WOORD VOORAF

 

Wie had het weeral gezegd? Wel, hij had gelijk: de tijden zijn inderdaad veranderd, en ook op het vlak van natuurbehoud en aanverwanten. In de jaren tachtig van vorige eeuw waren er links en rechts al begeesterde vrijwilligers bezig met het vrijwaren van de natuur in wat wij toen nog zonder veel schroom reservaten noemden. Eigenlijk waren bevlogen individuen daar al veel langer mee bezig, want de Snepkensvijver in Lichtaart was al een reservaat in 1953. De grote doorbraak is er echter pas gekomen vanaf de jaren tachtig en vooral negentig van de vorige eeuw.

Daarvoor was het bewustzijn dat er aan natuurbehoud gedaan moest worden nog geen gemeengoed, en waren er bovendien nauwelijks wettelijke instrumenten om een eventueel project ook echt in het veld te realiseren.

Ondertussen liggen de zaken dus helemaal anders. Natuurbehoud is gemeengoed geworden, en leeft binnen bijna alle maatschappelijke geledingen. Misschien binnen elk van die geledingen niet als meerderheidsstroming, maar er is nauwelijks nog een maatschappelijke groep waar de idee van meer natuur niet aanvaard wordt en zijn medestanders heeft.

Bijna alle politieke partijen hebben een katern dat zich buigt over natuurbehoud, het maatschappelijk middenvlak ziet er behoorlijk natuurbewust uit, en iedereen ziet een namiddagje natuur op de fiets of langs het wandelpad wel zitten.

Dat is echter een mes dat langs twee kanten snijdt. Een veel groter draagvlak hebben, betekent echter ook datje een veel groter aantal interpretaties van het woord natuur een plaats moet geven. Samen met het draagvlak groeit namelijk ook de invloed van het denken over natuur in termen van recreatie.

Wij staan niet geïsoleerd van de maatschappij, en ondersteuning door een zo groot mogelijk draagvlak is essentieel voor ons succes op langere termijn en op grote schaal. Recreatie en natuur moeten dus samengaan, en kunnen ook samengaan, maar soms is het wel balanceren op een slappe koord.

Waar de vroege gemeenschap van natuurbeschermers in grote eendracht een paar tientallen aren zompig weiland kochten omdat daar nu net bruine snavelbies stond, is die eendracht niet meer automatisch aanwezig over het hele draagvlak.. Binnen een gemeenschap van 73000 gezinnen is het waarschijnlijk slechts een minderheid die zich opwindt over de Bruine snavelbies. Of misschien zelfs over biodiversiteit tout court. Voor sommigen is Natuurpunt die vereniging met de mooie wandelpaden doorheen die grote dennenbossen.

Er bestaan natuurlijk vele gradaties in de vraag naar toeristische ontsluiting van natuurgebieden. Sommige vormen van vraagstelling leggen een zware druk op de draagkracht van een gebied en dus is waakzaamheid geboden. Biodiversiteit in het landschap is namelijk een van de hoofdopdrachten die Natuurpunt zich geeft,. Het blijft een hele taak om die opdracht correct uit te voeren en ook uit te leggen aan een ruimer publiek. Links en rechts worden wij aangevallen omdat wij onze rol ernstig nemen, en onze natuurgebieden niet echt laten verkleuteren tot een wandel- en mountainbike infrastructuur die een aantal tavernes en "visvijvers voor de mensen" met elkaar verbinden.

Kortom, ondanks het gezang van allerlei verleidelijke sirenen in de rand van het natuurbehoud die het anders willen, moeten wij ons eigen programma van biodiversiteit en authenticiteit durven blijven verdedigen om de natuur open te stellen voor zacht medegebruik.

 

Oproep aan alle bewoners van het gebied "de Merode"

... Ook verenigingen, organisaties en ondernemingen.

In het jaar 2007 werden met Vlaamse middelen reeds enkele kleine projecten uitgevoerd in het gebied de Merode. Het betrof de zogenaamde Quick Wins. Omdat deze projecten succesvol waren, heeft Vlaanderen beslist opnieuw geld vrij te maken om kleine projecten in de Merode een duw in de rug te geven.

Kleine projecten of Quick Wins, die uitgevoerd gaan worden in het jaar 2009, kunnen de komende periode (15 juli tot 10 oktober 2008) een subsidieaanvraag indienen om tot de helft van hun uitgevoerde project mee te laten financieren door Vlaanderen en dit voor een totaalbedrag van € 3.000 cofinanciering. De totale kostprijs van een project kan dus tot € 6.000 bedragen, waarvan de helft gefinancierd kan worden. Uiteraard kunnen de projectkosten meer bedragen indien het eigen inbreng betreft.

Ook bij deze oproep zijn er enkele voorwaarden vastgelegd tot het verkrijgen van deze subsidies. Belangrijk hierbij is dat de projecten iets betekenen voor het gebied de Merode of dat de projecten een deel van het gebied de Merode helpen te ontwikkelen. Projecten met rechtstreekse commerciële belangen kunnen dan weer niet in deze vorm van subsidiëring.

Heb je dus een idee waarbij je alleen of samen met een vereniging of organisatie iets wil gaan uitvoeren dat het gebied de Merode verbetert (en dit kan zowel voor het menselijk als het natuurlijke milieu zijn), twijfel dan niet om je idee in projectvorm in te dienen. Wie weet maak jij wel kans om de helft van je uitgaven terug te krijgen.

Meer informatie over de criteria waaraan een project dient te voldoen, kan je vanaf 15 juli lezen op de website www.demerodeonline.be . Daar zal ook een overzicht te vinden zijn van de reeds uitgevoerde Quick Wins in 2007, zodat je jezelf een beeld kan vormen van wat er onder andere mogelijk is. Uiteraard zijn andere ideeën meer dan welkom, vernieuwende projecten verdienen de voorkeur.

Op de site zal er ook een aanvraagformulier te vinden zijn.

Beschik je niet over internet, kan je ons gerust contacteren vanaf 15 juli, dan sturen wij jou de nodige documenten op.

VLM Herentals, Projectsecretariaat de Merode
Tav. Juul Adriaens, Cardijnlaan 1 B-2200 Herentals Tel. 014 25 83 70
Juul.adriaens@,vlm.be

 

 

BOERENBOND en NATUURPUNT VINDEN OVEREENSTEMMING

... over nulbemesting en zetten in op overleg en samenwerking

 

De voorbije maanden had intens overleg plaats tussen de Boerenbond en Natuurpunt. Zonder de ambitie om concrete oplossingen te vinden voor alle lokale knelpunten tussen landbouw en natuur werd in de eerste plaats gezocht naar een aantal gezamenlijke principes die een uitgangsbasis kunnen vormen bij de discussie over concrete dossiers.

Kort na haar aantreden drong Vlaams minister van Leefmilieu Hilde Crevits er zowel bij de Boerenbond als bij Natuurpunt op aan in het kader van het Mestdecreet samen naar een oplossing te zoeken voor de hangende problemen rond de nulbemesting in natuurgebieden. Na overleg tussen beide organisaties legden Boerenbondvoorzitter Piet Vanthemsche en Walter Roggeman, voorzitter van Natuurpunt, op 10 juni een door de organisaties gedragen voorstel voor aan de bevoegde minister.

Parallel met deze besprekingen werkten beide organisaties ook een aantal basisprincipes uit met betrekking tot de onderlinge verhouding natuur en landbouw. Het valt immers niet te ontkennen dat op lokaal vlak de spanning tussen beide sectoren soms te snijden is. De tegengestelde belangen tussen de betrokken landbouwers en de natuurbeheerders zijn immers niet weg te cijferen. Met de uitwerking van een aantal gezamenlijke basisprincipes beogen beide organisaties een aantal krachtlijnen vast te leggen die de uitgangsbasis kunnen vormen bij onderhandelingen rond lokale dossiers, zonder de plaatselijke knelpunten te negeren. "Wij zijn er ons goed van bewust dat deze basisprincipes de lokale discussies niet onmiddellijk zullen oplossen. Ze kunnen wel een houvast betekenen en structuur geven aan het zoeken naar meer win-win situaties voor beide partijen", aldus Boerenbondvoorzitter Piet Vanthemsche.

De in onderling overleg uitgewerkte principes houden in de eerste plaats een wederzijdse erkenning in van het feit dat zowel landbouw natuurbehoud een economische, ecologische maatschappelijk-sociale functie vervullen, elk met zijn eigen accenten. Deze verschillen dienen in de toekomst veeleer bekeken te word als kansen dan als belemmeringen. Verwezen wordt naar de inschakeling van landbouwers het beheer van natuurgebieden en landbouw met verbrede doelstellingen in agrarische gebieden.

Ook Natuurpunt kiest voor een aparte ruimtelijke afbakening van landbouw en natuur. Een van de beleidslijnen die naar aanleiding van het Boerenbondcongres eind 2006, bij heel wat buitenstaanders de wenkbrauwen deed fronsen. Dit heeft uiteraard gevolgen voor die gronden die vandaag nog in landbouwgebruik zijn en na de afbakening in natuur komen te liggen. In dit kader wordt gepleit voor een overgangsregeling voor de betrokken landbouwers, die toelaat op termijn de vastgelegde natuurbestemming ook effectief te realiseren. Wat betreft de aankocht van landbouwgronden in natuurgebied, een van de pijnpunten voor de landbouwsector, pleite beide organisaties voor een planmatige aanpak en een gericht aankoopbeleid.

Tegelijk moet ook aandacht gaan naar de zorg voor het landschap en de biodiversiteit in het landbouwgebied. Beide organisaties willen dat er afspraken gemaakt worden om de beoogde basiskwaliteit te garanderen. In de natuurgebieden zijn de natuurbeheerders op dit vlak de sturende actoren, in de landbouwgebieden de landbouwers. Nieuwe samenwerkingsvormen van landbouwers of tussen landbouwers en natuurbeheerders kunnen hier een extra stimulans vormen.

"Wij zijn er ons goed van bewust dat deze basisprincipes nog om verdere uitwerking vragen. Toch mogen wij stellen dat ze een eerste belangrijke stap vormen naar meer wederzijds begrip. Een stap die de basis vormt voor meer overleg over de standpunten van beide organisaties", besluit Walter Roggeman, voorzitter Natuurpunt.

In het verlengde van de gemaakte afspraken rond een aantal belangrijke basisprincipes willen de Boerenbond en Natuurpunt de komende maanden ook streven naar de verdere uitwerking van een afsprakenkader met betrekking tot de afbakening van het buitengebied en de invulling van een kwaliteitsvol platteland.

 

NATUURINRICHTING AVEBODE BOS & HEIDE

Ook de volgende maanden zal er weer aan natuurherstel gedaan worden in Averbode Bos & Heide.

Bosomvorming:

• In 350 ha. bos worden Amerikaanse vogelkers, Amerikaanse eik, krentenboompje en rododendron verwijderd. De dennenbestanden worden op langere termijn omgevormd naar loofbossen met inheemse soorten. Berk, zomer- en wintereik, beuk, grove den, lijsterbes, wilg en spork zullen de belangrijkste boomsoorten zijn.

