WOORD VOORAF

In 2008 vierde Natuurpunt kern Heist-op-denBerg haar 30-ste verjaardag. Het verenigingsbestuur had een ambitieus feestprogramma voorbereid en uitgewerkt.

Het feestjaar startte op 23 februari 2008 met een professionele projectie van "1.000 jaar Heist in beeld" in een nokvolle zaal De Zwaan met 430 aanwezigen. Een unieke avond met prachtige beelden van Staf De Roover en Josée Craenen en muzikale intermezzo's door Koninklijke fanfare Moed en Volharding.

Op 8 juni 2008 was onze vereniging present op het "Marc De Belfeest" in de ijsbaan. Het avontuurlijke blotevoetenpad en de workshop rond braakballen pluizen waren een schot in de roos met 850 deelnemende kinderen. 

« Pinzieleke herleefde» en daverde op zijn grondvesten onder de massale opkomst op 22 juni 2008. Een aantrekkelijk uitgestippeld wandelparcours langs een 8-tal boeiende landschapsposten bemand door ervaren natuurgidsen, een operationele veerpont over de Nete, een origineel toneelstuk en muzikale animatie aan het veldcafé "Den Engel op het eiland" wist 600 belangstellenden te boeien. In ons lokaal waren er twee tentoonstellingen, eentje over de biodiversiteit in de provincie Antwerpen en eentje van de natuur in onze Netevallei.

De traditionele bio-barbecue op 23 augustus kreeg een feestelijk tintje door de landschapswandeling en het aanbod van 10 oude volksspelen. 300 mensen genoten van een heerlijke groenteschotel met biovlees, haring of vegetarische burger. 

Tenslotte werd het fantastische feestjaar afgesloten met een sfeervolle Ierse avond in de Pallieterhoeve. Blind Bottle zorgde voor Ierse folk en drankliederen op 18 oktober a.s. 

De speciale activiteiten werden alle opgenomen in het programma van 1.000 jaar Heist. Al deze manifestaties konden slechts plaatsvinden door de inzet van tientallen enthousiaste vrijwilligers. Het succes van onze activiteiten bewijst dat Natuurpunt over een breed draagvlak beschikt. De organisatie van kwaliteitsvolle evenementen komt het positieve imago en de naamsbekendheid van Natuurpunt ten goede. Natuurpunt wil alle deelnemende vrijwilligers vergasten op een gezellig etentje. 

Kern Heist-op-den-Berg heeft nogmaals bewezen over een sterk bestuursteam te beschikken. We willen hen dan ook feliciteren met het gepresteerde werk tijdens het voorbije feestjaar. In het bijzonder Paul Anthonis, Wilfried Wouters, Jo Van Dessel en Sjaak Schoonderwoerd hebben zeer verdienstelijk werk gepresteerd.

 

WERELDERFGOED CAMBODJA - LAOS - THAILAND

ZATERDAG 8 NOVEMEMBER    te 20.00 uur Natuurpuntlokaal, Leopoldlei 81 te Hallaar

Reisreportage door Francois Van den Bosch

Francois, lid van onze afdeling, trok samen met Arnout Beeck gedurende een maand door deze 3 landen. Hun avonturen worden ons getoond met eigen dia's en natuurlijk horen er verhalen bij.

Kom kijken en geniet van een gans andere wereld.

Bijdrage 2.50 euro voor onze reservaten. INLICHTINGEN: Francois 015 / 24 03 18

 

DAG VAN DE NATUUR IN DE NETEVALLEI: zaterdag 15 NOVEMBER

Bij de vorige editie van de "Dag van de natuur" waren 35 vrijwilligers de hele dag in de weer met het knotten van wilgen in de Moerbeemd te Hallaar. Ook dit jaar, op 15 november, rekent de plaatselijke Natuurpuntafdeling op een talrijke opkomst.

Deze keer wordt het takhout van een gekapt populierenbos opgeruimd. De grote stukken dienen als brandhout, het kleinere grut wordt later verhakseld. Nog deze winter wordt het geruimde perceel dan beplant met streekeigen bomen zoals eik en zwarte els.

Vaders, moeders en andere jeugdige enthousiastelingen verzamelen op zaterdag 15 november aan het Natuurpuntlokaal, Leopoldlei 81 in Hallaar. Van daaruit vertrekken we naar Lodijk. Om 12 u pauzeren we en krijgen de deelnemers een gratis middagmaal aangeboden. 

Wie zich enkel in de namiddag kan vrijmaken, kan om 13u aansluiten bij de groep. In de namiddag zetten we het werk dan verder tot ongeveer 16u30.

Deelnemers krijgen op het eind van de dag een verrassingspakket aangeboden en zijn verzekerd voor ongevallen. Bij nat weer zijn laarzen aangeraden. Voor werkhandschoenen en ander materiaal zorgt Natuurpunt zelf.

Bijeenkomst:

9u00 Natuurpuntlokaal 81, te Hallaar
12u00 Warme maaltijd  
13u00 Start namiddag 

Wens je deel te nemen of heb je nog vragen, dan kan je altijd terecht bij: Conservator Wilfried Wouters 0 15-24 25 73 of bij

J'O Van Dessel van het beheerteam 0495-53 13 23 of jo.van.dessel@hotmail.com

 

 

ETEN VOOR MEER NATUUR te BLAUBERG

Zondag 23 November 2008

in de parochiezaal van Blauberg

We dienen op van 12 uur tot 15 uur

MENU
Aperitief
Kippen-kerriesoep
Wokgroenten met kippen- of quornblokjes
Exotische fruitsla

De prijzen :12 euro voor volwassenen.

6 euro voor kinderen tot 12 jaar. 

Inschrijven ten laatste op 17 november is noodzakelijk. Betalen doe je bij de inkom.

Inschrijvingen per mail of telefoon bij één van de bestuursleden of bij Staf Aerts, Averbodesesteenweg 93, 2230 Herselt Tel. 013.772278 of e-mail Staf.Aerts@telenet.be

Ik,       kom eten op 23 november 2008.     Vleesmenu:     volwassenen kinderen       Vegetarisch:    volwassenen kinderen

 

 

GET UP STAND UP -- STAND UP FOR YOUR RIGHT

Zaterdag 29 november

Dat we het als Natuurpunters zeer breed zien, zal de lezer al wel opgevallen zijn.

Onze "boven"natuurlijke activiteiten, vooral tijdens dit feestjaar, bestrijken zowel cultuur, heemkunde als zachte recreatie. Onze Netelingen omarmden al vele vormen van expressie. Muziek, woord, beeld, culinaire en andere reisverhalen kwamen al aan bod.

Om te bewijzen dat we een vereniging zijn die, ondanks haar ouderdom, "mee" is, hebben we voor u de nieuwste vorm van amusement binnengehaald.

Eén van onze leden, Rudy Hendrickx, zette ondertussen zijn eerste stappen op het podium als stand-up comedian. Samen met zijn collegae volgde hij lessen bij Nigel Williams en Thomas Smith.

Op 29 november zullen zij ons samen vergasten op een avondje ongedwongen, eerlijke en soms zelfconfronterende humor.

Als opwarmer van dienst zal Peter Queeckers de zaal alvast op de juiste temperatuur brengen. Dan volgt Rudy Hendrickx die naar eigen zeggen met een Samsonsyndroom worstelt. Na hem komt Klaas Bouwen, de droogste aller comedians en Amedee Van Snee, die zijn naam niet mee heeft, sluit tenslotte de rij. 

De opbrengst van deze avond schenken deze entertainers met het hart op de juiste plaats met graagte aan onze vereniging, waarvoor onze oprechte dank. Moge het forum dat wij hen bij dezen bieden een opstapje zijn naar meer. 

Zaterdag 29 november 2008 om 20u00 Lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81 te Hallaar Inkom: 2,50 euro

Informatie: J'O Van Dessel 0495-53 13 23 jo.van.dessel@hotmail.com

 

 

KERSTWANDELING op vrijdag 26 december

Vrijdag 26 december 2008 om 13u30 Lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81, Hallaar 

Wandeling door onze natuurgebieden met tot slot: gluhwein en kerstcake.

Alsook worden er door J'O gedichten voorgedragen. 

Paul Anthonis - 015 / 24 89 88

 

 

DIGITALE NIEUWSBRIEF: wie krijgt deze nog niet ?

Om korter op de bal te kunnen spelen stuurt Afdeling Grote Nete regelmatig ook een digitale nieuwsbrief rond. Er is niet echt een publicatiefrequentie vastgelegd, de nieuwsbrief wordt vooral verzonden als er onverwachts iets belangrijks of interessants te melden valt.

Gemiddeld is dat een twintigtal keer per jaar. Als je die ook wil ontvangen, stuur dan een mailtje naar manu.vlaeyens@natuurpunt.be met de eenvoudige vraag om de nieuwsbrief te ontvangen.

 

 

ALGEMENE VERGADERING zaterdag 17 JANUARI 2009

Afdeling Grote Nete

Zaterdag 17 januari 2009

15 u 00: wandeling in de Netevallei 18 u 00: lunch

19 u 00: algemene vergadering

Locatie: Natuurpuntlokaal, Leopoldlei 81 te Hallaar

Info en inschrijving: Paul Anthonis 015-24 89 88 of paul.anthonis@scarlet.be

Het programma van een lokale algemene vergadering bestaat uit: 

•          stemming over het jaarverslag en het financieel verslag 2008

•          beoordeling van het afdelingsbestuur

•          verkiezing nieuwe bestuursleden

•          vaststelling begroting en werkingsprogramma 2009

•          aanduiding stemgerechtigde leden voor de algemene vergadering van Natuurpunt vzw, de specifieke verenigingen Natuurpunt Beheer vzw, Natuurpunt Studie vzw, Natuurpunt Educatie vzw en de beleidswerking. 

Kandidaten voor het afdelingsbestuur kunnen hun kandidatuur indienen

bij de afdelingsvoorzitter (Sjaak Schoonderwoerd) voor 10 januari 2009.

 

STORTEN TOEGELATEN

Natuurpunt Grote Nete gaat er voor! Al meer dan een kwarteeuw wordt er, van in Laakdal tot in Heist, hard en enthousiast gewerkt om de aanwezige natuurwaarden te behouden, te herstellen, te vermeerderen, te beheren. Onze afdeling is, wat ledenaantal betreft, een relatief sterke afdeling. Ongeveer 1230 gezinnen in ons afdelingsgebied (Heist-op-den-Berg, Herselt, Hulshout, Laakdal, Westerlo) zijn op dit moment lid van de vereniging.

Het belang van een groot ledenaantal kan niet overschat worden. `Veel leden' betekent ook `meer gehoord' worden. We streven er dan ook naar elk jaar dit ledenaantal te verhogen. En daar lukken we aardig in.

Jij als lid kan anderen overtuigen ook lid te worden van Natuurpunt grote Nete. Kennissen, buren, vrienden, vriendinnen, familie, spreek ze aan!

Hoe je lid kan worden lees je elders in dit blad.

Zoals koken geld kost, kost natuurverwerving en natuurbeheer enorm veel geld. Aankoop van natuurgebied, inrichtingswerken, beheerswerken, geld is nodig!

Ook jij kan het gebied in je achtertuin mee helpen uitbreiden, én mee helpen beheren. Je kan storten op rekening 293-0212075-88. 

