest het systeem van Waarnemingen.be automatisch een gebiedsnaam bij de aangeduide plek. Als de gekozen locatie in meer dan één gebied valt, wordt automatisch het kleinste gebied geselecteerd. Als het gekozen punt in geen enkel gebied valt, verschijnt de melding '(wordt automatisch bepaald)'.

Wat je ten slotte niet mag vergeten is om de oranje pijl in de kaart op de juiste plaats te zetten. Want die geeft de exacte locatie van de waarneming.

Nu kun je de soortgroep kiezen waaronder uw waarneming valt. Standaard staat deze op 'vogels'. Daarna is het noodzakelijk de waargenomen soort aan te geven. Om de juiste soort te vinden begin je in de balk te typen. Na drie letters verschijnen dan automatisch de soorten die aan uw zoekcriteria voldoen. Vervolgens selecteer je de soort uit de lijst. Hierbij twee kanttekeningen: Als een soort rood is gedrukt, gaat het om een zeldzame soort. Als er een (E) achter de soort staat gaat het om een escape of exoot.

*Nadat je de soort hebt gekozen, kun je, als je twijfelt aan de juistheid van de determinatie van de soort, het vinkje voor 'determinatie zeker' weghalen. Achter je waarneming komt dan een te staan. Betreft de waarneming een ontsnapte of ingevoerde soort, dan kun je het vakje 'escape' aanvinken. Achter uw waarneming komt dan        te staan.

Na dit alles kan het aantal waargenomen dieren/planten worden aangegeven, evenals het geslacht. Het aangeven van het aantal waargenomen exemplaren is een verplicht veld dat standaard op 1 staat. Het aangeven van het geslacht is niet verplicht, aangezien dit niet altijd met zekerheid is vast te stellen. Laat in zo'n geval de keuze op 'onbekend' staan.

*Het volgende veld bestaat uit het selecteren van het 'kleed' (adult, juveniel, zomer- of winterkleed). Dit vul je alleen in als je er zeker van bent welk kleed het is. Uiteraard is dit veld ook afhankelijk van de geselecteerde soortgroep. Bij bijvoorbeeld paddenstoelen is dit veld inactief gemaakt.

*Dan is er ook nog de mogelijkheid het gedrag aan te geven. Standaard staat dit op ter plaatse. De meeste activiteiten spreken voor zich en kunnen uit de keuzelijst worden geklikt.

*Bij enkele soortgroepen kun je eventueel een waardplant selecteren. Als dit niet van toepassing is op de betreffende soortgroep is dit veld inactief gemaakt.

*Het is mogelijk om aan te geven in wat voor een biotoop je de soort hebt waargenomen. Vanaf drie ingetypte letters verschijnt een keuzelijstje. Hieruit kan je de juiste biotoop selecteren.

*Het weertype kun je kiezen uit een keuzelijst.

*Eventueel kun je in het tekstvak toelichting extra informatie over de waarneming toevoegen. Bij zeldzame soorten wordt een beschrijving van de kenmerken van de betreffende soort bijzonder op prijs gesteld. Bijvoorbeeld waarom het juist die soort betreft en niet een gelijkende (en vaak algemenere) soort. Als er bij een zeldzaamheid of opmerkelijke waarneming onvoldoende details worden gegeven, kan er altijd naar bijzonderheden en/of kenmerken worden gevraagd door het team van Waarnemingen.be.

*Het vak toelichting locatie kan facultatief worden ingevuld als dit bijvoorbeeld handig is om de soort gemakkelijker te vinden.

*Het laatste invulveld gaat over bescherming van kwetsbare situaties. Deze functie kun je gebruiken wanneer je een waarneming hebt gedaan van een kwetsbaar dier/plant en/of op een kwetsbare locatie, en/of onder kwetsbare omstandigheden.

Bedenk bij het invoeren van een waarneming namelijk dat iedereen de waarneming kan zien. Wanneer het, gezien de omstandigheden, beter is de details van een waarneming tijdelijk achterwege te houden, dan vul je hier de datum in tot wanneer de waarneming verborgen moet blijven. Je klikt op het embleem van kalender naast de kolom om de datum van de waarneming te selecteren.

Eveneens kun je aanklikken dat de waarneming vervaagd wordt tot op km2. Zo kun je alleen zelf (en het team van Waarnemingen.be) de juiste locatie zien.

Als alle gegevens kloppen klik je op Invoeren onderaan de pagina. Je krijgt dan direct een nieuw leeg formulier zodat je eventueel nog meer waarnemingen kunt invoeren.

Onderaan het invoerformulier verschijnt een lijstje met de zojuist ingevoerde waarnemingen. Zo kun je gemakkelijk zien wat je reeds hebt ingevoerd, en eventueel meteen een foto aan een waarneming toevoegen. Dit kun je doen door op 'Afbeelding toevoegen' te klikken achter de betreffende waarneming. Natuurlijk is het ook mogelijk om met terugwerkende kracht een foto aan uw waarneming toe te voegen. Dit kan door het detailscherm van de desbetreffende waarneming op te roepen en vervolgens te klikken op 'Foto toevoegen'. Een foto mag niet groter dan 800 kb zijn en het toegestane formaat is maximaal 800 x 600 pixels.

 

 

Acties voor Bruine vuurvlinders

door Wilfried Wouters

De toestand van de Bruine vuurvlinder (Lycaena tityrus) in Vlaanderen kwam reeds aan bod in het lentenummer van 2009. Deze dagvlinder ging de voorbije decennia sterk achteruit in de provincies Vlaams-Brabant en Antwerpen. Een tijdje werd hij zelfs uitgestorven gewaand, tot hij enkele jaren geleden opnieuw op enkele plaatsen werd gespot. Verschillende organisaties sloegen sindsdien de handen in elkaar om de zeldzame Bruine vuurvlinder te helpen overleven.

Restpopulatie in grensgebied Antwerpen en Vlaams-Brabant

In 2007 bracht een grootschalig onderzoek in opdracht van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), uitgevoerd door Natuurpunt Studie, een belangrijke restpopulatie Bruine vuurvlinders aan het licht in het grensgebied van de provincie Antwerpen (Pijpelheide in Heist-op-den-Berg) en de provincie Vlaams-Brabant (Begijnendijk, Aarschot, Tremelo).

De Bruine vuurvlinder weet in deze regio te overleven dankzij het nog kleinschalige karakter van de percelen, de afwezigheid van intensieve landbouw en de relatief lage stikstofdepositie. Vrij voedselarme graslanden waarin de waardplant veldzuring (Rumex acetosa), voldoende zon, nectar, en schuilmogelijkheden aanwezig zijn, vormen een geschikt leefgebied voor de vlinder. Omdat de Bruine vuurvlinder zich typisch ophoudt op graslanden buiten de eigenlijke natuurgebieden, is de populatie sterk bedreigd: het leefgebied van de vlinder wordt steeds kleiner door bebouwing, verruiging, intensieve begrazing en omvorming van hooilanden naar paardenweiden.