• In de dennenbossen zal er ook dit najaar gedund worden. We dunnen dennenbossen om het loofhout dat hier en daar kiemt, meer ruimte te geven. Langzaam zal het dennenbos veranderen in een loofbos.

Herstel open vegetaties:

• Ook dit najaar zullen er dennen gekapt worden. De zones Tessenderlo en Veerle worden verder afgewerkt. Een aantal dennenbossen zullen plaats maken voor heide, schraalgraslanden, vennen en kleine bosjes, met vooral eik en berk.

• ‘Stronken frezen en de strooisellaag verwijderen’ staat ook op het programma. Een eerste fase van deze werken zal vanaf het najaar uitgevoerd worden in het deel dat op grondgebied Tessenderlo ligt.

 

LANGDONKEN: DAG VAN DE BEHEERTEAMS

7 juni 2008 : de Langdonken in Herselt

 

Afdeling Grote Nete had de eer een vijftigtal collega-natuurbeheerders te ontvangen in Herselt. In de voormiddag kregen we deskundige uitleg van Piet De Becker en Lon Lommaert, beiden medewerkers van INBO (Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek). Piet De Becker volgt al jaren het wel en wee van de waterhuishouding in verschillende gebieden in onze afdeling. Hij legde de link tussen waterhuishouding, bodem en beheer en illustreerde een en ander met de situatie in de Langdonken. Lon Lommaert gaf een mooi overzicht van de verschillende belangrijke criteria die je best hanteert als je beheerskeuzen in een reservaat maakt.

Voor dit voormiddaggedeelte vonden we onderdak in de stemmige, oude schuur van Milo Antonis, waarvoor van harte dank !

's Middags werd er verhuisd naar de schuur in de Langdonken. Daar had het cateringteam van kern Zuiderkempen (Marc, Staf, Jes en Jes) gezorgd voor een overheerlijke koffietafel. Welbedankt ! Heel de voormiddag had het regen gegoten, dus de warme, dampende tas koffie werd erg gesmaakt. En zie, plots klaarde de hemel uit ! Een Wespendief sloeg zijn vleugels uit. Het weer werd zowaar `best te doen'. Iedereen van laarzen voorzien ? Het gevoerde beheer in de Langdonken werd door Benny Van Dyck verduidelijkt, uitgelegd, verdedigd, verantwoord. De Kleine Zonnedauw bloeide rijkelijk, Wijdbloeiende rus en het Heidekartelblad waren van de partij. `Men zag dat het goed was.'

Op beheerteamdagen zijn de uitwisselingen van ideeën, visies, beheerkeuzes wellicht het meest boeiende. Hou je zo'n gebied open of laatje het verbossen ? Of hou je van alle vegetatietypen wat ? Een combinatie ?

De criteria die Lon Lommaert in de voormiddag aangereikt had, werden nu bovengehaald.

Het open landschapsbeeld van de Langdonken werd als zeer positief geëvalueerd. De zeer zeldzame flora die vooral voorkomt op de geplagde en gemaaide percelen, verdient de hoogste bescherming. Het beheer dient zich hier af te stemmen op deze vegetatietypen (heischraal grasland en aanverwante vegetaties). Toch werden ook belangrijke boswaarden erkend en de aanwezige bostypen (eiken-berkenbos, struwelen, moerasbos,...) hebben een prominente plaats in het gebied.

Dat de Langdonken op termijn wel eens een echt 'doorstroommoeras' kan worden, bewezen de overvloedige plas-dras-nat situaties.

Hoeft het nog gezegd. Van West-Vlaanderen tot Limburg zagen ze dat het goed was. Al dat geploeter zette aan tot het nuttigen van een lokaal gebrouwen, fris streekbier. De aanwezigen waren heel blij dat ze gekomen waren. Afspraak op de volgende beheerteamdag !

 

ROEFEL IN HET GOOR

Het is stilaan een traditie geworden, in juni wordt er geroefeld in het Goor.

Dit jaar waren de weergoden ons gunstig gezind, schitterend weer in de namiddag! Zoals elk jaar bezochten twee groepjes enthousiaste kinderen ons reservaat.

Guido wachtte hen op met schepnetjes en waterbakjes. Er werd een terreintje afgebakend waar ze naar hartelust konden scheppen en rondlopen. En ze begonnen ijverig te zoeken naar enig waterleven. Er werden libellenlarven, bootsmannetjes en kikkervisjes boven gehaald. De kikkers waren ons steeds te snel af. Af en toe werd er een salamanderlarve gevangen. Na twintig minuten werden de belangrijkste vangsten in een loeppotje gezet om nader te bekijken. `Die heb ik nog gevangen... en die heb ik gevangen, neen dat was de mijne'. Het enthousiasme droop ervan af! Na het vissen nam Guido de kinderen mee naar een ander perceeltje van het reservaat. Hier stond een vleesetend plantje nl. kleine zonnedauw. Plat op zijn buik gelegen vertelde Guido hun alles over het leven van dit kleine plantje. Wateraardbei en galigaan kwamen ook aan de beurt. Nu was het stilaan tijd om afscheid te nemen van dit mooi stukje natuur. Tot volgend jaar !

 

 

 

WANDELING LANGS GROTE NETE en STEENKENSBEEK

Op stap dit keer langs De Grote Nete. Bijeenkomst aan de brug in Westmeerbeek.

Mooi groepje van 17 deelnemers en Manu Vlaeyens was onze gids, dat is altijd fijn! 't Was wel drukkend warm, vooral langs het water, maar dat namen we er graag bij. Eerst gingen we langs de Nete. Aan de andere zijde van ons pad zagen we een afgesneden meander van de Nete die al mooi oogd. Wat verder heeft Natuurpunt er ook één aangekocht, maar daar moet nog héél veel werk verricht worden. Nu is het nog een netelveld, maar ja alles niet tegelijk hé. Komt wel in orde hoor! Het is een kwestie van tijd en natuurlijk geld.

Zo kwamen we aan de Herenbossen met mooie Zomereik en Moeraseik, ook Schietwilg met lange smalle bladeren. Manu vertelde dat er vroeger wissen van gemaakt werden. Ook werden ze geschild en gedroogd, dan moesten ze wel terug in het water gelegd worden als ge ze wou verwerken, om terug soepel te maken.

Wat verder kwamen we terug aan de Nete. Hier vind ik de rivier prachtig en langs ons pad stonden mooie Koekoeksbloemen, Fluitekruid, Knoopkruid, Bijvoet, enz, enz... Het kon niet op, héérlijk. Dan liepen we weer langs de Steenkensbeek en hier zagen we prachtige Weidebeekjuffers, ook een vrouwtje die heeft effen groene vleugels, ook mooi.

Langs een weitje waar paarden stonden met veulentjes (lief hoor), kwamen we terug in het bos. We werden hier getrakteerd op een fluitconcert van de Groenling en de Tuinfluiter, die floten er lustig hun deuntje.

Dan kwamen we weer terug aan de Nete die mooi rustig door het schitterend landschap vloeit, dus genieten maar. Zo kwamen we stilaan terug aan ons beginpunt. het was een ferme trip en 't was de moeite waard. Het geeft je een vrolijk, actief en energiek gevoel om zo in deze prachtige natuur te vertoeven. Wc hebben er alleszins van genoten en ik denk gans ons groepje

Bedankt Manu en tot een volgende keer. Groetjes Louisa

 

 

WERKDAG IN DE ROOST

Laakdal 28 juni 2008.

Het was die morgen regenachtig maar toch gingen de werken door. De kar met gereedschap werd geladen en voor 9 uur waren we aan de Iers in de Roost. Daar stond de nieuwkomer, Paul ons al op te wachten. Het doet altijd goed er spontaan een verse kracht komt opdagen.

Dat geeft de `oude rotten' ook weer nieuwe ,moed om door te zetten. Zo ging de groep van zeven vrijwillige natuurwerkers aan de slag. Enkele mannen maaiden de ruigten rond de vijs. De anderen brachten het maaisel bijeen. De natte vegetatie is met de zeis redelijk goed te maaien. Redelijk goed, zeg dat wel. Want met het gereedschap van Magere Hein' werken, is toch niet zo gemakkelijk en het vergt blijkbaar heel wat ervaring om dit goed en veilig te doen. Toch heeft deze werkwijze het grote voordeel t het geen lawaai maakt. Daardoor kunnen we ondertussen nog wat met elkaar babbelen. Want daar doen we het toch ook een beetje voor, samen werken voor het sociaal contact. Ook op dat vlak was deze zaterdagvoormiddag geslaagd. Vooral tijdens de nodige drankpauzes werd er gezellig gekeuveld.

Gedurende een werkdag leer je ook altijd wat bij over de natuur.

Zo viel het ons deze keer op dat er bij het maaiwerk regelmatig vlinders opvlogen uit de vegetatie. Op een bepaald moment zagen we een lichtgroene, vrij grote nachtvlinder, dit bleek een Zomervlinder te zijn. We bemerkten ook Brandnetelmotten en Netelmotten. Deze verontruste vlinders vlogen een paar meters verder en gingen dan snel weer onder aan een blad schuilen. Koevinkjes vlogen er ook op deze regenachtige, maar warme voormiddag. In zo'n ruigten en vooral op brandnetels is toch heel wat leven te bespeuren. Daarom maaien we hier alleen om de ruigten wat terug te dringen en andere planten ook een kans te geven. Maar zeker niet om alle brandnetels of distels weg te nemen.

Met een goed gevoel sloten we deze werkdag af en we maakten al plannen voor volgende keer.

Vic

 

WANDELING EINDHOUT TRICHELBROEK

Zondag 8 juni 2008

Weer op stap maar nu naar het Trichelbroek, bijeenkomst aan de Sint Bavokapel. We waren met een mooie groep van wel zeker 40 personen. Onze gids was dit keer Micheline Moons. Eventjes uitleg over het ontstaan van de kapel, en dan op stap en de eerste druppels regen vergezelde ons al, dat beloofd!!!

Zo kwamen we aan een mooie gerestaureerde schuur en hoeve. Ons gidsje vertelde waarom er een hoge en lage poort in de schuur staat, vroeger reden ze met een volle hooiwagen binnen door de hoge poort en dan afgeladen langs de lage poort terug buiten. In de boerderij was vroeger ook nog een potstal maar nu is alles mooi opgeknapt.

Via een pad voorbij een langgerekt weihooilandje gingen we naar, ploeterden we naar de kijkhut. Onder tussen kregen we liters hemelwater over onze hoofden, de weergoden waren ons weeral niet goed gezind. Ik denk dat ze iets tegen wandelaars hebben want de laatste tijd is het pure ellende. Modder, modder en nog is modder maar we hebben uiteindelijk de kijkhut bereikt en zo konden we wel eventjes over de 5 ha grote plas kijken met in de verte 6 Reigers, die er ook troosteloos bij stonden. Op het water een Fuut met kleintjes, nog een Meerkoetje en Aalscholvers en dat was het zo wat. Dus ' maar terug op pad, uiteindelijk kwamen we op de baan uit.

