Archief:

Artikels uit het tijdschrift van

Natuurpunt

Grote Nete

Jaargang 4
driemaandelijks tijdschrift
april 2005 Nr. 2
 terug naar de startpagina

VOORWOORD

Natuurpunt vzw: een bloeiende vereniging

Op 26 maart 2005 woonden 7 afgevaardigden van Natuurpunt Grote Nete de algemene vergadering van Natuurpunt vzw bij in Gent. De jaarverslagen van de verschillende thematische VZW ’s, actief rond natuurbeheer, natuureducatie en natuurstudie waren indrukwekkend. Natuurstudie door honderden vrijwillige veldmedewerkers resulteerde in de publicatie van de zoogdierenatlas en de atlas van de broedvogels in Vlaanderen. Er werd ca. 800 hectare natuurgebied beschermd en nieuwe erkenningdossiers werden ingediend. Er werden ruim 7.000 educatieve uren gepresteerd tijdens wandelingen, diavoordrachten en cursussen. Er werden nieuwe samenwerkingsverbanden afgesloten met sponsors, zoals Ikea, Scarlet en Figas. De bestaande overeenkomsten met o.a. schoenen Torfs, dierenwinkels Tom & Co, Tomson en brouwerij Westmalle werden verlengd. Kortom, hiermee wordt aangetoond dat we een goed draaiende vereniging uit het middenveld zijn. De gerealiseerde ledengroei in 2004 bedraagt zelfs 9%, zodat er momenteel 54.500 Vlaamse gezinnen lid zijn. Een cijfer dat maar weinig Vlaamse verenigingen kunnen voorleggen. Dit is het tastbare bewijs dat de fusie tussen Natuurreservaten vzw en De Wielewaal vzw de juiste beslissing was.

 Een terugblik op de werking van Natuurpunt Grote Nete in 2004.

Ook Natuurpunt Grote Nete heeft een uitstekend werkingsjaar achter de rug. In onze afdeling is het ledenaantal de laatste 2 jaar gestegen van 720 op 01/01/2003 naar 955 op 01/01/2005. Met een ledengroei van ruim 32% over 2 opeenvolgende jaren scoren we beduidend beter dan het Vlaamse gemiddelde. Tijdens onze lokale algemene vergadering op 16 januari 2005 werd de werking van onze vereniging in 2004 besproken en het werkingsprogramma 2005 voorgelegd aan onze leden.

De reservatenwerking vormt een centrale pijler in de werking van onze afdeling. Met 4 professionele terreinarbeiders en vele vrijwilligers zorgen we voor het dagelijkse beheer van 485 hectare natuurgebied.

Er lopen niet minder dan 6 aankoopprojecten in onze afdeling: De Langdonken in de vallei van de Kalsterloop, de Laakvalleien in Laakdal, de vallei van de Grote Nete wed opgesplitst in de sector Heist-op-den-Berg en sector Zuiderkempen, het Goor-Asbroek in de vallei van de Steenkensbeek en de Bruggeneindse Goren. Hiervoor zijn tientallen vrijwilligers bezig in 6 verschillende beheerteams. Er werden duurzame overeenkomsten met plaatselijke landbouwers en particulieren afgesloten om het beheer van deze natuurgebieden te verzekeren. In 2004 werd een nieuw wandelpad geopend in de vallei van de Grote Nete te Hallaar. Hierdoor kan de bevolking steeds meer genieten van de natuur in de eigen regio.

Tijdens onze 32 kalenderwandelingen werden 732 wandelaars geteld. Bovendien waren er vele honderden deelnemers op de opening van de Merodebossen te Averbode op 28 maart. Tijdens de open monumentendag van 12 september werd in Hallaar het Pinzielekepad ingewandeld door 320 deelnemers. Onze vereniging zorgde voor de catering op de provinciale boomplantdag in de Kijfbossen te ltegem op 21 maart met 900 deelnemers. In het kasteelpark te Westmeerbeek werden in april en mei 560 leerlingen uit 30 klassen rondgeleid. Er werden 3 succesvolle cursussen georganiseerd rond roofdieren, vleermuizen en paddenstoelen. We verzorgden de begeleiding van de cursus natuurgids in Herselt, waardoor er 18 nieuwe enthousiaste natuurgidsen kunnen ingezet worden. Er werd een nieuwe werkgroep natuureducatie opgericht.

De leden van de vogelwerkgroep vergaderden 2 keer. In 2004 werd actief meegewerkt aan de inventarisatie van de Roodborsttapuit in het kader van het ANKONA-project van de provincie Antwerpen. Hierbij werden reeds 70 broedparen gekarteerd in Heist-op-den-Berg in 2004. Het ringwerk van de uilen en roofvogels slorpte opnieuw zeer veel energie op. Er werden 425 jonge uilen geringd in 160 nesten. Tevens werden er 674 jonge dagroofvogels geringd afkomstig uit 198 nesten. Hierbij nemen Torenvalk, Sperwer en Buizerd het gros voor hun rekening, doch er werden eveneens jonge Boomvalken en Haviken geringd in onze regio. Het jarenlang voortgezette onderzoek levert bijzonder interessante wetenschappelijke informatie op over de toppredatoren in de Zuiderkempen. Aangezien deze dieren aan de top van de voedselpiramide staan, vormen ze een goede bio-indicator voor de toestand van onze natuur. Er werden ruim 2.370 padden overgezet in de Spekstraat te Hallaar door onze amfibieënwerkgroep.

 Natuurpunt kern Heist-op-den-Berg ontving in januari 2004 de milieuprijs 2003 voor 25 jaar inzet voor natuur en landschap. Tevens werd ze om dezelfde reden in april 2004 bekroond met de eervolle 3e plaats van de cultuurprijs 2003 van de gemeente Heist-op-den-Berg.

Er werd geparticipeerd in de milieuraden en GECORO's van Heist-op-den-Berg, Huishout, Herselt, Laakdal en Westerlo. Er werd veel energie gestopt in de opvolging van de doelstellingennota's van de lokale waterbeheerplannen en de groene ruimtelijke uitvoeringsplannen in onze regio.

Kortom u merkt dat Natuurpunt Grote Nete bruist van het leven. Door het afdelingsbestuur en de 2 kernbesturen werd er maandelijks vergaderd om alles in goede banen te leiden. Via ons verzorgde afdelingsblad en onze kleurrijke website informeren we u over onze activiteiten.

In mei 2005 starten we met een maandelijkse digitale nieuwsbrief om u nog beter en sneller te informeren over het reilen en zeilen van de natuur in de Zuiderkempen. Voor een abonnement op deze nieuwsbrief kan u uw e-mailadres ingeven via onze website

www.natuurpunt.be/grotenete.

Geniet van de ontluikende natuur in de lente 2005.

Intussen is het werkingsjaar 2005 reeds volop gestart. Het voorjaar vormt de mooiste periode van het jaar om te genieten van de kleurrijke bloemenpracht en een uitbundige vogelzang. Tijdens de volgende maanden bieden we u een ruim aanbod aan wandelingen en uitstappen aan, waarbij we uw bijzondere aandacht willen vragen voor:

• de ochtendwandeling met ontbijt in de Merodebossen te Averbode op 22 mei,

• de opening van het Molenbeekpad in het land van Pallieter in de Netevallei te Booischot met de nodige randanimatie zoals kunstambachtenmarkt en actieve kunstenaars op 29 mei,

• de cursus `natuur in de tuin' te Herselt vanaf 2 juni,

• de busuitstap naar de Semoisvallei te Rochehaut op 5 juni.

 Kortom, trek je wandelschoenen aan en geniet van onze prachtige natuur. Tot kijk op één van onze volgende activiteiten.

OCHTENDWANDELING met ONTBIJT in "DEN EIK"

Ochtendwandeling door de Merodebossen, met ontbijt in "Den Eik" Zondag 22 mei 2005

Vertrek van de wandelingen:
om 8u00 en om 9u00
Waar? `Buurthuis' Zandstraat 13a,
Veerle-Heide (Laakdal). Vooraf inschrijven:
Vic Van Dyck 014.840210 vic.vandyck@tiscali.be
Staf Aerts 013.772278 staf.aerts@pandora.be
Prijs: Volwassenen € 7.
Kinderen tot 12 jaar € 3.
Enkel komen genieten van een lekker ontbijt kan ook. Dan kom je tussen 9 en 11 uur rechtstreeks naar "Den Eik". ( Weg van Blauberg naar Averbode).

