Archief:
Artikels uit het tijdschrift van
Natuurpunt
Grote Nete
Jaargang 5
driemaandelijks tijdschrift
Januari 2006 Nr. 1
Project 7759 "Averbode Bos en Heide" is sinds enkele weken een nieuw reservaatproject binnen Natuurpunt; 7759A voor het deel op provincie Antwerpen.
Dit eerder nietszeggende volgnummer staat echter voor één van de grootste uitdagingen die Natuurpunt de voorbije jaren aanging. In één klap is onze vereniging immers eigenaar geworden van een aaneengesloten domein van meer dan 500 ha: "Averbode Bos en Heide". Haar taak is het nu om dit gebied zodanig in te richten dat het een maatschappelijke en ecologische meerwaarde krijgt waar gans de regio zich kan op profileren.
Een aartsmoeilijke opdracht, maar de voorbije twee jaar zijn we meer en meer overtuigd geworden dat we hiervoor de geschikte partij zijn. De kansen die we zagen in het gebied, de boodschap die we hadden, onze kennis van Europees belangrijke natuurwaarden, het enthousiasme van de lokale mensen, de samenwerking met de andere partners in het Merodedossier, al deze elementen maakten uiteindelijk dat de minister overtuigd was dat Natuurpunt meest geschikt was om dit gebied een toekomst te bieden.
Om deze zaak nu waar te maken komen onze leden in de kijker. Het verenigingsmodel van Natuurpunt is er één van lokale afdelingen: enthousiaste mensen met een hart voor de natuur verenigen zich en trachten hun omgeving een gezonde groene uitstraling te geven. Hoe dit dient te gebeuren, in een stedelijke omgeving als Gent bepalen de Gentenaars, in Putte gebeurt dit door de lokale afdeling `De putter', binnen afdeling Grote Nete gebeurt dit door U.
Voortvloeiend uit het afdelingsmodel wordt nu gewerkt aan een structuur waarbij de diverse lokale afdelingen (Averbode Bos en Heide ligt binnen 3 afdelingen: één in elke provincie) hun inbreng hebben en de inrichting vorm kunnen geven.
De laatste twee jaar hebben we ook niet stil gezeten. Bepaalde ideeën over de inrichting waren immers zonder discussie en konden uitgevoerd worden. Heel recent nog werden zo hele containers zwerfvuil uit het gebied geruimd, werden verbodsborden weggehaald en werden enkele wandelwegen bewegwijzerd. Deze zaken kostten geen geld en vroegen nauwelijks overleg, `gewoon doen' was hier de boodschap.
Meer ingrijpende maatregelen zijn echter noodzakelijk: via een Vlaams Natuurinrichtingsproject en een Europees Lifeproject willen we belangrijke omvormingswerken uitvoeren waardoor heide en vennen terug hersteld worden en de vroegere natuurwaarden kunnen terugkeren. Een goed ontsluitingsplan moet er zorg voor dragen dat wandelaars, fietsers en ruiters elkaar niet hinderen en toch maximaal het gebied kunnen verkennen. Een uitdaging om `U' tegen te zeggen maar waar we U voor nodig hebben. U bent immers de vereniging.
Hierbij dus een warme oproep aan iedereen die actief wil werken om dit groots project te doen slagen: neem contact met één van de bestuursleden en je vindt je plaats in het geheel.
Een kennismaking met het gebied, met de personen die zich engageren, met de plannen die in opmaak zijn kan ook na afspraak met een van de bestuursleden.
Voor Natuurpunt afdeling Grote Nete is deze jaarwisseling alleszins een mijlpaal: Onze nieuwjaarswens voor 2006 en later is dan ook: "Voor iedereen meer, betere en toegankelijkere natuur in "Averbode Bos en Heide".
Dit is niet alleen een wens maar een gelofte die de vereniging de volgende jaren zal nakomen.
Wordt vervolgd.
Reisverslag van een land dat vervlochten is met zijn natuurlijke rijkdommen.
ZATERDAG 28 JANUARI 2006 te 20.00 uur
Natuurpuntlokaal, Leopoldlei 81 te Hallaar
door Guido Van den Wyngaert en Stefan Janssens
INKOM 2.50 euro
Vier natuurpunters uit Hallaar en Itegem trokken afgelopen zomer 12 dagen rond in Wales. Al zoekend naar de mooiste plekjes doorkruisten ze Wales met de auto, maar ook te voet. In hun zoektocht ontdekten ze de natuurlijke ongereptheid van een land dat eigenlijk iedereen moet gezien hebben. Wales is dun bevolkt, heeft verschillende bergachtige gebieden, fenomenale rotskusten en diepblauwe meren. Het is tevens een land met eeuwenoude tradities, kastelen, burchten en versterkte steden. Tientallen ruïnes kom je onderweg tegen van burchten, kerken en abdijen. Meer dan 1200 foto's werden gemaakt van de natuurlijke en culturele rijkdom van Wales. Een selectie van deze foto's zal op deze avond worden getoond, te samen met een hele reeks bijkomende informatie. De diareeks bestaat uit foto's van natuur, landschappen, burchten en abdijen, tuinen en overblijfselen van het historische verleden.
Wales samengevat in honderd en één beelden. Een aanrader voor natuurliefhebbers en mensen die houden van avontuurlijke reizen. Om te ontdekken en om te genieten.
Bij de vogels hebben de roofvogels de mens steeds weten te fascineren. In de loop der tijden is er steeds een bijzondere band geweest tussen roofvogel en mens, vaak een haat liefde relatie. Zo vormde de valkeniersjacht tijdens de middeleeuwen een privilege voor de hoogste adel. Anderzijds is er de blijvende roofvogelvervolging doorheen de eeuwen, wat nog steeds tot uiting komt in de naamgeving van Kiekendief, Wespendief of Slechtvalk.
Deze cursus omvat 2 theorielessen en 2 praktijklessen. In de cursus komen de lichaamsbouw, de status, het voorkomen en de ecologie van de Belgische roofvogels aan bod. Tenslotte wordt aan de hand van dia's uitgebreid aandacht besteed aan het herkennen van de inheemse soorten. Voor de praktijk staat een dagtocht naar de Antwerpse Linkeroever op het programma, met een bezoek aan de Slechtvalken in Doel en de talrijke roofvogels in de omgeving van Saeftinghe. Tijdens de tweede excursie in eigen streek komen de roofvogels in de Zuiderkempen aan bod. Hiervoor trekken we naar het gevarieerde landschap te Varendonk in Laakdal.
Praktische info
Wanneer? Theoretische lessen op vrijdag 24 februari en 10
maart te 20 uur.
Plaats : Natuurpuntlokaal, Leopoldlei 81 te Hallaar
Excursies op zondag 12 maart 2006 (7u30) en zaterdag 25
maart 2006 (10u00).
Kostprijs : 10 euro (leden) en 15 euro (niet-leden)
In deze prijs is de busreis naar Saeftinghe niet inbegrepen. Lesgever: Koen Leysen
Info en inschrijvingen : Wilfried Wouters 015 24 25 73
Libellen zijn de luchtacrobaten onder de insecten. Zodra het zonnetje verschijnt kan je niet naast deze prachtig gekleurde diertjes kijken. De Vlaamse libellenfauna telt een 60tal soorten. Vaak hebben ze tot de verbeelding sprekende namen: de Grote keizerslibel, de Bloedrode heidelibel of de hemelsblauw gekleurde Watersnuffel.
Welke is jouw favoriet?
Tijdens de cursus leren we de verschillende families en de voornaamste soorten uit de eigen streek kennen aan de hand van dia's. We besteden eveneens aandacht aan de lichaamsbouw (met nadruk op de kenmerken die belangrijk zijn voor determinatie), leefgebieden en de ontwikkeling van eitje tot volwassen dier. Vervolgens hebben we uitgebreid de mogelijkheid om deze theoretische kennis te toetsen aan de praktijk tijdens de boeiende terreinbezoeken.
Deze cursus omvat 1 theorieles en 3 excursies in de beste libellengebieden van onze regio. Dezelfde theorieles wordt zowel gegeven op
• Zaterdag 1 april 2006 te 20 uur in het Natuurpuntlokaal, Leopoldlei 81 te Hallaar
• Vrijdag 14 april te 20 uur in de oude gemeenteschool, Wolfsdonksesteenweg 23 te Herselt.
De excursies vinden plaats in volgende natuurgebieden.
• zaterdag 20 mei 2006 14uur : Het Goor te Westmeerbeek
• zaterdag 5 augustus 2006 10 uur: Dagtocht doorheen het Trichelbroek en Varendonk
• zaterdag 19 augustus 2006 14 uur: Langdonken te Herselt
Praktische info
Kostprijs (incl. cursustekst): 10 euro (leden) en 15 euro (niet-leden)
Inschrijven en info bij : Kris Dries 0495 47 64 29 of Wilfried Wouters 015 24 25 73
VOGELOPVANGCENTRUM HERENTHOUT
NODIGT U VRIENDELIJK UIT OP HAAR VIERDE SPAGHETTI-AVOND
Waar? Gemeentelijk Ontmoetingscentrum "Ter Voncke"
Vonckstraat 17 te Herenthout Wanneer ? Vrijdag , 10 maart 2006
Aanvang ? Van 18.00 uur tot 22.00 uur
Meer info : VOC Herenthout, Boeyendaal 74, 2270 Herenthout Tel. 014/51.40.41 of email: vocherenthout@advalvas.be
"AL LEKKER ETEND" een goed doel steunen ... Wat wenst u nog meer?