Ondertussen zagen we wel ve en aan de kant, Koekoeksbloemen, Valeriaan, erasspirea, Margrieten zelfs een paar Korenbloemen en ook al Kattenstaarten. Dat vrolijkte ons wel op hoor, want het bleef maar water gieten. Ons gidsje bleef maar haar uiterste best doen om véél te vertellen. Zo ook het verhaaltje van de duivelsbeet in de bladeren van het riet, mooi gevonden trouwens. Dan weer over de Zwaluwen en de terugval er van. Dat we ook kunstnesten kunnen hangen om die vogels te helpen. Nu wandelden we langs de Grote Laak en zagen nog een Weidebeekjuffer. Héél mooie beestjes met hun fragiele vleugels. Hé, dan een verrassing. We werden beloond zei ze, met een hopbiertje en een wafeltje. Dat was wel lief.

Na dat gezellig oponthoud, kwamen we aan het punt waar de Grote en de Kleine Laak bijeenkomen. Dit vind ik zelf altijd een mooi plaatje en nu wel héél bijzonder, want daar hebben we een vos gezien. Schitterend, spijtig dat hij er zo snel van door ging, maar ja hoe zou je zelf zijn als je een bende natte, modderige met paraplu's gewapende mensen tegenkomt. Je zou al voor minder gaan lopen.

Nu nog verder langs weilandjes, bosjes en zo terug naar ons beginpunt. Hoe is het mogelijk, als we aankwamen hield het ook op met regenen. Ondanks het slechte weer was het toch een boeiende en leerrijke tocht.

Petje af voor onze gids Micheline.

Bedankt hoor. Hopelijk tot een volgende keer. Groetjes Louisa

 

ZANGVOGELWANDELING LODIJK

Zondag 27 april om 7u 's morgens, het was een mooie dag, windstil en met veel zon (11 ° C). We waren met een groep van 21 geïnteresseerden.

De wandeling begon richting Pallieterhoeve. We waren nog maar net vertrokken en een koppel grote Gele kwikstaarten zat op de stenen langs de Grote Nete.

Wat verderop hielden we halt aan wilgenstruwelen, om naar de melodieuze zang van een Nachtegaal te luisteren. Met z'n allen hebben we goed gekeken om hem te kunnen zien, maar helaas, het bleef bij de zang alleen. De Nachtegaal komt uit tropisch Afrika. De mannetjes zitten nu te zingen voor de komst van het vrouwtje, om in de onderbegroeiing een nestje te bouwen.

Bij de volgende stop hoorden we de Zwartkop fluiten. Dit is een bruin vogeltje waarvan het mannetje een zwart mutsje en het vrouwtje een bruin mutsje op zijn kop heeft.

Toen we een Tuinfluiter hoorden, die bijna dezelfde zang heeft als de Zwartkop maar met iets lagere tonen, ontstond er een meningsverschil onder mekaar. Het werd duidelijk toen in het topje van een struik, een klein bruin vogeltje verscheen. Het meningsverschil was opgelost. Ondertussen passeerde in snelle vlucht, een Ijsvogel.

We stapten verder tot aan het molenpad, waar we een Koekoek hoorden roepen en vervolgens ook konden zien in de vlucht met zijn afhangende vleugels. Hij ging zitten in een Canadapopulier waar we de telescoop op konden richten. (mooie vogel).

Op hetzelfde ogenblik merkten we een overvliegende Boomvalk op. Dit is een kleine roofvogel die eveneens terugkomt uit het zuiden. Hij voedt zich met libellen, die hij in de vlucht grijpt en vervolgens al vliegend opeet.

Ook Grasmussen waren in de Netevallei goed vertegenwoordigd. Dit is een vogeltje met lichtgrijze kop en witte onderkin. Ze maken een krassend geluid bij de baltsvlucht en overwinteren in het zuiden van de Sahara.

Een Zanglijster zat te zingen op een top van een Fijnspar. Dit met een zang van steeds 2 tot 3 herhaalde tonen.

We hielden vervolgens even halt om naar het fijne gepiep van een Goudhaantje te luisteren. We hadden het geluid vooraf op band gezet om het Goudhaantje te lokken. Het werkte zodat we het kleine vogeltje (ongeveer 5 gram), goed te zien kregen.

Even verder in de weide zat een koppel Roodborsttapuiten op een paaltje. We kregen ze goed te zien. Er broeden in de Netevallei nog meerdere koppels van deze soort. Wat verderop passeerden we een nest van de Buizerd, maar helaas kregen we het broedpaar niet te zien.

Terug op de Netedijk, bijna aan Pallieterhoeve, waren 2 grote Bonte spechten aan het vechten of hun biotoop aan het verdedigen? Aan de brug van de Pallieterhoeve was een kleine verassing voorzien. Een beker koffie met gebak om 20 jaar Netevallei te vieren. In 1988 werden de eerste percelen natuurgebied aangekocht.

Op de terugweg konden we het verschil horen tussen de zang van een Tjiftjaf en een Fitus, bijna twee dezelfde vogeltjes, maar met een groot verschil in zang.

Wat verder hoorden we een speciale zomergast, ook terug van tropisch Afrika, de Sprinkhaanzanger. De zang van deze vogel doet denken aan een Sprinkhaan maar houdt de toon langer aan. We speurden met onze kijkers de struiken af maar kregen hem niet in beeld. We toonden dan maar een foto uit een vogelboek. Op de terugweg langs de Nete hoorden we nog verschillende Nachtegalen fluiten. Aan het einde van de wandeling, net voor de brug van looidijk, vloog nog een Oeverloper laag over het water richting Itegem. Dit was een mooie afsluiter.

Voor ons restte nog enkel een woordje van dank, een pintje in café Lodijk en misschien tot volgend jaar.

Theo en Eddy

 

NIEUWS UIT DE HEISTSE NETEVALLEI

Het is volop lente, zeg maar vroegzomer. Het gras in de beemden is stevig aan het groeien. Het hooiseizoen breekt aan. De vrijwilligers van het beheerteam verzamelen aan het vertrouwde Natuurpuntlokaal te Hallaar. De weergoden zorgen voor een zonovergoten werkdag, waarbij de nodige liters zweet weer rijkelijk zullen verdampen. Vandaag, zaterdag 31 mei 2008, gaan we de handen uit de mouwen steken in de Netebeemden. De 2 wandelpaden hebben dringend een onderhoudsbeurt nodig, zodat de talrijke wandelaars in optimale omstandigheden het natuurgebied kunnen bezoeken en ontdekken.

In de voormiddag trekken we naar het Molenbeekpad te Booischot. Frans heeft met de maaibalk het gras reeds gemaaid. Er wordt ijverig met rijven gerakeld en het maaisel wordt met een riek op een aanhangwagen geladen. Vervolgens maait Jos Liekens met tractor en grasmaaier de zijkanten van het wandelpad.

Nadien wordt het Pinzielekepad te Hallaar gemaaid en gehooid. Met draagberries wordt het maaisel van de natte gronden afgevoerd. Op de droge terreinen bewijzen Sjaak met jeep en aanhangwagen weer gouden diensten. Tevens wordt een bijkomend wandelpad vanuit Hallaar naar de Nete gemaaid, ter voorbereiding van onze grootse Natuurhappening 'Pinzieleke herleeft'.

Door het intensieve werk beginnen de magen stilaan te grommen. Vandaag staat er een "barbecue dans 1'herbe" op het menu. Paul zorgt dat haring en saté op een zacht houtvuurtje belanden. Met een stevige bruine boterham worden de verbruikte calorieën opnieuw aangevuld. Als toetje stonden er sappige aardbeien op het menu. Mmm.

Het maaisel wordt verder van de wandelpaden afgevoerd. Treden worden in de Netedijk uitgegraven, zodat wandelaars op een veilige manier het hoogteverschil tussen beemd en dijk kunnen overbruggen. Nabij de geplande steiger voor de veerpont wordt de Netedijk plaatselijk gemaaid. Als de weergoden meewerken laten we Pinzieleke opnieuw bruisen van het leven op 22 juni. Na de activiteiten bracht Titte een heerlijke kriekentaart met slagroom naar de arme Klaren. En of ze gesmaakt heeft....

In naam van alle wandelaars van de wandelpaden een gemeend dankjewel aan de vrijwillige helpers van dienst : Paul, Marc, Charel en Frans, Sjaak, Frans, Roger, Titte, Jos, Paul, Joris en Wilfried.

 

20 jaar NATUURRESERVAAT: PINZIELEKE HERLEEFDE

Lang naar uitgekeken, veel over nagedacht, veel voorbereiding, telefoontjes, mails, kilometers gereden, druk, druk, druk! Zo zag het leven van de werkgroep Pinzieleke er de laatste weken uit. De boot, waarmee alles stond of viel, werd volledig gereviseerd en weer zeewaardig gemaakt. Trappen werden uitgemeten, palen gemaakt, steigers ontworpen. Foto's werden geselecteerd, tentoonstellingen opgebouwd. Eten en drank werden aangevoerd met hele ladingen. Sommigen woonden meer aan de Nete dan bij hun immer geduldig wachtende vrouw. Het erf van anderen werd omgetoverd in een zonevreemd bedrijf. Gidsen werden gezocht, gevonden en gebrieft.

Toen kwam de zaterdag. De zon scheen, het Netewater blonk. Al heel vroeg waren we op pad. Een konvooi van aanhangwagens werd richting Lodijk gesleept. Een vrachtwagen, met kraan, was geregeld en even later zweefden enkele gelukkigen over de dijk en zachtjes daalden zij met onze natuur.boot op de rivier neer.

Op het ritme van de stroming lieten we ons afdrijven tot Pinzieleke. De touwen werden bevestigd, de leidkoorden aangespannen, de steigers gebouwd, de trappen geplaatst. De secure voorbereiding wierp ook hier zijn vruchten af. Vlot op tijd stond alles op poten en konden de eerste proefvaarten gemaakt worden.

Broodjes kwamen als bij toverslag uit de lucht vallen en tevreden keken we naar onze, toch wel professioneel uitziende constructie. Na de middag was het de beurt aan het evenementenplein op de door de terreinploeg mooi geruimde weide. Tenten rezen uit de grond, ook hier konden we weer beroep doen op ons goedgezinde verenigingen uit Binnen- en Buitenheist.

Tegen de avond moest de pechverhelpingsdienst nog even uitrukken voor een defecte oldtimer op de dijk. Dan viel de stilte over de vallei en was het tijd voor een frietje mèt en een welverdiende door het Netewater gekoelde pils. De vuurkorf verspreidde al gauw zijn kalmerend lichtspel. Wat een zachte avond op deze langste dag van het jaar. Er volgden nog lange palavers en zware discussies over de meest uiteenlopende zaken. Als slaapmutsje dronken we nog iets lekkers van een Schots eiland en dan gingen de oogjes dicht en de snaveltjes toe. De nacht werd alleen onderbroken door het aangename geluid van de Bosuil en het minder aangename gedreun van een fuif in het nabije Itegem.

Toch lekker geslapen. Bij het ochtendgloren van de grote dag kwamen we, de ene al moeizamer dan de andere, op gang. Eerst voor de inwendige mens gezorgd en daarna vol gas voor de laatste voorbereidingen. Tegen de middag viel het drukke gedoe stil. Alles op zijn plaats, iedereen even uitblazen.