Vermeld steeds het gebied van je keuze, we vermelden even de projectnummers.

7007 Bruggeneindse Goren

7032 Vallei van de Grote Nete Heist

7707 Langdonken-Herselt

7717 Het Goor-Asbroek-De Ritten

7723 Schaapwees-Steenkensbeek

7738 Trichelbroek, Varendonk, De Roost, Craeywinckel, 't Hoeves, Swinnebroeken, Ossebroeken, Eindhoutbroek, Eindhoutberg 

Vanaf 30 euro is je gift fiscaal aftrekbaar. Enorm bedankt !

 

TERUGBLIK OP DE ALGEMENE VERGADERING VAN 2008

Tijdens de Algemene Vergadering van de afdeling Grote Nete te Averbode op 12 januari 2008 hebben we met de aanwezige leden een kort debat gehouden over een aantal onderwerpen. Hier vindt u een kort verslag.

Natuurstudie 
Vraag: "Heeft natuurstudie voldoende aansluiting bij de andere werkingsvelden van onze vereniging? Is er nood bij de andere werkingsvelden (bijvoorbeeld beheer) naar informatie? Antwoord: Natuurstudie maakt te weinig deel uit van de huidige werking. Conservators moeten meer aanspraak kunnen maken op natuurstudiegegevens. Op basis van waarnemingen kan het beheer geëvalueerd en bijgestuurd worden. Zo vond in 2007 een spinnenonderzoek in de Langdonken plaats. Via eigen contacten dienen deskundigen ingeschakeld te worden om onderzoek te verrichten in de natuurgebieden in de Zuiderkempen. Er zijn te weinig leden actief met natuurstudie bezig. Door de organisatie van cursussen kan de kennis van de eigen leden en personeelsleden worden verhoogd. Boodschap aan de leden: Wie heeft interesse en wil meewerken in een studiewerkgroep?

Reservaten
Vraag: "Wat gebeurt er met de schuur in de Langdonken?"

Antwoord: Het blijft minstens een stockeerplaats voor kleiner materiaal.

Vraag: "Hoe gaan we om met de beschikbaarheid van de terreinploegen?"

Antwoord: Afdeling Grote Nete diende op de Algemene Vergadering van Natuurpunt vzw te Antwerpen een motie in om de beschikbaarheid van de terreinploegen beter te verdelen op basis van een aantal concrete objectieve gegevens, zoals bvb lengte van de wandelpaden, oppervlakte van de hooiweiden en heidepercelen, ... Deze motie werd omwille van een procedurefout afgewezen, maar wordt opnieuw ingediend.

De afdelingen van Natuurpunt in de regio Oost-Brabant zullen onze motie ondersteunen. Staf gaat zijn contacten aanwenden om de vereiste handtekeningen te verzamelen om de motie ontvankelijk te kunnen indienen op de volgende Algemene Vergadering. 

Vraag: " Het bestuur ziet de noodzaak in van procedures voor de opmaak van beheerplannen. Wat denken de leden hiervan?" Antwoord: De beheerplannen in onze afdeling blinken uit in eenvormigheid. Op plaatselijk niveau is er reeds meer dan 5 jaar een conservatorswerkgroep actief, die 2 keer per jaar vergadert.

Natuureducatie
Vraag: "Moeten onze natuurgidsen worden vergoed?"

Antwoord: Voor de activiteiten, die Natuurpunt zelf organiseert, werken de gidsen op vrijwillige basis en ontvangen ze geen vergoeding. Het is wel aangewezen om de actieve medewerkers jaarlijks te vergasten op een verrassing, bvb barbecue of receptie. 

Externe verenigingen die een gids van Natuurpunt aanvragen, betalen 1 euro per deelnemer met een minimumbedrag van 30 euro per gidsbeurt. De gids bepaalt zelf of hij het geld aan Natuurpunt schenkt of niet. Er worden geen externe betaalde gidsen aangetrokken. Het is mogelijk om voldoende gidsen te engageren als men evenementen tijdig organiseert. 

Vraag: " Is het cursusaanbod voldoende?" Antwoord: Het cursusaanbod was in 2008 te schraal. Het is aangewezen om 3 à 4 cursussen per jaar in onze afdeling te organiseren, gespreid over beide kernen. 

Vraag: "Is het wandelaanbod voldoende en genoeg gevarieerd?"

Antwoord: Het wandelaanbod met ca. 40 wandelingen per jaar is ruim voldoende.

 

NIEUW BEHEERPLAN VOOR PROVINCIAAL DOMEIN AVEREGTEN

Het provinciaal domein Averegten is een waardevol natuur- en bosgebied in Heist-op-den-Berg. Het groendomein is momenteel 100 hectare groot. Het provinciebestuur heeft de opdracht gegeven aan het Provinciaal Instituut voor Hygiëne om een nieuw beheerplan op te maken voor het betrokken gebied. Dit nieuwe bosbeheerplan omvat zowel het bosgedeelte als het open landschap "Hallaar Aard". In dit nieuwe plan worden de krijtlijnen uitgezet voor de volgende 20 jaar. Tijdens het voorjaar 2009 zullen de eerste voorstellen aan het publiek worden voorgelegd tijdens een rondleiding door het domein. 

Voor Hallaar Aard had het gemeentebestuur in 1999 reeds een eerste beheerplan laten opmaken om het pastorale landschap te herstellen. In de periode 1999-2002 werd in het 12 hectare groot gebied een geboortebos van 2 ha aangeplant, houtkanten en knotwilgen aangeplant en werden 3 poelen gegraven. Tevens werd een wandelpad aangelegd om het gebied te ontsluiten. In 2003 werd dit gebied door het provinciebestuur aangekocht. 

In 2005 werd een graslandstudie uitgevoerd door een gespecialiseerd bureau. Het doel van deze studie is het beheer van de plantengroei te verfijnen om meer variatie te verkrijgen. Een gevarieerder plantenleven biedt mogelijkheden aan een rijker dierenleven. In deze studie werden een aantal adviezen geformuleerd over het aanplanten van doornige hagen op Hallaar  Aard. Intussen werden opnieuw enkele honderden meter legheggen geplant. Deze heggen waren een vertrouwd beeld in ons landschap voor de intrede van de prikkeldraad. Ze bieden natuurlijke schuilplaatsen aan zoogdieren (wezel, egel), kikkers en padden. Tevens werden maaitijdstippen voor de weilanden vastgelegd om de weidevogels (kievit, graspieper, roodborsttapuit) niet te storen. Het beheer van de ecologische schapenboerderij zal worden afgestemd op de richtlijnen uit deze studie.

Tevens werd onlangs een nieuwe poel aangelegd nabij de Echelpoel. Echel is een oud woord voor bloedzuiger. Vroeger werden bloedzuigers in de geneeskunde gebruikt voor de zogenaamde "aderlatingen". In de voormalige echelpoel werden de bloedzuigers gevangen. In de nieuwe poel vinden ook andere waterdieren een geschikt leefgebied: salamanders, kikkers, libellen, bootsmannetjes, waterkevers en vele andere waterinsecten. 

Onlangs liet het gemeentebestuur een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) opmaken om de bestaande (illegale) hondenclub langs de Hallaar Aard te herlokaliseren. Op dit ogenblik is de hondenplein met kantine centraal in Hallaar Aard gelegen. De aanwezige constructies zijn storend voor het landschap en ontsieren het provinciaal domein. In het RUP is voorzien om de activiteiten te verplaatsen naar de rand van het gebied (L. Carréstraat). Onze vereniging kan deze visie alleen maar ten volle ondersteunen. 

We wensen het provinciebestuur veel succes met de opmaak van het beheerplan en de verdere uitbouw van dit waardevolle natuurgebied. De plaatselijke biodiversiteit zal er wel bij varen. 

Meer info vindt je terug op de website www.averegten.be 

 

REGIONAAL LANDSCHAP RIVIERENLAND vzw GAAT VAN START 

Op 3 juli 2008 werden de statuten van regionaal landschap Rivierenland vzw goedgekeurd door de algemene vergadering. Het werkingsgebied van het regionaal landschap omvat volgende 12 gemeenten: Berlaar, Bonheiden, Boom, Heistop-den-Berg, Lier, Mechelen, Niel, Nijlen, Putte, Rumst, Sint-Katelijne-Waver en Willebroek. 

De 12 betrokken gemeentebesturen, het provinciebestuur van Antwerpen en een brede waaier aan verenigingen voor natuur, toerisme, landbouw en wildbeheer geven hiermee een sterk signaal om samen te willen werken rond de thema's natuurbehoud, landschapsherstel, natuureducatie en natuurgerichte recreatie. Natuurpunt Grote Nete kern Heist-op-den-Berg is een van stichtende verenigingen. Onze vereniging heeft de heer Stefaan Janssens uit Itegem afgevaardigd in de algemene vergadering en in de Raad van Bestuur. Onze voorzitter Sjaak Schoonderwoerd is aangeduid als plaatsvervanger. We wensen hen veel succes toe bij deze boeiende opdracht.

Wat is een regionaal landschap? 

Regionale landschappen kennen hun juridische oorsprong in artikel 54 van het Decreet van 21 oktober 1997 op het natuurbehoud en het natuurlijk milieu. Binnen dit decreet worden ze verankerd als instrument voor het doelgroepenbeleid. 

Regionale landschappen zijn duurzame samenwerkingsverbanden onder de vorm van een vzw. In de schoot van deze vzw werken de gemeenten, de provincie, de Vlaamse Gemeenschap en de lokale verenigingen werkzaam rond natuur, landbouw, toerisme en jacht samen rond concrete acties en projecten. Deze acties en projecten stellen de bevordering en promotie van het streekeigen karakter, de natuurrecreatie en het recreatief medegebruik, de natuureducatie, het natuurbehoud en het behoud en beheer van kleine landschapselementen binnen het werkingsgebied tot doel. 

Om de maatschappelijke verankering te verzekeren worden deze acties en projecten in samenspraak met andere 'gebruikers' van de open ruimte (landbouw, recreatie, toerisme, natuur, landschap en jacht) uitgewerkt. Overleg, consensus, samenwerking en draagvlakverbreding maken integraal deel uit van de bekommernis van de regionale landschappen. 

Regionale landschappen worden via diverse kanalen gefinancierd. De gemeentelijke bijdrage bedraagt jaarlijks 0,25 € per inwoner. Het provinciebestuur zorgt voor de financiering (€ 75.000 in 2009) van de werking tijdens de eerste 2 jaar. Vanaf het moment van erkenning (minimum twee jaar na opstart) komt het merendeel van de toelage evenwel van de Vlaamse Gemeenschap: Agentschap Natuur en Bos en Agentschap (ANB) en Onroerend Erfgoed (OE).

Een regionaal landschap verbindt de grote rivieren. 

Volgens het besluit van de Vlaamse regering moet een regionaal landschap zich geografisch onderscheiden van de omliggende streken door een typisch landschap met een grote gaafheid en samenhang en/of cultuurhistorische waarde, een hoge actuele natuurwaarde en met grote mogelijkheden voor natuurontwikkeling, natuurgerichte recreatie en natuurgericht toerisme. 