Graslandherstel en aangepast beheer een must

Omdat het leefgebied van de Bruine vuurvlinder zo weinig bescherming geniet, zijn dringende maatregelen essentieel voor het voortbestaan van deze zeldzaamheid. Verruigde of verboste percelen dienen opnieuw opengemaakt en gemaaid te worden, en ge

schikte graslanden moeten het juiste maaibeheer krijgen. Dit maaien dient namelijk gefaseerd te gebeuren (niet alles ineens, zodat steeds nectarplanten en schuilmogelijkheid beschikbaar blijven). Rondom het perceel kan best een houtkant met een ruige grasstrook overblijven om voldoende windluwe plekken te creëren. Particuliere grondeigenaars spelen cruciale rol

Omdat de meeste Bruine vuurvlinders zich ophouden op privé-eigendom (voormalige kleinschalige land bouwperceeltjes, extensief beheerde hooi- of weilanden, braakliggende terreinen), is medewerking van de grondeigenaars uiterst belangrijk. Het afsluiten van
maaibeheersovereenkomsten met graslandeigenaars (die een vergoeding krijgen in ruil voor het uitvoeren van een geschikt beheer) is in dit opzicht een valabele optie om stukken leefgebied van de vlinder op korte termijn veilig te stellen. Op langere termijn is ook de aankoop van kerngebieden aangewezen om de populatie Bruine vuurvlinder in de regio te kunnen behouden en versterken.

In de bres voor de Bruine vuurvlinder

Sinds 2006 sloegen verschillende organisaties en overheden de handen in elkaar om de Bruine vuurvlinder terug kansen te geven. Nadat Natuurpunt in opdracht van de provincie Vlaams-Brabant de restpopulatie in kaart bracht en beheersvoorstellen formuleerde, zagen de eerste sensibiliserings- en beheersacties het licht. In 2008 konden met financiële steun van de provincie Vlaams-Brabant de eerste beheersovereenkomsten met particuliere grondeigenaars gesloten worden en werden een aantal sensibiliseringsacties uitgevoerd. Eind 2008 werd een breed partnerschap opgericht tussen de ge

meenten Heist-op-den-Berg en Begijnendijk, naaf Landschap Noord-Hageland en Rivierenland, Natuurpunt, het Agentschap voor Natuur en Bos, de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant. In een zamenlijk project staan vooral doelgericht beheer en herinrichting van graslandpercelen, maar ook sensibilisering centraal. Op 2 april 2009 werd deze kingsovereenkomst officieel ondertekend in het bijzijn van de pers en heel wat belangstellenden.

Voorbeeldproject

De samenwerking rond de Bruine vuurvlinder kan als een voorbeeldproject voor gelijkaardige soortbeschermingsprojecten gelden. Niet alleen de financiële inspanningen, maar ook de expertise en de logistieke mogelijkheden van de verschillende partners werden zo goed mogelijk gedeeld: Natuurpunt levert de kennis en ervaring en volgt het project inhoudelijk sterk op. De Regionale Landschappen leggen zich toe op de communicatie met de omwonenden en het contact met de grondeigenaars om beheersovereenkomsten te sluiten, die door het Agentschap voor Natuur en Bos worden gefinancierd. En de gemeenten en provincies leveren logistieke en financiële steun. De kerndoelstelling van het samenwerkingsverband is dubbel: herwaardering van percelen die door onaangepast beheer niet meer geschikt zijn voor de Bruine vuurvlinder, en het verzekeren van een optimaal maaibeheer in geschikte graslanden via het sluiten van beheersovereenkomsten. Daarnaast gaat ook aandacht naar sensibilisatie, inventarisatie en kennisuitwisseling. In de eerste helft van 2009 werden al verschillende acties op poten gezet.

Sensibilisering en actie op het terrein

Om de kritieke situatie van de Bruine vuurvlinder onder de aandacht te brengen, werden alle eigenaars van mogelijk geschikte percelen in de gemeenten Heist-op-den-Berg en Begijnendijk uitgenodigd voor een infoavond op 13 mei 2009. In het natuurgebied Meetshoven werd een rondleiding gegidst met toelichting over het maaibeheer afgestemd op de noden van de bruine vuurvlinder. Vervolgens werden de ecologie van de vlinder, de krachtlijnen van het project en de beheerovereenkomsten toegelicht. Verschillende particuliere graslandeigenaars uit de regio gaven zich tijdens deze infoavond al op om mee te werken aan een aangepast graslandbeheer.

De medewerkers van de Regionale Landschappen, Natuurpunt, ANB en enkele vrijwilligers bezochten geïnteresseerde graslandeigenaars en gaven toelichting over de verschillende types beheersovereenkomsten. In de loop van de zomer konden in BooischotPijpelheide overeenkomsten voor zo'n 2,7 ha getekend worden. De beheersovereenkomsten gelden voor vijf jaar. In Vlaams-Brabant werden voor ca. 7 ha overeenkomsten gesloten.

Overtuigde graslandeigenaars en geïnteresseerden werden op zaterdag 4 juli 2009 verwelkomd op de praktijkdag Vlindervriendelijk maaibeheer. Verschillende percelen waarvoor reeds minstens een jaar een beheersovereenkomst was gesloten, werden bezocht. Zo konden mogelijke kandidaten de 'gevolgen' voor de percelen in de praktijk bekijken. Ook werd waar nodig het beheer wat bijgestuurd.

Veelbelovende resultaten

Uiteraard is het de bedoeling om het effect van de beheersovereenkomsten permanent op te volgen. Daarom zal de populatie Bruine vuurvlinder geregeld gemonitord en opnieuw in kaart gebracht worden. Een eerste grootschalige inventarisatie ging door op 8 augustus 2009. Vijftien vrijwilligers telden maar liefst 24 exemplaren van de Bruine vuurvlinder, gespreid over het hele verspreidingsgebied. Deze resultaten zijn op zich veelbelovend, want enkele belangrijke 'hotspots' werden zelfs niet geïnventariseerd en de vlinder werd ook gespot op terreinen waar hij nog nooit was waargenomen. Opvallend was dat in Pijpelheide twaalf vlinders werden aangetroffen, waardoor de dichtheden beduidend hoger waren dan in het aangrenzende Begijnendijk. Dank aan Paul Anthonis, Joris Bosmans, Karen Coeckelbergs, Franca Van de Leest en Wilfried Wouters van Natuurpunt Grote Nete voor de deelname aan deze monitoringdag.

 

Hoop voor de toekomst?

Het huidige samenwerkingsverband rond de Bruine vuurvlinder kan hopelijk op korte termijn het verschil maken tussen het uitsterven en het voortbestaan van de vermoedelijk laatste populatie Bruine vuurvlinder in Vlaanderen. In de toekomst ligt er hopelijk ook een duurzame bescherming van de vlinder (via verwerving van kerngebieden) binnen de mogelijkheden.

Wilt u op de hoogte blijven van het project? Dan kunt u zich abonneren op de digitale nieuwsbrief 'Bruine vuurvlinder' via een mailtje aan vlinders(a,natuurpunt.be.