Ook aan het lokaal hadden de werkmiertjes niet stil gezeten. Toch even van de gelegenheid gebruik maken om de prachtige foto's te bewonderen. Nog even een kleine depannage in de beemden en dan maar wachten. Het weer zag er ondanks de onweerdreiging behoorlijk uit en dat beloofde voor de opkomst.

Al voor 13u moesten de eersten overgezet worden. Vele bekende en oude bekende gezichten passeerden aan de veerpont. Niets is mooier dan de blije, verwonderde en bij sommigen lichtjes angstige blik bij het voor velen eerste bezoek aan onze geliefde vallei. De landschapsposten konden op veel interesse rekenen, de drank ging vlot over de toonbank. Heerlijke volksmuziek van Steuks werd afgewisseld door een klein, door een nu nog onbekend duo geschreven, toneeltje. 

Natuurpuntpeter Pol Goossen, vereerde ons met een bezoek en zag dat het goed was. Ook vanuit het gemeentebestuur was er veel belangstelling. 

Velen bleven lange tijd plakken aan de overkant en pas laat in de namiddag kwam de stroom richting Hallaar terug op gang. Ondertussen bleef de boot maar gaan. Op af, op af.

De laatste loodjes wogen ook nu het zwaarste, het ellendige karwei van afbreken en opkramen brak aan. Weer konden we beroep doen op vele helpende handen en dan volgde het slot. De boot werd afgemeerd en in goed gezelschap dreef hij weg richting Itegembrug. Aan boord enkele verlokkelijke sirenen, een oude kaperskapitein en een vermoeide maar gelukkige stuurman (neen hij heeft zich niet aan de mast moeten vastbinden de oren toegestopt met was.)

Aan de brug stond weer die vrachtwagen met kraan en veilig en wel belande de boot op de trailer. Nog afpikken en een laatste glas. Iedereen was veer veilig op het vertrouwde nest. Lekker moe, afgepeigerd zelfs, maar zeer voldaan over het gedane werk, de vele positieve reacties, de vriendschap en hopelijk de verdere uitbouw van onze werking in de mooie Netevallei. Iedereen bedankt! 

J' O

PS: Onze speciale dank gaat naar Walter Ceulemans voor het vakkundig restaureren van de boot, Johan Verstrepen voor het te water laten en het weer opvissen, Jean-Paul De Bie voor het gebruik van zijn terrein, de werkploeg olv Marc Croonenborghs voor het maaien en proper maken van het terrein, Staf en Josee voor de prachtige foto's. De Poelenwerkgroep voor hun mooie en leerrijke stand "waterleven" en fotograaf Danny Van Tricht voor de reportage. 

Titte, den Grunen Hesteneir.

 

PINZIELEKE HERLEEFDE OPNIEUW OP 22 JUNI 2008

Natuurpunt kern Heist-op-den-Berg vierde haar 30 ste verjaardag met een historische evocatie van de verdwenen overzetdienst over de Grote Nete. Deze activiteit vond plaats in de Netebeemden en kaderde perfect in de viering van 1.000 jaar Heist. Aan het Natuurpuntlokaal verraste de Hallaarse fanfare 'Berthoutzonen' ons met een feestelijk verjaardagsconcert. In het cultuurhuis was een zeer fraaie fototentoonstelling "De Netevallei: natuur-rijk !" opgesteld met foto's van Staf De Roover en José Craenen en een tentoonstelling rond biodiversiteit in de provincie Antwerpen. 

Een 500-tal wandelaars volgden samen met onze peter Pol Goossen (Frank Bomans uit Thuis) het uitgestippelde parcours en passeerden langs een 7-tal landschapsposten. Daar verstrekten een tiental natuurgidsen nuttige info over: de historiek van de Heistse berg, houtkanten en zoogdieren, bosvogels, geneeskrachtige planten, de evolutie van grassen naar granen, watervogels en teken.

Ter hoogte van Pinzieleke lag een oude schuit om de wandelaars met droge voeten de overkant te laten bereiken. Via spankoorden werd de boot door enkele stoere Netebonken naar de overzijde getrokken, terwijl de plaatselijke champetter een oogje in het zeil hield. Bij momenten stond een rij van 50 bezoekers aan te schuiven om via vier veilige trappen naar de steigers af te dalen.

Op de locatie van het gesloopte veerponthuisje bruiste het van het leven. Enkele oude kaarten en foto's gaven een uitstekend beeld van de overzet, die tussen 1882 en 1954 operationeel was. Er werd een toneelstuk opgevoerd, waarin een stukje plaatselijke geschiedenis verhaald werd. De groep Steuks zorgde voor sfeervolle volksmuziek op oude instrumenten. Op de stand waterleven kreeg men een beeld van het boeiende leven onder het wateroppervlak met aquaria met waterinsecten, zoals libellenlarven, waterkevers, duikerwantsen, staafwants, waterschorpioen en kikkervisjes. 

In enkele prachtige bier- en eettenten kon men terecht voor een natje en een boterham met pekelharing. Een honderdtal geïnteresseerden waren per fiets of te voet naar deze plaats afgezakt om oude herinneringen op te halen. Vele bejaarde Heistsenaars hebben op deze plaats leren zwemmen, een hengel uitgegooid of een frisse Jack-Op gedronken. Dit is helaas voorbij en behoort tot de rijke Heistse geschiedenis. Maar het unieke Netelandschap is wel goed bewaard gebleven. Dit is mede de verdienste van Natuurpunt, die reeds 20 jaar in deze omgeving een natuurgebied uitbouwt en beheert.
Met 600 deelnemers hebben we Pinzieleke laten herleven. Onder de deelnemers bemerkten we enkele bekende gezichten, zoals de Heistse burgemeester, een 5-tal schepenen en meerdere gemeenteraadsleden. Bert Slaets en Jean-Paul De Bie van het feestcomité 1000 jaar Heist feliciteerden ons met het geslaagd initiatief. De aanwezigheid van talrijke Natuurpunt-leden en een ruime aanwezigheid van de inwoners van Hallaar deed enorm veel plezier. 

De ganse organisatie kon slechts vlot verlopen dankzij de inzet van een 35-tal vrijwilligers.

Zij zorgden voor de restauratie van de overzetboot, de plaatsing van de steigers en trappen, de voorbereiding van de fototentoonstelling, het maaien van de wandelpaden, het bemannen van de landschapsposten en de inschrijvingstand, het verzorgen van het hapje en tapje aan het Natuurpuntlokaal en in de beemden. 

Langs deze weg wil ik alle vrijwilligers danken, die hun vrije tijd in deze natuurhappening hebben gestopt. Een bijzonder dankwoord aan de acteurs van het originele toneelspel en aan de werkpaarden, die de coordinatie verzorgden: Paul Anthonis en Sjaak Schoonderwoerd.

 

Kortom dankzij Natuurpunt kon Pinzieleke herleven !

 

BIJZONDERE WAARNEMINGEN in onze REGIO: maart-mei 2008

VOGELS

De ganse periode verbleven 2 à 3 Futen op het Trichelbroek te Eindhout (BEH, VDV, VEDJ, PLD.). Hun kleiner neefje, de Dodaars, was hier aanwezig tot minimum 31/3 (3) en maximum 4 op 30/3 (BEH, VEDJ,.). Verder kwam deze soort waarschijnlijk tot broeden in de Craeywinckel te Vorst met o.a. 2 op 8/4 (VEDJ) en 2 in de Langdonken te Herselt op o.a. 1/ 4 (BEH). Van de Aalscholvers pleisterden er maxima van 61 op 7/3 en 41 op 2/4 in het Trichelbroek (BEH, VEDJ, e.a. ) Van de Blauwe reiger telden we in de kolonie van het Trichelbroek 54 nesten op 24/4 (BEH, VEDJ) Een Grote zilverreiger pleisterde nog in de Roost te Veerle op 16/3 (BEH). Mooi was een Roerdomp die BEH in het Trichelbroek vlak voor zijn voeten opstiet aan de rand van het rietveld op 17/3 (BEH). Nog spectaculairder was dat VDV en THK deze soort hier driemaal hoorden roepen op 26/5. Twee Ooievaars pleisterden op 14/3 te Schriek (DEB), op 19/3 vlogen er drie over de Brandstraat te Booischot (VDJ) en vanaf 27/3 tot ten minste 2/4 pleisterde er één langs de Torendreef in Tongerlo (VKJ, BEH, VBK). Een Knobbelzwaan pleisterde nog de ganse maand maart in het Trichelbroek (BEH, VEDJ, VDV, VWL, e.a.). Canadese ganzen verbleven weer continu in de (verre) omgeving van Varendonk met op 24/3 nog 30 exemplaren (BEH, VEDJ). Daarna verspreidden ze zich over alle kleinere vijvers in de regio met op verschillende plaatsen broedparen met jongen. 30 Brandganzen vlogen op 1/3 over het Wijngaardbos in Veerle (BEH). 14 Grauwe ganzen trokken over Heist-op-den-Berg op 15/3 (BOJ, VDJ) en 1 pleisterde in het Trichelbroek op 18/4 (SCD). Hier verbleef eveneens 1 mannetje Bergeend op 9/3 (PLD). Mandarijneenden werden dan weer op meerdere plaatsen gespot: op 17/3 1 vrouwtje in Trichelbroek (BEH), op 24/3 een mannetje in de Roost (BEH, VEDJ), op 27/3 zwom een vrouwtje op de Oevelsedreefloop in Tongerlo (VKJ), op 19/4 4 vogels in de Goorbeek in Herselt (BEH, VEDJ) en tenslotte een koppel met 7 jongen in het Elschot te Blauberg op 16/5 (DAR). 2 mannetjes Carolina-eend verbleven in de Roost op 7/3 (BEH, VEDJ) en 1 mannetje in Varendonk op 9/5 (DAR). In het Trichelbroek verbleven maximum 11 Krakeen

den op 7/3 (BEH, VEDJ) en in de Langdonken te Herselt waren er 6 op 24/3 (VKJ). 11 Smienten zwommen dan weer rond op het Trichelbroek op 22/3 (PLD) en een koppel van deze soort vertoefde op de oude Netearm nabij Pinzieleke in Hallaar op 8/3 (BOJ).Wintertalingen werden genoteerd in het Trichelbroek met als maximum 9 op 17/3 en als laatste waarneming een koppel op 24/4. Op de Craeywinckel in Vorst verbleven er 5 op 7/3 (BEH, VEDJ). Er was slechts één waarneming van Pijlstaart, m.n. 8 stuks overvliegend boven de Paardsbossen in Veerle op 17/3 (BEH). Van de Slobeend waren er in het Trichelbroek duidelijk minder waarnemingen dan vorig voorjaar met maximum 11 op 31/3 (BEH, VEDJ). Van de Tafeleend verbleven er hier maximum 5 op 24/3, terwijl er hier van de Kuifeend maxima werden genoteerd op 9 en 23/3 (10) en 24/4 (16). In de Craeywinckel waren de maxima 11 op 7/3 en 10 op 8/4 (BEH, VEDJ). Op 8/4 zwommen er eveneens 10 rond in de Langdonken (BEH).