Sommigen dromen ervan, maar wij hebben het waar gemaakt!
Wij, Johny Ceunen, Jenny Heylen, Willy Verreycken en Jan van Walsum hebben het aangedurfd een riviertje te volgen, dat ontspringt in de buurt van het drielandenpunt van België, Duitsland en Nederland om het dan helemaal te volgen tot deze een eenzame dood sterft in de Maas en dit in de buurt van Bunde.
De naam Geul is Germaans van oorsprong en betekent: smal, meestal ondiep water.
De Geul vindt haar oorsprong in het gehucht Lichtenbush, vlakbij de Duitse grens, maar nog net op Belgisch grondgebied.
Daar ligt de boerderij "Todtleger" en in de kelders van die boerderij bevindt zich het welputje dat men algemeen beschouwt als de ware bron van de Geul. Maar bij het stroompje, dat dit putje levert, voegen zich weldra vier andere en dan ontstaat een echt stromend riviertje: de Geul is begonnen aan haar tocht naar de Maas. Die zal 58 kilometer lang zijn, eerst 25 over Belgisch grondgebied.
Via Hauset, Hergenrath, Kelmis, Moresnet, Plombières en Sippenaken passeert zij bij Cottessen de landsgrens en dan volgen nog 33 Nederlandse kilometers. Via Epen Mechelen, Partij, Wittem, Gulpen, Wijlre, Schinop, Geul, Valkenburg, Houthem, Rothem, Meerssen, Bunde vindt de Geul tenslotte haar einde in alweer een klein gehuchtje, Voulwames geheten. Daar, op een heel eenzaam plekje, mondt ze, uitgeblust en geruisloos, uit in de Maas.
Van Lichtenbush naar Voulwames daalt de Geul van een hoogte van 280 tot nog geen 40 meter boven de zeespiegel. Dat is een verval van 240 meter of bijna 4 meter per kilometer. Dat maakt haar tot de snelst stromende rivier in het vlakke Nederland.
Waarom vertel ik u dit nu allemaal, vraagt u zich misschien af. Welnu, wij van afdeling Grote Nete gaan dit volgend jaar nog eens herhalen en dan hopelijk met u erbij.
Wij bieden u de kans om deze droom van iedere rugzakwandelaar te verwezenlijken. Via 4 maandelijkse dagtochten van ongeveer 15 kilometer en dit in 4 opeenvolgende maanden, omwille van de afwisseling in de plantengroei, kunt u samen met ons ontdekken waarom dit stukje België en Zuid-Nederland het uitverkoren wandelgebied is van vele wandelaars. Bovendien ontvangt u nog een zeer toepasselijk geschenk indien u de 4 tochten, die overigens in het bereik van iedereen liggen, tot een goed einde volbrengt.
Kunt u 1 of meer dagtochten niet met ons mee: geen nood, want elk van deze 4 wandelingen zijn volwaardige natuurtrips vol met afwisseling. Dus geen eindeloze stukken pad langs de rivier. Wel: soms links, dan weer rechts, soms 100 meter van de Geul verwijderd, dan weer met 1 voet er in, bij wijze van spreken. Omdat we ook door vele kleine dorpjes trekken, komt de inwendige mens ook hier niets tekort en kunnen we onze meegebrachte picknick verder aanvullen met het plaatselijke gerstenat of minder geestrijke drankjes.
In principe zullen we iedere laatste zondag van de maand een stuk van deze Geultocht ondernemen, behalve in april en mei dan gaan we één week eerder in verband met de opening van de fietsroute en het wandelweekend in de Duitse Eifel.
Noteer alvast deze data in uw agenda.
Etappe 1 : Lichtenbush Moresnet
op zondag 26 maart 2006 met speciale aandacht voor de voorjaarsbloeiers.
Etappe 2 : Moresnet Mechelen
op zondag 23 april 2006 met hopelijk onderweg de zeldzame zinkflora.
Etappe 3 : Mechelen Valkenburg
op zondag 21 mei 2006 met de doortocht van het zeer toeristische Valkenburg.
Etappe 4 : Valkenburg Voulwames
op zondag 25 juni 2006 . Zij die de vorige tochten erbij waren, zullen deze niet willen missen.
Om alvast een idee te krijgen over het aantal deelnemers verzoeken wij U, als U belangstelling heeft voor deze schitterende tocht, nu reeds in te schrijven door middel van 4 euro per persoon te storten op rekening 457702340125 van Natuurpunt met de vermelding "Geultocht 2006" en uw telefoonnummer.
Wenst U meer info , dan kan dat bij volgende personen:
Jan van Walsum : tel 01486 67 77 Johny en Jenny Ceunen-Heylen:
tel 01366 43 66
Willy Verreycken : tel 01486 65 27
BIJEENKOMST:
• 8 u 00: Natuurpuntlokaal te Hallaar
• 8 u 45: Zaal Vinea te Veerle
Aan zaal Vinea gebeurt de autoverdeling en rijden we van daaruit naar het heuvelland. Picknick en verrekijker niet vergeten. Vermoedelijk uur van thuiskomst is 19 u 00.
Normaal zullen we met eigen wagens naar ginds rijden. Mocht de belangstelling echter zo groot zijn, dat we met meer dan 40 personen zijn, dan kunnen we misschien beter een bus huren.
Indien er andere afspraken zijn, worden deze medegedeeld bij de eerste wandeling.
ZONDAG 2 APRIL 2006
Enkele kilometers ten noorden van Maastricht en oostelijk van Maas en Julianakanaal, ligt het dorpje Bunde. Hier bevindt zich het natuurreservaat Bunderbos en het beslaat ongeveer 160 ha Dit is natuurwetenschappelijk één van de merkwaardigste loofhoutbossen van WestEuropa. Bij natuurliefhebbers is dit vooral bekend omwille van zijn voorjaarsbloeiers. In deze hellingbossen ziet men in de lente tapijten van Bosanemoon,Speenkruid, Maartse viooltjes en natuurlijk ook Daslook.
In dit gebied kunt u samen met mij een prachtige landschapswandeling maken van 14 km die vertrekt aan het treinstation van Bunde te 13 u 00. Hier is voldoende parking voor onze wagens.
Praktische info:
Wanneer? Zondag 2 april 2006
Bijeenkomst? Zaal Vinea te Veerle om 11 u 30
Info? Jan van Walsum: 014 86 67 77 ( tussen 16u en 20u)
Stevige wandelschoenen is aan te raden.
Picknick niet vergeten.
Samen met de Laakdalse Werkgroep voor Geschiedenis en Heemkunde organiseert Natuurpunt in april vier natuur- en toponiemenwandelingen. Telkens op zaterdag en iedere keer in een andere deelgemeente van Laakdal.
Deze wandelingen kaderen in de viering van 25 jaar LWGH. We zijn verheugd dat we op deze manier onze bijdrage kunnen leveren aan de feestelijkheden.
Namen voor dorpen, gehuchten, streken en natuurgebieden ontstonden vaak door de aard van de omgeving, een gebeurtenis die er geschiedde of misschien wel via een bekende of beruchte persoon die er woonde.
En hoe zit het met de toponiemen in onze gebieden, hoe zijn die ontstaan ? Is de naam 'Swinnebroeken' nu afkomstig van het feit dat er in het moerasgebied zwijnen werden gehouden of kwamen er misschien tot voor kort nog wilde zwijnen voor?
Deze vragen en onderwerpen kunnen gedurende de toponiemenwandelingen zeker aan bod komen. Ook al blijven verklaring en herkomst soms voor interpretatie vatbaar, toch zullen we hier zeker wat van opsteken. En een natuurgids zal er voor zorgen dat we tussendoor van de mooie natuur kunnen genieten.
Za 8 april Natuur en toponiemenwandeling Ossebroeken
14u00 Markt van Groot VorstLaakdal
Info: Micheline Moons 01366 89 59 en Julien Hermans 01366 54 93
Za 15 april Natuur en toponiemenwandeling Eindhoutberg en Eindhoutsbroek 14u00 kerk EindhoutLaakdal Info: Vic Van Dyck 01484 02 10 en Erik Aerts 01486 61 16
Za 22 april Natuur en toponiemenwandeling Swinnebroeken
14u00 SintNiklaaskerk Vorst MeerlaarLaakdal
Info: Vic Van Dyck 01484 02 10 en Julien Hermans 01366 54 93
Za 29 april Natuur en toponiemenwandeling in de Roost
14u00 Kerk VeerleLaakdal
Info: Herman Berghmans 01484 16 04 en F. Van Gehuchten 01366 39 82
Zondag 30 april 2006: WALK for NATURE te AVERBODE
Afdeling Grote Nete
Natuur in het Averbodebos en Heide
Opening Fietsroute Merodebossen (Aardgasnatuurfonds)
10 u 00 Vijvers te Averbode:
• Vertrekpunt van alle activiteiten
• Bewegwijzerde wandelingen
• Fietsroutes
• Mountainbikeroute
Info : Staf Aerts 01377 22 78
Meer details in het volgend tijdschrift, folders worden verspreid rond 15 april.