U kunt zich ook inschrijven op de vlinder.flits via de website www.natuurpunt.be

 

 

De Kramsvogel, een besseneter

door Titte, den Grunen Hesteneir

Kleiner dan de grote lijster, maar groter dan een koperwiek en forser dan een merel. De stoere Kramsvogels maken altijd indruk. Zelfs van veraf, als ze in uitwaaierende groepen tegen de wind in zwoegen, naar het zuiden. Ze broeden mondjesmaat in ons land, maar 's winters komen ze hier massaal bessen eten.

Kramsvogels kom je in de wintertijd bijna overal tegen in ons landje, vooral in halfopen boerenland met veel boomgaarden, Zoek de weilanden af. Als het echt wintert, komen ze de stad in op zoek naar bessen en appels.

 

Bedreigde broedvogel

Het broedgebied van kramsvogels strekt zich uit van West-Europa tot ver in Siberië. De lage landen bevinden zich aan de rand ervan: de vogels broeden schaars in het Limburgse. Omdat Kramsvogels de laatste jaren sterk in aantal afnemen, staan ze op de rode lijst van bedreigde broedvogels in ons land. In Midden- en Noord-Europa broedt de Kramsvogel in boerenland met

een afwisseling van boselementen en graslanden. Net als Merels en Zanglijsters heeft hij zich op veel plaatsen ook in de stad gevestigd. In het grootste deel van zijn verspreidingsgebied verblijft de Kramsvogel vooral in het bos. Met zijn grote ogen, stevige snavel en krachtige poten is hij optimaal aangepast aan het leven op een donkere bos

bodem. Als het bos 's winters zucht onder een dik pak sneeuw en er sprake is van een stevige vrieskou, heb

ben ze er niets meer te zoeken. Daarom trekken veel

Kramsvogels uit het immens grote broedgebied naar

het zuiden en westen. In het milde West- en Zuid

Europa overwinteren dan massa's Kramsvogels, ook in ons land. Omdat ze in de winter overal in België en Nederland voorkomen, staan ze hier vooral bekend als wintervogel. In augustus en september komen de eerste binnendruppelen, vermoedelijk uit aangrenzende broedgebieden. Vaak zijn dat jonge vogels die rondzwerven. De grote aantallen komen pas laat in het najaar, eind oktober, november. Hiermee valt de trektijd van de Kramsvogel aanzienlijk later dan die van de Koperwiek, waarmee de Kramsvogel vaak in één adem wordt genoemd.

Trek

Als de kou invalt en het bovendien gaat sneeuwen, vertrekken veel Kramsvogels uit de broedgebieden om er enkele dagen later de lage landen aan te doen. De trek vindt zowel 's nachts als overdag plaats. De nachttrek gaat ongemerkt, maar dat geldt niet voor de dagtrek. Vele honderdduizenden Kramsvogels uit Scandinavië en Rusland trekken soms op één dag door het land. Langs de kust kun je dan duizenden Kramsvogels zien. Een prachtzicht, vooral als ze door tegenwind gedwongen laag vliegen en je ze dus goed kunt zien. Trekgroepen van vele honderden Kramsvogels zijn geen uitzondering, vaak vliegen er ook Koperwieken mee. Maar niet voor lang, want Koperwieken vliegen sneller, in eigen trekgroepen. Als de wind mee is kunnen Kramsvogels zó hoog vliegen dat je ze in de helderblauwe lucht met het blote oog niet eens ziet. Lang niet alle Kramsvogels verlaten direct het broedgebied. Vooral als er veel lijsterbessen beschikbaar zijn, houden vele het in het noorden lange tijd uit. Zelfs met een dik pak sneeuw kunnen ze zich nog lang in leven houden, zeker als ze ook de stad intrekken. In de Finse stad Helsinki krijgen kramsvogels in dergelijke omstandigheden vaak gezelschap van Pestvogels en Haakbekken, eveneens notoire besseneters in de winter. Maar zijn er weinig bessen, dan doet streng winterweer ook de achterblijvers wegtrekken. Die zorgen laat in de winter bij ons nog voor een invasie.

Bessen en appels

Bessen eten doen de Kramsvogels ook in ons land. Vooral als ze net binnenkomen en er nog een groot aanbod is. Duindoornbessen, meidoornbessen, vlierbessen, lijsterbessen, alle rijpe bessen eten ze. En dat is precies de functie van bessen: opgegeten worden door vogels. Het is onderdeel van de voortplantingsstrategie van de bessenstruik: opvallende vruchten geven die goed smaken. Als ze een opvallende kleur hebben, is dat het teken dat de bessen eetbaar zijn en er veel energierijk suiker in zit.

Bessen in de stad worden pas opgezocht bij streng winterweer, als Kramsvogels het lastig krijgen op het platteland. Dan verliezen ze hun schuwheid en ze plunderen in korte tijd alle vuurdoorns en dwergmispels leeg. Ook de bessen van de Gelderse roos, die eerder in het najaar worden overgeslagen, worden dan met graagte opgepeuzeld. Op zo'n moment kun je Kramsvogels goed naar de tuin lokken. Met appels wel te verstaan, want daar zijn ze dol op. Merels en Spreeuwen lusten ook wel een appeltje en dat geeft bonje in tijden van voedselschaarste. Kramsvogels staan echter hun mannetje en kunnen hun appels furieus verdedigen, vooral tegen Merels. Vanwege hun voorliefde voor appels vindt je Kramsvogels in najaar en winter in fruitteeltgebieden met veel valfruit, ook in hypermoderne fruitteeltgebieden.

Kramsvogels zijn geen strikte vegetariërs. Zolang het niet hard vriest en er geen sneeuw ligt, verzamelen ze zich ook op graslanden, waar ze regenwormen eten. Vaak samen met Koperwieken, Kievieten en Goudplevieren. Maar als de dagen goed gaan lengen en het vroege voorjaar aanstalten maakt, beginnen de Kramsvogels aan de terugtrek. Die is maart en april op zijn hoogtepunt. Voorlopig hebt je dus tijd genoeg om van Kramsvogels te genieten.

 

 

Bessen die echt vies smaken

door Titte, den Grunen Hesteneir

Als het echt gaat vriezen, krijgen vogels het heel moeilijk. Er valt in de natuur niets meer bij elkaar te scharrelen. Behalve bessen dan.

Onze Merel, Lijster en Kramsvogel hebben ze het hele jaar links laten liggen, maar als het vriest kunnen bessen hun leven redden. Vogels voeren we het gemakkelijkst door hun eten in de tuin te planten. Namen als 'vogelkers' en 'lijsterbes' vertellen al wat voor heerlijks deze bomen de vogels te bieden hebben. En zo zijn er meer toppers zoals de vlier en het krentenboompje. Merels slokken de bessen in hun geheel naar binnen en andere vogels pikken eraan. Maar helaas zijn de toppers inmiddels volledig leeggegeten.