Roofvogels zorgden ook in onze regio voor enkele mooie waarnemingen. Zo waren er meerdere observaties van Bruine kiekendief., vooral in de buurt van het Trichelbroek : 3 op 17/3 (BEH), 2 op 22/3 (PLD), 1 mannetje op 29/3 (PLD) en tenslotte een vrouwtje op 31/3 (BEH, VEDJ). Een verhoopt broedgeval bleef echter uit. Verder nog doortrekkende vogels over Heist-op-denBerg op 6/5 (NAE) en over Heultje op 10/5 (VDHD). Zwarte wouwen trokken over het Asbroek te Herselt op 12/4 (CRA) en over Westerlo op 1/5 (VDHD, VDHG). Een Rode wouw zweefde boven de Aarschotsesteenweg te Herselt op 9/3 (VLO). Van de Wespendief kwamen maar 2 waarnemingen binnen, nl. telkens 2 over Hulshout op 9/5 (DAG) en boven de Zaartvallei in Westerlo op 25/5 (VDHD). Telkens 1 Visarend werd waargenomen in het Trichelbroek op 20/4 (VWL) en op 10/5 (PLD). De eerste Boomvalken werden genoteerd te Heist-Goor op 24/4 (2) (BOJ). Verder waren er waarnemingen van drie vogels jagend boven de Roostvijvers in Veerle op 10/5 (VDV), telkens 1 vogel over Heist-op-den-Berg op 19/5 (HDI) en over Huishout op 20/5 (DAG) en tenslotte 2 boven Trichelbroek op 27/5 (VDV).

Spectaculair was het broedgeval van een koppel Slechtvalk bij BP-Geel, maar net op grondgebied Eindhout. Op 2/5 ringde BEH hier 3 jongen. Lees hierover elders meer in dit tijdschrift.

Patrijzen werden op een viertal plaatsen, telkens met 2, gesignaleerd: op 12/4 nabij de Averegten in Hallaar, op 15/4 in de Witte Gracht te Heultje (VDJ), op 20/4 in de Ganzenstraat te Wiekevorst (DKR) en op 9/5 in Strateneinde te Westerlo (VKJ). CRA ringde dit vorig jaar te Blauberg in totaal 6 Kwartels, meer bepaald op 25/4 (2) en telkens 1 op 3/5, 9/5, 10/5 en 25/5. Op 1/3 pleisterde een Kraanvogel in de Langdonken (VDB) en op 6/3 vlogen er van deze soort 2 over Schriek (DEB). Maximale aantallen Meerkoet werden genoteerd op het Trichelbroek op 7/3 (17) (BEH, VEDJ) en in de Langdonken op 24/3 (16) (VKJ). Minstens 1 Waterral liet zich horen in het Trichelbroek o.a. op 15 en 18/4 (BEH, VEDJ).

Bij de steltlopers is vooral de vondst van een prooirest (vleugel) van een Drieteenstrandloper in de nestkast van de Slechtvalk bij BP op 2 mei het meest vermeldenswaard. Spijtig dat de aanwezigheid van deze zeldzame kustbewoner op deze manier moet worden vastgesteld. Van de Oeverloper kwam ook slechts één melding binnen, nl. 2 pleisterende vogels voor de vogelkijkhut in het Trichelbroek op 16/5 (VDV). Witgatjes lieten zich iets meer opmerken met 2 in het Asbroek te Herselt op 2/4 (DRK) en telkens 1 op een akker nabij de Peiëren te Veerle op 12/4 (BEH) en in de Craeywinckel op 19/4 (BEH, VEDJ). Er waren ook deze periode nog waarnemingen van Bokjes. Op de Paardsbossen nog 2 op 7/3 en 3 op 17/3 (BEH, VEDJ) en in de Langdonken 2 op 1/ 4 (BEH, AES). Ook de Watersnippen bleven in de natte weilanden vertegenwoordigd met op 2/3 (3), 17/3 (2) en 2/4 (1) in het Trichelbroek, op 7/3 (11), 17/3 (6) en

13/4 (14) op de Paardsbossen (BEH, VEDJ) en tenslotte op 1/ 4 (4) in de Langdonken (BEH, AES). Houtsnippen werden baltsend waargenomen in de Laakvalleien vanaf 31/3 in Varendonk en later ook in Trichelbroek, Ossenbroeken, Swinnebroeken, Averbode Heide (VDV, VEDJ, BEH, VWL, ALG, e.a.). Op 13/3 was er ook nog een waarneming in het Asbroek (DRK). Van de Wulp vertoefden er 2 in Wiekevorst op 11/5 (VDHD) en werd er telkens 1 gehoord in het Trichelbroek op 22/3 (PLD) en 26/5 (BEH). Zwartkopmeeuwen werden geobserveerd in de Trichelhoek in Eindhout op 2/3 (1) en telkens 2 op 9/3 en 11/3 (BEH, VWL, PLD).

Een vroege Koekoek liet zich horen in de Vosdonkenstraat in Ramsel op 31/3 (VWN). Ijsvogels lieten zich opnieuw wat meer opmerken: op 1/3 te Heist-Goor (BOJ), een verkeersslachtoffer werd aangetroffen langs de Ijzerenweg te Booischot op 6/3 (VDJ), op 8/3 in de Kwarekken te Westerlo (VKJ), op 24/3 in het Trichelbroek en in de Roost (BEH, VEDJ), op 22/4 (2) in 't Huisbroek te Eindhout (VDV), op 24/4 (2) in Varendonk (BEH, VEDJ), op 12/5 in de Kwarekken (DAR) en tenslotte op 16/5 in Varendonk (VDV, THK). Er werd nog maar 1 Middelste bonte specht gehoord, nl. op 24/3 in het Trichelbroek (BEH, VEDJ). Van de Kleine bonte specht waren er meldingen vanuit Teunenberg in Westerlo op 2/3 (VKJ), het Trichelbroek op 17, 24 en 31/3 (BEH, VEDJ), Varendonk op 20/4 (2) (VDV) en Schaapwees in Westerlo op 14/5 (VKJ). Zwarte spechten werden dan opnieuw talrijker waargenomen. Deze grootste specht werd gezien in het Elschot te Blauberg (VKJ, BEH), in Averbode Heide te Veerle (DAG, BEH, VEDJ), op Hertberg in Herselt (BEH), in de Roost (BEH), in Varendonk (VDV, BEH, VEDJ), in de Langdonken (VKJ) en in het Asbroek (DRK). 14 Boomleeuweriken pleisterden op een akker in Haanven in Varendonk op 1/3 (BEH). Van deze soort was er ook een zangpost (en dus mogelijk een broedgeval) in de Langdonken op 1 / 4 (BEH, AES) en waren er zekere broedgevallen op de pas gekapte Leeuwerikenheide in Averbode Heide (BEH, e.a.).

Nog maximaal 21 Waterpiepers fourageerden in het Trichelbroek op 24/3 (BEH, VEDJ) terwijl de drie laatste van dit voorjaar werden opgemerkt op de Paardsbossen op 13/4 (BEH). Grote gele kwikken werden gemeld als broedvogel vanuit verschillende plaatsen (bruggen) langs de Grote Nete, maar ook kwamen er waarnemingen vanuit de Witte Gracht te Heultje op 14/3 (VDJ), uit Schriek op 24/3 (DEB) en uit De Goren te Heistop-den-Berg op 21/5 (VDJ), 27 en 28/5 (2) (SCJ). Tapuiten lieten zich opmerken op 22/4 nabij het Rooiveld te Voortkapel (VDHD) en op 10/5 (2) in de Trichelhoek te Eindhout (PLD).Een mannetje Beflijster verbleef kortstondig op een akker langs de Herseltseweg te Veerle op 25/4 (BEL). Er waren na jaren van afwezigheid dit voorjaar opnieuw trillende Fluiters aanwezig in verschillende bosgebieden in onze regio: op 2/5 in Schaapwees te Westerlo (CRA), op 8/5 in Truchelven in Oosterwijk (VKJ), op 9/5 en 10/5 (2) in Varendonk (DAR, BEH, VEDJ), op 11/5 (2) en 26/5 in de Beeltjes te Westerlo (VDHD) en op 22/5 in de Kwarekken (VU). Een "bruine" Tjiftjaf met kenmerken van de ondersoort abietinus verbleef op 25/3 in het Wijngaardbos te Veerle (BEH, VEDJ, VDV). Bonte vliegenvangers zorgden voor twee broedgevallen te Oosterwijk (VKJ). Begin april werden weerom de kolonies van Roeken in onze regio geteld door BEH, VEDJ en WOW met volgende resultaten: Tongerlo Moestoemaat (29), Tongerlo Zandvoort (28), Tongerlo Oevelsedreef (17), Eindhout Ham (27) en Heist-op-den-Berg Broekstraat 28.

Aanvullingen zijn nog steeds welkom.

We eindigen met nog enkele waarnemingen van onze zaadetende zangvogels. Telkens 2 Putters verbleven op het Wijngaardbos te Veerle op 1 en 2/3 (BEH), in het Truchelven op 3/3 (VKJ) en 1 op een voederplaats te Huishout op 30/3 (ARK). In Voortkapel was er nog een zangpost van een Geelgors op 22/4 (VDHD) en een koppeltje Kruisbekken liet zich tenslotte opmerken in Averbode Heide te Veerle op 9/3 (DAG).

Bijzondere waarnemingen in onze regio tijdens de periode juni-augustus 2008 worden liefst voor 10 september 2008 doorgegeven aan Herman Berghmans via h. berghmans@skynet. be of ingevuld op waarnemingen. be.

 

ZOOGDIEREN
Er vielen weer heel wat verkeersslachtoffers onder onze marterachtigen met o.a. gesneuvelde Bunzings op 1/ 4 langs Heide te Westmeerbeek (VBK) en op 26/4 langs de Poedertoren te Blauberg (VDG). Steenmarter wordt ook steeds meer gevonden met o.a. één slachtoffer op 23/4 langs de N19 te Tongerlo (BEH) en op 10/5 langs de Meerlaarstraat in Vorst (LEK). Tenslotte werd er zelfs een dode Hermelijn gevonden langs de Grote Steenweg te Varendonk op 31/5 (PLD). Heel knap was de waarneming van een levende Das die op 20/3 's avonds de Averboodsebaan overstak in Averbode Heide te Veerle (VBB).

 

ONGEWERVELDEN
Op 15/3 fotografeerde VDV een Grote vos, een dagvlinder, in zijn tuin langs de Rode Laakstraat te Veerle. Veenmollen werden waargenomen in de Langdonken op 3/5 (3) (VRW) en op 13/5 (DSS). Libellen en waterjuffers krijgen ook steeds meer aandacht. Met op meerdere plaatsen o.a. in de Laakvalleien Vuurlibellen (VDV, THK) en de Langdonken (APD). In de Langdonken observeerde APD op 25/5 o.a. 40 Tengere waterjuffers, 1 Zwervende Heidelibel en 1 Plasrombout. Op 6/5 vond zij hier ook al 7 Bruine winterjuffers.