De indeling in ecoregio's en ecodistricten (Sevenant et al. 2002) vormt een belangrijke toets voor de landschappelijke eenheid. Het werkingsgebied van het regionaal landschap valt hoofdzakelijk binnen twee à drie ecoregio's: de ecoregio van de pleistocene riviervalleien, waartoe de gemeenten Willebroek, Mechelen en Bonheiden behoren, en de ecoregio van de cuesta's, met Sint-Katelijne-Waver, Duffel, Berlaar, Putte, Heist-op-den-Berg en de Rupelgemeenten Niel, Boom en Rumst. Een smalle strook langsheen de rivieren behoort tot de ecoregio van de polders en de getijdenschelde. Nijlen en een gedeelte van Heist-op-den-Berg zijn gelegen in de ecoregio van de Kempen. 

Globaal gezien zijn de grote dragers van het landschap de benedenlopen van de grote rivieren Zenne, Nete, Dijle en Rupel. De rivierecosystemen bestaan uit de rivieren zelf, de bijhorende alluviale vlakten, komgronden en historische rivierduinen. De valleien van de grotere beken die erin uitmonden, zoals de Vrouwvliet, Itterbeek, Gestelbeek, Wimp, Bergebeek en Molenbeek vertakken zich verder in het landschap tot een fijnmazig netwerk van waterloopjes. De grote waterlopen en de talrijke plassen in de regio vormen belangrijke foerageergebieden voor trekvogels. Op de alluviale bodems bepalen natte en vochtige, relatief voedselrijke graslanden en broekbossen het landschapsbeeld. Mede door het historisch landgebruik zijn bepaalde delen lange tijd bebost geweest; hiervan getuigen restanten van het vroegere uitgestrekte Waverwoud. Ook het landbouwgebruik hangt samen met de fysische kenmerken van de regio: vooral weilanden in de valleigebieden, akkerbouw op de plateaus en in gebieden met ondiepe Boomse klei de vollegrondsland- en -tuinbouwstreken. Van grote natuur- en cultuurhistorische waarde zijn ook de

historische forten en kasteelparken. Ondanks de hoge verstedelijkingsgraad in de regio zijn nog heel wat natuurwaarden en waardevolle landschapselementen overgebleven.

Wat kunnen de inwoners verwachten van de werking van een regionaal landschap? 

Een regionaal landschap werkt in de eerste plaats aan het vergroten van het draagvlak voor natuur en landschap en aan concrete acties rond deze thema's. Hiertoe bouwt zij een eigen secretariaat met gespecialiseerd personeel uit. 

Een regionaal landschap zorgt voor volgende meerwaarde en initiatieven

Een label en status van regionaal landschap.

Opzetten van intergemeentelijke en interbestuurlijke dynamieken waardoor op streekniveau wordt nagedacht en samengewerkt met alle openruimtegebruikers.

Verhoging van streekidentiteit en streekgevoel.

Landschapskrant voor alle inwoners, website, artikels in gemeentebladen, sensibilisering.

Publieksactiviteiten en vormingsmomenten.

Concrete projectrealisaties rond

•          natuurrecreatie en recreatief medegebruik (wandelpaden, trage wegen, ...)

•          streekidentiteit (hoevetoerisme, streekproducten, ...)

•          agrarisch natuurbeheer (bedrijfsplannen, beheerovereenkomsten, agrarisch landschapsbeheer, ... )

•          landschapsherstel (aanleg en onderhoud van kleine landschapselementen zoals poelen, hagen, houtkanten, hoogstamboomgaarden), herstel van klein bouwkundig erfgoed, landschapswerken in beschermde landschappen, ankerplaatsen, dorpsgezichten

•          natuurbehoud (soortbescherming, inrichting ecologische corridors/ beekvalleien, ecologische tuinen, sensibiliserende en draagvlakverbredende acties,...)

•          natuureducatie (diverse vormingen rond projectgerelateerde onderwerpen)

 Wilfried Wouters

 

 

PROVINCIAAL MILIEUBELEIDSPLAN 2008-2012 ONDER DE LOUPE

Het Provinciebestuur van Antwerpen heeft een ontwerp van Provinciaal milieubeleidspan voor de periode 2008 tot 2012 uitgewerkt. Over dit beleidsplan loopt een openbaar onderzoek van 1 september tot 31 oktober 2008. Dit plan is opgebouwd rond 4 grote thema's: ruimte voor water, biodiversiteit, klimaatsverandering en duurzame grondstoffen en producten. In het plan worden deze onderwerpen uitgediept. Waar gaat het over? Wat wil de provincie bereiken? Hoe gaat men de doelstellingen bereiken? Hoe gaan we het meten?

We zijn verheugd dat het provinciaal beleid veel aandacht besteedt aan "Ruimte voor water" en "biodiversiteit". Dit zijn onderwerpen, waar Natuurpunt reeds jaren actief rond denkt en handelt. 

Ruimte voor water. 

Waterlopen hebben verschillende functies: drinkwater, irrigatiewater, waterafvoer, recreatie, watertransport en habitatverbindingen. Menselijk ingrijpen, zoals rechttrekken en inbedden van waterlopen, aanleggen van grote verharde oppervlakte, intensief landgebruik en een ondoordachte ruimtelijke ordening hebben heel wat "waterproblemen" opgeleverd. De kwaliteit van grond- en oppervlaktewater gaat achteruit. Overstromingen op ongewenste plaatsen zijn een jaarlijks wederkerend probleem. 

In het verleden werden alle aspecten van waterbeleid (waterafvoer, waterkwaliteit, grondwater) afzonderlijk en versnipperd aangepakt. Een watersysteem vormt echter één functioneel geheel en heeft een "dynamisch evenwicht". Een waterloop die wordt rechtgetrokken zoekt op een andere plaats ruimte om te stromen en te overstromen. Een integrale aanpak van een watersysteem is dus noodzakelijk.

In het beleidsplan staan 3 doelstellingen vermeld:

Maximale vrijwaring van hinder en schade door wateroverlast.

Tussen 2007-2012 wil de provincie 50 hectare overstromingsgebied realiseren gespreid over 20 projecten met bijzondere aandacht voor nevenfuncties, zoals zachte recreatie, natte natuur of extensieve landbouw. 

 

Maximale ontwikkeling van waterlopen als landschappelijke en ecologische waardevolle elementen.

De bovenlopen van de Kleine en Grote Nete herbergen talrijke waterlopen met een belangrijk ecologisch potentieel. Er zullen minimaal 2 ecologische inrichtingsprojecten worden opgestart in de provinciale verbindingsgebieden. Hierbij wordt de oorspronkelijke structuurkwaliteit van de waterlopen hersteld en de natuurlijke ontwikkeling gestimuleerd. Oeverzones worden zo natuurlijk mogelijk aangelegd en vismigratieknelpunten worden weggewerkt. Tenslotte wordt actief gewerkt aan de bestrijding van exotische waterplanten, zoals Waterteunisbloem, Parelvederkruid en Grote waternavel.

 

Beekvalleien laten uitgroeien tot blauwgroene corridors.

De belangrijkste natuurwaarden buiten de natuurgebieden, zijn verbonden aan waterlopen. Van de 17.000 ha zeer waardevolle gebieden volgens de biologische waarderingskaart is een oppervlakte van 7.000 ha verbonden aan een waterloop. Onze beekvalleien herbergen een aantal bedreigde soorten: Ijsvogel, Kamsalamander, Bosbeekjuffer, die rechtstreeks beïnvloed worden door de beekvalleien. Het project "Countdown 2010" zal vooral in de beekvalleien tot acties leiden in de deelnemende gemeenten.

 

Biodiversiteit.

Biodiversiteit is een verzamelnaam voor de verscheidenheid aan micro-organismen, planten- en diersoorten op aarde. Omdat een toenemend aantal mensen steeds meer gebruik maken van ecosystemen (bossen, moerassen en zeeën) gaat de biodiversiteit in alarmerend tempo verloren. Om het tij te keren spraken de Europese landen in 2001 af om het verlies aan biodiversiteit te stoppen tegen 2010. Ook Vlaanderen ondertekende deze doelstelling. De natuurlijke biodiversiteit in Vlaanderen omvatte in de 20ste eeuw circa 40.000 verschillende soorten. 6 % hiervan is in de loop van de vorige eeuw verdwenen. Ongeveer 30% dreigt te verdwijnen. De belangrijkste oorzaken zijn het verlies aan leefgebieden en versnippering van de gebieden. De provincie wil een ambitieus natuurbeleid uitstippelen om gehoor te geven aan de Europese oproep.

 

Het provinciebestuur werkt reeds op drie vlakken aan natuur en landschap:

• het realiseren van de natuurlijke structuur via aankoop en beheer van eigen domeinen, beheer van waterlopen, aankoop en beheer van valleigronden, ondersteunen van aankopen en het uitvoeren van gebiedsgerichte projecten.

• Het uitbouwen van een soortgericht beleid, waarbij een aantal kleinere projecten worden gerealiseerd, zoals nestkasten voor gierzwaluwen, inrichten van bunkers en ijskelders voor vleermuizen in de provinciale groendomeinen.

• Het verhogen van het draagvlak voor natuurbehoud via natuureducatie in de groendomeinen, het PIME te Lier en het ecocentrum De Goren in Mol.

Het hoofddoel is het in stand houden en verbeteren van de biodiversiteit in onze provincie. Hiervoor worden 3 sporen gebruikt

• de verdere ontwikkeling van de natuurlijke structuur: door de uitbreiding van de provinciale groendomeinen en het voeren van een natuurgericht beheer in deze domeinen. Door een ecologisch beheer van de waterlopen en de aankoop en het beheer van waterlopen en valleigronden. Door de ondersteuning van aankopen door vzw Kempens Landschap en de ondersteuning van terreinbeherende verenigingen op het vlak van beekvalleien, natuurverbindingen en aandachtsoorten.

• het uitbouwen van een volwaardig provinciaal soortenbeleid. Het provinciebestuur heeft reeds een provinciaal natuurontwikkelingsplan (PNOP) opgemaakt, waarin aandacht wordt besteed aan een aantal typische Antwerpse soorten, waarvan het leefgebied zich vooral buiten de natuurlijke structuur (VEN) situeert. De provincie heeft een soortenco~rdinator aangeworven, die het soortenbeleid op provinciaal en gemeentelijk vlak dient te ondersteunen. Tevens zal een project worden opgezet om probleemsoorten, zoals de stierkikker, te onderzoeken.

• Verhogen van draagvlak voor natuurbehoud en samenwerking met doelgroepen en actoren. Om het beleid en projecten te doen slagen is een groot maatschappelijk draagvlak essentieel. Vorming, kennisoverdracht en informatievoorziening zijn hierbij startpunten. Het bestaande netwerk van provinciale educatieve instellingen (PIME, ecocentrum, groendomeinen) zal worden ingeschakeld in het biodiversiteitsverhaal.

Er worden 4 regionale landschappen opgestart in de provincie, waaronder Rivierenland (zie apart artikel in dit blad). In de stedelijke gebieden wordt een strategie rond beleefbare groene ruimten uitgewerkt (o.a. stadsbossen rond Antwerpen, Mechelen en Turnhout).

Er zal een samenwerking met Natuurpunt Studie vzw worden opgestart om de verspreiding van provinciale prioritaire soorten te kennen en actueel te houden.