Vogels hebben 's winters meer aan vieze bessen. Die laten ze de hele herfst hangen, omdat ze in die tijd genoeg te eten hebben. Insecteneters plukken de spinnen uit de hoeken van het raamkozijn. Lijsterachtigen zoals de Merels, Koperwieken en Kramsvogels doen zich tegoed aan gevallen fruit onder de bomen,

terwijl andere kleine diertjes uit de nog zachte grond opscharrelen. Overal liggen zaden en noten. In de overvloed van de herfst kunnen vogels kieskeurig zijn.

Maar als het echt gaat vriezen, ziet de wereld er voor de vogels plotseling heel anders uit. Insecten en andere kleine diertjes kruipen weg. De grond bevriest zodat er niets meer te scharrelen valt, het resterende valfruit bevriest tot waardeloze pulp en wanneer het dan ook nog gaat sneeuwen, verdwijnen zaden en noten onder het witte dek. Plotseling krijgen de tuinvogels het heel moeilijk. Voedertafels zijn dan van levensbelang. Vooral in de vroegste uren wanneer de vogels veel van hun reserve in de koude nacht hebben verbruikt. En juist dan blijft de voedertafel wel eens leeg omdat we met die kou niet vroeg naar buiten willen. Vogels die niet snel ergens wat vinden, zullen sterven. Geen probleem als we struiken hebben geplant met vieze bessen. Ineens vinden de vogels die maar al te lekker.

Honger maakt rauwe bonen zoet. En als de honger het al dan niet doet, dan toch zeker vrieskou of gisting. De vruchten van de mispel (mespilus germanica) zijn steenhard totdat ze door inwendige gisting beurs raken. Dan pas vinden mensen en dieren ze lekker. Van de sleedoorn (prunus spinosa) wordt beweerd dat vogels er niet van houden. Maar nadat de vorst er overheen is geweest, wordt het vruchtvlees van de kleine blauwzwarte pruimpjes zacht en verliest het de wrange smaak.

Als je de vogels vieze bessen aanbiedt, profiteer je dubbel: in tijden van strenge kou krijg je vogels in de vieze-bessen-tuin op bezoek, en voordat het wintert kun je maandenlang van al die kleurige vruchten genieten.

Boodschappenlijstje

We noemen hier wat struiken met vieze bessen, zodat je die het komende voorjaar kunt planten.

De Gelderse roos (viburnum opulus) is niet alleen wat betreft vorm en blad onze mooiste inheemse heester, hij heeft ook extreem vieze bessen. Ze kleuren in augustus geel, later oranje en ten slotte felrood. In een zachte winter hangen ze in maart als slappe, vuurrode zakjes aan de struiken. Maar in een strenge winter worden ze opgegeten. Hulst (ilex) wordt alleen tijdens extreem strenge vorst leeggepikt. In zachte winters vallen de oranjerode bessen in het voorjaar af. Ook de zuurbessen (berberissoorten) zijn héél erg. Kies bij voorkeur soorten met rode bessen, want die zijn ovaal en prachtig glanzend rood. Maar zuur! Pas later in de winter beginnen de vogels eraan. De struiken zelf zijn erg bestekeld en daarom ook ideaal als nestplaats voor talloze vogels.

De zaden van de kardinaalsmuts (euonymus europeus) bungelen in een opvallend oranje vlies onder de kardinaalpurperen doosvruchten. Het vlies is voor ons giftig, maar voor vogels verteerbaar. Vooral wanneer er sneeuw ligt, pikken Roodborsten de zaden van de struiken en slikken ze in hun geheel door. Vuurdoornsoorten (pyracantha) worden zelf op hun vieze smaak geselecteerd. In tuincentra wordt hoog opgegeven van de eigenschap van sommige vuurdoorns dat ze hun bessen lang houden. Ze zitten in directe trossen oranje, rood of geel aan de struik, voor vogels typische lokkleuren. Duindoorn (hippophae rhamnoides) groeit alleen op arme zandgrond mooi compact. Heb je dergelijke grond, plant dan zoveel mogelijk van deze struiken. Zodra de grond bevriest en de Kramsvogels niet meer in de weilanden op jacht kunnen naar bodemdiertjes, komen ze naar parken en woonwijken en landen liefst in de duindoorn. De bessen zijn inmiddels gaan gisten zodat er in die tijd vaak 'dronken Kramsvogels' worden gesignaleerd.

En dan zijn er nog van die twijfelgevallen. Struiken waarvan de bessen niet al te lekker smaken en die vooral in zachte winters blijven hangen. De vele soorten dwergmispels (cotoneaster) dragen mooie, rode vruchten, die pas worden gegeten als de echt lekkere bessen op zijn. Van het bessenfeest wordt geen program verstrekt. Wanneer de vogels welke bessensoort eten verschilt per jaar. Dat wordt bepaald door kou en sneeuw, of door het ontbreken daarvan. De afgelopen winter was zo zacht dat zelfs de botteltjes aan de rozen bleven hangen, terwijl die normaal al vóór klaas verdwenen zijn.

 

Bijzondere waarnemingen

door Herman Berghmans

BIJZONDERE WAARNEMINGEN IN ONZE REGIO: juni-augustus 2009

 

VOGELS

Een koppel Fuut bracht 1 jong groot in het Trichelbroek in Eindhout (BEH, VEL, VDV, VKJ, HUP). Hun kleinere neefje, de Dodaars, was hier aanwezig van 23 tot 29.8.2009 met 1 of 2 exemplaren (VEL, STJ). Verder kwam deze soort waarschijnlijk tot broeden in 't Goor in Westmeerbeek met o.a. 3 vogels op 30.6 (DRK). Van de Aalscholvers pleisterden er maxima van 10 op 22.6 (VEL), 10 op 23.7 (VDV) en 35 op 23.8 (VEL) in het Trichelbroek. Van de Blauwe reiger pleisterden er aldaar 50 op 21.6, grotendeels pas uitgevlogen jongen (PLD). Een solitaire Ooievaar pleisterde op 14.6 in de Moerbeemden in Hallaar (VWG) en eentje vloog over Schriek op 7.7 (DEB). Een juveniele sterk verzwakte Zwarte ooievaar werd op 8.8 aangetroffen in de buurt van de Langdonken in Herselt. De vogel werd onmiddellijk overgebracht naar het asiel van Heusden-Zolder maar overleed nog dezelfde dag (BEH). Een jonge Zwarte zwaan zwom op een vijver in de Oosterbossen in Eindhout op 21.7 en was de volgende dag reeds verdwenen (BEH). Op 3.6 verbleven een Indische gans op het Trichelbroek en een Grauwe gans op de Paardsbossen in Veerle (VEL).

Zammelsbroek werd geobserveerd (BEL, VPJ, PLD, VEL e.a.), al blijft de wildheid van deze soort natuurlijk weinig waarschijnlijk. Kuifeenden vertoefden met maximum 6 op het Trichelbroek op 15.8 (STJ).