ZONDAG 7 MEI 2006 maken we een ochtendwandeling in de vallei van de Steenkensbeek en Grote Nete.
We starten om 7 u 00 aan taverne `Aan de Haak', het vroegere 'Loze vissertje' langs de Provinciebaan 24 te Herselt.
Een wandeling 's morgens heeft iets wat je niet mag missen. De nevelslierten hangen nog in de vallei, de lucht is nog niet bezoedeld door allerlei uitlaatgassen, je kan nog spreken van stilte. Achteraf nagenieten bij een heerlijk ontbijt is gewoon het einde. Met een beetje geluk zien we Reeën en horen we de ontwakende vogels die hun dag beginnen met een mooi ochtendlied.
Inschrijven is verplicht, dit om iedereen een ontbijt aan
te kunnen bieden.
Stort € 8.00 op rekeningnummer 230-0581786-97 van Kris Dries met mededeling:
ochtendwandeling Aan de Haak.
• De inschrijvingen liepen tot 1 januari 2006 en zijn dus stopgezet.
• Er zijn bijna 80 deelnemers ingeschreven voor dit weekend.
• Door de grote groep zullen de activiteiten door meerdere gidsen geleid worden.
• Voor meer info kunt u steeds terecht bij Jan van Walsum, Tempelstraat 9 te Eindhout.
Of telefonisch op het nummer 014 / 86 67 77 en 't beste tussen 17 en 20u.
Het is al vijf jaren geleden dat Natuurpunt onderhandelde met de familie de Merode over het beheer van belangrijke delen van het adellijke domein. Uiteindelijk wensten de eigenaars te verkopen in plaats van te verhuren. De Vlaamse Landmaatschappij kocht eind 2003 bijna 1500 ha waarvan 1300 ha bos. De Vlaamse Landmaatschappij kocht het gebied als tussenstap naar een verkoop aan verschillende partners die een verbintenis aangingen om het gebied als een geheel te behouden en een gezamenlijke visie over de inrichting van het gebied te ontwikkelen en te realiseren. Op 30 november 2005 werden de verkoopsovereenkomsten ondertekend, Natuurpunt koopt 600 ha.
Hierna een overzicht van de verschillende aankopen:
De gemeente Westerlo: De hoeve aan de Asberg en de lokalen van de Garve.
De Stichting Kempens Landschap:
In Westerlo de Beeltjens en Kwarekken.
Blauberg tussen het dorp, de Goordijk en Bremheide. In Veerle de hoeve Den Eik met omliggende gronden.
De Provincie Antwerpen:
In Bergom en Blauberg het deel van Hertberg ten Westen van de Diestsebaan.
De Vlaamse Overheid, Bos en Groen:
In Bergom, Blauberg en Veerle het deel van Hertberg ten Oosten van de Diestsebaan. In Bergom en Varendonk het Varenbroek.
In Blauberg en Veerle het Elsschot en de Peieren.
Gemeentebestuur ScherpenheuvelZichem:
De voetbalterreinen van Testelt.
Het scoutsterrein van Averbode met aanpalende bossen.
De abdij van Averbode: In de omgeving van de abdij.
De gemeente Tessenderlo:
De bossen ten oosten van de weg van Diest naar Veerle.
Natuurpunt:
In Averbode, Testelt, Veerle en Tessenderlo: Averbode Bos en Heide met de Bierhoeve. In Varendonk het gebied ten oosten van de weg van Veerle naar Zammel. In Bergom de Kapel van de Maerschalk.
Wat zijn de plannen van Natuurpunt?
Vooreerst zeggen we dat we enorm blij zijn dat Natuurpunt van de Vlaamse overheid en andere partners in het Merodedossier de kans kreeg om deze prachtige gebieden aan te kopen en te beheren. Het beheer heeft uiteraard. als doel de kansen tot herstel van hoogwaardige natuur en de grote mogelijkheden voor zachte recreatie te realiseren. Natuurpunt zal dit niet alleen doen, maar samen met de gemeentesturen,de Vlaamse overheid en iedereen die een hart heeft voor natuur en landschap.
Enkele voorbeelden van inrichtingswerken:
Herstel van de natuurlijke waterhuishouding
Herstel van de drooggelegde vennen.
Geleidelijke omvorming van naaldbos naar loofbos.
Op een aantal plaatsen herstel van het heidelandschap.
Inrichten van bewegwijzerde paden voor wandelaars,
fietsers, ruiters, mountainbikers.
Den Eik, De Bierhoeve en Huize Ernest Claes inrichten als toegangspoorten.
Gemotoriseerd verkeer weren van de niet verharde wegen.
Natuurpunt is ervan overtuigd dat het openstellen en inrichten van de Merodebossen samen met de Demerbroeken, Het Trichelbroek, Zammelsbroek en de Vallei van de Grote Nete een belangrijke meerwaarde voor de Zuiderkempen kan betekenen. Het bijkomend aanbod aan zachte recreatie is een hefboom om de lokale kleinschalige toeristische infrastructuur meer kansen te bieden.
Indien je actief wil meewerken aan het realiseren van dit
project kan je contact opnemen met:
Herman Berghmans: 014 / 84 16 04, Louis Verellen: 014 / 54 54 43, Staf Aerts:
013 / 77 22 78
Een andere en moeilijke opdracht:
Kopen kost natuurlijk geld en in dit geval veel geld. Met allerlei acties zoals een grootse opening van het gebied op zondag 30 april in " De Vijvers", maar ook met de steun van vele leden moeten we op 3 jaar de aankoop betaald hebben. We zullen enkele jaren in onze regio minder kunnen aankopen en actief op zoek moeten gaan naar financiële middelen. Alle steun van persoonlijke giften tot sponsoring van bedrijven, gekoppeld aan promotiecampagnes is welkom.
In 1997 werd het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) door de Vlaamse regering goedgekeurd. Hierin maakt men een onderscheid tussen de stedelijke gebieden en het buitengebied. In onze afdeling werd alleen het centrum van de gemeente HeistopdenBerg als kleinstedelijk gebied aangeduid. Dit buitengebied omvat alle landelijke gebieden, zoals landbouwgebieden, natuur en bosgebieden evenals de dorpskernen, de gehuchten en de woonlinten. Volgens dit RSV dienen de natuurlijke en de agrarische structuur te worden afgebakend. In dit RSV werden enkele kwantitatieve taakstellingen voor de invulling van dit buitengebied opgenomen.
Zo dienen er
150.000 ha natuur en reservaatsgebieden aangeduid, waarvan 125.000 ha het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) vormen.
53.000 ha bosgebied en bosuitbreidingsgebied
750.000 ha agrarisch gebied voor de agrarische structuur
In een eerste fase keurde de Vlaamse Regering op 18 juli 2003 de afbakening van 85.000 ha Vlaams Ecolgisch Netwerk (VEN) goed. Het ging uitsluitend om gebieden met een groene bestemming volgens de huidige gewestplannen. Tevens werd door middel van een 15tal gewestelijke Ruimtelijke UitvoeringsPlannen (RUP) de bestemming van een aantal voornamelijk extensief gebruikte of verlaten agrarische gebieden omgevormd naar natuurgebied. In onze regio werd op deze manier een gedeelte van de vallei van de Grote Nete te Hulshout en HeistopdenBerg en de omgeving van VeerleHeide van bestemming gewijzigd en meteen opgenomen in het VEN.
In het RSV werd gestipuleerd dat de afbakening van de natuurlijke en de agrarische structuur gelijktijdig diende de geschieden. Op deze wijze kan een gebiedsgerichte en geïntegreerde ruimtelijke visie op de natuurlijke en agrarische structuur worden uitgewerkt in overleg met de gemeenten, provincies en belangenorganisaties om een maatschappelijk draagvlak te creëren en maximaal gebruik te kunnen maken van de aanwezige terreinkennis. In Vlaanderen werden begin 2005, 15 buitengebiedregio's afgebakend, 3 per provincie. Onze afdeling is volledig in de regio `Neteland' gelegen.
Door de Vlaamse administratie werd een ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos uitgeschreven voor de regio `Neteland' met volgende beleidsdoelstellingen:
het vrijwaren van samenhangende landbouwgebieden voor de beroepslandbouw
het behoud en de versterking van de bestaande natuurcomplexen en de opname ervan binnen een netwerk
het behoud en de versterking van valleistructuren en watersystemen voor natuurlijke waterberging
behoud en versterking van bestaande bos- en parkstructuur
behoud van gave cultuurlandschappen en structurerende landschapselementen
toeristisch-recreatieve ontsluiting van de open ruimte
Op 3 juni 2005 besliste de Vlaamse Regering, op vraag van de landbouwsector, om een aanzienlijk gedeelte van het huidige agrarische gebied met een besluit te herbevestigen. Het gaat uitsluitend om landbouwgebieden waarover er weinig discussie bestaat. Deze procedure wordt niet onderworpen aan een formeel openbaar onderzoek, aangezien er geen wijziging optreedt ten opzichte van de huidige juridische toestand (gewestplan). De gemeentebesturen en belangenorganisaties krijgen wel de mogelijkheid om hun opmerkingen op de voorgestelde afbakening schriftelijk te formuleren voor 1 april 2006.