 U kan het volledige ontwerp provinciaal milieubeleidsplan 2008-2012 raadplegen in de gemeentelijke bibliotheek of op de website

www.provant.be/milieu

Wilfried Wouters

 

 

RESERVATENNIEUWS uit de HEISTSE NETEVALLEI

Natuurbeheerders aan de slag. 

Op 9 augustus 2008 had het beheerteam een extra werkdag geprogrammeerd. Een nat hooiland (50 are) met venige bodem gelegen langs de Dorpsloop diende te worden gemaaid. Negen vrijwilligers stonden paraat aan het Natuurpuntlokaal om de handen uit de mouwen te steken. Charel had twee dagen vooraf reeds drie stroken van 10 meter breedte gemaaid met de maaibalk. Er bleven 2 stroken van 5 meter breedte ongemaaid staan. Dergelijke beheersvorm noemen we gefaseerd maaien. Op deze manier worden ideale omstandigheden gecreëerd voor allerhande insecten om hun volledige cyclus te kunnen voltrekken. Dagvlinders als Oranjetipje, Bruin zandoogje, Icarusblauwtje en Groot dikkopje hebben baat bij deze werkwijze. Door ongemaaide stroken gras en kruiden te laten staan worden niet alle rupsen en poppen afgevoerd met het maaisel. Bovendien blijven er bloeiende planten over waar de volwassen dieren aan nectar geraken. Uiteraard profiteren ook onze sprinkhanen van deze situatie. Op 16/08/08 werden er op het betrokken perceel 8 Moerassprinkhanen geteld.

Dank aan Charel, Frans, Joris, Eric, Jo, Wilfried, Dirk, Roger en Marc voor het wegdragen van het maaisel. 

De afgelopen kwakkelzomer bezorgde de natuurbeheerders grijze haren. Het hooilandbeheer liep ernstige vertraging op. Gelukkig kon een late augustuszon nog voldoende warmte produceren om het hooi van ca. 10 hectare grasland droog te maken. Zo kon de opgelopen achterstand nog enigszins worden ingehaald. De professionele terreinploeg onder leiding van Marc Croonenborghs heeft zich hiervoor bijzonder ingezet en talrijke overuren gepresteerd. Hartelijk dank voor jullie engagement. Eind goed, al goed !

Gemeentebestuur Heist-op-den-Berg subsidieert Natuurpunt. 

Op 11 december 2007 keurde de Gemeenteraad een subsidiebesluit goed voor de aankoop van natuurgebieden door terreinbeherende verenigingen, zoals Natuurpunt Beheer vzw. In de begroting 2008 was een budget van 7.500 euro ingeschreven voor de uitbetaling van de subsidies volgens dit reglement. In augustus 2008 diende onze natuurvereniging 5 subsidiedossiers in bij het Gemeentebestuur van Heist-op-den-Berg. 

Vier aanvragen hadden betrekking op de uitbreiding van het natuurgebied in de vallei van de Grote Nete te Heist-op-den-Berg. Alle aangekochte percelen zijn ingekleurd als natuurgebied volgens het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan "vallei van de Grote Nete benedenstrooms" en maken tevens deel uit van het Vlaams Ecologisch Netwerk. Dit is een netwerk van natuurgebieden, waar natuur de hoofdfunctie vervult. In 2007 en 2008 werden 8 percelen hooilanden en bossen aangekocht met een totale oppervlakte van 4 ha 38 are 95 ca. Het Schepencollege keurde op 26 augustus 2008 een toelage goed voor een totaal bedrag van 3.963 euro, waarvoor onze oprechte dank. 

Een dossier had betrekking op onze eerste aankoop in de Bruggeneindse Goren te Heist. Op 24/10/07 werden tijdens een openbare verkoop twee loten aangekocht. Deze omvatten een hoogstammig eiken-berkenbos (60 are) met ondergroei van Koningsvaren en Pijpenstrootje, een smalle vijver (15 are) en een hooiland van 70 are. Deze gronden zijn volgens het gewestplan gelegen in een bosgebied. Het schepencollege keurde een subsidie goed voor een totaal bedrag van 3.537 euro. 

Hartelijk bedankt voor de ondersteuning van onze aankoopprojecten!

Populierenbossen leveren gratis brandhout voor de werkers.

De trouwe bezoekers van de Netevallei zullen wel gemerkt hebben dat er opnieuw 2 oude populierenbossen gekapt werden. Deze bevinden zich nabij de oude stortplaats aan Lodijk en aan de monding van de Bergebeek in de Nete. Deze bossen waren kaprijp en werden door een houtexploitant gekapt. Hierbij werden de aanwezige eiken maximaal gespaard. 

De volgende werkdagen zal het takhout van deze populieren opgeruimd worden. De Natuurpuntleden, die op onze werkdagen de handen uit de mouwen steken, kunnen gratis een aanhangwagen brandhout verkrijgen. We hopen hiermee een bijzondere dienst te bewijzen aan onze leden in tijden van hoge brandstofprijzen.  
 

Noteer alvast volgende werkdagen in uw agenda: 

Zaterdagen 15 november (Dag van de Natuur) en 13 december 2008 Zaterdagen 24 januari en 14 februari 2009. 

We verzamelen steeds om 9u00 en 13u00 aan het Natuurpuntlokaal, Leopoldlei 81 te Hal laar. Tijdens de middag serveert ons cateringteam een heerlijke warme maaltijd in ons lokaal. 

Natuurpunt plant op zondag 15 maart 2009 een millenniumbos met 1.000 bomen in het kader van de viering van 1.000 jaar Heist. Nadere info volgt in ons volgende afdelingsblad.

Wilfried Wouters

 

JEUGD EN NATUUR in de LANGDONKEN

Triangel!
Op vrijdag 5 september 2008 klonk de Triangel weer in de Langdonken. De derde graad van de Freinetschool in Booischot zette het nieuwe schooljaar in met een `werk-bezoek' aan de Langdonken. Eerst wat plantjes zoeken met de `moeraswolfsklauw' als speciaaltje, dan een vuur aangelegd waar takhout werd opgestookt. De jaarlijks weerkerende worstjes op een stokje smaakten als nooit tevoren. Na de middag werd onder een stralend herfstzonnetje gewandeld, geklommen, gestoeid, ... en vermoeid, maar o zo blij dat ze waren...

Scouts Blauberg!

Ze hielden op 20 september 2008 hun startdag. Balen hooi of stro hadden ze nodig want een heus openluchtzwembad diende opgebouwd. En zie, een telefoontje naar de conservator van de Langdonken bleek het juiste. Op het heischraal grasland achter de schuur werd meteen een nieuwe ronde-balen-pers uitgeprobeerd. De balen wegen gemiddeld ongeveer 70 kg. 30 balen verhuisden naar het scoutslokaal op de Blauberg, alwaar het zwembad werd gevuld en de nieuwe scouts in petto een bijzonder leuke dag beleefden! Meteen een verantwoorde verwerking van de beheerresten van de Langdonken. 

BuSo Tongelsbos!

Zij kwamen al meerdere keren werken én genieten, op 23 oktober 2008 komen de eerstejaars (13- jarigen) de natuur exploreren. Dan worden de handen uit de mouwen gestoken bij het uitvoeren van beheerwerken. Een wandeling in het Langdonkengebied zal deze ongetwijfeld leuke en leerrijke dag afsluiten.
Toch even onze Natuurpunt-vrijwilligers in het zonnetje zetten. Zij zorgen voor het gidsen en de begeleiding van de werken. Bedankt hoor !

 

 

 

WIE DE VLINDER WIL BEHOUDEN MOET DE RUPS BESCHERMEN 

Nu de zonnige zomer zachtjes wegzinkt in een zee van winterzorgen, houden we het prettig vlindergevoel nog vast door aan onze fladderende vrienden te denken en door het voornemen om in `t vervolg nog beter voor hen te zorgen. 

Vlinders zijn goede waardemeters voor de toestand van ons leefmilieu. Anders gezegd, vlinders zijn gevoelig voor milieuproblemen. Misschien komt het door hun vierdelige ontwikkelingscyclus, dat vlinders en andere insecten zo snel reageren op veranderingen. De vlinderpopulatie heeft als het ware, vier in seriegeplaatste voelers om ons milieu te checken. Namelijk, de ontwikkeling van zowel hun eitjes, hun rupsen en hun poppen, als de vlinders zelf. Indien er tijdens één van deze ontwikkelingsstadia iets ernstig mis gaat, zal de vlinderpopulatie daar onder lijden. En dat geldt ook voor onze nachtvlinders. 

Motten zijn ook vlinders!
Als we het over vlinders hebben, denken we spontaan aan de van bloem tot bloem fladderende dagvlinders en we vergeten daarbij dat er ook nog nachtvlinders zijn.
We zien motten wel eens rondfladderen aan de straatlampen of in de schijnwerpers van onze wagen. Sommige mensen associëren ze met de gaatjes in hun oude wollen trui of met mottenbollen. Zij kennen waarschijnlijk ook nog wel het liedje van Dorus "Er wonen twee motten in mijn oude jas". Maar er is veel meer te vertellen over nachtvlinders.
Om te beginnen, kunnen we stellen dat het ook echte vlinders zijn. Er is eigenlijk weinig verschil met de dagvlinders. Hun ontwikkeling gaat ook van ei, rups, pop naar vlinder. Het zijn dus insecten met een vierdelige of volledige cyclus. Zoals de meesten wel weten kun je aan de voelsprieten het verschil tussen dag- en nachtvlinders zien. Dagvlinders hebben voelsprieten met een knotsje vooraan, bij nachtvlinders is die verdikking er niet maar zie je dan bij de mannetjes van sommige soorten, geveerde voelsprieten. 

De onderverdeling in dag- en nachtvlinders is waarschijnlijk vooral van praktische aard. Zo maken de wetenschappers ook nog een onderscheid tussen macro (dus grote) en micro (kleine) nachtvlinders. Er zijn in België en Nederland nog amper een 60 soorten dagvlinders, 800 soorten macronachtvlinders en een 1000-tal soorten micro-nachtvlinders.Dus het meeste aantal, wat soorten betreft, zijn de kleine tot heel kleine vlindertjes. Soms meten ze maar enkele millimeters. Anderzijds zijn er nachtvlinders die bijna een handpalm groot zijn. De verschillende soorten `pijlstaarten' bijvoorbeeld zijn stuk voor stuk prachtige vlinders. De Kolibrievlinder kunnen we soms op onze vlinderstruik aantreffen, Deze hangt dan als een Kolibrie voor de bloemen te fladderen terwijl hij met zijn lange roltong de nectar zuigt.

Ook de 'beervlinders' is een groep met opvallend mooie soorten. Onder andere de Grote beer, een forse bruinwitte vlinder met oranjerode achtervleugels. Een aantal beervlindersoorten kunnen we ook overdag op bloemen aantreffen, ze zijn dus `dagactief, , Spaanse vlag, Sint-Jacobsvlinder en Phegeavlinder bij voorbeeld. Van deze laatste soort is er een kleine populatie op de Weefmerg in Averbode.

De `spanners' zijn motten die eigenlijk qua uiterlijk het meest op dagvlinders lijken. Ze rusten trouwens ook met hun vleugels gespreid. Onder deze grote groep nachtvlinders zitten soorten als: Vliervlinder en Zomervlinder. Deze moeten qua afmetingen zeker niet onderdoen voor Groot koolwitje of Atalanta en ze zijn ook mooi van kleur. De Vliervlinder is wit of geel, je kunt ze met een zaklamp al bij de schemering zien op Klimop of Vlier. En de groengekleurde Zomervlinder komt af op licht.