Trekkende Visarenden vlogen over Vorst op 9.8 (LEK) en over het Zammelsbroek op 23.8 (PLD, VKJ, VPJ). Een Zwarte wouw pleisterde in de Langdonken in Herselt op 8.8 (DEJ). Wespendieven werden dit jaar opvallend meer opgemerkt met waarnemingen in Trichelbroek (VEL, BEH, PLD e.a.), Paardsbossen in Veerle (BEH), Varenbroek (BEH), Houtvenne (DAG), Westerlo (VDHD), Zammelsbroek (BEH, VKJ, VEL e.a.). Op verschillende plaatsen werden broedgevallen vermoed, in Averbode Heide werd zelfs een nest ontdekt en de 2 jongen geringd (BEH, VWL). Doortrekkende Bruine kiekendieven trokken over Heultje op 16.8 (VKJ) en over het Trichelbroek op 27.8 (VEL, STJ). Een jonge Slechtvalk pleisterde in het Zammelsbroek op 24.6 (ALG) en eentje werd opgemerkt in Varendonk op 27.8 (VDV, JAS e.a.).

In juni werden maximum 3 Brandganzen aangetroffen op het Trichelbroek (VEL, STJ) met op 12.6 een koppel met 1 kuiken (VDV). Dit is het eerste zekere broedgeval voor dit gebied. Op 26.6 vlogen er eveneens 11 ganzen van deze soort over de Lostraat in Heist-op-den-Berg (AEK). Canadese ganzen verbleven nog steeds de hele periode in de regio met een maximum van 52 op 3.6 in het Trichelbroek (VEL). Krakeenden (4) verschenen hier opnieuw op 6.8 (RIG) om op 29.8 al een maximum van 16 te vormen (BEH, VEL). De eerste Wintertaling arriveerde hier dan weer op 27.8 (VEL, STJ). Heel opmerkelijk was een Marmereend die op 20 en 21.8 in het

Boomvalken lieten zich vooral op Averbode Heide de hele periode schitterend libellenjagend bekijken. Terwijl het in juni om maximaal 3 exemplaren ging, nam hun aantal vanaf eind juli tot eind augustus toe tot maximaal 8 vogels. Zij konden op heel wat belangstelling rekenen van vogelfotografen en andere vogelkijkers (DAR, GOJ, PLD, BEH, VWL, VKJ, VDG, SCD, LEK, ALG, SCJ e.a.). Het ging echter hoofdzakelijk om tweedejaars nog niet geslachtsrijpe vogels die niet tot broeden zijn overgegaan. Wel werden zekere broedgevallen ontdekt in Veerle met 2 jongen en in Blauberg met 3 jongen (BEH, VWL). Voorts werden Boomvalken waargenomen in Heultje (VDJ, VKJ), aan de Nete in Huishout (SYJ), in Booischot en Ramsel (DAG, VDJ), in het Trichelbroek (PLD, VEL), in de Langdonken te Herselt (APD), in Schriek (DEB), in Blauberg (DAR) en de Paardsbossen in Veerle (VEL, SCD).

overvliegend over het Wijngaardbos in Veerle op 25.6 (BEH) en over de tuin van VDV in Veerle op 18.6. Watersnippen lieten zich opmerken in het Zammelsbroek op 19 en 20.8 en 3 op 21.8 (BEH, VKJ, VEL).

Zomertortels zongen in de Beeltjes te Westerlo op 5.6 (VKJ) en 17.6 (SPK), in de Wittegracht te Heultje op 13.6 en het Engels Kamp te Tongerlo op 29.6 (VKJ), in de Oosterbossen te Eindhout op 13 en 21.7 (BEH) en gedurende haast heel de maanden juni en juli in het Zammelsbroek (VKJ, ALG, VPJ, THK). Voorts waren er waarnemingen in de Ossestaldreef te Eindhout op 25.7 (4) en 26.7 (BEH) en ten slotte in De Averegten in Hallaar op 2.8 (JAM) en 27.8 (2) (DAR).

Patrijzen blijven zeldzame verschijningen met waarnemingen op 4.6 (2) in Heultje (VDJ), op 26.6 in de Langvenstraat in Heist-op-den-Berg (AEK), op 26.7 in de Busschotten in Veerle (BEH) en op 12.8 (5) in Wiekevorst (STJ). Er was een ringvangst van een jonge Waterral in het Zammelsbroek op 18.8 (BEH, VKJ, VEL) terwijl hier tot maximum 3 exemplaren zich geregeld lieten bekijken aan de rand van een rietveld tussen 20 en 22.8 (VEL, PLD, BEH, VKJ e.a.). Op 28.8 liet deze soort zich ook nog strikken in het Trichelbroek en van een ring voorzien (BEH). Bijzonder mooi was een Porseleinhoen dat in het Zammelsbroek foerageerde van 21 tot 23.8 (BEH, PLD, VEL, VKJ, DAG, VPJ, VWL, VEDJ e.a.). Meerkoeten profiteerden van de lagere waterstand in het Trichelbroek om gemakkelijk (onder)waterplanten te verorberen met volgende maandmaxima: 15 op 12.6 (VEL, STJ), 50 op 13.7 (VEL) en 80 op 26.8 (BEH). Scholeksters werden nog gemeld op verschillende plaatsen, o.a. op 11.6 en 15.6 in Heist-op-den-Berg (AEK), op 12.6 2 in Averbode Heide in Tessenderlo (BEH), op 22.6 in Eindhout (HUP), op 23.6 2 in Heultje (VDJ), op 13.7 in het Trichelbroek (BEH) en op 16.7 3 in Ramsel (DAG). Een eenzame Groenpootruiter vloog over Vorst op 2.8 (LEK). Oeverlopers scheerden over de Nete in de Kwarekken te Westerlo op 7.8 (DAG) en op 8.8 (3) (VRK) en over de Trichelbroekvijver op 27.8 (VEL, STJ). Witgatjes werden de voorbije periode opvallend meer in de regio waargenomen, o.a. in Averbode Heide (LEK, VKJ, BEH), het Goor in Westmeerbeek (DRK), de Goren in Heist-op-den-Berg (VDJ), in het Trichelbroek (BEH, PLD, STJ), in de Langdonken in Herselt (APD, UYR) en in het Zammelsbroek (BEH, VEL, VKJ, STJ, VPJ, ALG e.a.). Houtsnippen werden 's avonds nog geregeld gezien in Averbode Heide met maximum 4 op 29.6 (VER). Voorts in het duister nog

Zoals reeds in vorig nummer aangekondigd, verbleven heel de periode - laatste waarneming van een zingend mannetje op 16.8 (VWL) - tot maximum 4 zangposten en dus waarschijnlijke broedgevallen van de Nachtzwaluw op Averbode Heide. Ze zaten netjes verdeeld over de drie provincies met 2 zangposten in Tessenderlo, 1 in Veerle en 1 in Averbode. Hun geratel werd op veel hoerageroep onthaald (BEH, VKJ, LEK, DAR, GOJ, SCJ, VDV, VWL, VEDJ e.a.). Op 26.6 telde VWG in Hallaar niet minder dan 160 Gierzwaluwen die voor een onweer uitvlogen. De nestkasten aan het voormalig gemeentehuis en de kerk van Eindhout kenden ook dit jaar opnieuw een beter succes met 7 geslaagde broedsel die 4 x 3, 2 x 2 en 1 x 1 jongen opbrachten (BEH, VWL). IJsvogels lijken zich stilaan maar zeker te herstellen na de voorbije strenge winter met zoals gewoonlijk veel waarnemingen in het Trichelbroek (VEL, STJ, PLD, HUP, TIK, VDV, BEH, VPJ e.a.). Voorts waarnemingen in de Roost in Veerle en in Varendonk (VDV, BEH), in 't Hoeves in Vorst (BEH).