In het werkingsgebied van afdeling Grote Nete gaat het om volgende gebieden
landbouwgebied rond Wiekevorst en ZoerleParwijs (4.250 ha)
buitengebied rond Berlaar, Putte en Heist-op-den-Berg (4.450 ha)
gebied tussen Veerle en Tessenderlo (600 ha)
gebied tussen Houtvenne en Ramsel (1.100 ha)
landbouwgebied tussen Sterschot en de N19 (Tongerlo) (1.000 ha)
Voor de resterende buitengebieden is er nader onderzoek en overleg nodig. Het gaat immers om gebieden, waarover de verschillende Vlaamse administraties en belangengroepen een verschillende visie hebben. In de volgende maanden zal via multilateraal overleg gestreefd worden om tot een gemeenschappelijk gedragen visie over het buitengebied te komen. Dit zal resulteren in het selecteren van actiegebieden, waar men via gewestelijke RUP's uitvoering kan geven aan de invulling van deze ruimtelijke visie door het afbakenen van bijkomende natuurgebieden (+38.000 ha), bosuitbreidingsgebieden (+10.000 ha) en de agrarische structuur (750.000 ha).
Nadere info bij
- Staf Aerts 01377 22 78
- Website www.ruimteliikeordening.be doorklikken naar `planningsprocessen' en via `buitengebied' en `planningsprocessen voor landbouw, natuur en bos' kan u de beschikbare documenten en kaarten raadplegen.
Het DULO- waterplan is een van de instrumenten voor de realisatie van het integraal waterbeheer. Het DULO- waterplan is een actieplan, het moet de aanzet zijn om effectief een aantal maatregelen te nemen en aan alle burgers en doelgroepen een antwoord bieden op vragen over het lokale watersysteem en de rol die zij daarin kunnen en moeten spelen. Met de opmaak van het plan wordt er gestreefd naar een duurzaam, lokaal en integraal waterbeleid. Het plan wordt opgemaakt per deelbekken en niet volgens administratieve grenzen.
Drie deelbekkens zijn belangrijk voor de afdeling GroteNete:
• De Grote Laak.
• Middengebied Grote Nete.
• Benedengebied Grote Nete.
Het deelbekken van de Grote Laak wordt gecoördineerd door de provincie Limburg, de andere door de provincie Antwerpen. De belangrijkste doelstellingen waaraan alle concrete maatregelen moeten getoetst worden zijn:
• Zoveel mogelijk hemelwater ter plaatse vasthouden en laten infiltreren.
• Sanering van afvalwaterlozingen.
• Bewaking en verbetering van de kwaliteit van de afvalwaterinfrastructuur.
• Voorkomen en beperken van verspreide verontreiniging.
• Duurzaam waterbeheer.
Momenteel zijn de ontwerpactieplannen opgemaakt. Verschillende instanties en verenigingen zullen de volgende maanden hier advies over geven, zoals Natuurpunt, de Minaraden en de Gecoro's.
Alle gegevens over de DULOwaterplannen en de voorgestelde maatregelen kan je vinden op:
www.provant.be/waterbeleid/deelbekkenwerking
Indien je opmerkingen of suggesties hebt bij de voorgestelde maatregelen, willen we dit graag bespreken. Je kan een van de bestuursleden hierover aanspreken of mailen naar: staf.aerts@pandora.be
Uitbreiding reservaat erkend.
Op 26 september 2005 heeft de Vlaamse minister van Leefmilieu en Natuur, Kris Peeters, het ministerieel besluit ondertekend. Hierdoor wordt 16 ha 70 are natuurgebied in de vallei van de Grote Nete te HeistopdenBerg bijkomend als natuurreservaat erkend. De totale erkende oppervlakte bedraagt momenteel ruim 53 ha. In het beheerplan is immers een natuurstreefbeeld opgenomen. Dit natuurstreefbeeld is een bepaald vegetatietype, zoals dottergrasland, natte ruigte met Moerasspirea of een mesofiel hooiland. Voor de erkende oppervlakte ontvangt Natuurpunt jaarlijks een subsidie om de kosten voor het beheer van het natuurgebied te financieren. Deze erkenning loopt tot 23 december 2021.
Dag van de Natuur.
19 november omstreeks 5 uur in de ochtend steek ik mijn hoofd door het vensterraam. Een helle volle maan staat te schitteren aan het firmament. Het belooft een schitterende werkdag te worden. Vandaag vindt immers de Dag van de Natuur plaats in Vlaanderen. Op deze dag wordt de dagdagelijkse inzet van duizenden vrijwilligers bij het beheer van onze natuurgebieden in de kijker geplaatst. Met 400 folders werden de buurtbewoners uitgenodigd om eens een kijkje te komen nemen of zelf de handen uit de mouwen te steken. Tegen 9 uur
verzamelen 20 vrijwilligers aan ons verenigingslokaal te Hallaar. Het doet ons plezier om enkele nieuwe gezichten te kunnen verwelkomen. Intussen is het grijs en mistig geworden.
We trekken vandaag de Netevallei in en gaan wilgen knotten in de Laarbeemden. De kettingzagen worden in gang getrokken en de takken vallen als lucifers uit de knotwilgen. Met man en macht worden de takken verzaagd. De dikste delen worden afgevoerd als brandhout, de fijne twijgen worden gestapeld in enkele houtmijten. Tevens wordt een overbodige prikkeldraad afgebroken en netjes opgerold. Tegen de middag zijn we reeds een heel eind opgeschoten en beginnen de magen te grommen.
In ons Natuurpuntlokaal hebben de ijverige dames niet stil gezeten. Mireille, Marina en Anita serveerden warme gevulde boekweitkoeken. In een gezellige sfeer werd genoten van deze lekkernij. Daar krijgt een mens terug energie van, zodat we vol nieuwe moed onze namiddag aanvatten. In totaal kregen 65 knotwilgen een vijfjaarlijkse onderhoudsbeurt. Volgende vrijwilligers trotseerden de mistige novemberkoude: Siem en Marc, Raf en Robbe, Luc, Frans en.Charel, Titte, Eric, Jo, Bert, Frans, Wilfried, Robin, Stijn, Sjaak, Joris, Paul, Bart, Julien en Dirk.
Bedankt en tot de volgende keer.
35 kinderen van de derde graad uit de Freinetschool Triangel in Booischot kwamen op 10 december 2005 op werkbezoek in de Langdonken. Ze waren vergezeld van twee leerkrachten en twee grootouders. Samen kapten ze een deel van een wilgenstruweel. Dit struweel is al jarenlang het geliefde plekje van een koppeltje Blauwborst. De wilgen werden stilaan te groot, zodat het blauwborstkoppeltje op verhuizen stond (Blauwborsten hebben namelijk ook graag open plekjes in het struweel). Gelukkig maakten de kinderen het perceel weer blauwborstvriendelijk, zodat we in het voorjaar ongetwijfeld het kenmerkend wijsje van die prachtige moerasvogel weer zullen horen.
Op het vuur, aangelegd om de kleine takken op te stoken, werden lekkere worstjes gebakken.
Na het werk werd nog een uurtje `avontuurlijk' gewandeld. Ook die wandeling werd fel gesmaakt door de kinderen. En dat het goed was, bewees de vraag van een van de kinderen bij het vertrek : 'Wanneer komen we terug?' 'Heel binnenkort', beloofde de meester!
En dat de kinderen van Triangel wel vaker de natuur in trekken, bleek dan weer uit hun bezoekje aan het Asbroek. Op 13 december werden tien kinderen (van eerste tot derde graad) in het kader van een natuuratelier gedropt in Herselt. Onder begeleiding van hun leerkracht stapten ze in een uurtje naar Westmeerbeek. Onderweg zagen ze een Blauwe reiger, een halfopgegeten Kraai (waarschijnlijk door een Sperwer of Havik geslagen), heel mooie oranje paddestoeltjes, dikke omgewaaide bomen, ... Een leuk verstopspelletje in het bos en onbezorgd rennen door het hoge gras zorgde voor heerlijk kinderplezier.
Zij worden ongetwijfeld onze natuurbeschermers van de toekomst !
Een kleine vijf jaar geleden startte het Europees Lifeproject 'Zuiderkempen' ('Baserijke moerassen in de Zuiderkempen'). Het project wordt uitgevoerd in Goor-Asbroek en Langdonken. Nog 1 jaar te gaan en het project is afgelopen. Bij een tussentijdse evaluatie op de stuurgroep bleek dat we met de geplande werken zullen klaar komen. We plagden percelen om heischrale vegetaties te ontwikkelen, we verwijderden exoten en kunstmatige aanplanten om onze bossen te 'vernatuurlijken', historische hooilanden werden hersteld, moerassituaties werden gecreëerd, een aantal weekendverblijven werden aangekocht en afgebroken, rasters om met grote grazers te beheren, werden geplaatst, er werd gewerkt aan het herstel van de waterhuishouding.