De `uiltjes' is een vlindergroep waarvan de meeste soorten `s nachts actief zijn. Het zijn dus echte nachtdieren, zoals de naam doet vermoeden. Sommige zijn overdag zelfs bijna niet wakker te krijgen ze lijken wel dood. Een uitzondering hier op is het Gamma-uiltje, deze vlindersoort kunnen we op mooie zomerdagen vrijveel van bloem tot bloem zien fladderen. Maar meestal wachten de uiltjes tot het donker is om bloemen te bezoeken of van het sap van bomen of vruchten te snoepen. Op rijpe braambessen bijvoorbeeld kunnen we ze `s nachts aantreffen in het gezelschap van soorten als Rood weeskind, Roesje, Brandnetelkapje, Volgeling of Huismoeder.

Daar kijk je van op hé. Ja, Huismoeders zijn ook nachtvlinders. Of beter en wat voorzichtiger gezegd: er is een nachtvlindersoort die `huismoeder' heet. Dit zijn eigenlijk 'toffe' vlinders, die je overdag wel eens slapend tussen brandhout of ander gerief kunt aantreffen. Wanneer je ze dan aanraakt zullen ze eerst, bijna als een muisje wat verder wegkruipen. Pas als je ze echt stoort, zullen ze wegvliegen om een ander rustig plekje te zoeken. In de vlucht kun je dan bij deze vlinder hun opvallende oranje achtervleugels zien. Dus sommige huismoeders dragen een mooi oranje onderrokje met een zwart randje.

Wie deze soorten al eens beter bekeken heeft, zegt nooit meer mot tegen een nachtvlinder. 

We kunnen er in het donker op uit trekken en meer gericht gaan zoeken naar nachtvlinders. Een aantal soorten vliegt al meteen na het invallen van de duisternis. In het schijnsel van je zaklamp kun je ze dan langs de struiken zien fladderen: Gestreepte goudspanner, Grijze stipspanner, Hagedoornvlinder en als we geluk hebben ook de Vliervlinder. Je kunt proberen ze met een vlindernet te vangen om ze op naam te brengen en nadien krijgen ze natuurlijk hun vrijheid terug. We kunnen ook een speciale, sterke lamp zetten om vlinders te lokken, bij zwoele zomernachten vliegen ze dan massaal om je oren. Maar let op, niet iedereen zal je geloven als je vertelt dat er 's nachts een Witte tijger, een Hyena of een Huismoeder op je knie kwam zitten. Je ziet het, dat ook nachtvlinders het beschermen waard zijn. Ze zijn even mooi en soms even kleurrijk als dagvlinders. 

Zoals reeds gezegd ondergaan vlinders een volledige gedaanteverwisseling van ei via rups en pop tot vlinder. Dus het zijn niet alleen de geslachtsrijpe imago's waar we rekening moeten mee houden. We kunnen wel stellen dat er zonder poppen, rupsen of zonder eitjes ook geen vlinders zouden zijn. Gelukkig leggen de vlinders hun eitjes op of naast de geschikte voedselplant voor de rupsen, zodat deze meteen na het uitkomen kunnen beginnen eten. Ze groeien snel, maar zijn in het begin zeer kwetsbaar. Het grootste deel dient als voedsel voor vogels, maar er zijn ook zoogdieren die graag een lekker rupsje lusten. Alhoewel, sommige rupsen kunnen zich goed verweren. Zo zijn er soorten die giftige planten eten waardoor ze zelf ook giftig, dus oneetbaar worden. Andere scheiden een stinkende stof af als ze in gevaar zijn. Er zijn ook soorten die na een paar keer vervellen zich tooien met venijnig stekende haren. Een kriebelend voorbeeld hiervan is de Eikenprocessierups. Onder bepaalde omstandigheden kunnen deze tot een plaag uitgroeien en moeten we soms ingrijpen. Nee, op veel sympathie van de mensen kunnen deze kruipende eetmachientjes niet rekenen. Spijtig genoeg gaat bij sommige mensen hun afkeer van rupsen zo ver dat men ze allemaal ziet als te verdelgen ongedierte.

Vlinders zijn prachtige insecten met een boeiende leefwijze. Hun rupsen of larven kunnen ook mooi van vorm en van kleur zijn, toch is het moeilijk voor te stellen dat zo een rups uiteindelijk een vlinder wordt, maar het is wel zo. Dus moeten we de rupsen evenzeer een kans geven, want ze zouden wel eens de zwakste schakels kunnen zijn in de ontwikkelingscyclus van de vlinders. 

De natuur beschermen is dikwijls een kwestie van vooruitzien, vooruitdenken, verder kijken dan onze neus lang is. Bij het beschermen van de vlinders is dat ook zo. We moeten er op letten dat hun eitjes de kans krijgen om te rijpen, dat er voldoende rupsen overblijven en dat de poppen zich in alle rust kunnen ontwikkelen. Dan pas zullen de vlinders onze zomers komen opvrolijken en kunnen ze ook als voedsel dienen voor vogels en vleermuizen. 

Al deze mooie vlinders hebben de gepaste planten (waardplaten) nodig om hun eitjes op te leggen. En anderzijds hebben de meeste vlinders ook nectar nodig om in leven te blijven en sterk genoeg te zijn voor de voortplanting of voor de trek naar andere streken. Onder deze waardplanten of nectarplanten vinden we de bekende vlinderstruik maar ook grassen en bomen maar vooral ook bramen, distels en ... brandnetels.

Dus kunnen we misschien ook wel stellen dat: `wie vlinders wil behouden ook brandnetels en distels moet dulden'. En zo wordt het leven van de natuurliefhebber weer wat pikanter. 

Vic Van Dyck

 

EIKELS VERZAMELEN: EEKHOORNS MAKEN ZICH OP VOOR DE WINTER

De dagen worden korter en de temperatuur daalt. Voor onze Rode eekhoorns signalen om zich voor te bereiden op de winter. Niks geen winterslaap, tijd om nesten te bouwen en voedselvoorraden aan te leggen. Het zijn net acrobaten, met als evenwichtsorgaan een staart. Heel behendig springen Eekhoorns van de ene boom naar de andere. En klimmen kunnen ze ook als de beste. Vooral in de vroege ochtend en namiddag zijn deze knaagdieren actief. In de winter houden ze zich wat rustiger en kruipen ze vaker in hun warme nesten. Eekhoorns zijn nestenbouwers. Voordat de winter begint vervangen ze het zomernest door een steviger winternest. Hiervoor gebruiken ze takken, twijgen, blad, dennennaalden en mos. Van binnen bekleden ze het vakkundig met repen schors, gras, mos en dennennaalden, zodat zelfs bij strenge vorst de temperatuur in het nest aangenaam rond de achttien graden Celsius blijft. Daardoor is dit nest ook geschikt als kraambed.

In de zomer zijn Eekhoorns al druk bezig met het aanleggen van voedselvoorraden van de winter. En dat gaat door tijdens de herfst. Ze verzamelen zaden, noten en eikels, en verstoppen die in groepjes van enkele stukken in de bosbodem. Die plekken onthouden ze niet, maar ze vinden hun voorraden terug dankzij hun goede reukvermogen. En op de plaatsen waar de buit niet wordt teruggevonden ontkiemen de zaden. Zo dragen Eekhoorns bij aan het instandhouden van het bos. Ze plaatsen als het ware hun eigen bomen.

Tijdens twee perioden in het jaar werken de Eekhoorns hard aan gezinsuitbreiding: in december en januari, en in mei en juni. Na een draagtijd van vijf à zes weken worden er twee tot vijf kale, blinde jongen geboren. Drie weken later hebben deze al een mooi vachtje en nog een week later gaan de oogjes open. De jongen drinken gedurende tien weken bij de moeder. Dit leidt overigens niet tot een hechte band tussen moeder en kind, want na drie maanden jaagt moedereekhoorn haar zoon of dochter weg uit haar territorium - Eekhoorns leven namelijk solitair. De jongen zijn nu zelfstandig en met tien maanden zijn ze geslachtsrijp. 

Door een virusziekte tussen 1960 en 1970 werden Eekhoorns in het hele land zeldzaam. Na 1970 herstelde de populatie, maar de aantallen zijn nooit meer zo hoog geweest als voor 1960. Om te weten hoe het met de Eekhoorns gaat, worden ieder jaar nesten geteld. Exacte aantallen zijn niet te noemen, maar de conclusie is wel dat de populatie op dit moment stabiel is. Vooral in naald- en gemengd bos houden Eekhoorns zich goed in stand, simpelweg omdat daar meer voedsel te vinden is dan in loofbos. Daarbij valt op dat in ons land en Nederland van noord naar zuid het aantal nesten toeneemt. Wellicht houdt dit verband met het klimaat. Ook in de bossen rondom bebouwing liggen de aantallen hoger dan op andere plaatsen. Eekhoorns snoepen namelijk graag van de voederplanken waarop niet alleen voor vogels, maar ook voor de bosdiertjes verschillende lekkernijen te vinden zijn. 

In ons land leven voornamelijk Rode eekhoorns. Omdat Grijze eekhoorns in Engeland, Schotland en West-Ierland hun rode verwanten hebben verdrongen, ziet bijvoorbeeld de Stichting Eekhoorn Opvang in Nederland er op toe dat alle waargenomen uitheemse Grijze eekhoorns direct worden gevangen. Om dezelfde reden wordt een kleine uitheemse populatie van Siberische grondeekhoorns nauwlettend in de gaten gehouden. We hopen dat deze situatie zich in ons land niet op dezelfde manier voortzet. We duimen voor onze vriend met zijn rode pluimstaart. 

Titte, den Grunen Hesteneir

 

HONGERIGE VOGELS IN DE WINTER

Ze zitten al klaar met een rammelende maag: de wintervogels. Wachtend tot het restaurant in uw tuin open gaat. Vogels houden niet van onze kwakkelwinter. Die doen een te groot beroep op hun uithoudingsvermogen. Voeg daarbij de korte dagen die een vogel nu heeft om de kost bij elkaar te scharrelen en je weet hoe hard hij moet werken om de lente te halen.

De actueelste vraag in vogelland in deze dagen: hoe houd ik de motor in mijn gevederde lijf op toeren? Bij de boeren valt 's winters niet meer zoveel te halen. Door moderne efficiënte landbouwmethoden blijven de akkers kaal en leeg achter. Het zaad van akkeronkruiden, vroeger volop aanwezig, is vrijwel verdwenen. Bovendien rukt de bebouwing steeds verder op en dat gaat vaak ten koste van oude natuurgronden. Dus trekt het vogelvolk massaal naar de dorpen en steden. Naar onze voederhuisjes en voederplanken. Onze tuinen hebben we volgehangen met pindasnoeren, vetbollen, spekzwoerd en plastic graansilo's. Inmiddels ook verkrijgbaar bij supermarkten, want in de wintervoeding zit volop handel. Maar ook u wordt er beter van. Nu is het namelijk de beste tijd om van zeer nabij een bont gezelschap van binnen- en buitenlandse vogelsoorten te `spotten'. En dat vanuit de warme huiskamer. Een kans die u de rest van het jaar niet meer wordt geboden. 