Tijdens de ringweek in het Zammelsbroek van 17 tot 24.8 werden er 7 geringd (VKJ, BEH, VEL, VPJ, CRA, e.a.). Zwarte spechten werden gezien in Averbode Bos en Heide (ALG, DAR, BEH, PLD), in 't Engels Kamp te Tongerlo (STJ, VEL), in Schriek (DEB), in Heist-op-den-Berg (JAS), Varendonk (BEH), Trichelbroek (VDV, BEH, VEL, PLD, e.a.) en in Truchelven te Oosterwijk (VKJ). De Middelste bonte specht werd in deze periode alleen maar waargenomen in Averbode Heide te Tessenderlo op 6.7 (2) (VEG). Hun kleinere neef de Kleine bonte specht liet zich opmerken in het Trichelbroek (STJ, VEL, BEH), in Varendonk (BEH), Averbode Bos en Heide (BEH, DAR), in de Roost in Veerle (BEH), in de Goren (VDJ) en in de Moerbeemden in Hallaar (VWG). Van de Draaihals waren er drie ringvangsten tijdens de ringweek in het Zammelsbroek, meer bepaald 2 op 21.8 en 1 op 23.8 (BEH, VKJ, VEL, STJ, VPJ, PLD e.a.).

Van de ooit zo algemene Veldleeuwerik werd er nog slechts 1 waargenomen op de Stenen Heide in Tongerlo op 7.9 (BEH). Boompiepers profiteerden ook van de kappingswerken in Averbode Bos en Heide met, verspreid over het gebied, een 7-tal zangposten (PLD, DAR, BEH, VKJ e.a.). De Grote gele kwik heeft waarschijnlijk gebroed in of toch in de buurt van de vogelkijkhut van het Trichelbroek met op 9 en 13.6 6 (VDV, PLD) en op 12.6 5 (VEL, STJ) voedselzoekende vogels voor de hut. Voorts was er ook nog een foeragerende vogel aan de Nete ter hoogte van Hof te Laken in Booischot op 21.7 (VDJ).

Tijdens de ringweek in het Zammelsbroek van 17 tot 24 augustus werden er naast 682 Kleine karekieten 51 Sprinkhaanzangers, 73 Rietzangers en zelfs 1 Grote karekiet geringd. Verder o.a. ook 6 Blauwborsten, 4 Spotvogels, 29 Grasmussen en 1 Bonte vliegenvanger (CRA, BEH, VKJ, VEL, STJ, VPJ e.a.). 5 Paapjes lieten zich opmerken in het Trichelbroek op 23.8 (VEL) en 1 in het Huisbroek te Eindhout op 24.8 (BEH). Een Appelvink liet zich horen in de Ossenbroeken in Vorst op 10.6 (LEK) en Kruisbekken waren, zij het veel minder talrijk dan in het voorjaar, aanwezig in Averbode Heide met een maximum van 26 op 6.6 (PLD). Diezelfde dag vloog er ook 1 over Eindhoutberg en op 6.8 6 over de Roost in Veerle (BEH).

ZOOGDIEREN

Er werden ons geen verkeersslachtoffers van Bunzing gemeld deze periode, maar wel verschillende waarnemingen van levende exemplaren. Op 22.6 zag VEL een exemplaar in Varendonk, op 8.7 was er een in Schriek (De Groote Isabel), op 21.7 stak er in het Huisbroek te Eindhout eentje de weg over (BEH) en op 20 en 22.8 liep er eentje rond in 't Zammelsbroek (PLD, VPJ). Opvallend is dat al deze Bunzings overdag werden waargenomen. Op 17.8 vond DRK een verongelukte Wezel langs de Aarschotsesteenweg in Ramsel. Een dode Vos werd aangetroffen langs de Broekstraat in Herselt op 30.6 (VDB) en VDV zag een gelukkiger exemplaar lopen in het Trichelbroek op 4.7.

Met dank aan volgende waarnemers:

AEK-Aerts Kamiel, ALG-Alaerts Gery, APD-Appels Diane, BEH-Berghmans Herman, BOJ-Bosmans Joris, CRA-Cristael André, DAG-Daems Geert, DARDaems Ronny, DEJ- Dewolf Jurgen, DEB-Derden Bart, DRK-Dries Kris, GOJ-Goris Joris, HUP-Huygens Peter, JAM-Jacobs Maarten, JAS- Janssens Stefan, PLD-Plu Dieder, RIG-Rijmenans G., SCD-Schoofs Danielle, SCJ-Schrey Jan, SPK-Sprengers Kristof, STJ-Stynen Joren, SYJ-Systma Jeroen, THK-Thibau Koen, TIK-Thijs Koen, UYR-Uyttenbroeck Roei, VDBVan Dyck Benny, VDG-Van Dingenen Geert, VDHDVan Den Heuvel Dieter, VDJ-Van Dessel Jo, VDM-Van de Meutter Frank, VDV-Van Dyck Vic, VEDJ-Verdonck Jan, VEG-Vergauwen Gunther, VEL-Vanermen Lucas, VER-Vermylen Robin, VKJ-Van Kerckhoven Jos, VMF-Van de Meutter Frank, VPJ-Vervecken Pierjan, VRK-Van Roey Karel, VWG-Van den Wyngaert Guido, VWL-Verwimp Ludo, WEK-Weemaes Kris,

Bijzondere waarnemingen in onze regio tijdens de periode september-november 2009 worden liefst voor 10 december 2009 doorgegeven aan Herman Berghmans via h.berghmans(askvnet.be of ingevuld op waarnemingen.be.

 

 

Dagwandeling in de Roost

door Louisa

Zomertijd is ook vlinder- en libellentijd. Dus was eind juli het geschikte ogenblik voor een dagwandeling in de Roost. Het zonnetje was al vroeg van de partij, gelukkig, want de vorige dagen was het niet bepaald het ideale weer voor zo'n tocht.

Dagvlinders zoeken

Er was een fijn groepje komen opdagen en onder leiding van onze gids Vic Van Dyck gingen we op pad. Aan de eerste vijver fladderden er al verschillende vlindertjes. Oranje, Bonte en Bruine zandoogjes, Geaderd witje, Koolwitjes en ook de Distelvlinder. Deze laatste noem ik de `vlinder van het jaar', ze zijn met tientallen waar te nemen.