We hebben nu nog een jaar om een deel van het recreatiefeducatief luik uit te werken : het wandelnetwerk verder uitstippelen en bewegwijzeren, verbeteren en aanleg van de wandelpaden, infoborden aanbrengen. De op gang gebrachte samenwerking met de landbouw dienen we nog te verstevigen en nog meer duurzaam te maken. Verder zal er in het najaar een internationaal getint congres plaatsvinden. Onderwerp is alvast 'het ontwikkelen van heischrale graslanden' en aanverwante vegetaties. De locatie, inhoud, sprekers, er wordt momenteel gewerkt aan een boeiend programma. In het volgend nummer van ons tijdschrift geven we meer precieze informatie.
Alvast een aanrader voor natuurbeheerders.
Laakdal, zaterdag 17 december.
Verslag van de inhuldiging van twee nieuwe wandelbruggen.
In de voormiddag stond er voor de natuurbeheerders nog een werkdag op het programma. Hoewel de sneeuwvlokjes neerdwarrelden en onze gedachten regelmatig afdwaalden naar de inhuldiging van de bruggen, ging het werk toch vlot vooruit en konden we op tijd afsluiten. We moesten trouwens om 13u30 al aan taverne 't Laak zijn, waar een bus ons samen met nog een 45tal deelnemers naar de brug over de Kleinbroekloop bracht. Daar werden we door de gemeente Laakdal getrakteerd op een drankje en een hapje.
De plechtige inhuldiging van de bruggen werd opgeluisterd met toespraken door Mia Van Hirtum, Schepen van Leefmilieu en door de conservator van de Laakvalleien voor Natuurpunt.
De beide teksten zijn hieronder integraal weergegeven.
Beste natuurliefhebbers,
Als Schepen van Milieu mag ik jullie hier vandaag welkom heten op de feestelijke opening van de twee nieuwste wandelbruggetjes in onze gemeente. Het doet me plezier dat er zoveel mensen op deze uitnodiging zijn ingegaan. Het is nogal koud vandaag en dus gaan we niet te lang uit wijden, maar bij de realisatie van dit soort zaken past het dat we een aantal mensen danken. Deze bruggen kwamen er immers niet vanzelf.
Op de eerste plaats was er natuurlijk onze duurzaamheidsambtenaar Dirk Camps die wel eens meer zijn naam zet onder goeie ideeën. Hij was het die me voorstelde om bij de mensen van Natuurpunt ons licht op te steken en te informeren naar mogelijke acties die de natuur in Laakdal ten goede zouden komen. Bij de mensen van Natuurpunt klopje met zulke vragen echt niet aan dovemansoren en hun suggestie leverde op vrij korte termijn de twee prachtbruggen op waar we vandaag langs wandelen.
De constructie van de bruggen was tenslotte het werk van onze technische dienst. Onder de supervisie van schepen Mangelschots timmerden en legden de mensen van Ploegbaas Marcel Rens deze kunstwerken op de oever van de Kleinbroekloop en de Laak. Een dikke merci dus ook aan de timmermannen: Marcel, Jos, Marc, André en Freddy, zij mogen trots zijn op deze prestatie. Voor ik het woord geef aan iemand van Natuurpunt, zou ik ook hen nog een pluim op hun hoed willen steken. Uit schrik iemand te vergeten, noem ik hier geen namen. Maar door de nooit aflatende inzet, creativiteit en enthousiasme wordt er voor de natuur in Laakdal door hen heel wat gepresteerd. Ik geef nu het woord aan Vic, en ik laat aan de vertegenwoordigers van Natuurpunt de eer om deze bruggen officieel te openen.
Ook vanwege Natuurpunt, iedereen van harte welkom.
Direct na dit officiële gedeelte maken we ons klaar voor een wandeling van brug naar brug. Een wandeling door de mooie natuur, die in onze gemeente gelukkig nog te vinden is, in een landschap weliswaar dat we met z'n allen dringend moeten beschermen en herstellen waar dit nodig is. Natuurpunt, de vereniging voor natuur en landschap in Vlaanderen, wil iedereen daarbij betrekken. Ons motto is dan ook: natuur voor iedereen. Maar dat betekent ook dat we allemaal onze verantwoordelijkheid moeten nemen op het vlak van landschap en natuur.
Deze twee bruggen die vandaag plechtig worden geopend, zijn een belangrijke stap in het herstel van ons landschap. En ze brengen ons dichter bij de natuur. Daardoor gaan we dit alles beter leren kennen en waarderen. De brug hier over de Kleinbroekloop maakt een verbinding tussen Eindhoutberg en Eindhoutsbroek. En de brug over de Grote Laak laat ons toe van Trichelbroek naar Varendonk te wandelen. (Zoals jullie weten is het natuurgebied te Varendonk een deel van onze recente aanwinst uit het Merodepakket.)
Ook de symbolische waarde van zo'n brug is niet onbelangrijk.
Zoals reeds gezegd zijn deze bruggen het resultaat van de samenwerking tussen de gemeente en Natuurpunt. Deze samenwerking is voor ons heel belangrijk en we danken dan ook de gemeente voor deze realisatie. Een brug is geen los, alleenstaand landschapselement! De bruggen en de wandelpaden vormen hier één geheel. Daardoor worden deze
bruggen eigenlijk een symbool van samenwerking tussen allen die met het landschap en de natuur begaan zijn.
Nogmaals bedankt: bruggenbouwers en ook bedankt alle medewerkers die zich regelmatig met hart en ziel inzetten om de natuurgebieden te beheren en open te stellen voor iedereen.
Ik zal hier ook geen namen noemen, want er komen regelmatig nieuwe vrijwilligers opdagen. Iedereen is trouwens steeds van harte welkom om met ons samen te werken. We wensen jullie nog veel natuurlijk wandelplezier!
Als openingsgebaar en ook om de samenwerking nogmaals te benadrukken, stapten de schepen en de conservator arm in arm als eerste over de brug. Tot groot vermaak van de omstanders.
De wandelaars werden zoals beloofd, van brug naar brug, door de mooie natuur van Laakdal geleid. Hoewel de tocht niet bedoeld was als een educatieve natuurwandeling, werd er hier en daar wat uitleg gegeven. Bij de natuurgebieden werden de thema's, openstelling, beheer en samenwerking even aangekaart. Onze vrees dat we niet voor het invallen van de duisternis terug zouden zijn, bleek ongegrond. Er werd flink doorgewandeld zodat we nog tijd over hadden om langs de vijver van Trichelbroek te gaan. Bij het uitzicht over dit prachtige gebied waren woorden vol bewondering niet uit de lucht. Een sneeuwvlaag zette ons echter aan om onze tocht verder te zetten. Via de nieuwe wandelbrug over de Grote Laak stapten we van Trichelbroek naar Varendonk. Dit laatste gebied zal in de toekomst ook door Natuurpunt worden beheerd. Velen geven ons de raad om er voor te zorgen dat bij de openstelling van dit gebied, de rust voor de natuur hier niet in het gedrang komt. Daar zullen we zeker op letten, aangezien inrichting en beheer in functie van natuurbehoud voor ons op de eerste plaats komt.
Al keuvelend stapten we zo naar het einde van onze wandeling. Deze samenwerking tussen de gemeente Laakdal en Natuurpunt was op alle vlakken een succes. En aan de tevreden wandelaars te horen, is dit alvast voor herhaling vatbaar.
Vic Van Dyck
Een tijdje terug heb ik drie pasgeboren Reekalfjes dood aangetroffen in de nabijheid van de Tittebeemden te Hallaar. Van de twee Reegeiten die regelmatig in de buurt kwamen grazen en in de bosjes slapen was nergens iets te bespeuren. Ik heb navraag gedaan bij de plaatselijke jagers, niemand van onze weidelijke vrienden wist natuurlijk ergens van. Regelmatig zag ik jeepsporen in onze hooilanden en weiden, buurtbewoners beweerden dat er 's nachts geschoten werd. Waarschijnlijk zijn onze Reetjes laf afgeknald en ten prooi gevallen aan stropers, neergelegd om het vlees aan de smulpapen van een of ander restaurant te verkopen.
Wanneer ik voorbij fietste of een wandeling maakte in de buurt van de Tittebeemden werd er nauwelijks door mijn vrienden naar me opgekeken. Ze staarden me met hun grote mooie ogen aan alsof ze wilden zeggen: ga maar gauw een Duveltje of een Palmke drinken, je hebt het wel verdiend na een ganse middag werken in onze Netevallei, ouwe grijze Bosduif.
Daarom doet het me eens te meer zoveel pijn en verdriet, dat ik deze mooie gracieuze beestjes voor altijd zal moeten missen. Er rest me één troost, de laatste maanden heb ik regelmatig in dezelfde omgeving een prachtige Reebok waargenomen.
Een andere gevaarlijke predator, die een voortdurende bedreiging vormt, Koning Automobiel met zijn alom dodelijk verkeer. Het gaat goed met het reebestand in de Zuiderkempen. Maar tegen één ding weet een Ree zich niet te wapenen: het verkeer.