Denk al in het voorjaar bij het tuinieren aan de wintervogels. Door bijvoorbeeld vruchtbomen te plaatsen, want gevallen appels en peren blijven meestal nog lang liggen. Of struiken die tot laat in het jaar bessen dragen, zoals vuurdoorn, kamperfolie, meidoorn, hulst, cotoneaster-sleedoorn en botanische rozen (rozenbottels). Dat zijn echte vogelrestaurants.

Vogels komen 's winters echt niet meteen om van de dorst. Ze pikken sneeuw, rijp of ijzel. Heeft het niet gesneeuwd en is er enkel sprake van een hardnekkige vorstperiode met schrale oostenwind, geef de vogels dan 's morgens en tegen de avond wat te drinken. Mocht het water bevriezen, schraap het ijs dan fijn en leg het buiten op een schoteltje.

Het ophangen van vetbollen met flink gevarieerde vogelzaden kan maanden later leiden tot leuke verrassingen. Wat de vogels tijdens het peuzelen op de grond laten vallen, ontkiemt als het weer warmer wordt. En dan groeien en bloeien er opeens planten in uw tuin die u daar nooit gezaaid heeft, zoals hennep en natuurlijk zonnebloemen. Als u strooit, gaan de vogels elke dag op u rekenen. Zeker als het streng vriest. Voor ze in de vroege ochtend, na zonsopkomst, en een paar uur voordat de schemering invalt. Doe het regelmatig. Verminder het voeren als de temperatuur stijgt en stop als de lente is gearriveerd. Houd de voederplank schoon en proper. Als rottende voedselresten te lang blijven liggen, krijgen bacteriën en schimmels een kans. En hongerende wintervogels zijn extra vatbaar voor ziekten. 

Roofvogels, vooral Sperwers, houden het winterbezoek in uw tuin nauwlettend in de gaten. Maar die aandacht is niets vergeleken bij de waakzaamheid van uw kat. Houd die tijdens het voeren binnen. Of geef hem een halsband met een rinkelend belletje om, zodat de vogels gewaarschuwd zijn. Plaats de voederplank zo, dat de kat er vanuit een boom of vanaf de grond niet op kan springen. Gebruikt uw kat de paal onder de voederplank als opstapje, scherm dan de plank aan de onderkant af met gaas. Hang vetbollen, pindaslingers en graansilo's zo op dat de kat er niet bijkan. En zorg dat de vogels voldoende uitzicht hebben en tijdig kunnen vluchten. Maak daarvoor zitjes van takken of plaats een boomstronk.

Rond onze welvaartsteden, waarbinnen elke dag tonnen voedsel worden geconsumeerd, liggen talrijke vuilnisbelten. Vooral Kraaien, Zilver- en Kokmeeuwen hebben die allang ontdekt. Dat komt mooi uit als het wintert. In grote troepen zie je ze door het landschap trekken met nog lege of inmiddels gevulde magen. Is dat laatste het geval, dan is het gezelschap nogal luidruchtig.

Concentreer uw hulp vooral op de vogels in de tuin, op het balkon of in het stadspark. In het open veld zijn 's winters over heel ons land honderden vrijwilligers actief. En voor de opvang van serieuze winterslachtoffers zorgen allerlei vogelasiels (voor onze streek Mieke De Wit - Herenthout: 014-51 40 41). 

Wie lust wat?

Een zaadeter (Mus) is geen insecteneter (Roodborst). Ze hebben hun eigen menukaart. Zaadeters zijn vogels met dikke krachtige snavels, insecteneters hebben dunne, spitse snavels. Zaadeters verwent u zeer met zonnebloempitten en hennepzaad. Die zijn oliehoudend en dus rijk aan energie. Gierst en rijst gaan er ook prima in. Eigenlijk zijn het gemakkelijke eters die ook een groot deel van het wintervoedsel voor insecteneters (broodkruimels, havermout, noten, kwark, gehakt, spekzwoerd, bessen en fruit) moeiteloos verorberen. 

We hebben de vogels onderverdeeld in vijf groepen en geven van elk het ideale menu.

1. Huismus, Ringmus, Geelgors, Grauwe gors, Appelvink, Groenling, Keep en Putter: bruinbrood, restjes uit de keuken (zonder zout), onkruidzaden, gebroken kippenvoer, gemengd (kooi) vogelzaad, vooral zonnebloempitten, hennepzaad - zemelen, ongekookte havermout.

Voerplaats: voedertafel of voederhuisje, op de grond.

2. Koolmees, Zwarte mees, Kuifmees, Staartmees en Pimpelmees: vetbol, halve kokosnoot, vogelzaad - zonnebloempitten en ongezouten pinda's.

Voerplaats: voedselplank - voederhuisje - slingers en silo's opgehangen aan bomen en grote struiken.

3. Koperwiek, Zanglijster, Kramsvogel, Merel en Spreeuw: brood, kaas zonder korst, stukjes appel en peren (rot mag) - klokhuizen, alle soorten bessen, rozijnen en krenten, gekookte rijst en aardappelen zonder zout. Voerplaats: op een sneeuwvrije, open plek op de grond.

4. Boomkruiper, Boomklever en Specht: vetbol, mengsel van rundervet en zemelen - pindakaas mag ook - dat u in spleten van boomstammen smeert, zonnebloempitten, spekzwoerd (opgehangen aan de zuidzijde van een boomstam), hazelnoten en ongezouten pinda's.

Voerplaats: rustige plek in uw tuin, bevestigd aan bomen.

5. Roodborst, Winterkoning en Heggenmus: meelwormen, maden en larven (dierenwinkel), broodkruimels, ongekookte havermout - universeel voedsel.

Voerplaats: sneeuwvrije, beschutte plek op de grond. Bij voorkeur onder heggen en struiken. 

Hongerige vogels in de winter rekenen op uw brede steun. Dat is hartverwarmend. Overal zijn zaden, vetbollen en voedselpakketten verkrijgbaar. Het leuke van wintervoeren is dat mensen op deze wijze enorm veel plezier aan vogels kunnen beleven.

Maak van uw tuin een vogelreservaat! 

Titte, den Grunen Hesteneir

  

BIJZONDERE WAARNEMINGEN in onze REGIO: juni-augustus 2008

VOGELS

Een koppel Futen op het Trichelbroek te Eindhout had aanvankelijk 2 jongen waarvan er 1 is groot geworden (BEH, VDV, VEDJ, PLD.). Op 9 en 13/6 verbleef er 1 op de Roost In Veerle (VDV). Hun kleiner neefje, de Dodaars, was aanwezig in 't Hoeves te Vorst op 24/6 (VDV) en te Heultje Witte gracht op 21/7 (VKJ). In beide gevallen ging het waarschijnlijk om broedvogels. Aalscholvers pleisterden met maximum 14 op 4/8 in het Trichelbroek (BEH).

Drie Ooievaars trokken naar het noorden over Heultje op 20/6 (VDHD). Een Heilige ibis verbleef in de buurt van het Rooiveld te Voortkapel van 18/7 tot en met 21/7 (VKJ, PLD, Walter Leers). Canadese ganzen verbleven weer continu in de omgeving van Varendonk met volgende maxima: op 8/6 34 in het Trichelbroek (PLD), op 24/6 50 op de Paardsbossen te Veerle (VDV) en op 7/8 niet minder dan 106 in Varendonk en Trichelbroek samen (BEH). Slechts 1 Brandgans werd genoteerd in het Trichelbroek op 8/6 (PLD). Hier verbleven eveneens maximum 16 Krakeenden op 22/8 (PLD) en 10 Kuifeenden op 13/7 (BEH). Spectaculair was een zeer vroege (maar wel ontsnapte) Grote zaagbek, een eerstejaarsvogel, op de Kuypenevijver te Veerle Heide (VDG, DAR, PLD, BEH, VDV).

Er kwamen heel wat waarnemingen binnen van Wespendief, wat zeker enkele broedgevallen in onze regio laat veronderstellen. Zo in de Langdonken te Herselt op 7/6 (Wim Massant), 6/7 ( Sven Goethals) en 11/7 (BEH, VKJ). Verder 1 over Westmeerbeek op 14/6 (BEH, VKJ), in de Roost op 22/7 en 4/8 (BEH), boven Eindhoutberg 2 fluitend op 6/8 (VEDJ), 5 op trek naar het zuiden in het Schaapwees te Westerlo op 10/8 (VKJ), boven Witte Gracht te Heultje 2 op 16/8 (VKJ), 1 over het Wijngaardbos te Veerle op 21/8 (BEH) en 1 in de Moerbeemden te Hallaar op 23/8 (NAE.  1 Visarend werd waargenomen boven Eindhout op 23/8 (PLD). Een vroeg Smelleken werd reeds op 31/8 geringd te Heultje (LEI, VKJ). Boomvalken werden op verschillende plaatsen genoteerd met ook minimum een drietal zekere broedgevallen. Er waren verder waarnemingen in Schaapwees op 10/6 (Tom Goossens), in de Langdonken op 16/6 (SCJ), zelfs 3 hier op 23/6 (Tim Adriaens) en 2 op 6/7 (Sven Goethals), in Tongerlo op 16/6 (VKJ), in 't Goor te Westmeerbeek op 29/6 (VDV), boven het Wijngaardbos te Veerle 2 op 25/7, te Blauberg op 26/7 en 9/8 (BEH), te HeistGoor Achterheide op 27/7 (Johan Vanautgaerden), op 17/8 te Veerle-Heide (DAR) en tenslotte op 22/8 te Houtvenne (DAG) .
Patrijzen werden op een vijftal plaatsen gesignaleerd: Telkens 2 op 6/6 te Voortkapel Nekbos (VKJ), in de Bunders te Booischot op 30/6 (SCJ) en in de Paardsbossen te Veerle op 13/7 (BEH). Verder 1 in de Trichelhoek te Eindhout op 29/6 (BEH) en 3 aan het Rooiveld te Voortkapel op 20/7 (VKJ). Op deze laatste plaats werd ook nog een Kwartel gesignaleerd op 21/6 en op 24/6 1 te Wiekevorst (VDHD). Een maximum aantal van 32 Meerkoeten werd genoteerd op het Trichelbroek op 22/8 (BEH). In de schemering rondvliegende Houtsnippen werden gezien in de Rode Laakstraat te Veerle op 6/6 (2) (VDV, BEH), in Varendonk op 16/6 (BEH) en in Averbode Heide te Veerle op 8/6 (DAR). Verder waren er maar weinig zomerwaarnemingen van andere steltlopers. Op 9/8 auditief een overvliegende Groenpootruiter te Blauberg (BEH, VEDJ, CRA), Witgatjes aan het Rooiveld te Voortkapel op 20/7 en aan de Witte Gracht te Heultje op 2/8, 9/8 (3) en 16/8 (VKJ) en tenslotte een eenzame Oeverloper in het Trichelbroek op 12/7 (BEH). Bij de meeuwen waren vooral de waarnemingen van 8 Zwartkopmeeuwen te Oevel op 8/6 (BEH, VKJ) en 2 te Wiekevorst op 24/6 (VDHD) het vermelden waard, evenals een groep van zeker 200 Kleine mantelmeeuwen nabij het Rooiveld te Voortkapel op 20/7 (VKJ, PLD). Zomertortels werden nog op drie plaatsen gehoord: op 2/6 in het Makelsbroek te Veerle (VDV), op 30/6 in het industriepark te Hulshout (SCJ) en op 30/7 in de Witte Gracht (VKJ). Ijsvogels lieten zich opnieuw op heel wat plaatsen opmerken, o.a. in het Trichelbroek (VDV, PLD, BEH, VEDJ, VWL, e.v.a.), in Varendonk (VDV, BEH), in Voortkapel langs de Wimp (VKJ), in de Roost (VDV, VWL, BEH), in Langdonken (Tim Adriaens, Sven Goethals), in 't Hoeves te Vorst, Eindhoutbroek en 't Goor te Westmeerbeek (VDV), te Veerle Heide (BEH), in 't kasteelpark te Westerlo (BEH) en in de Vijverstraat te Ramsel (Weemaes Kris).
Draaihalzen werden naar jaarlijkse gewoonte geringd te Heultje op 17 en 30/8 (LEI, VKJ) en te Blauberg op 16 en 31/8 (CRA). Van de Kleine bonte specht waren er meldingen vanuit de Nieuwstraat te Vorst op 8/6 (LEK), in de Roost op 17/6 (BEH), op dezelfde dag in Schriek (DEB) en op 24/8 te Heultje (VDHD). Zwarte spechten werden gespot in de Roost, Paardsbossen, Rode Laakstraat (VDV), Trichelbroek (PLD, BEH), Veerle-Heide (DAR), de Goren te Hulshout (SCJ) en in het Truchelven te Oosterwijk (VKJ).