Vlaams Vossensymposium.

Na meer dan een eeuw afwezigheid heeft de Vos onze regio in korte tijd spectaculair heroverd. Dit bleef niet onopgemerkt. Klachten over leeggeroofde kippenhokken, dode Eenden, Kalkoenen en Ganzen, en jagers die in de Vos een geduchte concurrent zien. Vele natuurliefhebbers echter vinden de Vos een prachtig dier waarmee we terug moeten leren samenleven.
De Vos staat ook bekend als verspreider van hondsdolheid en hij kan drager zijn van de vossenlintworm, een parasiet die ook voor de mens gevaarlijk is.
Het Instituut voor bosbouw en wildbeheer in samenwerking met Aminal, afdeling Bos en Groen en Inverde richten een studiedag in waar de recentste informatie uit wetenschappelijk onderzoek over de Vos zal voorgesteld worden.

Wanneer? woensdag 27 april 2005

van 10 u tot 16u30.

Waar? KBC-bank, Herman Teirlinck auditorium,

Havenlaan, 2, Brussel. Inschrijvingsgeld:

5€ voor studenten, werkzoekenden en gepensioneerden

10€ voor anderen.

 Meer    info     en        inschrijvingsformulier op www.inverde.be en www.ibwvlaanderen.be.

De Averegten 'ZUIDERS GETINT'

Op zondag 15 mei 2005
wordt het provinciaal domein De Averegten het decor voor een spetterend Zuiders getint feest.
Aanvang: 14u

Aan de blokhut gaat het wereldfeest 'Zuiders getint' door met optredens van Doble Impacto, Afribel en Lieze Heuninck en groep. Je vindt er multiculturele workshops Percussie, Mandala schilderen, Peruviaanse Filigraan, Henna schilderen, Kalaripayat (Indische gevechtsdans), enz. En verder verhalen uit het Zuiden, Zuiderse hapjes, muntthee en Cubaanse cocktails...

Aan de boerderij worden tijdens het Schapenscheerfeest de schapen uit hun winterjas geholpen en krijgen ze bezoek van hun Zuiders getinte achterneven, de Lama's. Rondstruinen kan op het biomarktje en creatieve geesten kunnen zich uitleven in allerhande workshops die wol als belangrijkste ingrediënt hebben. Kinderen kunnen wol wassen, kaarden, vilten en spinnen. Siempre Moreno zorgt voor de muzikale noot en het ambachtelijk gebrouwen bier voor de dorstige mens.

Tussen de Blokhut en de boerderij wordt een toffe pendeldienst voorzien met huifkar, pony's en een riksja.

Het feest is gratis, de pendeldienst niet. Aan alle pendelaars wordt gevraagd een kaartje te kopen ter waarde van 1 euro. De opbrengst van deze pendeldienst gaat integraal naar het project: `Provinciebestuur Antwerpen komt mee op tegen Kanker'.

Deze activiteit wordt georganiseerd op initiatief van de Derdewereldraad van Heist-opden-Berg en provinciaal Groendomein De Averegten.

Locatie: provinciaal domein De Averegten Blokhut: Boonmarkt 12, Heist-op-den-Berg Boerderij: Langendijk 17, Heist-op-den-Berg

Parkeren kan zowel op de grote parking Boonmarkt als aan de boerderij Langendijk

 Info Schapenscheerfeest 015/248947

info anaveregten.provant.be

Info Zuiders getint 015/228675 ivk@heist-op-den-berg.be

SPRING IS OUT YOUR DOOR! LAAT U ZIEN.

Aan alle 20'RS van Heist en omstreken!

De natuur lonkt! Prachtige landschappen en pareltjes natuur liggen overal verscholen... te wachten om ontdekt te worden! Je wilt een goeie frisse neus halen en proeven van de lente en dat doen we met een groepke!

We willen graag met wat jongeren (ca. 20-30 jaar) van onze natuur genieten en er, zo mogelijk ook 't één en ander over bijleren! Heb je dat nog nooit gedaan en wil je dat eens proberen?

Hewel, JNM-Natuurpunt roept je op om uitje pijp te komen! Kom en geniet van de natuur tijdens een wandelingske, fietseling, weekendje of tijdens een beheerswerk in een reservaat!

Kom net als ik op 21 mei 2005 naar het wandelbos de Averegten in Hallaar, aan de hoofdparking van het domein. Tijdens een wandelingske langs en door 't bos, vijvers en poelen leren we mekaar en de natuur wat beter kennen.
We starten om 14u aan de hoofdparking van het wandelbos aan de Boonmarkt en eindigen omstreeks 16u aan de cafetaria, met een fris glas dorstlessend vocht.

Wie kinderen heeft mag die uiteraard meebrengen!

Zijn er vragen, kan je die dag niet komen, maar heb je toch interesse?
Laat maar weten aan Stijn Yskout, Molenstraat 22, 2220 Heist-op-den-Berg,

0495/ 89 50 58 of briefmuis@hotmail.com

BUSREIS en STEVIGE DAGTOCHT IN DE SEMOISVALLEI

Zondag 5 juni 2005 busreis met zeer stevige dagtocht in de Semoisvallei.

Afstand: ongeveer 16 km.
Aard van de weg: Onze wandelroute wordt gekenmerkt door een behoorlijk aantal kilometers 'crete', berg-, of beter heuvelkammen, voorzien van de nodige rotsjes en uitzichtpunten. Echt gevaarlijk is de route eigenlijk nooit. Tweede kenmerk: enkele ladders, die van ver doen denken aan de ' Klettersteige' of de 'Via ferrata' in de Alpen. Eén keer moeten we de Semois doorwaden ( diepte bij de verkenning ongeveer 70 cm ). Dus turnsloffen en handdoek niet vergeten! Hoogte: tussen 180 en 340 m. Reken maar op zo'n 1000 meter hoogteverschil die dag. Het is op en af, en dit in tegenstelling tot de wandeling van verleden jaar in de polders van Zuid-Holland. Picknicken doen we langs de Semois in Poupehan, waar de bus hopelijk op ons staat te wachten. Zodoende hoeven we niet alles mee te zeulen. Diegenen, die genoeg hebben aan dit stuk, mogen met de chauffeur mee naar de aankomstplaats, tevens vertrekpunt "De parkeerplaats van Rochehaut, met zicht op Frahan, 125 meter lager.
U hebt het al begrepen: dit is geen wandeling voor ongeoefende, wel de ideale opwarming voor diegenen, die nog wat later naar de "echte" bergen van de Alpen trekken.

Vertrek:

7.00 u. Parking Vinea, Veerledorp te Veerle 7.30 u. Natuurpuntlokaal te Hallaar

Prijs: € 15 voor volwassenen en € 7 voor kinderen onder de 12 jaar. Info bij Jan van Walsum op 014/86 67 77 op werkdagen tussen 18 en 20 uur. Inschrijven doet U het best door te storten op rekening 457-702340125 van Natuurpunt met vermelding van het aantal deelnemers en de opstapplaats.
B.v. Peeters uit Heist wil met vrouw en kind mee: in dit geval stort U € 37 met mededeling: Semois2volw. + 1 k. Hallaar

EEN TUIN ZONDER GROENAFVAL
DONDERDAG 26 MEI 2005 20u.
Gemeentelijke lokalen - Wolfsdonksesteenweg 23 te Herselt

Hoe gaan we om met het "afval" in onze siertuin?
Blijven we het containerpark of de GFTcontainer belasten? Of zoeken we goedkopere en creatieve oplossingen voor de verwerking ter plekke? We streven immers in de eerste plaats naar "voorkomen", want afval beperken betekent ook minder werken en meer genieten!

Frans De Smedt (VELT) verschaft praktische informatie en ervaringen kunnen uitgewisseld worden. Deze open milieuraad wordt georganiseerd in samenwerking met Natuurpunt Afdeling Grote Nete.