Met dank aan volgende waarnemers:
AES-Aerts Staf, ALG-Alaerts Gerry, APD-Appels Diane, ARK, Arnauts Karine, BEH-Berghmans Herman, BEL-Berghmans Louis, BOJ-Bosmans Joris, CRA-Cristael André, DAG-Daems Geert, DEBDerden Bart, DAR-Daems Ronny, DKR-De Keyser Rien, DRK-Dries Kris, DSS-de Saeger Steven, GOBGovaere Bart, HDI-Heylen Didier, NAE-Nagels Eddy, PLD-Plu Dieder, SCD-Schoofs Danielle, SCJSchrey Jan, THK-Thys Kristina, VBB-Vanberghen Bart, VBK-Van Bavel Koen, VDG-Van Dingenen Geert, VDHD-Van Den Heuvel Dieter, VDHG-Van Den Heuvel Geert, VDJ-Van Dessel Jo, VEDJVerdonck Jan, VDV-Van Dyck Vic, VKJ-Van Kerckhoven Jos, VLO-Verellen Louis, VRWVanreusel Wouter, VWL-Verwimp Ludo, VWN

Verwimp Nico, WOW-Wouters Wilfried.

 

SLECHTVALK BROEDVOGEL IN DE ZUIDERKEMPEN
Tijdens het voorjaar van 2007 werden geregeld een koppel Slechtvalken waargenomen die 's avonds overnachten hoog tegen de silo's van het bedrijf BPGeeI. Nog mooier werd het wanneer begin juni van dat jaar twee uitgevlogen jongen werden gezien die door de oudervogels in de lucht werden gevoederd. Dit leverde mooie beelden op. De beesten werden geregeld gezien boven Eindhoutdorp. Hun broedplaats werd niet onmiddellijk ontdekt.

Er werd contact opgenomen met Guy Robbrecht, voorzitter van het FIR België en reeds jaren bezieler van de slechtvalkenbescherming in ons land. Hij nam op zijn beurt contact op met BP en de eerste afspraken voor het plaatsen van een speciale nestkast werden al vlug gemaakt. BP werd bovendien bereid gevonden om de kosten voor het maken en ophangen van deze nestkast voor haar rekening te nemen. Op het einde van vorig jaar werd door de mensen van het Fonds voor Instandhouding van Roofvogels i.s.m. enkele mensen van het bedrijf de nestkast aangebracht op een hoogte van 75 m. Vol verwachting werd dit voorjaar dan ook uitgekeken naar het nieuwe broedseizoen. Binnen het bedrijf is vooral Fons Lommelen de man die de beesten mee goed in het oog houdt. Het was ook hij die rond half april het heugelijke nieuws meldde dat er drie kleine jongen in de nestkast waren geboren.

Op 2 mei werd de nestkast door Fons een tweede maal bezocht, nu vergezeld door onze ringer Herman Berghmans. De drie jongen waren ondertussen flink gegroeid. Het ging om twee jonge vrouwtjes en één mannetje. Zij wogen respectievelijk 865 g, 870 g en 610 g. aan de hand van hun vleugellengten werd hun leeftijd bepaald op respectievelijk 25, 24 en 21 dagen. Door terugrekenen moet het eerste ei van dit paar gelegd zijn rond 6 maart. De drie jongen werden geringd met een ring van het KBIN. Beide oudervogels bleven bij deze actie krijsend het gebeuren gade slaan. Enkele weken later deden de jongen hun eerste vliegoefeningen en op 't einde van de maand vlogen ze al flink rond, luid bedelend hun oudervogels achterna wanneer die met een prooi de nestplaats naderden.

Pittig detail is dat de broedplaats zich net op het grondgebied van de gemeente Eindhout-Laakdal bevindt en dus binnen onze afdeling. Hip, hip, hoera! ! !

Door de ringgroep Demervallei, waarbinnen enkele van onze leden actief zijn, werden dit jaar niet minder dan zes broedplaatsen van slechtvalken gecontroleerd. Op de schoorsteen van de centrale te Mol, die al vele jaren succesvol was bezet geweest, troffen zij op 23/4 twee niet uitgekomen eieren aan. Naast BPGeeI in Eindhout werden bij TC Ham op 6/5 en bij Cumerio in Olen op 9/5 eveneens drie jongen geringd. Iets verder weg werden te Genk bij het bedrijf Norbord op 4/5 en bij de centrale Langerlo op 23/5 telkens vierjongen geringd. In totaal werden dus 17 jongen geringd verspreid over 5 nesten. Het gemiddeld legbegin voor deze 5 broedsels werd berekend op 13/3.

 

DRIETEENSTRANDLOPER ALS PROOIREST BIJ SLECHTVALK IN EINDHOUT.
Bij controles van roofvogelnesten worden naast het ringen van de jongen zoveel mogelijk gegevens verzameld. Eén van de zaken waarop wordt toegekeken, zijn de eventuele prooiresten die op of in de nesten zijn achtergebleven. Op deze manier krijgen wij een duidelijker zicht op het menu van de meeste roofvogelsoorten. Bij controle van de slechtvalkennestkast bij BPGeeI te Eindhout op 2 mei, trof Herman een vleugel van een steltloper aan die hij niet zo onmiddellijk kon thuisbrengen. De vleugel werd verzameld en bezorgd aan het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) in Brussel. Hier werd deze vleugel door Didier Vangeluwe vergeleken met balgen uit hun zeer uitgebreide verzameling opgezette vogels en op naam gebracht. De vleugel had toebehoord aan een Drieteenstrandloper. Deze uitgesproken kustbewoner wordt slechts heel zelden tijdens de trekperioden in het binnenland waargenomen. Onze Slechtvalk heeft hem er toch maar mooi uitgepikt, letterlijk. Smakelijk !

 

KRUISING STEENUIL EN KRUISBEK ?
Op 24 mei controleerden Joris Bosmans en Geert Daems een steenuilennestkast te Houtvenne. Groot was hun verbazing wanneer zij hierin een jong aantroffen waarvan de twee snavelhelften duidelijk gekruist t.o.v. elkaar stonden. Het jong was zeker niet ondervoed en leek tot op heden nog niet veel last van deze afwijking ondervonden te hebben. De vraag blijft natuurlijk dat wanneer hij zelf prooien moet gaan verscheuren dit ook nog gaat lukken. De vogel werd geringd. Misschien komen we vroeg maar hopelijk later op deze manier nog wat van zijn overlevingskansen te weten.

 

WAT VREET STEENUILENVEREN OP?
Tijdens het voorbije broedseizoen werden op niet minder dan 4 plaatsen (2 in Meerhout en 2 in Westerlo) adulte steenuilen aangetroffen met deels afgegeten veren. Het ging vooral om de hand- en armpennen waarbij langs de buitenkant van de vlag ganse happen waren weggevreten. Erger nog was het bij de grote dekveren. Hier waren alleen de schachten overgebleven en alle baarden van de veer gewoon weg. Zie foto! We stelden ons zelf de vraag of deze vogels nog wel in staat waren om te vliegen. Het relaas van onze vaststellingen werden op STONE, een forum van steenuilenonderzoekers, geplaatst. Sommige andere steenuilenringers hadden al eens gelijkaardige beesten tegen gekomen, maar een echt zekere verklaring is er niet gevonden. Een enkeling dacht aan de larven van een kleermot of museumkever, een andere aan een veermijt en een derde wijt de afwijking aan een storing in de rui van de veren door het veelvuldig slechte weer. Het waren in ieder geval allemaal vogels geboren in 2007. Wie weet meer ?

 

STEENUIL BROEDEND OP KIPPENEI.
Op 17 mei controleerde Herman een broedende Steenuil in een nestkast te Veerle. Het vrouwtje zat te broeden op zes eigen eieren met daar tussenin in het midden een heus kippenei. Het was voor het beest onmogelijk om al deze zeven eieren tegelijkertijd te bedekken. De kans dat de echte steenuileneieren voldoende en goed werden bebroed was dan ook klein. Het kippenei werd verwijderd in de hoop dat het vrouwtje haar eigen eieren verder serieus kon uitbroeden. Bij een latere controle bleek het broedsel, zoals verwacht, mislukt.

De vraag blijft natuurlijk hoe dit ei in de nestkast is terecht gekomen. Wij gokken op een Steenmarter die het ei hier al vroeger heeft achtergelaten. Dit reuzenei heeft waarschijnlijk de ogen van de steenuil uitgestoken en zij heeft er prompt een aantal eieren bijgelegd. Dit was duidelijk geen goede keuze...

 

BOOMKLEVER BEDEKT ZIJN EIEREN.
De Boomklever is sinds verscheidene jaren duidelijk in opmars in onze regio. Zij maken naast natuurlijke boomholten ook graag gebruik van nestkasten om hun nest in te bouwen. Door boomklevers bezette nestholten of nestkasten zijn gemakkelijk te herkennen aan het feit dat zij de nestopening deels dichtmetselen met een slijkachtige substantie. Bij nestkasten durven zij zelf het deksel mee dichtplakken aan de rest van de kast. Het nest zelf is ook onmiskenbaar. Het is opgebouwd uit allemaal kleine stukjes schors. Bij een eerste controle van een nestkast in het Trichelbroek te Eindhout zat een vrouwtje te broeden. Bij een tweede controle leek het nest leeg. Wanneer echter voorzichtig de bovenste schorsdeeltjes        werden verwijderd, lagen hieronder de warme eitjes. Op 17 mei werden in deze nestkast 9 jongen geringd. Ons was het toedekken van legsels door Boomklever onbekend. Navraag bij andere ringers, leerde ons dit verschijnsel heel regelmatig voorkomt. Ofwel proberen zij op deze manier hun eieren te onttrekken aan het zicht van eventuele rovers die de nestkast tijdens hun afwezigheid zouden bezoeken ofwel worden op deze manier de warme eitjes beter geïsoleerd en blijven ze langer warm? Wie weet het juiste antwoord?

 

AGRESSIEVE BUIZERD IN AVERBODE HEIDE TE VEERLE.
Van Stijn Leys uit Testelt ontvingen we volgend relaas : " Deze avond (28/5/08 rond 20u30) serieus geschrokken tijdens het joggen. Ik liep in de langs de bosrand in de richting van de Grensstraat met aan de rechterkant een recent gekapt stuk bos. Ik vermoed dat het in de buurt is van wat opnieuw het Lang Ven zou moeten worden. Plots voel ik zonder iets gezien of gehoord te hebben iets dat mijn hoofd raakt. Alsof ik tegen een tak liep. Ik schrok en zag een serieus grote vogel wegvliegen. In ieder geval een grote donker roestbruine vogel met vrijwel egale kleur langs de bovenkant. Ik ben niet 100% zeker dat het een buizerd was. Voor ik goed en wel besefte wat er gebeurde, was hij weg. Mijn eerste idee is een buizerd al leek hij wat slanker (minder robuust) dan een buizerd. Maar langs de achterkant in vlucht lijken die waarschijnlijk ook wel slank. Heeft hij me aanzien als een prooi? Ik loop dan misschien wel als een konijn; ), maar het lijkt me sterk dat hij mijn witte T-shirt en oranje short niet heeft gezien. Heeft hij ergens in de buurt een nest dat hij wil verdedigen?Ontsnapt exemplaar dat aan mensen gewoon is?In ieder geval goed geschrokken en er vanaf gekomen met een klein schrammetje op mijn hoofd. Aan de lijve ondervonden hoe geweldig goed hun jachttechniek is. "

Het is nu al enkele jaren dat er tijdens het broedseizoen in die omgeving joggers worden lastig gevallen. De Buizerd heeft het alleen gemunt op lopers en laat wandelaars met rust. De reden waarom deze vogel zo agressief reageert, is ons onbekend. De vogel had daar wel inderdaad in de buurt zijn nest. Op 1 juni werd de nestboom door Herman beklommen en 1 jong geringd. Hoewel Herman er niet helemaal gerust in was, bleven beide oudervogels heel hoog boven het nestbos miauwend rondcirkelen. Blijkbaar zijn ze NP-ers wel goed genegen... !