Een eenzame Oeverzwaluw vloog rond boven de Langdonken op 6/7 (Sven Goethals).
Grote gele kwikken werden gemeld vanuit het Trichelbroek op 29/6 en 19/7 (VDV, BEH), in het Industriepark te Hulshout op 30/6 (SCJ), in het Engels Kamp te Tongerlo op 19/7 en overvliegend boven Heist-Goor op 27/7 (Johan Vanautgaerden). Broedverdacht is een mannetje Paapje op 10/6 langs de Oude Zoerlebaan te Westerlo (VDHD), terwijl er van deze soort ook een ringvangst was te Heultje op 30/8 (LEI, VKJ). Een dag later werd hier eveneens een Tapuit geringd (LEI, VKJ) en op 21/8 liet er eentje zich opmerken in de Trichelhoek te Eindhout (VWL, BEH). Op 21 en 24/7 was er telkens weer te Heultje een ringvangst van een Snor, terwijl op 9/8 hier ook reeds een Grote karekiet zich liet strikken. Ook CRA kon van deze laatste soort een exemplaar ringen op 7/8 te Blauberg. We eindigen met nog enkele waarnemingen van onze zaadetende zangvogels. Een Europese kanarie liet zich opmerken te Blauberg op 30/6 (CRA). Kruisbekken waren in kleine aantallen doortrekkend aanwezig, o.a. 1 over Varendonk op 25/7 (BEH), 6 over Truchelven op 29/7 (VKJ), 4 over Heultje op 11/8 en 16/8 (VDHD) en tenslotte 1 over de Roost op 12/8 (BEH, VDV). Mooi als afsluiter was nog een Geelgors te Voortkapel op 20/7 (VKJ, PLD).

 

ZOOGDIEREN 

Levende Bunzings werden waargenomen in de Roost op 13/6 (VDV) en in Varendonk op 22/6 (PLD). Steenmarters sneuvelden als verkeersslachtoffer te Bergom op 15/6 (VLO), nabij Tuchelven te Oosterwijk op 22/6 (VKJ), langs de Oude Geelsebaan te Veerle op 4/7 (BEH), op de Mottaart te Herselt op 10/8 (VTD) en nabij het dorp te Eindhout op 24/8 (Lieve Geens). Ook de kleine Wezeltjes lieten zich iets meer opmerken. Op 16/6 en 24/6 stak telkens 1 de baan over voor de wagen van SCD respectievelijk te VeerleHeide en over de Steenweg op Veerle te Eindhout. Op 24/8 holde er eentje door de Roost (VDV) en tijdens een muizenonderzoek werd er op 29/8 1 gevangen en vrijgelaten op de Hertberg te Herselt (VKJ).

 

REPTIELEN 

Op 17/8 lagen er 2 Levendbarende hagedissen te zonnen in de Goren te Huishout (VKJ). 

Met dank aan volgende waarnemers: BEH-Berghmans Herman, CRA-Cristael André, DAG-Daems Geert, DEB-Derden Bart, DAR Daems Ronny, NAE-Nagels Eddy, PLD-Plu Dieder, SCD-Schoofs Danielle, SCJ-Schrey Jan, VDG-Van Dingenen Geert, VDHD-Van Den Heuvel Dieter, VDJ-Van Dessel Jo, VEDJ Verdonck Jan, VDV-Van Dyck Vic, VKJ-Van Kerckhoven Jos, VLO-Verellen Louis, VTD-Van Tricht Danny, VWL-Verwimp Ludo.

Bijzondere waarnemingen in onze regio tijdens de periode september-november 2008 worden liefst voor 10 december 2008 doorgegeven aan Herman Berghmans via h.berghmans(a,skynet.be of ingevuld op www.waarnemingen.be.

 

HOE GAAT HET MET DE NATUUR ?

In Vlaanderen, maar ook in de rest van de wereld, gaat de biodiversiteit er sterk op achteruit. In de twintigste eeuw kwamen in Vlaanderen nog 40.000 soorten wilde planten en dieren voor. Vandaag is daarvan al 7 % verdwenen en staat 28 % op de rode Lijsten van bedreigde soorten. Dat komt vooral doordat er weinig geschikt leefgebied overblijft voor vele planten en dieren en doordat het milieu verontreinigd is. 

Kieskeurig Gentiaanblauwtje 

Kwetsbare planten en dieren in stand houden is een veeleisende opdracht. Neem nu het Gentiaanblauwtje, een vlinder die in Vlaanderen beschermd is. Het Gentiaanblauwtje gedijt alleen in een zeer specifiek leefgebied van heide en grasland. Als die gebieden ook maar enigszins uitdrogen, verdwijnt de soort. Bovendien is het Gentiaanblauwtje voor zijn voortbestaan afhankelijk van één bepaalde plant (de Klokjesgentiaan) en enkele mierensoorten. Als die plant of mieren verdwijnen, kan het Gentiaanblauwtje niet meer overleven. Door die zeer complexe wisselwerking is de bescherming van deze vlinder een moeilijke evenwichtsoefening. Alleen zorgvuldig natuurbeheer kan resultaten opleveren.

Nestkasten voor zwaluwen 

Minder nestmogelijkheden en minder insecten zijn de redenen voor de achteruitgang van de Huiszwaluw en de Boerenzwaluw. Het aantal Huiszwaluwen daalde zelfs zo sterk dat de vogel op de bedreigde soorten terechtkwam. Om hun populatie op te krikken zijn de gemeenten, regionale landschappen en natuurverenigingen tot actie overgegaan. Gezinnen die bestaande zwaluwnesten beschermen of nieuwe nestkasten hangen, ontvangen daarvoor een speciale bijdrage. 

In Vlaanderen, maar ook in de rest van de wereld, gaat de biodiversiteit er sterk op achteruit. In de twintigste eeuw kwamen in Vlaanderen nog 40.000 soorten wilde planten en dieren voor. Vandaag is daarvan al 7 % verdwenen en staat 28 % op de rode Lijsten van bedreigde soorten. Dat komt vooral doordat er weinig geschikt leefgebied overblijft voor vele planten en dieren en doordat het milieu verontreinigd is. Deze informatie komt uit "inbo" , natuur in Vlaanderen.

Zwarte specht voelt zich thuis in oude bossen 

De Zwarte specht voelt zich vandaag weer uitstekend thuis in de Vlaamse bossen, omdat de bosbeheerders hun bossen natuurvriendelijker beheren. De Zwarte specht heeft gevarieerde bossen nodig met bomen en struiken van allerlei vormen en formaten. Zo broedt de vogel in dikke bomen en vindt hij in dode bomen voedsel, vooral mieren en schorskevers. De Vlaamse overheid stimuleert de boseigenaars om hun bossen duurzaam te beheren. Er bestaan ook bosgroepen, waarin privé-eigenaars en overheden hun bossen gezamenlijk duurzaam beheren. De boseigenaars geven daarmee het signaal dat natuurbehoud ook hun zaak is.

De Pad en zijn slechte winterslaap 

Na hun winterslaap trekken Padden naar de waterkant om te paren en eieren af te zetten. Om die paddentrek tot een goed eind te brengen, moeten de dieren in prima conditie zijn. Ze moeten een stevige winterslaap achter de rug hebben en voldoende vetreserves hebben opgebouwd. Tijdens warmere lentes en zomers slaan padden echter minder vetreserves op. Bovendien gaan ze tijdens zachtere winters hun vetreserves opgebruiken. De vrouwtjes, die in de lente ontwaken, hebben daardoor slechtere lichaamsconditie en zijn kleiner. Dat verhoogt hun vatbaarheid voor allerlei infecties en verlaagt hun overlevingskansen. Na milde winters produceren ze ook minder eieren.

 

BEHEERWERKDAG IN HEISTSE NETEVALLEI

Werkdag 9 augustus 2008 te Hallaar

 Ondanks het voor deze "zomer" zeldzame zonnige en heldere weer vreesde ik een beetje voor de opkomst voor deze werkdag. Niettegenstaande de steeds somberder klinkende vooruitzichten wat betreft onze economie en de daaraan verbonden afnemende koopkracht waarmee we nu al een tijdje door doemdenkers om de oren geslagen worden, waren immers vele vaste werkkrachten dit gespleten land ontvlucht op zoek naar een beetje warmte en/of ander geestelijk vertier. De ene was bezig aan de Indy 500, de andere zwoegde in de jungle van Laos, een opa ging kamperen met de kleinkinderen, nog iemand bezocht een Keltisch festival in het verre Limburg, onze voorzitter trachtte ondertussen zijn bosnimf te volgen door de Ardense wouden en wat het ergst was, onze kookmoeder ging beren vangen in Bulgarije.

Men kan zich indenken dat we een beetje opzagen tegen het vele werk dat op ons wachtte. Groot was echter mijn vreugde toen zich aan het lokaal toch nog 8 moedigen aanboden. Voorzitter Paul was zo vooruitziend geweest de ijskast te vullen met ingrediënten voor het middagmaal, weliswaar waren de haringen in pensen veranderd maar dat was voor ons, culinaire barbaren als uitdaging al voldoende.

Met het vooruitzicht op een fijn middagmaal trokken we de beemden in. Onze onvermoeibare vriend Sjarel had zich de dagen ervoor al helemaal laten gaan met de rapidmaaier. Het natte hooilandje lag er gemaaid bij. Aan ons om het gezegde te ontkrachten dat "Eén Sjarel meer kan maaien dan 8 mannen op een dag kunnen afvoeren".

Het zompige stuk vroeg veel van onze krachten, het afdragen werd dan ook bemoeilijkt door enkeldiepe modder, geen wonder dat de tractor hier nutteloos was. Regelmatig moesten we onze verloren lichaamssappen aanvullen, het werd al gauw flink warm in de beemden en allerlei steekbeesten kwamen ons ongenood gezelschap houden.