Inschrijven/ info:
Deelname is gratis en inschrijven kan bij de milieudienst op het nummer 014/53.98.29 of via
e-mail: ann.walraevens@herselt.be.

CURSUS: NATUUR IN DE TUIN

Vaak hebben tuinen weinig natuurwaarde. Een kort gemaaid gazon en een rij coniferen mogen wel groen ogen, ze bieden bitter weinig ruimte aan planten en dieren die in bewoonde gebieden kunnen voorkomen. Toch kan iedere tuinier er met een aantal ingrepen voor zorgen dat de natuurwaarde in zijn of haar leefomgeving groter wordt. Natuur beperkt zich immers niet tot natuurreservaten. Lapjes grond die door de mens anders behandeld worden, kunnen zelfs in bewoonde zones uitgroeien tot belangrijke stukjes natuur.

Heel wat mensen willen kennismaken met de natuur rondom hun deur. Daarom overlopen in vier avonden twee lesgevers van Natuurpunt wat er zoal in je tuin kan voorkomen aan insecten, vogels en zoogdieren. Er wordt ook aangegeven welke planten je daarbij kunnen helpen om deze dieren naar je tuin te lokken. Er worden ook verschillende tips gegeven hoe je de natuur in je tuin kunt helpen om de biodiversiteit te verhogen. Zo zal er voor iedereen wel iets aan bod komen wat hij in zijn tuin kan gebruiken.

Waar? oude gemeenteschool Wolfsdonksesteenweg, 23 Herselt

Wanneer? donderdag 2, 9, 16 en 23 juni van 19u30 tot 22u30

Deelnameprijs: leden € 15, niet-leden € 25.

Info en inschrijvingen: Kris Dries 014/ 54 77 34 of via e-mail kris.dries@pandora.be

DAG VAN HET PARK: 29 MEI 2005

Onder het thema "Met Pallieter langs het Molenbeekpad" kan u kennismaken met een prachtig stukje natuur en cultuur in onze gemeente. Langs de Grote Nete te Booischot bevinden zich enkele geklasseerde monumenten, zoals het kasteel Hof ter Laken met omringend park en hoeve 'Het Bergske', welke in 1976 als filmlocatie voor 'Pallieter' van regisseur Roland Verhavert heeft gediend. Tevens zijn er enkele merkwaardige constructies aanwezig, zoals hoeve Mac-Adam en een historisch sluizencomplex op de Molenbeek. Doorheen dit gebied stromen zowel de Molenbeek als de Oude Molenbeek

Deze unieke omgeving vormt het kader voor de Dag van het Park editie 2005. Voor dit initiatief hebben het gemeentebestuur van Heist-op-den-Berg en Natuurpunt Grote Nete de handen in elkaar geslagen. Doorheen dit Netelandschap heeft Natuurpunt vzw een nieuw wandelpad uitgestippeld. Op zondag 29 mei zal dit Molenbeekpad officieel worden ingewandeld. Op diverse locaties zal voor de nodige animatie worden gezorgd.

Het programma omvat 2 grote activiteiten.

1. Landschapswandeling:

`Met Pallieter langs het Molenbeekpad'.

Een landschapswandeling langs het Molenbeekpad doorheen de Grote Netevallei te Booischot. Tijdens deze boeiende uitstap vestigen natuurgidsen uw aandacht op de historische constructies en monumenten. Ook de natuur- en landschapswaarden komen aan bod. De ontwikkeling van het Boekenbos, aangeplant in november 1995, zal met diverse foto's worden geïllustreerd. Tijdens de wandeling wordt voor de nodige animatie en sfeer (toneel, muziek) gezorgd in de amusante sfeer van Pallieter. Om 14 uur zal een delegatie van het schepencollege het nieuwe infobord over het Molenbeekpad plechtig onthullen.

Vertrekplaats: Pallieterhoeve, IJzerenweg 21, 2221 Booischot.

Vertrekuur: vanaf 14u00 tot 16u00 vertrekt er elk kwartier een wandeling.
Duur: de tocht duurt ongeveer anderhalf uur en is circa 4 kilometer lang·
Prijs: 1 euro leden en 2 euro niet-leden  (1 gratis consumptie is inbegrepen)

2. Kunstambachtenmarkt, tentoonstelling en animatie aan de Pallieterhoeve.

Aan de Pallieterhoeve is er een kunstambachtenmarkt en animatie.

In de galerij 'Art Mac-Adam' loopt een kunsttentoonstelling met schilderwerk van Willy Beeckman en beeldhouwwerk van Karel Hadermann. Deze tentoonstelling is vrij toegankelijk. Op 29 mei kan u beide kunstenaars aan het werk zien.

Locatie: Galerij Art Mac-Adam,

Ijzerenweg 19, 2221 Booischot.

Praktische inlichtingen

Wanneer? zondag 29 mei 2005
Waar?          Pallieterhoeve, Ijzerenweg 19-21, Booischot
Wat? Landschapswandeling
Kunstambachtenmarkt
Tentoonstelling met schilderijen en beeldhouwwerk
Animatie aan de Pallieterhoeve

Info? Wilfried Wouters - 015 - 24 25 73

RUIMTELIJKE VISIE voor Landbouw, natuur en bos in het Neteland.

En hier zijn we dan met de volgende stap in de afbakening van het buitengebied.

Wat is er al afgebakend?

In de eerste fase van de afbakening werd een deel van het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) afgebakend. In deze eerste fase werden enkel gebieden als VEN aangeduid indien ze reeds een groene bestemming op het gewestplan hadden en indien deze gebieden niet als landbouwgebied gevraagd werden in de gewenste agrarische structuur (GAS). Ook in deze eerste fase werden enkele gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RIJP) gemaakt. In deze plannen werd een bijkomend deel VEN afgebakend. Er werden hier enkel gebieden afgebakend waar de GAS uitstoot uit de landbouw voorstelde. Voor onze afdeling waren dit de RUP's " Vallei van de Grote Nete benedenstrooms" en "De bossen van Averbode".

De volgende stap:

Op 17 oktober 2003 besliste de Vlaamse regering om de tweede fase van de afbakening van het buitengebied op te starten volgens een nieuwe methodiek. Deze nieuwe aanpak zou moeten garant staan voor een gelijktijdige en gelijkwaardige afweging tussen landbouw, natuur en bos.

Vlaanderen is opgedeeld in 15 regio's. In twee van deze regio's, namelijk Haspengouw-Voeren en Kust-Polders-Westhoek startte de opmaak eind 2003.

Eind 2004 werd beslist om met de 3 volgende regio's te beginnen. Deze regio's zijn Hageland, Neteland en Veldgebied Brugge-Meetjesland.

In iedere regio start een overlegproces om tot een globale ruimtelijke visie op landbouw, natuur en bos te komen. In deze visie wordt in grote lijnen weergegeven welke gebieden moeten gevrijwaard worden voor landbouw en waar de grote natuur en bosstructuren een plaats moeten krijgen.

De volgende maanden zal er in een overleg met de Vlaamse administratie, de provincie, de gemeenten en de belangengroepen een globale ruimtelijke visie opgesteld worden en worden er concrete actiepunten aangeduid.

Deze concrete actiepunten vormen de basis voor het opstellen van RUP's. Het is dus niet zo dat de agrarische, natuur en bosstructuur gelijktijdig en volledig zullen afgebakend worden. Het zal nadat de ruimtelijke visie is opgesteld nog verschillende jaren duren vooraleer alles is afgebakend aan de hand van een ganse reeks Vlaamse RUP's.

Enkele praktische gegevens:

De regio Neteland bestaat uit de volgende gemeenten: Arendonk, Balen, Beerse, Berlaar, Dessel, Duffel, Geel, Grobbendonk, Ham, Heist-op-den-Berg, Hechtel-Eksel, Herentals, Herenthout, Herselt, Hulshout, Kasterlee, Laakdal, Leopoldsburg, Lier, Lille, Lommel, Malle, Meerhout, Mol, Nijlen, Olen, OudTurnhout, Overpelt, Putte, Retie, Rijkevorsel, Sint-Katelijne-Waver, Tessenderlo, Turnhout, Vorselaar, Vosselaar, Westerlo, Zandhoven en Zoersel.