 

KWARTEL OP WANDEL IN SERRE.
Elk voorjaar probeert André Cristael uit Blauberg enkele Kwartels te ringen. De vogels worden hierbij aangelokt door `s nachts hun geluid uit te zenden. Op 3 mei had André 's morgens al een Kwartel van een ring kunnen voorzien. Wanneer hij 's namiddags in zijn serre iets ging halen, werd zijn aandacht getrokken door een rondfladderende vogel. Tot zijn grote verbazing liep hier nog een mannetje Kwartel in rond. Deze trekvogel die in Afrika overwintert, waande zich in de warme serre waarschijnlijk in een klein subtropisch paradijs.

 

KAUW TE GROOT ALS SPERWERPROOI. 
Op 4 april 2008 om 20 uur zag Christiaen Claes in Overwijs te Westerlo hoe vlak naast de rijweg een kleine roofvogel, waarschijnlijk een Sperwer een Kauw had geslagen. De Sperwer hield de Kauw met veel moeite met één klauw tegen de grond gedrukt. Telkens als hij kans zag, begon hij bij de Kauw de borstveertjes uit te trekken. Dit leverde telkens een krassende schreeuw van de kauw op. Boven het gebeuren vlogen de andere Kauwen luid krassend druk heen en weer, maar kwamen hun soortgenoot niet echt ter hulp. Dit heeft zo een kleine 10 minuten geduurd. Plots zag de Kauw kans om boven te komen liggen. De Sperwer moest even zijn greep lossen en ze zijn beiden versuft weggevlogen. De Kauw was duidelijk iets te groot voor deze roofvogel.

 

POEP VIES ? DIEREN WETEN BETER
Poep, voor vele mensen is het hooguit iets waarover je besmuikte (heimelijke) grapjes maakt.

In de natuur speelt het een hoofdrol!

Laat ons eens filosoferen over dit vreemde verschijnsel en het nut van uitwerpselen in zijn vele vormen nader bekijken. Het heeft mij altijd al gefascineerd: poep, stront, kak, fecaliën, uitwerpselen, excrementen. Vanwaar onze natuurlijke afkeer van iets heel gewoons, iets dat bij het dagelijkse leven hoort: poepen is gezond. Schrik niet, beste lezer, ik ga u niet besmeuren of bevuilen met allerlei vunzigheden of vuiligheid. Dit artikel is doodernstig opgevat, naar mijn normen zelfs een beetje wetenschappelijk onderbouwt. Urenlang (of waren het minuten) heb ik zoals de denker van Rodin op mijn dagelijkse troon gezeten, ernstig over dit artikel nagedacht. De troon, gelegen in het kleinste huisje, is normaal de enige plek waar men zich rustig en ongestoord op zijn "gemak" kan voelen. En toch, soms wordt men zelfs hier uit zijn dromen gehaald, dikwijls door één of andere groene betweter.

Op één of andere heide heeft men Bremraap gevonden of men weet voor onze streek een zeldzame vogel nestelen. So What? Mijn troon is heilig, hier wil ik gerust en safe zitten. Back off! Mijn huisje - huske - is my castte. Inderdaad: de vage grenslijn tussen mens en dier wordt gemarkeerd door uitwerpselen. Er wordt wel gezegd dat niets dierlijks ons mensen vreemd is, maar dan is de waardering voor het excrement toch wel de uitzondering. Als kleine Jan de inhoud van zijn luier op kunstzinnige wijze over het smurfenbehang van zijn kinderkamertje uitsmeert, weten papa en mama niet hoe gauw ze hun peuter uit de anale fase moeten begeleiden. Poep is heel vies, vinden echt beschaafde mensen. Alleen verpleegsters en dokters willen nog wel inzien dat vorm en kleur belangrijke signalen zijn over de toestand van een patiënt. Maar in geen modern huis is nog een vlakspoeler te vinden, zo'n toilet met een platformpje waarop zich het uitgescheidene laat beoordelen. Een beschaafd mens faeceert op een reukloze - super hygiënische - meestal spiegelwitte WC. Dat hij daarmee afziet van een belangrijke informatiebron over zijn gezondheid, vindt hij minder belangrijk. Zelfs het grote muzikale genie Beethoven schreef ellenlange brieven naar zijn beste vrienden, brieven over zijn laatste stoelgang.

Elke hond weet beter. Voor hem zijn de keutels van buurtgenoten zoveel als een dorpsjournaal. Via zijn neus vertellen ze hem wie wat gegeten heeft en hoe het hem of haar is bevallen en wat er verder in hem of haar omgaat. Voor ons beschaafde en deftige mensen is poep na seks het allerlaatste taboe. Je mag er mopjes over vertellen, maar niet in elk gezelschap. Serieus erover praten staat gelijk aan zelfverbanning uit betere kringen. Talkshows op de TV gaan over alle gruwelijkheden die mensen elkaar aandoen: van incest tot genocide, maar welke Phara of Oprah zal het ooit hebben over de problemen van de dagelijkse stoelgang? Wie heeft ooit James Bond zien drukken? Al zijn andere lichaamsfuncties worden breed uitgemeten, maar een held hoeft nooit. In een enkele roman wil een brutale schrijver zoals Brusselmans er nog wel eens een paar plastische regels aan wijden, maar dat kost hem dan wel de Gouden Uil of zelfs de Nobelprijs. Gelukkig is het niet verboden over het gekeutel van dieren te schrijven. Dat is aan de andere kant van de grens waar toch alles anders is. En het onderwerp is belangrijk genoeg. Keutelen is één van de vier voornaamste levensfuncties van dieren en speelt een hoofdrol in de grote kringloop die het leven op planeet Aarde draaiende houdt. Eigenlijk is poep een verpakkingsmiddel waarmee dieren belangrijke grondstoffen van de ene plaats naar de andere verhuizen. Zo brengen vogels stikstof van zee naar land. Grote grazers, zoals Schotse Hooglanders en Galloway-koeien, zorgen voor variatie in de vegetatie door ginds te vreten en ergens anders hun mest te storten.

Wanneer dieren in hun bewegingsvrijheid beperkt worden, gaat het fout. De miljoenen varkens in ons land verteren de veevoeders die met scheepsladingen tegelijk uit andere landen worden binnengebracht, maar krijgen niet de gelegenheid het residu over het land te verspreiden. De hoeveelheden zouden ook te groot zijn. Zoiets heet dan een "mestprobleem"!

 In de natuur komt dat niet voor. De Gnoes in Afrika trekken over grote afstanden van de ene weidegrond naar de andere en volgens daarbij zoveel mogelijk de periodieke regens. Onderweg bemesten zij het land. Tegen de tijde dat ze terugkeren naar het punt van uitgang, is de mest verteerd en omgezet in gras.

Jonge roofdieren en Reigers hebben een eigen techniek ontwikkeld om hun nest mestvrij te houden: ze spuiten hun poep met grote kracht over de rand. En Meesjes in een nestkastje verpakken het in een taai vlies, zodat hun ouders het gemakkelijk kunnen afvoeren. Ze komen de nestkast in met een rups en verlaten hem met wegwerpluiertjes in hun snavel.

Nijlpaarden draaien bij het poepen hun staart als een propeller rond bij wijze van mestsproeier. Dassen graven buiten hun propere hol een latrine. Ook konijnen keutelen op afgesproken plaatsen en markeren daarmee meteen het landje waar de leden van de clan mogen grazen - en niemand anders. Na verloop van tijd ontstaat daar een malse vegetatie. Dassen en konijnen zijn trouwens toch al verstandige dieren, die het belang van poep inzien. Dassen weten dat je onder een ingedroogde koeienvla vette wormen kunt verwachten en Konijnen zijn zo slim om hun keutels niet zomaar meteen weg te doen. De planten die ze eten kunnen ze niet in één keer volledig verteren. Zo'n eerste maalsel resulteert in slappe keutels, die verpakt zijn in een vlies. Ze bestaan uit groene plantenresten en bevatten voor meer dan dertig procent darmbacteriën, wat een grote schat aan eiwitten betekent. Die zachte keutels brengt het Konijn niet naar buiten, maar hij vangt ze op en slikt ze zo heel mogelijk door. Een vorm van herkauwen dus, die bij koeien plaatsvindt in een reeks van magen. Alleen harde, totaal `uitgekauwde' keutels worden buiten gedeponeerd.

Hergebruik komt in vele vormen voor. Het wegspoelen van uitwerpselen lijkt beschaafd, maar is westers, decadent en contraproductief. Trouwens, de lijst van dieren die poep eten is eindeloos. Voor veel vliegen is dierenpoep van levensbelang. Ze eten ervan en leggen hun eieren in. Het zijn niet alleen `vieze' vliegen die poep eten, mar ook vlinders, en zelfs leeuwen. Als die een buffel gedood hebben, vreten ze eerst en het liefst de endeldarmen. Het is voor deze verstokte vleeseters belangrijk zo toch aan wat vitaminen te komen.

Al deze toepassingen betreffen de uitwerpselen van planteneters, die ook elke tuinier kent als goede mest. De keutels van vleeseters, dat is een ander verhaal. Die bevatten veel meer scherpe bestanddelen zoals fosfor en ammoniak. Hun stank is penetrant en daar maken de producenten dankbaar gebruikt van. Zelfs kwalijk riekende vossenkeutels hoeven niet meteen begraven te worden. Je kunt er grenspalen van maken. Vossen markeren hun jachtgebied met keutels die ze het liefst rechtop neerzetten op een opvallende plaats, zoals een boomstronk. De geuren die ze uitzenden zijn zelfs voor een mensenneus op grote afstand waar te nemen. Vossen zelf herkennen er allerlei geurcodes in, die berichten bevatten over hun condities en stemmingen. Zo kunnen buren onnodige confrontaties uit de weg gaan en jongens- en meisjesvossen wat makkelijker tot elkaar komen.

Keutels, vooral die van vleeseters, kunnen ook ingezet worden bij de verdediging. De geur houdt alle andere dieren op een afstand. De laatste tijd wordt geëxperimenteerd met leeuwenmest langs snelwegen, om herten te beletten die over te steken. Voorlopig nog een bewerkelijke methode. Nog wat verdedigingstechnieken: Meeuwen gebruiken hun poep als bommen om indringers uit hun broedkolonie te verdrijven. Bij kippen en veel andere bodembewonende vogels spelen de keutels een belangrijke rol bij het grootbrengen van de jongen. Een kuiken krijgt bij het pikken naar zaadjes en wormen automatisch wat poep van zijn ouders binnen en daarmee een breed scala aan infecties. Die stellen het kuiken van jongs af aan in staat om antistoffen te ontwikkelen. Jonge kippen in steriele legbatterijen zijn dan ook uiterst gevoelig voor alle mogelijke kwaaltjes. Het is inmiddels een erkend medische gegeven dat onze pamperjeugd te schoon wordt opgevoed en speelt. Antistoffen krijgen nauwelijks een kans zich te ontwikkelen. De gevoeligheid voor astma en andere allergische reacties neemt dramatisch toe. Hoogste tijd dus om de overdreven angst voor zogenaamde viezigheid en poep te overwinnen.Moeder natuur weet wel waarom. Poepen is gezond!