Na de jacht is het verkeer de belangrijkste doodsoorzaak onder Reeën. Ziet een Ree een auto aankomen, dan wacht hij tot het voertuig vlakbij is om dan in blinde paniek over de weg te vluchten. Geschat wordt dat jaarlijks vijf tot tien procent van de Reeën op deze manier verongelukt. Reeën zijn haast niet te inventariseren, ze leven heel heimelijk en hebben aan een graspol genoeg om zich te verschuilen. In het najaar breekt een relatief veilige periode voor ze aan. Bokken en geiten van verschillende generaties trekken zich in een "sprong" een groep terug om de winter gezamenlijk door te brengen. Het leven in een groep heeft duidelijk voordelen. Er zijn wel één of twee dieren alert waardoor de anderen rustig kunnen foerageren. De piek in het aantal verkeersslachtoffers ligt in juni en juli. Het gaat dan meestal om jonge bokken die aan het begin van hun tweede levensjaar worden verstoten. Ze gaan dan zwerven om een eigen leefgebied te zoeken.
De meeste aanrijdingen vinden plaats in de ochtend of avondschemering, wanneer de dieren het meest actief zijn. De (snel) wegen die door wildrijke gebieden lopen zijn vaak van wildwerende rasters voorzien.
Het verkeersgevaar voor Reeën schuilt in de doorgaande gewest en provinciale wegen. Langs deze wegen is afrasteren geen optie. Als je dat consequent zou doorvoeren, ben je aan het versnipperen. Dat staat haaks op het beleid van ontsnipperen om het leefgebied van dieren te vergroten. Afrasteren van gebieden is wenselijk, indien er ook ecoducten aangelegd worden. Maar groter nog is het belang van voorlichting aan de automobilist. Borden die waarschuwen voor overstekend wild en wildspiegels hebben nauwelijks meer effect. Automobilisten moeten doordrongen worden van een noodzaak om in wildrijke gebieden langzamer te rijden.
Daarnaast werkt de manier waarop de wegbermen zijn ingericht ongelukken in de hand. Je zou kunnen beginnen om op risicovolle plekken de bermen opener te maken. Dat biedt beter zicht voor de automobilist en het verkleint de kans dat Reeën zich lang naast de weg ophouden. Want een berm die vol staat met bomen waar aantrekkelijke eikels en beukennootjes onder liggen, kan een Ree niet weerstaan. Ook een boosdoener is strooizout. Het zout dat in de winter gebruikt wordt tegen de gladheid en waarvan veel resten in de berm achterblijven, bevat natrium. Reeën zijn geneigd natrium te eten omdat de droge (zand) gronden van hun natuurlijk leefgebied dat onvoldoende bieden. Een natriumvrije variant van strooizout zou de kans op ongelukken behoorlijk verkleinen. Maar de belangrijkste maatregelen om meer reeënlevens te sparen, zijn wat mij betreft snelheidsverlaging in combinatie met voorlichting aan de automobilist.
Den Grune Hesteneir
Herr Baron Titte von Hosen
Rammelaars, mannelijke Hazen, leveren een verbeten strijd om een moertje, vrouwelijke haas. Ze bespuiten elkaar met urine en al staande op hun achterpoten slaan ze elkaar met hun van vlijmscherpe nagels voorziene voorpoten. De winnaar van de strijd eist het vrouwtje op. Zij bepaalt het moment van paring, maar daar gaat eerst een forse aframmeling aan vooraf. Let wel: man slaat vrouw. Eind februari worden de eerste jongen geboren. Ze zijn behaard, hebben tandjes en de oogjes zijn open. Ze verlaten meteen het nest. Na zonsondergang keren ze terug, het moertje verschijnt, zoogt de jongen en vertrekt weer. Moertjes kunnen dubbelzwanger zijn. Wordt ze zwanger nogmaals gedekt dan kunnen zich elders in de baarmoeder nieuwe foetussen ontwikkelen. Hazen zijn geen knaagdieren, maar behoren tot de dubbeltandigen, net zoals Konijnen. Achter de snijtanden staan twee stifttanden.
Hazen leven solitair in open gebieden. Hun geur en gehoor zijn perfect, het zicht is vrij beroerd. Door de wijde en niet samentrekkende pupillen zien ze bij schemer het best. Slapen, rusten en werpen doen Hazen in een leger, een ondiepe kuil. Meestal gebruiken ze een bestaande kuil, die ze zonodig met de voorpoten uitkrabben. Dat is dan ook meteen het enige gegraaf waaraan ze zich gewagen. De vijand kan een leger tot drie meter naderen voordat de Haas er met een reuzensprong en een snelheid van soms meer dan 60 km per uur vandoor gaat en daarbij hoeken van 90 graden slaat. De vegetarische fijnproevers deponeren hun uitwerpselen verspreid over het terrein. Leger en wissels (vaste paadjes) worden in elk geval "bekeuteld."
Van den Haas...
Den Grune Hesteneir
Herr Baron Titte Von Hosen
In ons tijdschrift nummer drie van juliseptember 2005 brachten wij onder de titel "Ransuilverdriet en redding ..." het relaas van een aantal Ransuilenjongen die in de Neetstraat in Hallaar uit hun nest waren gevallen en door ons opnieuw waren teruggeplaatst. Al deze moeite is nu blijkbaar zeker niet tevergeefs geweest. Eén van de jongen (en nog wel de kleinste uit het nest volgens de ringgegevens) is na een klein half jaartje op 10 oktober dood terug gevonden in Bazel, neen niet in Zwitserland, maar in ons eigene Oost-Vlaanderen. Dit is ongeveer 30 km in vogelvlucht verwijderd van de ringplaats. Het is natuurlijk zeer spijtig dat deze vogel het niet langer heeft mogen overleven (en niet voor nageslacht heeft kunnen zorgen), maar anderzijds ook een bewijs dat het terugplaatsen van deze jongen succesvol is geweest. Wij hopen dat de twee andere overlevende jongen veel meer geluk mogen hebben.
In de wintermaanden controleren de mensen van de kerkuilwerkgroep ook geregeld een aantal kerkuilennestkasten om de oudervogels mee op te volgen. De meeste van deze zijn reeds geringd en de andere krijgen een ring aan om ze individueel te blijven herkennen.
Zo controleerde Herman op 30 december jl. de kerkuilennestkast bij zijn vader op de Herseltseweg te Veerle. Hij trof er twee Uilen aan. Grootmoeder is al meer dan 10 jaar 6 maanden en 15 dagen oud en grootvader zelfs meer dan 13 jaar 6 maanden en 4 dagen oud. In feite zijn het dus al overoverover...grootouders. Het vrouwtje met ring H88559 was als pullus geringd in een nestkast te Veerle Heide op 14/06/1995 en is ondertussen 11 maal in deze nestkast gecontroleerd. Het mannetje met ringnummer H71258 was als pullus geringd te Tongerlo op 25/06/1992 en is ondertussen ook reeds 5 maal in dezelfde nestkast aangetroffen. Het paar heeft sinds 1996 bijna jaarlijks (niet in 1997) in de kast jongen grootgebracht en ondertussen al 26 jonge kerkuilen de wijde wereld ingestuurd.
Hoe lang houden ze het nog vol?
Op 24 februari 2005 kreeg Herman een telefoon van landbouwer Verbruggen uit Eindhout. Zij hadden in de Schuurstraat aldaar een Torenvalk uit een prikkeldraad bevrijd. De vogel was hierdoor aan zijn vleugel gekwetst. Herman heeft de vogel, een adult mannetje, opgehaald en overgebracht naar het asiel van Heusden-Zolder. De Torenvalk droeg een ring met nummer E285880. Het was geen onbekende voor Herman want hijzelf had de vogel als nestjong geringd in Mol op 7 juni 2002. De vleugel van de vogel was gelukkig niet gebroken. De wonde werd gehecht en na een kleine maand revalidatie was de Torenvalk volledig in orde om zijn taak in de natuur opnieuw op te nemen. Hij werd op 20 maart vrijgelaten in het asiel van Heusden-Zolder zelf. Mooi !
Groot was onze verbazing wanneer op 23 november in het kader van het ringwerk te Eindhout, langs de Steenweg op Veerle een Torenvalk werd gevangen. De vogel was reeds geringd en bij het zien van het ringnummer E285880 ging bij ons een lichtje branden. Op slechts enkele honderden meters van de prikkeldraad waarin hij in februari was gevonden, werd hij nu opnieuw gecontroleerd. Een duidelijk bewijs dat deze vogel op eigen houtje is teruggekeerd naar zijn oorspronkelijke thuis. Het moet hier goed leven zijn in Laakdal. Verder ook weer een bewijs dat bepaalde vogels na revalidatie hun plaats in de natuur opnieuw succesvol innemen. Met
dank aan landbouwer Verbruggen en de mensen van het opvangcentrum van Heusden-Zolder voor hun goede zorgen.
VOGELS
Door het inactief zijn van de portaalsite bij Natuurpunt is dit overzicht verre van volledig.
Wij hopen de meest bijzondere waarnemingen nog in een volgend overzicht op te nemen.
Onze verontschuldigingen hiervoor.