Deze gemeentebesturen kregen het verzoek een vragenlijst in te vullen over hoe ze de afbakening van de agrarische en natuurlijke structuur zien in hun gemeente. Verschillende gemeentebesturen vragen hierover advies aan de milieuraad en/of de Gecoro. Leden die Natuurpunt vertegenwoordigen in deze raden kunnen voorafgaandelijk het standpunt van Natuurpunt bespreken met het afdelingsbestuur.

Info: Staf Aerts 013 / 77 22 78

DE LAAKVALLEIEN

Laakdal:

Lichtvervuiling, een onderbelicht probleem.
Laakdal deed op 19 maart 2005 mee aan de nacht van de duisternis.

De gemeente doofde een deel van de openbare verlichting en organiseerde samen met Natuurpunt Grote Nete een avondwandeling in de Ossebroeken te Vorst. Er waren 25 deelnemers, dus de opkomst was een meevaller. Het thema was: "Proef de nacht". Tijdens de wandeling werd van de nachtelijke natuur genoten en ondertussen werd het onderwerp, lichtvervuiling en de gevolgen voor ons milieu onder de aandacht gebracht. Door de bewolkte hemel konden we spijtig genoeg het effect van lichtvervuiling op de sterrenhemel niet ten volle ervaren. We hoorden regelmatig geritsel tussen de bladeren, en later zou blijken dat we daar de sterren van de avond zouden vinden...

Het was al de 10de Nacht van de Duisternis en telkens kwam het initiatief van het Platform Lichthinder. Dit zijn de Bond Beter Leefmilieu, de Werkgroep Lichthinder van de vereniging voor Sterrenkunde en de Preventie Lichthinder. Deze mensen ijveren al jaren voor een doelmatige aanpak van de lichtverontreiniging. En het is nodig want op beelden vanuit de ruimte is duidelijk te zien dat Vlaanderen één van de meest verlichte regio's in de wereld is, maar zeker niet de best verlichte. Het ondoordachte gebruik van kunstlicht is stilaan een echt milieuprobleem aan het worden, dat spijtig genoeg nog niet zo goed bekend is bij de overheid en de bevolking. Daarom was deze activiteit een mooie gelegenheid om de kwestie eens duidelijk te stellen en om het besef bij te brengen dat ook de nacht een prachtig stukje natuur is, dat we moeten behouden en beschermen. Met lichtvervuiling wordt bedoeld: de verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving door overmatig en verspillend gebruik van kunstlicht. Lichtpollutie is een probleem van onze tijd dat aangeeft hoezeer wij vervreemd zijn van onze oorsprong. Zowel onze gezondheid als die van dieren- en plantenwereld maar ook de economie en de wetenschap lijden onder deze vervuiling.

Lichthinder heeft gevolgen voor onze gezondheid. Het menselijke bioritme wordt gestuurd door het natuurlijke onderscheid tussen licht en donker. De mens heeft duisternis nodig om van een goede nachtrust te genieten. In sterk verlichte gebieden kunnen klachten zoals slapeloosheid en depressiviteit ontstaan. Onderzoeken hebben aangetoond dat kinderen die niet in volledige duisternis slapen, veel meer risico lopen om later bijziend te worden. En lichtvervuiling zou ook de kans verhogen op ernstige gezondheidsproblemen zoals kanker. Melatonine speelt in dit alles een belangrijke rol. Dit hormoon wordt in het lichaam aangemaakt wanneer het donker is. Melatonine maakt ons slaperig en versterkt ons afweersysteem. Wanneer iemand zich 's nachts met onvoldoende duisternis omringt, wordt de productie van melatonine verminderd en hiermee verzwakt ook het afweersysteem.

Ook bij de dieren wordt de levenswijze rechtstreeks of onrechtstreeks bepaald door de afwisseling van dag en nacht. Vele dieren hebben een donkere nacht nodig om te rusten en te recupereren. Op sommige plaatsen is er echter zoveel kunstlicht, dat het verschil tussen dag en nacht voor deze dieren te klein is. Daardoor zijn ze op verkeerde ogenblikken wakker. En bijgevolg zijn ze ook langer actief dan ze aankunnen, raken na verloop van tijd uitgeput en kunnen daardoor sterven. Sommige dieren raken de kluts kwijt. Zo zijn er waarnemingen gedaan van roodborstjes die 's nachts zingen onder de lantaarnpaal en van hanen die in het midden van de nacht beginnen te kraaien omdat ze denken dat de zon opkomt...

Ook de voortplantingsperiode wordt ontregeld. Sommige diersoorten raken helemaal het gevoel van de seizoenen kwijt, met als gevolg dat ze in door licht vervuilde gebieden hun jongen trachten groot te brengen op een moment dat de natuur er nog niet klaar voor is. En bij heel wat trekvogels blijkt het oriëntatievermogen aangetast te zijn. Dieren die zich richten op de maan of de sterren raken het noorden kwijt. Andere dieren worden aangetrokken door hevig licht. Insecten bijvoorbeeld zwermen samen rond een lamp en worden dan dikwijls het slachtoffer van deze onnatuurlijke situatie. En uilen die graag jagen onder de straatlampen, vinden niet zelden de dood in ons nachtelijk verkeer. Nachtdieren die het licht schuwen, ervaren de fel verlichte plaatsen als onneembare barrières. Op die manier geraken deze dieren vaak teruggedrongen in een steeds kleiner wordend leefgebied, wat hun overlevingskansen niet ten goede komt.

De fotosynthesecyclus bij planten bestaat uit een licht- en een donkerreactie. Van nature benutten de planten bepaalde golflengten van het zonlicht om te groeien en andere golflengten om de winterrust te doorbreken, voor de kieming, de celstrekking en om nieuwe bladeren te ontvouwen. Dit is een proces waar de mens best niet teveel aan sleutelt als we beseffen dat deze bomen en planten instaan voor de zuurstofvoorziening. Door het toenemende en ondoordachte gebruik van kunstlicht stelt men echter meer en meer groeistoornissen vast bij planten. In serres wordt gretig gebruik gemaakt van kunstmatige verlichting om bepaalde sier- of voedselplanten tot extra groei te stimuleren. Een ander probleem met serres is dat deze vaak zeer slecht afgeschermd zijn, zodat de assimilatieverlichting niet alleen de planten in de serre, maar ook de hele omgeving in het licht zet. Met lichtvervuiling en grote energieverliezen tot gevolg.
Lichtvervuiling en energieverlies hangen nauw samen. Energieverspilling kost ons niet alleen handen vol geld maar leidt ook tot heel wat energiegebonden milieuproblemen zoals verhoogde C02 uitstoot, zure neerslag, luchtverontreiniging op vele vlakken en radioactief afval...

Op verschillende plaatsen aan de horizont zagen we de zogenaamde skyglow, een lichtkoepel die de hemel boven grote verlichte gebieden zoals wooncentra en industrieterreinen een onnatuurlijke felle kleur geeft. Het zijn onder andere deze lichtschijnsels die verhinderen dat we nog van een volledige sterrenhemel kunnen genieten. In streken waar geen of nauwelijks lichtpollutie voorkomt, kan men met het blote oog makkelijk 3000 à 3500 sterren, en een indrukwekkende melkweg zien. Op plaatsen met veel lichtvervuiling zijn er maar een paar honderd sterren te zien. Hoe het boven de Ossebroeken zit, hebben we niet kunnen nagaan, want door de bewolking ging de vertoning niet door.

Een aspect dat zowel door de overheid als door de bevolking vaak als argument wordt aangehaald om lichtpollutie te rechtvaardigen, is de veiligheid. En uiteraard, het bestrijden van lichthinder mag die veiligheid niet in gevaar brengen. Maar heel wat onderzoeken hebben echter aangetoond dat het meestal slechts om een gevoel van veiligheid gaat. Men stelt vast dat in de minst verlichte landen in Europa, de minste doden vallen in het verkeer.
Ook wat criminaliteit betreft is het niet steeds zoals men denkt, dat meer licht meer veiligheid geeft. Het blijkt dat fel verlichte wijken vaker worden getroffen door inbraak en vandalisme dan andere wijken. Meer licht neemt niet altijd de onveiligheid weg maar enkel de vrees. En het is waar dat licht soms het waarnemingsvermogen verhoogt, maar men vergeet vaak dat het ook het waarnemingsvermogen van de dader verhoogt.