Tegen de middag waren wij, tegen de verwachtingen in bijna klaar met ons zware werk. Na overleg besloten we om in één trek door te werken tot dit stuk geruimd was. Om lu was alles klaar. Wij naar het lokaal.

Samen werd de tafel gedekt, het leek wel een scène uit het laatste avondmaal maar dan zonder Jezus, die was thuis in zijn bed blijven liggen. Joris zette op zijn eigen manier koffie en uw dienaar zette zich aan de pan met pensen.

Even later konden de metgezellen proeven van mijn Booischotse specialiteit:"Ontplofte pensen". Marina zou trots op me zijn. Om te bewijzen dat we geen luie, vadsige macho's zijn, hebben we daarna de afwas gedaan en alles mooi aan de kant gezet.

Glimmend van trots om deze niet alledaagse tentoonspreiding van huisvlijt, trokken we naar Pinzielekevijver. Ook hier had Sjarel zich te buiten gegaan aan wild gemaai zonder echter de massaal aanwezige orchideeën te liquideren.

Hier was het terrein veel droger en dus ook het maaisel, waardoor we een nieuw gezegde konden toevoegen aan onze rijke Vlaamse woordenschat: "Al maait de Sjarel nog zo snel, het beheerteam achterhaalt hem wel!" Al bij al viel het werk dan toch nog mee. De afsluitboom aan de vijver zal iets voor tussenin zijn, de voorbereidende werken zijn in elk geval al gedaan.

Terwijl de anderen in het lokaal nog een welverdiende pint gingen pakken zijn we, Joris die chauffeur van dienst was en ik, nog naar de Langdonken gereden om het gereedschap terug af te leveren in de schuur. Op de terugweg hebben we alvast wat parafernalia voor de afsluitboom van hierboven meegebracht.

Weer moet ik de dapperen die de zomerzon trotseerden bedanken.

Sjarel, Joris, Wilfried, Roger, Marc, Frans S. Eric en Dirk, het was weer fijn op jullie werkkracht en enthousiasme te kunnen rekenen!

 

J’ O

 

ZET UW WAARNEMINGEN OP "www.waarnemingen.be"

Dagelijks worden honderden waarnemingen opgetekend of op foto gezet, maar jammer genoeg gebeurt er met deze interessante gegevens vaak verder niet veel. Vanaf nu kun je deze online invoeren, al je eigen waarnemingen beheren en via het internet delen met alle natuurliefhebbers.

In mei 2008 ging de Vlaamse versie van 'Waarneming.nl' van start. Op initiatief van Natuurpunt Studie werd samen met de Stichting Natuurinformatie uit Nederland de Vlaamse versie opgemaakt. In deze online databank kun je gegevens van alle planten- en diersoorten invoeren. Op een kaartje duid je de exacte locatie aan, zo moet je dus niet meer zoeken naar de UTM of IFBL code. Bij jou ingevoerde gegevens kun je ook foto's en geluiden toevoegen. Vanzelfsprekend kan iedereen deze waarnemingen ook raadplegen via Internet. Zo kan men zien welke soorten in welk gebied voorkomen en dit op de exacte plaats. Tenzij het kwetsbare soorten betreft, of indien je de waarneming wenst te vervagen omdat het om een broedgeval gaat of de locatie in een gevoelig gebied ligt, dan wordt het kaartje niet op het scherm weergegeven.
Op elk moment kan je de waarnemingen downloaden. Je kunt sorteren op vogels, dagvlinders, libellen, planten enz., of ook een soortenlijst per gebied of per gebruiker opvragen. Dit is allemaal mogelijk op de website. http://waarnemingen.be
Elke waarnemer is verantwoordelijk voor het invoeren van de eigen gegevens. Er is wel controle op waarnemingen van zeldzaamheden of waarnemingen in een `vreemde' periode. Om jouw gegevens te kunnen invoeren moet je, je wel eerst registreren.

Op onze website www.natuurpunt.be/grotenete vind je een link naar waarnemingen.be.

 

Gedichten 

 

 The day after

Alleen met de libellen
de wind de zon `t is heet
een buizerd duikt
da's zomer aan de neet
de geur van duizend bloemen
van valeriaan tot akelei
een grasmus zingt
zomer in mijn vallei
ik kijk van op de oever
het water trekt mij aan
`k geniet vol van de zomer
straks schijnt de koele maan
pinzieleke ligt te rusten
door niemand nu gestoord
languit lig ik te genieten
zomer aan de neteboord
J’ O

Op de klippen

Een mus een merel
een lijster een spreeuw
een kauw een kraai
een kievit een meeuw
een gaai een ekster
een fazant een patrijs
een vink een mees
een roodstaart een
sijs een specht een
putter een jager een alk
de zee gooit zich op de klippen
hoog boven mij de schreeuw van een valk

J'O

 

DAGTOCHT IN VEERLE

Een mooie zomerdag, wel wat zwoel maar toch heerlijk om te wandelen.Dit keer voor een tocht in de Roost,Varendonk en Trichelbroek. Om 10 uur was het verzamelen geblazen aan de parking van de Roost,en dan op stap onderleiding van Vic Van Dyck, dit keer op zoek naar libellen, vlinders en nog zoveel meer, alles wat ons interessant leek werd keurig bijgehouden door Kristina, en ze had daar haar werk mee hoor!

Eerst stapten we naar de vijvers en de eerste juffertjes en libellen dienden zich al aan, het ging van de Blauwe breedscheenjuffer, Azuurtjes, Lantaarntjes over naar de prachtige Keizerslibellen, steenrode Heidelibellen enz... Minder fraai zijn de vele kleine Brulkikkers in de vijver. Als die allemaal volgroeid zijn wordt het een serieus probleem voor onze inlandse soorten. Het was hier wel héél mooi en alles stond in bloei zoals Kattenstaarten, Wilgenroosjes, Koninginnekruid, en dat trekt wel veel vlinders aan: Oranje zandoogjes, Atalanta, Koolwitjes enz... Ook op een bloem de grote groene Sabelsprinkhaan, die was wel uit de kluiten gewassen!!!

Op een volgende vijver, bijna een drama voor een duif die in het water was gesukkeld en klaarblijkelijk niet meer kon opvliegen en dan werd ze nog eens aangevallen door de Meerkoetjes. Die verdedigden natuurlijk hun territorium. Het leverde wel spectaculaire beelden op, maar gelukkig kon uiteindelijk het slachtoffer terug op het droge komen. Via een wei, waar nog van die grote joekels van trekpaarden liepen, voorbij een klein mooi drinkpoeltje belandden we terug op de wandelweg. Dan ging het weer langs eenmanspaadjes tussen Adelaarsvarens en de Brandnetels om tenslotte aan gemaaide hooilandjes te komen, waar we in de schaduw onze knapzak konden aanspreken en gezellig zittend in een weitje met ons 14 koppig groepje. Het was hier heerlijk toeven, genietend van de vogelzang en gezoem van insecten. Soms ook van de stilte, eventjes al de drukte van de buitenwereld vergeten!!!

Na onze siësta weer op stap, en bereikten we de Grote Laak waar de schitterende Weidebeekjuffers fladderden. Hé, er flitste een Ijsvogeltje voorbij. Zo zie je maar, oogjes en oren open houden. Verder langs de Kleine Laak zo naar het punt waar ze te samen vloeien, altijd prachtig hier. Dan naar het Trichelbroek en weer in de modder ploeteren, maar we zijn allemaal goed in de kijkhut beland. Hier is het ook mooi, turend over het wateroppervlak, speurend naar iets bijzonders. Nu kregen we wat Eenden en Aalscholvers in 't vizier.

Dan terug door een weide waar we nog drie Tijgerspinnen in hun kunstig net konden zien. Langs een bos met veel eiken ontdekten we een schoon vlindertje. De Eikenpage had ik nog nooit gezien, het was wel de moeite. We vonden ook al verschillende paddenstoelen de Roodbruine slanke amaniet en de Parelamaniet.

En zo liep onze dagwandeling weeral stilaan ten einde. We hebben wel wat gezweet en gepuft, maar het was wel de moeite waard en ik vind het voor herhaling vatbaar, dus Vic... Zo bedankt en tot een volgende keer.

Groetjes Louisa

 

 

SPREEKWOORDEN OVER PLANT EN DIER

Hij klampte zich aan een strohalm vast

En aan een strohalm zul je niet zoveel houvast hebben. Maar wie in de problemen zit grijpt elke gelegenheid aan om eruit te komen, elk sprankeltje hoop kan weer licht brengen. De halmen van het gedorste koren noemt men stro. Stro werd en wordt nog voor diverse doeleinden gebruikt. In de stal als ligstro, gehakt stro voor veevoeder, als vulling voor matrassen en strozakken om op te slapen; ook in de industrie wordt stro verwerkt: cellulose, karton en board.

Stro is goedkoop. Een strohalm, een strootje is niet veel waard. In een gedicht van Willem van Hildegaersberch (1375) lezen we: Al is die Vrouwe zeere onthoecht (= misnoegd) Dat en vroemt haer niet een stroe... (Dat baat haar geen zier)

En als men zegt: dat is niet van stro, bedoelt men te zeggen, dat het waarde heeft, in tegenstelling tot stro. Op stro zitten is armoe lijden, gebrek hebben. Nee, veel steun of vastigheid geeft stro niet, zodat een letterlijke uitleg van de zegswijze heel plausibel is. Toch zou het mogelijk zijn, dat de zegswijze 'zich aan een strohalm vastklampen' een andere herkomst heeft. Het geven van een strootje zou in aloude tijden een teken, een bewijs van genade, van vergeving, dus van uitredding zijn geweest.

In Van den vos Reynaerde lezen we in r.2544 e: Doe nam die Coninc een stro Ende vergaf Reynaerde al gader Die wanconst van sinen vader Ende sijns selves mesdaet toe

Wie zich aan een strohalm vastklampt, leeft in de hoop dat strootje toegereikt te krijgen. Ook bij een belofte of afspraak gaf men een strootje, dat als men het eens was door de andere partij werd aangenomen. In r. 2563 en verder van Reynaert staat:

Reynaert nam een stroe voor hem Ende sprac: ` Heer Coninc nem. Hier gheve ic di up den scat Die wijlen Ermeric bestat.' Die Coninc ontfinc dat stroe Ende dancte Reynaert zoe...

Of het geven van een strootje, en strohalm door de schrijver(s) van de Reynaert als parodie op verdragen en akten is bedoeld... wie zal dat ooit uit de doeken doen? Wij kennen in onze taal nog enkele spreekwijzen waarin het strootje een rol speelt, zoals niemand een strobreed in de weg leggen, hij wijkt geen strobreed, hij is met een strootje te verleiden, over een strootje vallen (overal iets op aan te merken hebben).

Uit: Wat van eksters komt, huppelt graag. W.P.Postma & E.A.J.Scheepmaker

  

OPROEP -- GEZOCHT

NATUURPUNT GROTE NETE is op zoek naar vrijwilligers ! ! !

•          Bent u lid van Grote Nete ?

•          Wenst u een handje toe te steken bij het maken van dit tijdschrift?

•          wilt u artikels schrijven over actuele onderwerpen?

•          wilt u helpen om dit tijdschrift steeds op een toffe manier aan te maken?

Meer informatie: Paul Anthonis 015 - 24 89 88 of paul.anthonis@scarlet.be