Dodaarsjes worden in het najaar steeds meer waargenomen op de Grote Nete te HeistopdenBerg. Mogelijk heeft dit te maken met een kwaliteitsverbetering van het Netewater. Op 4/9 doken twee stuks kopje onder in de Nete ter hoogte van de Laarbeemden, telkens één op 21/9 en 29/10 te Booischot (WOW), op 31/10 te Hulshout (VDJ), op 18/11 zelfs 4 exemplaren en tenslotte nog één op 27/11 beide te Hallaar (WOW). Aalscholvers pleisterden weer de ganse periode in kleinere aantallen op het Trichelbroek te Eindhout met een maximum van 18 op 20/9 (BEH). Doortrekkende groepen werden genoteerd op 1/10 50 over Ramsel, op 23/10 150 over het centrum van HeistopdenBerg (BOJ, VDJ, e.a.) en op 31/10 15 over het natuurpuntlokaal te Hallaar. Op 14/9 vertoefde een Grote zilverreiger in de Langdonken te Herselt (NAF) en om bij de reigerachtigen te blijven
respectievelijk twee en één Roerdomp pleisterden in het Trichelbroek te Eindhout op 3 en 7/11 (TSL). Op 23/10 trokken 15 niet nader gedetermineerde ganzen over Hallaar (WOW) en op 11/11 meldt VDJ regelmatig overtrekkende groepjes ganzen over Booischot. Op 18/11 trok dan weer een vlucht van 38 Grauwe ganzen naar het westen over Hallaar (WOW). In Laakdal blijft de groep Canadaganzen maar toenemen met een maximum van 82 op 29/10 in de Roost te Veerle (BEH). Een andere exotische verschijning was een mannetje Mandarijneend op de Grote Nete te Bootschot op 26 (WOW) en 27/11 (VDJ).
Bij de roofvogels was een rondcirkelende Visarend op 20/9 boven Varendonk mooi om zien (BEH). Verder kwamen er twee meldingen binnen van doortrekkende Rode wouwen, namelijk één in het Huisbroek te Eindhout op 4/11 (TSL) en één in de Spekstraat te Hallaar op 24/11 (VDF). Buiten de traditionele broedplaatsen was er weer een waarneming van een Havik te Booischot op 8/10 (VDJ). Knap waren ook een adulte en twee jonge Boomvalkjes in de Netevallei te Booischot op 4/9. Waarschijnlijk ging het hier om een uitgevlogen broedsel (WOW).
Van ons kleinste valkje, het Smelleken, flitste er één over Heultje op 11/9 (LEI, VKJ). Van de Patrijs kwam slechts één melding binnen van een kluchtje van zes in de Pijlbeemden te Hallaar op 18/11 (WOW). Een Waterral liet zich strikken en ringen te Heultje op 6/10 (LEI, VKJ). Mooie concentraties Waterhoentjes verbleven in de Netevallei te Hallaar met 16 op 18/11 en zelfs 26 op 27/11 (WOW). Eveneens in de Netevallei maar nu te Booischot zat telkens één Witgatje op 17/9 ent/10 (WOW). Houtsnippen werden opgestoten in het Trichelbroek te Eindhout op 31/10 (BEH), in de Moerbeemden te Hallaar op 6/11 (WOW, ANP) en in Varendonk op 13/11 (BEH). Van hun kleiner familielid de Watersnip pleisterde telkens één exemplaar in de Moerbeemden te Hallaar op 24/9 (VDJ, WOW), in de Lodijkbeemden te Heist op 12/10 (GOB) en in de Werft te Veerle op 27/10 (GOB).
WOW nam op 27/11 een groep van naar schatting 1000 Houtduiven waar in Netevallei te Itegem. Ijsvogels werden weer op verschillende plaatsen gemeld: Telkens één in de Netevallei te Booischot op 4/9, 17/9 en 15/10 (WOW), in het Trichelbroek te Eindhout op 10/9, 20/9 en 13/11 (BEH), te Hallaar op 2/11 en aan de Steenkensbeek te Houtvenne zelfs twee op 31/10 (VDJ). Tenslotte waren er nog ringvangsten van dit juweel te Heultje op 13/10 (LEI, VKJ) en te Blauberg op 15/11 (CRA). Zwarte spechten werden op slechts twee locaties gemeld, namelijk telkens één te HeistGoor op 3/9 (BOJ) en te Heuljte (Gevaert) op 27/9 (VDJ). Onze kleinste specht, namelijk de Kleine bonte specht werd genoteerd op 10/9 in het Trichelbroek te Eindhout (BEH), op 24/9 te Booischot (VDJ), op 23/10 in Schaapwees te ZoerleParwijs (BEH) en tenslotte een hakkend vrouwtje langs de Laak te Vorst op 3/11 (GOH, BEH). Van de weinig opvallende Draaihals waren er verschillende ringvangsten en één waarneming. LEI en VKJ ringden er niet minder dan vier op 3/9 en één op 11/9 te Heultje en CRA haalde er één uit zijn netten te Blauberg op 6/9. Verder nam Eugeen De Rover een exemplaar waar in zijn tuin in het dorp van Booischot op 4/9. In oktober werden in totaal 502 Veldleeuweriken geringd te Heultje. Op 15/10 ving men hier ook een Boomleeuwerik en op 5/11 zelfs twee (LEI, VKJ). Van deze laatste soort trok er ook telkens één over het Wijngaardbos te Veerle op 3, 9 en 15/10 (BEH). Een late Boerenzwaluw scheerde over het Zammelsbroek op 4/11 (BEH, CRA, VKJ). Ook laat was een ringvangst van een Boompieper te Heultje op 15/10 en dan weer vroeg de vangst van een Waterpieper aldaar op 8/10 (LEI, VKJ). Van deze laatste soort was er ook een waarneming in het Trichelbroek op 13/11 (BEH). Gele kwikken worden alsmaar zeldzamer. Toch konden LEI en VKJ in september niet minder dan 20 doortrekkers ringen te Heultje: 3/9 (3), 4/9 (10), 10/9 (1) en 18/9 (6). Grote gele kwikken schijnen het dan weer beter te doen. In Heultje waren er ringvangsten op 10/9 (2), 17/9 (2), 25/9 (6), 30/9 (2), en 2/10 (1) (LEI, VKJ).
Verder waren er waarnemingen van deze soort in Schaapwees te ZoerleParwijs op 23/10 (BEH), te HeistopdenBerg op 17/11 (DAG), te Itegem op 18/11 (WOW) en te Booischot op 24/11 (VDJ), telkens één exemplaar. Zeer opmerkelijk was de ringvangst van een eerstejaars Grauwe klauwier te Blauberg op 4/9 (CRA, BEH). Het zachte najaar zorgde voor enkele langer blijvende zomergasten. Zo ringde CRA te Blauberg op 22/11 nog een mannetje en een vrouwtje Zwartkop en op 23/11 nog een mannetje. Ook had hij het geluk om op 11/10 aldaar weerom een Bladkoninkje, een Aziatische dwaalgast, te kunnen ringen. Op 10/9 werd dan weer te Heultje een Bonte vliegenvanger van een ring voorzien en op 3/9 aldaar ook een Paapje (LEI, VKJ). Van deze laatste soort was er ook een ringvangst te Blauberg op 4/9 (CRA, BEH). Ook weer vrij laat waren de ringvangsten van Gekraagde roodstaarten te Blauberg op 11/10 (2) (CRA) en te Heultje op 16/10 (LEI, VKJ). Op 23/11 was er nog een waarneming van een mannetje Zwarte roodstaart in de Kleine Langveldstraat te Heist (DAG). Op 4/9 liet dan weer een vrij late Nachtegaal zich ringen te Heultje (LEI, VKJ). Eind oktober trokken vrij veel Kramsvogels door. In de Brandstraat te Booischot nam VDJ een groep van 60 exemplaren waar op 28/10. Het najaar 2005 was gekenmerkt door verschillende invasies. Het begon allemaal al in september en oktober wanneer hier massaal Zwarte mezen verschenen. Overal, maar dan ook overal pleisterden plots Zwarte mezen. Eén van de ringers van ringgroep Demervallei kon in die periode te Tessenderlo zo maar eventjes 1100 exemplaren van deze soort van een ring voorzien. Eind oktober waren er dan weer enkele dagen zeer veel Koolmezen met gecontroleerde vogels ringen dragend uit Rusland en de Baltische staten.