Deze discussie werd plots afgebroken en de zaklampen werden aangeknipt toen we ons in de omgeving bevonden van de voortplantingsplaats voor Padden en Kikkers. Tientallen dieren kruisten ons pad en zetten hun trektocht naar de vijver verder. Na 500 m voorzichtig stappen met de zaklampen aan, konden we opgelucht ademhalen. Er waren, voor zo ver we konden vaststellen, geen slachtoffers gevallen. We zaten wel met gemengde gevoelens, enerzijds voelden we ons indringers en rustverstoorders maar anderzijds waren we gelukkig dat we deze nachtdieren eens van dichtbij konden bezig zien. We stelden vast dat het idee, hoe meer licht hoe veiliger voor deze keer en voor de Padden dan toch klopte. Verder was ook de uiteenzetting over nachtdieren zoals Uil, Bunzing en Houtsnip een welkome variatie op de misschien toch wat droge milieuproblematiek.

We besloten dat lichtvervuiling wel degelijk een ernstig milieuprobleem is dat meer aandacht verdient. Het is trouwens een probleem waaraan we op een relatief eenvoudige wijze daadwerkelijk iets kunnen doen. Door enkel neerwaarts te verlichten en door na te gaan Wat, Waar en Wanneer we verlichten, kan men een groot deel van de lichtvervuiling en de ermee gepaard gaande lichthinder voorkomen.
Na deze wandeling beseften we dat duisternis, net als stilte, een onvervuilde bodem, schone lucht en zuiver water, tot de meest elementaire natuurkwaliteiten behoort. We moeten er dus zuinig op zijn en dit alles zo min mogelijk verstoren.

De melkweg zagen we niet, maar wel de prachtige glinsterende oogjes van de Padden. Zij waren de sterren in onze Nacht van de Duisternis.

Vic Van Dyck

VALLEI van de GROTE NETE te HEIST-OP-DEN-BERG

De afgelopen maanden waren van cruciaal belang voor de vallei van de Grote Nete in Heist-op-den-Berg. Deze gebeurtenissen zullen ongetwijfeld met een sierlijke hoofdletter in de geschiedenisboeken van de lokale natuurbeweging worden geschreven.

Netevallei Heist eindelijk beschermd als natuurgebied.

Het eerste initiatief situeert zich op het juridische vlak en is afkomstig van de Vlaamse regering. Op 4 februari 2005 werd het groene Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP) voor "de vallei van de Grote Nete benedenstrooms" (gedeeltelijk) door de Vlaamse regering goedgekeurd. Omstreeks 20 april 2005 wordt dit plan definitief van kracht. Dit RUP is gesitueerd tussen de Mac Adam/Pallieterhoeve te Booischot en Kruiskensberg te Nijlen. Door dit groene RUP wordt de gewestplanbestemming van een groot gedeelte van de gronden in de winterbedding van de Grote Nete gewijzigd van landschappelijk waardevol agrarisch gebied naar natuurgebied. Via dit plan werden ca. 250 ha zonevreemde bossen en natuurgebieden geregulariseerd. Deze gronden worden meteen ook opgenomen in het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN). Het VEN vormt de groene ruggengraat van de natuur(gebieden) in Vlaanderen. Hierdoor krijgt de Netevallei eindelijk de juridische bescherming, die ze reeds decennia mist. Deze bestemmingswijziging is een opsteker voor het bestuur van kern Heist dat zich reeds 25 jaar inzet om de natuur- en landschapswaarden in dit deel van onze gemeente voor de volgende generaties te vrijwaren.

Landschapsherstel door sloop verbrandingsoven.

Eind februari 2005 startte een aannemer, in opdracht van het gemeentebestuur van Heistop-den-Berg, met de afbraak van het kubistische industriegebouw van de Heistse verbrandingsoven langs de Herentalsesteenweg. Dit grijze ovengebouw ontsierde ruim 25 jaar lang de flanken van de Netevallei nabij de Lodijkbrug. De vlam werd definitief gedoofd in september 1993. De saneringswerken werden in verschillende fases uitgevoerd en begonnen in maart 2001. De eerste fase omvatte de interne reiniging van het gebouw en de schouw, waardoor de laatste asresten werden verwijderd.

Vervolgens werden de technische installaties en filters door een gespecialiseerde firma gesloopt. In 2004 werd de 40 meter hoge schouw stelselmatig afgebroken. Met de huidige afbraakwerken aan het imposante gebouw wordt de saneringsoperatie voltooid. Het landschap en de open ruimte wordt opnieuw hersteld. De kostprijs van deze saneringsoperatie bedraagt 650.000 euro.

Vrijwilligers beheren knotwilgen.

De afgelopen maanden droeg onze vereniging ook haar steentje bij inzake landschapszorg. Op 5 februari en 12 maart staken de vrijwilligers van ons beheerteam de handen uit de mouwen. De knotwilgen in de Moerbeemden te Hallaar en in de Laarbeemden te Heist-op-denBerg kregen een onderhoudsbeurt. De zware takkenkroon werd gekapt om het openscheuren van de wilgen te voorkomen. Telkens daagden er ruim tien tot twaalf vrijwillige medewerkers op, waarvoor onze dank. Frans V, Paul, Jo, Eric, Titte, Wilfried, Frans S, Charel, Stefaan, Julien, Lucas, Dirk, Joris, Stijn, Peter en Evert verzetten bergen werk en vooral hout. Het zware hout werd als brandhout afgevoerd. De dunnere twijgen werden verwerkt in enkele houtmijten. Tijdens de middag werden de hongerige magen verwend met heerlijke verse soep, bereid door onze keukenprinsessen Marina, Anita en Mireille. Alle werkers keerden met een tevreden gevoel huiswaarts. Hartelijk dank en tot de volgende keer.

Scholieren Sint-Gummaruscollege helpen bij beheer Netevallei.

Op 15 maart zakten 9 leerlingen van het SintGummaruscollege uit Lier af naar Hallaar. In het kader van de actie "2 (vliegen) in 1 (klap)" werkten de leerlingen in allerhande instellingen en bij verenigingen. Voor deze dag lieten de leerlingen zich sponsoren door familie en vrienden. Dat geld wordt besteed aan allerlei projecten van welzijnszorg en broederlijk delen.

In de Moerbeemden te Hallaar kon het laatste hooi van een verruigd grasland door het slechte weer niet meer afgevoerd worden. Gewapend met rieken en rijven hebben de leerlingen het (natte) maaisel van het hooiland gedragen en aan de rand op mijten geplaatst. Zo kan het hooiland dit jaar gewoon gemaaid en gehooid worden. De leerlingen hebben zo hun steentje bijgedragen tot het behoud en herstel van een bloemrijk hooiland. Alvast dank aan Nick Der Kinderen, Senne Brouwers, Steve Delanghe, Annelies Hendrickx, Eva Thiessen en Ruud Reusens van 5Hwa en Annelies Hiel, Jonathan Saelen en Nathalie Vrancx van 6MMc.

Frans, Wilfried, Titte en Joris zorgden voor de begeleiding en motivering van de leerlingen.