Titte, den Grunen Hesten

 

NATUURVEERTIENDAAGSE voor de 4-de leerjaren van de basisscholen

Plaats: Hof ter Borght te Westmeerbeek Tijdstip: van maandag 5 mei tot vrijdag 16 mei Aantal: 20 deelnemende scholen in 39 groepen Aantal leerlingen: 627

Aantal gidsen: 16

Deze droge cijfers verbergen een boeiende belevenis van de leerlingen met de natuur.

Het schitterend weer, steeds zon behalve de 2 laatste dagen, de uitleg door de gidsen op het niveau van de leerlingen, de afwisselende en soms verrassende proeven en het prachtige kader van het kasteelpark Hof ter Borght zorgden mee voor een succesvolle rondleiding. Soms waren er vier groepen met gesplitste klassen. Die hebben we dan in 2 verschillende richtingen rondgeleid en de andere groepen met een kwartier verschil een andere opdracht laten uitvoeren. De opdrachten waren telkens in de 2 richtingen met genummerde borden aangeduid en gespreid over het hele parcours.

Bij het vertrek aan het overdekte terras stonden panelen en lagen posters over het thema "Reptielen en amfibieën". Verder was er nog documentatie over onze roofvogels, en verschillende soorten uilen, leven in en rond het water, de vleermuizen, de loofbomen, de naaldbomen en de inheemse vissen.

Als eerste proef konden de leerlingen aan de vijver met schepnetten waterdiertjes vangen, in een loeppotje bekijken en aan de hand van tabellen determineren. Het enthousiasme was erg groot telkens er een waterpissebed, een schaatsenrijder, een schrijvertje, een bloedzuiger, een platworm, een slakje of een visje in de netten kwam. Ook muggenlarven waren erg gegeerd. Bij een volgende test werd het afvalprobleem in de natuur aangepakt. Over een afstand van 20 m lagen er tien voorwerpen verborgen die de leerlingen moesten vinden en benoemen. Het verband met de consumptiemaatschappij werd hier gelegd. Tevens benadrukten wij de noodzaak voor een gedragsverandering.

Een andere proef ging over watje allemaal hoort als je 1 minuut lang stil bent: de storende geluiden van het autoverkeer,het gezang van de vogels, de wind die ruist, takken die kraken, enzovoort ... Aan de tweehonderdjarige beuken werd het stiltespel van vos en muis gespeeld. De leerlingen leerden er dat je om te overleven in de natuur je zo weinig mogelijk mocht laten horen en dat eten en gegeten wordende normaalste zaak in de kringloop van de natuur is. Op de oude beuken stonden ook boodschappen van de laatste oorlog. Die konden de kinderen dan ontcijferen. Een beetje verder zagen ze hoe een Tonderzwam een oude beuk aantastte en voor recyclage in de natuur zorgde.

Bij een volgende post konden de leerlingen bodemdiertjes zoeken en met de loep en zoekkaarten determineren.

De ijskelder was een plaats waar de leerlingen hun fantasie konden laten werken. Voor velen was het een bomkrater of een hol van een dier boven op een berg, allen de koepel die er vroeger over gemetseld was, ontbrak.

Een stapje verder deden de leerlingen de proef met de witten en grijze lintjes. Ze leerden eruit dat camouflage belangrijk is in de natuur. Wie er in wil overleven, mag niet gezien worden. Geduld hebben was ook belangrijk, want wie te vlug langs de grijze lintjes ging, vond ze niet. De witte daarentegen vielen eg op. Bij de volgende statie werden er vijf verschillende nestkastjes gezocht en werd er over de vogels verteld die er bijhoren. Aan de linde werd er verteld over de vuurwantsen, insecten die van het sap van de bladeren leven. Zo kwamen we aan het eindpunt waar de leerlingen het tikspel van de Reiger, de vissen, de kikkers en de waterdiertjes speelden. Ook werd hun bijgebracht hoe ze de hoogte en de valplaats van een boom konden berekenen. De cirkel was rond toen de leerlingen voor hun vertrek nog een appelsap en de brochure "Kijk, een kikker" aangeboden kregen. Uit de vele reacties van de scholen blijkt dat deze jaarlijkse activiteit aan een nood beantwoordt en een aanvulling biedt op wat de leerlingen op school en thuis over de natuur leren. Verder was het enthousiasme over de organisatie groot. Met dank aan de heer Boekens, eigenaar van kasteel Hof ter Borght, Sus Van Lommel, conciërge en zijn echtgenote Marie. Natuurlijk ook dank aan de natuurgidsen Caarlos, Micheline, Jos, Els, Eddy, Theo, Francois, Julien, Louis, Raf en Annelies, Nelly, Manu, Herman, en Frans en Chris, de organisatoren.

 

NATUURPUNT STUNT op de MARC DE BEL-DAG

Marc De Bel, de bekende jeugdschrijver en prominent natuurpuntlid, zakt vandaag af naar de Heistse ijsbaan voor een dag kinderplezier in het kader van 1000jaar Heist. Nog niet geheel ontwend van mijn Orkneyreis wordt ik alweer verwacht voor de volgende activiteit van onze kern. Aan de verkeerslichten van de Bossestraat wordt mijn pad gekruist door een bekend voertuig met aanhanger. Sjakie is weer druk doende geweest zo te zien, zijn wagentje ligt hoog en vol geladen met allerlei, vreemd uitziende attributen. Even later kom ik op de parking van de ijsbaan en wordt hartelijk verwelkomd door mijn Nederbelgische vriend. Eric, Frans en Sjarel komen in karavaan met de rest van het materiaal aangereden. Ook Joris, Hilde, Swa en Marina zijn present.

Terwijl we buiten alles klaar zetten voor het door Sjaak, Marina en Sjarel ontworpen: "Blotevoetenpad", een primeur voor Helst, zetten Hilde, Joris en Swa binnen de "Braakballenuitpluisstand" op. Onze voorzitter is ondertussen druk doende met de promo- en infostand. Op een uurtje staat alles klaar en het ziet er fraai uit. We oogsten al bewonderende commentaren van cultuurschepen Verbist en van de organisatoren.

Het Blotevoetenpad telt 15 sectoren met verschillende ondergrond en textuur gaande van keitjes tot dennennaalden en van hooi en stro tot modder. Ook de uilenstand doet het goed en valt bij Marc De Bel hemzelf in de smaak, hij is dan ook niet te beroerd om enkele posters voor ons te handtekenen.

Om 13 u is de officiële opening maar lang daarvoor is het al aanschuiven aan ons pad dat erg in de smaak valt bij peuters, kleuters en ander klein grut, zelfs enkele ouders kunnen niet aan de verleiding weerstaan. Sommigen, krijgen er niet genoeg van en lopen het circuit wel 25 maal.

Ondertussen is het ook bij het pluizen aanschuiven geblazen maar onder de vaderlijke leiding van Swa en Joris en de moederlijke zorg van Hilde kunnen de kinderen zich uitleven in deze niet alledaagse handenarbeid.

Terwijl de zon brandt en we af en toe genieten van een fris pintje blijft de stroom kinderen maar komen. We hebben dan ook de handen vol met het oprapen van gevallen kindjes, het vasthouden van handjes en het onderhouden van het pad. Frans S., Eric en Sjarel staan dan ook flink te zweten om nog maar te zwijgen van tovenaar Titus die onder zijn lange mantel en hoge hoed staat te stomen. Hij zal trouwens nog een gesmaakt interview geven voor de plaatselijke TV zender.

Zowel van de organisatoren, de politieke mandatarissen en het publiek, kinderen én ouders, krijgen we enthousiaste commentaren en felicitaties voor ons initiatief. 

Wanneer de Ketnetband aan zijn optreden begint wordt het voor ons stilaan tijd om de boel op te ruimen. Enkele kinderen moeten met zachte dwang van het parcours verwijderd worden. Gelukkig kunnen we weer rekenen op vele hulpvaardige handen om alles op te kuisen zoals dat van ons groene jongens en meisjes mag verwacht worden. Dit was alleszins weer een geslaagde dag die ons qua reputatiebehartiging (PR) zeker geen windeieren zal leggen. We waren weer in het oogspringend aanwezig en kweekten veel sympathie los voor de vereniging en de natuur. Een dikke pluim steken we dan ook met graagte op de hoed van Marina, Sjaak en Sjarel voor het pad en van Swa, Joris en Hilde voor de pluisstand. Ook mag ik niet vergeten tovenaar Titte, Eric, FransV, Frans S, Marijke en voorzitter Paul te bedanken voor hun onbaatzuchtige en deugddoende hulp.

 J'O

 

SPREEKWOORDEN EN ZEGSWIJZEN over PLANT en DIER

Hij maakt van een mug een olifant

Dan overdrijft hij schromelijk! Hij stelt een kleine, onbelangrijke zaak onevenredig groot voor, zodat het een belachelijke zaak wordt; De uitdrukking is al oud: in de zestiende / zeventiende eeuw wordt ze al aangetroffen. Er zijn ook diverse synonieme uitdrukkingen zoals: van een luis een schildpad maken, van een veest (een scheet) een donderslag maken, van een splinter een balk maken.

In De Spaansche Brabander(1617) van Bredero lezen we: `Wat heb je hem al diets ghemaekt; ghy praaten hem toe, Dat ghy een konijn had als een olifant en dat het jongden als een koe.'

(Ghy praaten hem toe = ge speldde hem op de mouw)

De prehistorische voorouder van de olifant zoals wij die kennen is natuurlijk de mammoet, een fraai ingevroren exemplaar daarvan, compleet met vlees, huid en haar, vond men in 1902 in Siberië.

Tegenwoordig onderscheiden we twee soorten olifanten: de Afrikaanse, die in de Romeinse tijd al voorkwam (Hannibal!) en de Indische, die wat kleiner is dan zijn Afrikaanse soortgenoot, maar altijd nog zo'n 2,75 meter meet. En zoals iedereen direct zal beamen, daar kan zelfs een langpootmug niet tegenop.

Uit: Wat van eksters komt, huppelt graag. W.P.Postma & E.A.J.Scheepmaker

 

Gedichten door J'O

Tito Alba

 

Hij zit op een paal

aan de rand van de wei

ik fiets naar het werk

en rij daar voorbij

hij draait met zijn kop

en kijkt naar mij

met zijn pientere blik

maakt hij mijn dag blij

hij loert zeer aandachtig

op zoek naar een muis

de kerkuil en ik

hier voelen w'ons thuis 

J10

 

Zeer kort lenteliedje

De bosanemonen vormen een mat

wij noemen ons mensen en lopen ze plat

zo doen we te vaak met al wat ons rest

de natuur zorgt voor bloemen wij maken mest

 J10