In de vijver aan de overkant staarden Stierkikkers ons aan, brrr enge beesten met hun gebrul en uitpuilende ogen, die worden echt een plaag en het ergste is: het gaat ten koste van ons eigen inlandse soorten. Hoe komen we van die exoten af?

Verder gestapt en ja hoor, er flitste een IJsvogeltje voorbij, echte juweeltjes met hun schitterende kleuren. En zo belandden we aan de volgende vijver en zagen de eerste libellen. De bloedrode Heidelibel, een Oeverlibel, Platbuik en als klap op de vuurpijl de Keizerlibel, een van ons grootste soorten. Hier vlogen ook veel juffertjes.

Toch maar verder gewandeld, richting Varendonk, en langs ons pad het Schaduwkruiskruid en ook Groot heksenkruid. Nog wat breedbladige Orchissen die het bekijken waard zijn. Hier vonden we het Stro-uiltje, Waterlelievlindertje en een Rozenblaadje, alle nachtvlindertjes maar zeker zo mooi als de dagvlinders.

Het werd stilaan tijd voor onze middagpauze, mooi plekje aan een vijver gevonden en gezeten op een boomstam lieten we het ons smaken.Hier maakten we al de eerste balans op van wat we gezien hadden. En dat was niet mis. Kristina had alles nauwkeurig bijgehouden.

Dan maar weer verder op stap, eerst door een ruigte en zo langs de weide waar nog altijd die joekels van paarden staan. Even verder langs het Varkensdelbos zo naar het Trichelbroek en tot aan de vijver genietend van alles wat we op de weg tegenkwamen. Rechtsomkeert gemaakt, terug door de weide, blijkbaar tegen de zin van die paarden. Ze kwamen op ons afgestormd, zelfs de grond daverde. Toch eventjes paniek, allez de lady's van onze groep hé. De mannen waren natuurlijk héél stoer ... en daardoor liep alles gelukkig goed af.

Libellen of juffertjes

Verder langs de kleine Laak en hier waren de Weidebeekjuffers te bewonderen, prachtige beestjes precies Metalica. Onze gids had ondertussen een Bruine glazenmaker te pakken gekregen, zo konden we hem goed bekijken. Dat was wel de moeite maar het beestje vond het blijkbaar niet zo leuk, hij beet ferm in de vinger van Vic, maar ja hij verdedigde zich hé!

Heerlijk wandelen langs de Kleine Laak, mijn lievelingsplek. Alles stond volop in bloei: Wolfspoot, Kale jonker, Koninginnekruid, Engelwortel, Duizendblad ... Deze laatste bezaaid met Zweefvliegjes, torretjes, kevertjes en overal vlinders, enig! Ondertussen vlogen ook Buizerds hoog in de lucht, altijd een mooi schouwspel om gade te slaan. Via de Grote Laak, zo stilaan terug naar ons vertrekpunt. Het was een prachtige tocht veel gezien en veel bijgeleerd en genoten van natuur en het fijne gezelschap. Bedankt iedereen voor deze uitzonderlijke mooie dag.

 

 

Natuurpunt Heist wint milieuprijs

door Wilfried Wouters

Natuurpunt Heist is laureaat van de milieuprijs 2008. De gemeentelijke milieuraad heeft in 2003 het initiatief genomen om jaarlijks een milieuprijs uit te reiken. Hiermee wil de milieuraad van Heist-opden-Berg het bewustzijn van de bevolking op het vlak van milieu, natuur en landschapszorg stimuleren.

In 2008 vierde Natuurpunt Heist-op-den-Berg zijn dertigjarig bestaan. Tijdens dit jubileumjaar heeft onze natuurvereniging bijzondere inspanningen geleverd op het vlak van de sensibilisering van de bevolking rond natuurbehoud en het behoud van biodiversiteit. Diverse acties vonden tevens plaats onder de vlag van 1000 jaar Heist, zodat een ruimer doelpubliek werd bereikt. Een bondig overzicht van de opvallendste activiteiten.

Bereiken van volwassenen door de organisatie van de diaprojectie 1000 jaar Heist in beeld i.s.m. lokale fanfare in een nokvolle zaal De Zwaan. Bereiken van volwassenen in het kader van het cultureel midzomerweekeind van de provincie Antwerpen met een laagdrempelige natuurhappening Pinzieleke herleeft met acht bemande landschapsposten met info over natuur en landschap, een historische evocatie van de verdwenen veerpont over de Nete, een ludiek toneelspel rond historische en milieuthema's en volksmuziek. Tevens vonden er in het Cultuurhuis Hallaar twee fototentoonstellingen plaats: Biodiversiteit in de provincie Antwerpen en De Netevallei: Natuur-rijk! Bereiken van kinderen en jongeren via de participatie aan het Marc De Belfeest i.s.m. gemeentebestuur en de Heistse MEGA-scholen via een vernieuwend avontuurlijk project Blotevoetenpad en een workshop rond braakballen pluizen. Bereiken van kleuters en kinderen in samenwerking met de Gezinsbond middels de organisatie van een educatieve zoektocht Op zoek naar de Paashaas.

Bereiken van nieuwe vrijwilligers voor het onderhoud van natuurgebieden tijdens de organisatie van de Dag van de Natuur en door de aanplanting van het Millenniumbos in samenwerking met het meentebestuur.

Medewinnaar Viviane Chick is uitbaatster van een kapsalon en schoonheidssalon Ligne naturelle, gevestigd Pastoor Mellaertsstraat 64 te Heist-Goor. Dagelijks wordt bewust aan een beter leefmilieu gewerkt door het gebruik van natuurvriendelijke cosmeticaproducten van het merk Aveda. Aveda-producten bestaan uit biologisch gekweekte plantaardige grondstoffen, zoals essentiële oliën. Op 20 en 21 april 2008 (tijdens de dag van de Aarde) hebben de kappers een 24 uurkapmarathon gehouden, waarbij er gratis werd gekapt. De opbrengst van deze dag werd integraal besteed aan een project rond zuiver water in Zuid-Afrika. Dit goede doel werd bewust gekozen omdat in een kapsalon veel water gebruikt wordt.

"Natuurpunt schitterde ..."

Burgemeester Luc Vleugels zei niet verbaasd te zijn dat Natuurpunt Heist-op-den-Berg de milieuprijs in de wacht sleepte:

"Natuurpunt verdient de milieuprijs 2008 omdat de vereniging afgelopen jaar schitterde op het vak van sensibiliserende acties rond natuurbehoud en het behoud van biodiversiteit.

2008 was ook het jaar dat deze winnaar zijn dertigjarige bestaan vierde.

Tussen twee haakjes: als lid van het centrale organisatiecomité van 1000 jaar Heist, verbaast het mij niet dat precies Natuurpunt deze prijs in de wacht heeft gesleept.