NATUURBELEVING in "DE RITTEN" te HOUTVENNE

De natuur kan je "beleven" op diverse manieren. En dat is er nu juist in de afgelopen periode in ons reservaat "DE RITTEN" gebeurd. Er waren meerdere planteninventarisatietrips onder leiding van Louis Schellens. Er werd een eindwerk gemaakt in het kader van een opleiding voor "natuurgids" door Hilde Peeters. Om dit voor te bereiden ging zij hiervoor vele keren op natuurexcursie. Zij gidste op 24 oktober 2004 subliem haar stagewandeling. Hierin bewees zij in het bijzonder de aandacht van onze jeugd te winnen voor de natuur. Dit jeugdig enthousiasme sloeg dan ook meteen over naar de volwassen medewandelaars. Zelfs oma en opa wisten te vertellen dat het ook voor hen heel aangenaam en leerrijk was. Eind augustus werden de muizen geïnventariseerd. Dit was vooral nachtwerk en omdat de valletjes om de 3 uur moesten worden gecontroleerd, vermoeiend. Er werden een twintigtal lifetraps met lokaas uitgezet gedurende een aantal dagen. De vallen werden tweemaal een ganse nacht op scherp gezet om zo de gevangen muizen op soort te kunnen brengen. Hieruit hebben we dan kunnen vaststellen dat er, ondanks het ongunstige weer, drie verschillende soorten in het reservaatsdeel voorkomen, namelijk: de Rosse Woelmuis, de Bosspitsmuis en de Bosmuis. Een hongerige Egel presteerde het om meerdere valletjes om te gooien om zo aan het aas te kunnen. De onderzoekers namen zich voor deze inspanning in de toekomst te hernemen in betere weersomstandigheden. In november was het plezant een Bosanemoon in bloem te zien staan.

Jo Van Dessel kon afgelopen zomer tot tweemaal toe de Vos waarnemen. Ook de plaatselijke jagers wisten dit gegeven te bevestigen. Op zondag 16 januari 2005 werden twee Reeën waargenomen. Volgens gegevens van de plaatselijke "wildbeheereenheid" zouden er vijf in het gebied leven. Van deze dieren vinden we vrijwel overal spoorafdrukken.

Diezelfde zondag werd de zeer schaarse, in Vlaanderen onvoorwaardelijk beschermde, Houtsnip opgejaagd. Deze vogel bleef zolang platgedrukt op de grond zitten tot er haast op werd getrapt. Zijn vederpak zorgde voor de nodige camouflage zodat hij pas zichtbaar werd wanneer hij opvloog.

Na de wetenschap van wat voorafging krijgt u misschien ook wel goesting om de Houtvense Ritten eens te komen "beleven". Omdat onze vereniging dit "natuurbeleven" voor iedereen toegankelijk wil maken, geven wij u hiervoor graag de gelegenheid.

Kijk in onze Activiteitenkalender voor een datum.

BIJZONDERE WAARNEMINGEN IN ONZE REGIO

Periode december 2004 - februari 2005

VOGELS

De Dodaarsjes verkiezen in de wintermaanden steeds meer de Grote Nete, zeker in 't Heistse. Volgende waarnemingen werden genoteerd: 10/12 te Hallaar Pijlbeemden en aan 't Pinzieleke, 29/12 en 2/1 aan de Hogewegbeemden en 14/1 aan de Wishagen telkens één (WOW), 1/1 en 16/1 één te Hulshout (DAG, ARK), op 16 en 23/1 één te Booischot (VDJ) en op 27/12 hier zelfs twee (WOW) en ten slotte op 3/2 één op de Wimp te Westerlo (MI W).

Hun grotere neef de Fuut verbleef op 3/12 op de Nete te Westerlo (VKJ) en het eerste exemplaar verscheen op het Trichelbroek te Eindhout op 13/2. De Aalscholver blijft het Trichelbroek als verblijfplaats verkiezen. In december verbleven er maximaal 14 op 19/12 (BEH), in januari maximaal 56 op 23/1 (DAG, ARK) en in februari een maximum van 37 op 6/2 (BEH). Ook in de Netevallei te Heist worden steeds meer exemplaren waargenomen met maximum drie vogels ter hoogte van Hof ter Laken te Booischot op 27/12 (WOW). Eind januari verbleven er reeds twee Ooievaars te Klein-Vorst. Op 31 januari nam VWW ze aldaar waar. Op 19/12 trokken 15 Kolganzen over het Trichelbroek (VWW). In totaal werden vier groepen overvliegende Grauwe ganzen waargenomen: op 1/12 51 over Oosterwijk (VKJ), op 1/1 16 over Hulshout (DAG) en 26 over de Netevallei te Booischot (VDJ). Hier eveneens 22 exemplaren over op 23/1 (VDJ). Canadese ganzen worden nog bijna dagelijks waargenomen te Laakdal, al zijn de aantallen duidelijk lager dan voor enkele jaren. Er werden maximaal vijf exemplaren samen gezien in de Roost te Veerle op 20 en 23/2 (BEH). De Brandganzen zijn nog steeds talrijk met als grootste groep 45 stuks overvliegend te Veerle Wijngaardbos op 19/2 (BEH). Nijlganzen blijven zich verder over onze regio verspreiden met als grootste groep vijf exemplaren in 't Asbroek te Herselt op 20/2 (WOW). Krakeenden verblijven bijna steeds op het Trichelbroek met een nieuw maximum van niet minder van 70 vogels op 19/2 (BEH). Op 16/1 vertoefden 10 Wintertalingen in de Netevallei te Heist ter hoogte van de Moerbeemden (WOW). Er kwamen ook drie meldingen binnen van Grote zaagbekken op de Grote Nete: op 8/2 3 mannetjes en 2 vrouwtjes te Itegem (STC, VAF), en telkens één koppel te Berlaar op 27/2 (BOJ) en te Heist-op-den-Berg op 28/2 (GOB).

Op 20/1 zag STC twee Patrijzen te Heist-Goor en telkens één exemplaar werd waargenomen in de Degstraat te Blauberg op 24/2 (HEW) en in de Netevallei te Booischot op 28/2 (VDJ). Knap was ook de waarneming van een groep van niet minder dan 30 Waterhoentjes langs de Nete in Hallaar op 10/12 (WOW). Te Heist Goor pleisterden er op 26/1 70 en op 14/2 zelfs 90 Kievieten ( STC). Van het Witgatje kwam slechts één melding binnen van twee exemplaren te Houtvenne op 23/1 (BOJ, DAG). Houtsnippen werden opgestoten in het Trichelbroek op 19/12 (VWW), in het Boekenbos te Hallaar op 2/1 (BOJ) en in Hulshout op 16/1 (DAG, ARK). Hun kleiner familielid de Watersnip pleisterde op 19/12 (5) en 6/2 (2) in het Trichelbroek (BEH) en op 14/1 (10) en 26/2 (3) in de Laarbeemden te Heist (WOW). Van het Bokje werden drie exemplaren gemeld uit het Spek te Hallaar op 15/1 (Paul Van Roosbroeck) en één beestje uit het Trichelbroek op 6/2 (BEH).

Op 20/2 bracht BOJ reeds een jonge Turkse tortel die uit het nest was gevallen naar het vogelasiel van Herenthout. De eileg moest reeds begonnen zijn begin januari. Wie zei ook al weer: "In mei leggen alle vogels een ei!". Op 16/01 vond Walter Van den Brande een dode Oehoe verdronken in een waterput in de Zaartvallei te Zoerle-Parwijs. Het beest droeg leren riemen en een kweekring. Weerom een ontsnapt beest dus. Tijdens de Bosuilentocht in Westerlo op 15/1 onder leiding van VKJ genoten meer dan veertig deelnemers van zowel roepende mannetjes als vrouwtjes. Er kwamen slechts vier meldingen binnen van IJsvogels: 1 in het Trichelbroek op 5 en 19/12 (BEH) en ook telkens één in de Netevallei te Booischot op 27/12 (WOW) en te Hulshout op 23/1 (DAG, BOJ). Ook Zwarte spechten komen steeds minder in de kijker: één op 3/12 te Oosterwijk (VKJ), één op 12 en 13/12 in het Wijngaardbos te Veerle (BEH) en ten slotte één in Booischot op 7/2. Van de Kleine bonte specht was er slechts één waarneming in Hulshout op 1/1 (DAG).