Vanaf de tweede helft van oktober verschenen er ook veel meer Appelvinken dan normaal. Op 15/10 vloog er één over Averbodeheide en op 30/10 één over het Wijngaardbos, beide te Veerle (BEH). De volgende vlaag kwam eraan in november met massa's Grote goudvinken die net als vorig jaar een rare "teut"roep voortbrachten. Over de herkomst van deze goudvinken is men er nog steeds niet echt uit. Deze vogels met afwijkende roep zijn vorig jaar voor zover men weet voor het eerst in WestEuropa binnengevallen of beter binnengevlogen en zijn dit jaar nog massaler dan het voorbije jaar hier aangekomen. CRA heeft weer veel moeite gedaan om van deze vogels er een aantal van een ring te voorzien en met succes. In november kon hij niet minder dan 81 exemplaren ringen. De eerste ving hij op 6/11. Enkele topdagen waren 8/11 (13), 10/11 (13) en 11/11 (10). De meeste vogels waren echte doortrekkers. Zo werd een vogel geringd te Blauberg de dag er na reeds opnieuw gecontroleerd in de buurt van Brussel. Natuurlijk werden in die periode ook heel wat Grote goudvinken waargenomen. Zo pleisterden op 8/11 een twintigtal exemplaren te Varendonk (VDV). Op 13/11 werden ze hier opnieuw gehoord en op 19/11 (2) en 30/11 (5) ook nog waargenomen (BEH). Eind november was het hoogtepunt van de "teuters" voorbij. Slechts enkele exemplaren zijn hier en daar in onze natuurgebieden blijven pleisteren. De meerderheid schijnt te zijn doorgetrokken. Samen met de Grote goudvinken verschenen ook meer gewone Goudvinken op het toneel dan normaal. CRA kon er in november eveneens 7 ringen te Blauberg. Op 13/11 riep er eveneens eentje te Varendonk (BEH). En 't was nog niet gedaan. In de tweede helft van oktober was er een duidelijke toename waar te nemen van Kleine barmsijzen. CRA ringde te Blauberg de eerste op 20/10. In oktober kon hij er 38 van een ring voorzien en in november nog 26. Te Heultje waren er eveneens ringvangsten van deze soort op 19/10 (1), 28/10 (2) en 31/10 (2) (LEI, VKJ). Op 2/10 vloog er al een over de Kwarekken te Westerlo (VKJ) en op 5/11 één over de Roost te Veerle (BEH). Wanneer er veel Kleine barmsijzen zijn is, dit dikwijls een voorloper van een nog grotere invasie van Grote (of Noordse) barmsijzen. De laatste grote invasie van deze (onder)soort dateert van eind de jaren tachtig en dit jaar was 't opnieuw prijs. Vooral vanaf de tweede decade van november hebben ze België overspoeld. Deze vogels zijn weinig mensenschuw en laten zich dan ook gemakkelijk vangen. In november kon CRA er niet minder dan 167 van een ring voorzien. Het hoogtepunt van de doortrek werd bij hem genoteerd op 16 en 17/11 toen CRA er respectievelijk 64 en 42 kon ringen. Ondertussen zijn ook de meeste Grote barmsijzen weer verder getrokken en blijven slechts enkelingen of kleinere groepjes in onze regio pleisteren.
Dit najaar waren er schijnbaar ook meer Kneus dan andere jaren. Op 1/10 pleisterde in de Netevallei te Itegem een mooi groepje van 45 stuks en op 4/10 te Haanven in Veerle ook een veertigtal (BEH). Ondertussen zijn er in onze dennenbossen nog steeds behoorlijke aantallen Kruisbekken aanwezig. Hun invasie was al begonnen in de zomermaanden en ze blijven goed hangen. In het Wijngaarbos te Veerle deed BEH volgende waarnemingen van deze soort: 20/9 (12), 9/10 (7), 23/10 (1), 1/11 (3), 2/11 (7), 12/11 (8) en 13/11 (1). Op 27/9 vlogen 8 exemplaren over Blauberg (CRA), op 2/10 10 over de Kwarekken te Westerlo (VKJ), op 31/10 6 over Trichelbroek te Eindhout en op 30/11 1 over Varendonk (BEH). En om te eindigen nog een invasievogel: Op 8/11 nam BEL een Notenkraker waar te Eindhoutberg. Ondertussen (december) zijn ook de eerste Pestvogels in onze regio gesignaleerd, maar dat is voor het volgende overzicht. Het lijkt wel of NoordEuropa dit jaar leegloopt. Ondertussen ogen en oren open en geniet van al die schitterende Scandinavische gasten. Zo'n invasierijk najaar van zoveel verschillende soorten is waarschijnlijk uniek.
ZOOGDIEREN
Enkele Bunzings vielen weerom als verkeersslachtoffers te Varendonk op 6/9 (BEH) en in het Industriepark te Hulshout op 27/9 (VDJ). Op 6/11 vond VDJ in de Nete ter hoogte van de Steenkensbeek te Houtvenne een pas gestroopt vel van een Ree. De huid vertoonde een groot kogelgat in de flank. Hier waren dus stropers aan het werk geweest. Schande !
Met dank aan volgende waarnemers voor het insturen van hun waarnemingen ANPAnthonis Paul, BEH Berghmans Herman, BELBerghmans Louis, BOJBosmans Joris, CRACristael André, DAGDaems Geert, GOBGovaere Bart, GOHGoyvaerts Henri,
LEILedegen Ignace, NAFNaedts Frederik, TSLT'Syen Louis, VDFVan Den Bosch Francois, VDJVan Dessel Jo, VDVVan Dyck Vic, VKJVan Kerckhoven Jos, WOWWouters Wilfried.
Waarnemingen van de periode december 2005februari 2006 graag voor 10 maart 2006 bezorgen aan Herman Berghmans, Wijn gaardbos45, 2431 Veerle of h.berghmans@skynet.be
of invoeren op de portaalsite van Natuurpunt (info Jos Van Kerckhoven op 014/266462).
De vogelwerkgroep van Natuurpunt vzw organiseert ook dit jaar een onderzoek naar de aankomstdata van de zomervogels in Vlaanderen. De bedoeling is de gemiddelde aankomstdatum van een vogelsoort te bepalen. Door de gegevens over een langere periode te vergelijken kan men nagaan of een bepaalde soort vroeger of later terugkeert uit zijn overwinteringgebied. Uit waarnemingen sedert 1985 blijkt bijvoorbeeld dat de gemiddelde aankomstdatum van de Boerenzwaluw de laatste 20 jaar met 7 dagen vervroegd is van 5 april naar 29 maart.
De vogelwerkgroep van Natuurpunt Grote Nete wil de medewerking aan dit jaarlijks onderzoek ondersteunen en promoten. Je moet echt geen specialist zijn om aan dit onderzoek mee te werken.
Op de lijst komen ook een aantal algemene of gemakkelijk te herkennen soorten voor zoals: Boerenzwaluw, Huiszwaluw, Gierzwaluw, Koekoek en Tjiftjaf. Enkele soorten komen zelfs specifiek in de omgeving van woningen voor, zoals de Zwarte roodstaart en de Grauwe vliegenvanger. Elke vogelkijker wordt gevraagd om op bijgevoegd formulier (zie vorig dubbel blad) de eerste voorjaarswaarneming in te vullen en voor 1 juli 2006 terug te sturen naar: Dirk Vervloesem, Biekorfstraat 54, 2220 Heist-op-den-Berg.
Je kan het formulier ook downloaden van de Natuurpunt website : http://www.natuurpunt.be/grotenete
Deze formulieren kan je digitaal doormailen naar dirk.vervloesem@skynet.be
DOE MEE !!!
Op zondag 20 november 2005 kwamen 215 mensen 'eten voor meer natuur'. Deze jaarlijkse gebeurtenis in de parochiezaal van Blauberg wordt steeds erg 'gesmaakt'. Bedankt aan onze gasten, we zullen de opbrengst integraal besteden aan aankopen in de regio. Onze tappers, afwassers, opdieners, koks en kokkinnen kweten zich met veel enthousiasme van hun taak. Iedereen bedankt voor de hulp. Volgend jaar eten we in de vernieuwde parochiezaal.
Jullie komen dan toch ook !
De Vlaamse gemeenschap tracht verenigingen en buurtcomités aan te zetten om het groen in hun buurt te verfraaien. Met de financiële steun van Vlaanderen kan plantgoed worden aangekocht via de groenbon. Natuurpunt vond dat de omgeving van het cultuurhuis te Hallaar, waar ook ons verenigingslokaal gelegen is, best wat extra groen kon gebruiken. Na de opmaak van een dossier werd de goedkeuring van het gemeentebestuur (eigenaar) gevraagd en verkregen. De afdeling Bos en Groen gaf eveneens haar fiat, zodat op 31 oktober 2005 de daad bij het woord gevoegd werd. 7 vrijwilligers met groene vingers ruimden eerst het zwerfvuil op de binnenkoer op. Vervolgens werd het welig tierende gras tussen de tegels verwijderd. Tegen de afsluitingsmuur werden enkele inheemse klimplanten (Wilde wingerd) aangebracht om de oude speelplaats te verfraaien. Op enkele grasvelden werden 3 hoogstammige Zomereiken geplant. Nabij de perceelsgrens met het aanpalende perceel werd het grasveld omgefreesd en beplant met struiken, zoals Hazelaar, Kornoelje, Krentenboompje, Gelderse roos en Vlier. Op de parking dienen 2 hoogstammige Lijsterbessen te zorgen voor een poorteffect. We ontvingen enkel positieve reacties van buurtbewoners en voorbijgangers.
Alvast dank aan Frans, Marina, Sjaak, Dirk, Paul, Wilfried en vooral aan initiatiefnemer en coordinator Charel. Zo kan de Hallaarse bevolking in de toekomst genieten van extra groen in de dorpskern.
terug naar>>
Natuurpunt
afdeling Grote Nete
Laatste aanpassing gebeurde op:
19.01.2006 21:40:13
Info en tips:
webverantwoordelijke