Geloof het of geloof het niet, maar ik heb op verschillende momenten tijdens het jubeljaar 2008 aan mijn medeorganisatoren gezegd, dat volgens mij er geen één vereniging in Heist is geweest, die in dezelfde mate als Natuurpunt erin is geslaagd is om, gebruikmakend van de context van 1000 jaar Heist, de sympathie van een groot deel van de bevolking voor zich

te winnen. Een prestatie die toch opmerkelijk is voor een vereniging die vanwege van de aard van haar doelstelling, zich niet in de 'mainstream', de middenmoot van de bevolking kan opstellen, maar die door haar prikkelende, bewustmakende rol zich als het ware van nature wat excentrisch, wat aan de extremiteiten van de goegemeente moet bevinden,"aldus nog onze burgervader.

We ontvingen een oorkonde en een cheque ter waarde van 250 euro.

 

 

Zegswijzen over plant en dier

Uit: 'Wat van eksters komt, huppelt graag.' W.P.Postma & E.A.J.Scheepmaker

Mijd de eik, zoek de boek

De eik met zijn eikels is overbekend in ons land. De boek is de beuk, niet minder bekend om zijn beukennootjes.

Het volgende rijmpje spreekt deze kernachtige oude volkswijsheid wat duidelijker uit:

Onder peppels* onder eiken moetje niet voor bliksem wijken; maar bij beuken en bij berken zul je nooit een bliksem merken.

Het is algemeen bekend, dat men bij onweer in het open veld meer kans loopt door de bliksem getroffen te worden. Maar onder een alleenstaande boom, waar men een schuilplaats zoekt, is het al even riskant. Toch meenden onze voorouders, dat het wel iets uitmaakte onder welke boom de bui werd afgewacht. Vandaar het gezegde en het rijmpje. Onderzoek heeft inmiddels uitgewezen, dat het percentage blikseminslagen bij beuk en eik nagenoeg gelijk is.

Niettemin geeft de volgende verklaring ons voorgeslacht gelijk: bij de ruwe oneffen schors van de eik vormt het regenwater een onderbroken waterweg langs de stam, zodat de elektriciteit (= de bliksem) niet snel en rechtstreeks naar de aarde wordt geleid. Juist bij de onderbrekingen kan de bliksem de boom binnendringen, waardoor hout en schors door de geweldige hitte, die het aanwezige vocht doet verdampen, kapotscheuren.

Bij de gladde stam van de beuk worden van boven naar beneden langs de stam ononderbroken `beekjes' gevormd, die voor directe bliksemafleiding zorgen. Overigens raden wij de lezers aan bij onweer in het open veld, ondanks eventuele regen, zo plat mogelijk op de grond te gaan liggen en zo het vege lijf te redden.

Het volksgeloof doet ook nog een duit in het zakje: de beuk is heilig en daardoor veilig, omdat het kruis van Christus van beukenhout zou zijn gemaakt.

* peppels = populieren

 

 

Gedichten

J'O

Over de rand

De weinige dieren die je ziet
zijn platgereden tot mijn verdriet
door trucks en auto's allerlei
bij dag bij nacht en bij ontij

geplet tussen beton en rubber
een vel wat sappen en wat blubber
waaraan je amper nog kan merken
was het een haas of een klein verken

zo gaat het alsmaar door
de natuur vindt geen gehoor
bij de mobiele snelle mens
met overdreven luxewens

terwijl de waarheid niet eens duur
ligt in 't kleine der natuur
de zon die opkomst 's avonds daalt
't is niet de mens die 't al bepaalt

maar wie maakt hen dat toch eens wijs
die wint voorwaar de nobelprijs
wanneer komt eindelijk die man
die zegt datje geld niet eten kan

dat je niet kan ademen zonder lucht
datje de ondergang niet ontvlucht
want op het einde van de rit
wanneer de aarde gevangen zit
in zijn eigen vuilcocon
brandt in 't heelal nog steeds de loden zon.

Bellen

Je mag me altijd bellen
ook al lig ik op de seychellen
ik ontvang graag je mail
op de nederlandse peel
een lieve sms
bereikt mij in bourg-en-bresse
je kunt altijd faxen
naar een burcht in ober-saksen
een telex heb ik graag in de binnenstad van praag
maar 't liefst krijg ik aan de neet
een brief waarin je me liefste heet

 

Dag van de Natuur

door JO

Recordopkomst bij Dag van de Natuur?

Op 22 november is het weer Dag van de Natuur. Ook in uw gemeente organiseert de plaatselijke kern dan een werkdag. Op deze nodigen we iedereen uit om een handje te komen helpen in een van onze natuurgebieden.
Heb je zin om eens kennis te maken met de vrijwilligerswerking van kern Heist? Kom dan op zaterdag 22 november om 9 uur naar het Natuurpuntlokaal aan de Leopoldlei 81 in Hallaar.
Breng gerust vrienden of familieleden mee, we verwelkomen jullie met open armen.
Voor elke deelnemer is er een verrassingspakket, een warme maaltijd tijdens de middagpauze en een drankje tussendoor. Een ideale gelegenheid om onze vereniging, zijn activiteiten en zijn mensen wat beter te leren kennen.
Wil je enkele uren genieten van zinvol werk in de gezonde buitenlucht, een houtkant verjongen of wilgen knotten, dan is dit je dag!
Misschien verbeteren we dankzij uw aanwezigheid wel de recordopkomst (35) van vorig jaar? Hou wel rekening met de weersomstandigheden en denk bij nat weer aan stevige schoenen of laarzen. Tot dan!
Voor verdere inlichtingen kan je altijd terecht bij Jo Van Dessel 0495 53 13 23 jo.van.dessel@hotmail.com

Wat is de Dag van de Natuur?

Van wandelpaden aanleggen tot hagen aanplanten, van maaibeheer tot wilgen knotten. Tijdens de Dag van de Natuur kan ook jij meehelpen aan het alledaagse beheer van onze natuurgebieden. Op 21 en 22 november is de Dag van de Natuur al aan zijn 31ste editie toe.

Op deze dag worden er in heel Vlaanderen allerlei activiteiten georganiseerd. En het is niet enkel werken geblazen die dag. Geniet tijdens de Dag van de Natuur van een hapje en een drankje, leer onze natuurgebieden beter kennen tijdens een herfstwandeling of luister naar een streepje muziek.

Inzet vrijwilligers geeft resultaat

Een mooi stukje natuur in de lente betekent vaak werken in het najaar: snoeien, knotten, plaggen, riet maaien, paden of omheiningen herstellen, nieuwe bomen of struiken aanplanten, enz. Veel werk dat soms door een professionele ploeg arbeiders wordt uitgevoerd, maar in heel wat gevallen zijn het lokale vrijwilligers die aan de slag gaan. Natuurpunt wil iedereen betrekken bij het beheer van de natuurgebieden. Niet alleen omdat vele handen het werk lichter maken, maar ook omdat je de natuur zo op een andere manier ontdekt. Onze vrijwilligers staan klaar om al je vragen te beantwoorden. Dan mag je zelf aan de slag; daarvoor hoef je absoluut geen ervaren groenarbeider te zijn. Wij beloven je lekkere soep of warme drank, heel wat gezond zweet in de volle natuur en misschien ook enkele tranen ... van het lachen.