Waterpiepers werden slechts in zeer kleine aantallen overwinterend waargenomen: op 19/12 één en twee vogels in het Trichelbroek (VWW en BEH) en twee op 23/1 in de Netevallei te Huishout (DAG, BOJ). Grote gele kwikken zijn dan weer veel meer opgemerkt, zij het wel telkens enkelingen: in de Kwarekken te Westerlo op 12/12 (VKJ), in de Netevallei te Booischot op 19 en 27/12, 26/1 en 9/2 (VDJ), in de Peiëren te Veerle op 7/2 (BEH) en langs de Nete te Heist op 22 en 23/1 (WOW). De vogel van de voorbije periode was zeker de Pestvogel waarvan West-Europa een enorme invasie mocht beleven. Ook onze afdeling kreeg haar deeltje. Op 9/12 verbleef er al een eenzaam exemplaar in de tuin van CRA te Blauberg. De laatste week van februari verbleven er 11 stuks in een tuin langs de Bleidenhoek eveneens te Blauberg. Zij deden zich hier te goed aan de talrijke bessen van Liguster en Gelderse roos. Wanneer CRA op 26/2 hiervan op de hoogte werd gebracht, was de groep al aangegroeid tot 13 vogels en op 27/2 telde men er zelfs 14 (CRA, VKJ, BEH).Van 1/3 tot 3/3 bleven zij opnieuw met 13. Op 4/3 werden er nog 3 gezien en op 6/3 ten slotte nog vier (CRA). De eerste zingende Grote lijster van dit voorjaar (??) werd al gehoord op 19/12 in het Trichelbroek (VWW). Er verbleven deze winter ook grote groepen Kramsvogels in onze regio. Zo telde WOW maximaal 200 tjakkers in de Hogewegbeemden in Heist op 26/2. Roeken zijn in de Zuiderkempen geen zeldzaamheid, maar in de omgeving van Heist-op-den Berg zeker niet talrijk. WOW meldt in Hallaar 9 vogels op 6/2 en 7 van 13 tot en met 18/2. Opvallend was de afwezigheid van Kepen deze winter. Er kwam slechts één melding binnen van 2 vogels te Oosterwijk op 3/12. Grote groepen Vinken waren wel van de partij: 300 in de Netevallei te Hulshout op 1/1 (DAG) en 120 in Booischot op 9/1 (VDJ). Ook Sijsjes waren deze winter sterk ondervertegenwoordigd. Op 12/12 was er wel een groep van 50 etsvogeltjes in de Kwarekken te Westerlo (VKJ). Op 1/12 verbleven 3 Barmsijzen in Blauberg Bleidenhoek (CRA). Putters werden waargenomen op 30/11 (2) en 26/2 (12) eveneens te Blauberg (CRA) en op 5/1 te Heultje Witte Gracht (VKJ). Van de Russische Noordse goudvinken (met teuterroep) waarover in vorig tijdschrift reeds melding, kwamen nog verscheidene waarnemingen binnen. Vooral CRA nam er in zijn tuin te Blauberg nogal wat voor zijn rekening: 8/12 (2 mannetjes), 15/12 (1 mannetje en 4 vrouwtjes), 1/1 (2 mannetjes en 2 vrouwtjes), 3/1 (2 mannetjes), 4/1 (1 mannetje), 5/1 (2 mannetjes), 6/1 ( 2 mannetjes en 2vrouwtjes), 10/1 (1 mannetje), 14/1 (1 vrouwtje), 15/1 en 22/1 (2 mannetjes en 1 vrouwtje), 25/1 (2 vrouwtjes), 26/1 (1 vrouwtje) en 28/1 (2 mannetjes en drie vrouwtjes). Verder waren er nog 3 exemplaren in de Kwarekken te Westerlo op 4/12 (VKJ), op 13/1, 3 mannetjes en 2 vrouwtjes in de Poortvelden te Grasheide (Heist) (STC) en op 17/2 lieten zich 8 stuks fotograferen in een tuin te Veerle (VDV). In januari was er nog een melding van een Appelvink aan de bibliotheek van Heist-Goor (E. Gijsbrechts). Om te eindigen nog enkele waarnemingen van Kruisbekken: op 22/1 twee in het Averbodebos te Veerle-Heide (BEH) en te Blauberg, twee op 28/1 en één op 29/1 (CRA).

ZOOGDIEREN

Op 25/5 mocht Eric Van Den Broeck tweemaal een Hermelijn aanschouwen in de Tittebeemden te Hallaar. Op 12/2 werd een dode Bunzing gevonden in een bietenhoop te VorstSteenbergen (Nele De Koninck) en op 29/1 werd een dode Steenmarter aangetroffen in de tuin van Dr. Vandervoort op de Markt te Vorst. Beide exemplaren zijn ingezameld voor het IBW.

Met dank aan volgende waarnemers: ARK: Arnauts Karin, BEH: Berghmans Herman, BOJ: Bosmans Joris, CRA: Cristael André, DAG: Daems Geert, GOB: Govaere Bart, HEW: Heylen Wim, MIW: Michiels, Walter, STC: Stroeckx Charel, VAF: Valvekens Frans, VDJ: Van Dessel Jo, VDV: Van Dyck Vic, VKJ: Van Kerckhoven Jos, VWW: Vanwesemael Willy, WOW: Wouters Wilfried.

DRIE KLEINE ROVERS: Wezel - Hermelijn - Bunzing

Inleiding.

Eind februari was ik beheerswerken aan 't uitvoeren in de Tittebeemden te Hallaar (gelegen aan het Pinzielekepad).

Bijna de ganse winter hadden mijn vriend, onze hofdichter J'O Van Dessel, en ikzelf tientallen wilgen geknot. Eenmaal het grote werk voltooid, het zagen in kleinere houtblokken en afdragen van de zware takken, werd het kleinere hout opgeruimd en in houtmijten opgestapeld. Bij het werken aan één van deze houtmijten werd ik plots opgeschrikt. Onder mijn voeten vandaan kwam er plots een witte schicht vanonder het hout geschoten. Voor ik het besefte was het alweer verdwenen. Verdwaasd stond ik te kijken, was het misschien een nevenverschijnsel van mijn nachtelijke uitgang, was mijn kater nog niet uitgewerkt? Was het misschien een wit tam konijntje, zoals er vele losgebroken in onze beemden ronddwalen. Heimelijk hoopte ik toch op, jawel een Hermelijntje.

Vroeger had ik al verschillende malen met het diertje kennis gemaakt, de gedachte liet me maar niet los. Een paar werkuurtjes en palmkes later werd ik dan toch beloond voor al mijn werk. Ik was hout aan 't stapelen, voor mijn verbaasde ogen sprong mijn vriendje Hermelijn over een houtmijt het nabijgelegen broekbosje in en vluchtte weg over de omvergevallen boomstammetjes en takken.

Prachtig, majestueus wit met een pikzwart puntstaartje - ontegensprekelijk ons Hermelijntje. Even draaide het zich nog eens om en staarde in mijn richting als wilde het zeggen: lelijke bosmens, waarom heb je mijn schoonheidsslaapje verstoord.

's Avonds werd deze vreemde en unieke ontmoeting, zoals het een echte groene Neanderthaler past, gevierd met het nodige gerstenat. Deze schitterende waarneming heeft er mij ook toe aangezet tot het schrijven van een artikel over drie van onze bekendste marterachtigen.

Wezel.

Zo bang als een Wezel. Wie heeft dat ooit verzonnen? Een Wezel deinst er niet voor terug om een konijn te grijpen, een prooi tien keer zijn eigen gewicht.

Een boswachter was eens getuige van een Buizerd die met een wezel in de klauwen wegvloog. Even later dwarrelde de Buizerd met doorgebeten keel uit de lucht en ging de Wezel er ongeschonden vandoor.

Ondanks deze overlevingsdrang worden maar heel weinig Wezels ouder dan een paar jaar. Daar staat tegenover dat ze zich snel kunnen voortplanten. Meestal werpt een vrouwtje twee nesten per jaar. De jongen van de eerste worp, zo rond april, kunnen zich die zomer al vermenigvuldigen.

Het formaat van de Wezel kan aanzienlijk variëren. Zoals bij bijna alle marterachtigen zijn de mannetjes groter dan de vrouwtjes. Maar over de hele linie is de Wezel toch echt klein. Zelfs een volwassen Wezel is zelden langer dan een potlood en niet dikker dan een bezemsteel. Zijn lichaamslengte is 13 tot 25 cm, de staart 3 tot 6 cm en de kop is nauwelijks breder dan de nek. Hij past zelfs door het gaatje van een mezenkast, en als het zo uitkomt, maakt hij daar gebruik van. Muizen zijn zelfs in hun eigen hol niet veilig, want ook daar past het smalle lijfje van een Wezel in.

Meest markant is nog de verblijfplaats van Wezels. Die kapen soms een (woel-) muizenhol. Rondom de ingang liggen dan her en der staarten en poten van de voormalige bewoners en latere prooien.

Meestal krijg je van een Wezel niet meer te zien dan een bruin streepje dat pijlsnel de weg oversteekt. Als je het geluk hebt hem langer te zien, wordt duidelijk waarom hij dagelijks een derde van zijn lichaamsgewicht moet eten. De enige momenten dat het hyperactieve beestje even niet beweegt is tijdens het "kegelen". Dan zit hij rechtop om even goed om zich heen te kunnen kijken en ruiken. Mocht je een Wezel ooit verrassen en het beestje maakt zich met achterlating van zijn prooi uit de voeten, blijf dan wachten. Hij komt zeker terug. Zag je een Wezel zonder prooi, zuig dan lucht tussen bovenlip en ondertanden, dat piepende geluid schijnt te lijken op een babykonijn in nood. Soms laat de Wezel zich daarmee foppen.

Hermelijn.

In gebieden met strenge winters krijgen Hermelijnen een witte vacht, in streken met milde winters blijven ze bruin. Ons land ligt ergens op de grens van wat Hermelijnen onder streng en mild verstaan. Sommige worden wit, sommige bruin en andere gevlekt. Een Hermelijn heeft een rechte grens tussen zijn donkere rug en lichte buik, een pluimstaart met zwarte punt, zijn lichaamslengte is 20 tot 30 cm, de staart 6 tot 12 cm. Zijn hagelwitte wintervacht met zwarte staartpunt heeft de Hermelijn in het verleden tegen wil en dank tot hofleverancier gemaakt. Op vele oude schilderijen en prenten ziet men menig vorst en hoogwaardigheidsbekleder pronken met een prachtige mantel van hermelijnvacht.

De kans op het treffen van een Hermelijn is 's winters veel kleiner dan in de zomer. In de winter gaan Hermelijnen maar een uur of vier per dag op pad en dan nog vooral 's nachts. Hermelijnen zijn misschien nog wel fellere jagers dan Wezels. Zelfs het kleine vrouwtje maakt regelmatig een Konijn buit en sleept die prooi, vaak meerdere malen haar eigen gewicht, soms over een grote afstand naar haar hongerige jongen. Zodra ze zich daar meldt, springen die als vlooien opgewonden in 't rond.

De paartijd van Hermelijnen begint in februari. Is de bevruchting vroeg in 't jaar, dan worden de jongen in april of mei geboren. Maar meestal vindt de paring in de zomer plaats. In dat geval komt de ontwikkeling van de embryo's pas het volgende voorjaar op gang. Met de leeftijd van zijn partner neemt een hermelijnenmannetje het niet zo nauw. Vaak wordt een vrouwtje al bevrucht als ze nog maar een paar weken oud is.

Bunzing.

De Bunzing met zijn typisch boevenmasker is in onze streken gekend als een fis of een fret. Al enkele eeuwen voor onze jaartelling zijn er Bunzingen getemd, waarschijnlijk ging het om de steppebunzing. We kennen deze tamme, lichtgekleurde Bunzing nog steeds als het Fret, het gedomesticeerde broertje van ons boefje.

Werd het Fret vroeger vooral bij de jacht ingezet om de konijnen uit hun hol te jagen, tegenwoordig is het vooral een trendy gezelschapsdier.

Dat je een Bunzing met een Hermelijn of Wezel verwart, is niet zo waarschijnlijk. De Bunzing is duidelijk een maat groter dan de Hermelijn en dus twee maten groter dan de Wezel. Bovendien heeft hij een donkergekleurde borst en buik. Een Bunzing kan men eerder verwarren met zijn grotere neven de boom- en steenmarter, maar die zijn een stuk zeldzamer en hebben bovendien een lichtgekleurde borst. Aannemelijk is verwarring met de egaal bruine nerts, gezien de duizenden ontsnapte en ingeburgerde exemplaren. Wat de Bunzing van de hele familie onderscheidt, is zijn dubbele vachtkleur. Vooral in de winter schemert de crèmekleurige ondervacht duidelijk tussen de donkere dekharen door. Onmiskenbaar is de Bunzing als je oog in oog met hem komt te staan: een lichtgekleurd gezicht met een brutaal boevenmasker. Het paren is bij Bunzingen een bizarre aangelegenheid. De geur waarmee een mannetje een vrouwtje verleidt maakt ons eerder misselijk. Het geluid dat beide partners maken, klinkt ons als chagrijnig gemopper in de oren. En het voorspel is in onze ogen ronduit gewelddadig. Na een rituele achtervolging wordt het vrouwtje onzachtzinnig in haar nek gegrepen. Het mannetje sleept haar vervolgens een uur lang van hot naar her, waarna de paring plaats heeft. Dat gesleep schijnt de noodzakelijke prikkel te geven van de eisprong.

Hoewel de Bunzing in onze contreien niet echt zeldzaam is, krijg je hem door zijn nachtelijke levenswijze zelden te zien. De grootste kans een glimp van een Bunzing op te vangen is langs de rijweg, als verkeersslachtoffer.

Herr Baron Titte von Hosen

DE AVEREGTEN: RINGRESULTATEN 2004

Het provinciaal domein 'De Averegten' is gelegen in de deelgemeenten Hallaar en Itegem van de fusiegemeente Heist-op-denBerg. Het is een 80 hectare groot bosgebied omgeven door weilanden. Het bosbestand bestaat overwegend uit loofhout en slechts enkele kleinere percelen spar, den en lork. Sinds 1975 werden er in het gebied nest

kasten opgehangen door de plaatselijke Wielewaalafdeling. Sinds 1990 gebeurt de controle en het onderhoud van de kasten door boswachter Herman Goossens en Marcel Van Weert. Tevens werd het nestkastenaanbod sterk uitgebreid, zodat er ruim 200 nestkasten aanwezig zijn voor diverse vogelsoorten.

Analyse van de broedresultaten.

De populaties Kauw en Holenduif blijven vrij stabiel en hebben dus een evenwicht bereikt.

2004 was opnieuw een slecht jaar voor de broedende roofvogels in het domein. Alleen van de Torenvalk kon een nest met jongen geringd worden. Van de overige soorten werd het nest niet of laattijdig opgemerkt. In 2004 kon opnieuw een nest met 2 Bosuilen geringd worden.

De Koolmees verdringt steeds meer zijn kleinere broertje de Pimpelmees. Opmerkelijk blijft het lage aantal nakomelingen bij de Spreeuw, resp. 3. Deze soort is de afgelopen 20 jaar zeer sterk in aantal afgenomen, zodat nader onderzoek zeker nuttig is.

In het afgesloten gedeelte 'De Kweeken' broedden met succes watergebonden soorten, zoals Dodaars en IJsvogel.

PADDENOVERZET 2005 te HALLAAR

Onze paddenoverzetactie 2005 was weeral eens een geweldig succes, zoals overal in Vlaanderen trouwens. Niet minder dan 3016 Padden werden met zachte hand(-jes) overgezet.
In onze streek bevindt zich deze belangrijke oversteekplaats in de Spekstraat te Hallaar (nabij Heist-op-den-Berg), een weg met heel wat sluipverkeer.
De Spekstraat is gelegen in de omgeving van het overwinteringsgebied, het bosrijke domein Averegten, van waaruit er naar de voortplantingsplaats getrokken wordt, enkele oude zandwinningsputten in de buurt, genaamd het 7e-verdiep.
Onze oversteekplaats in de Spekstraat te Hallaar behoort tot de top 10 in Vlaanderen, waar we heel trots op zijn.
Het vorige record 2557 (2001) werd ditmaal met bijna meer dan 500 Padden overtroffen, met topdagen op woensdag 16 maart (781 exemplaren) en donderdag 17 maart (640 exemplaren).
De grootste oorzaak van de plotse trek naar hun voortplantingsplaats lag in het feit dat de lente op zich liet wachten. Door de aanhoudende koude van de laatste weken stelden de Padden en Kikkers hun trek almaar uit, paddentrek die normaal gezien in februari al start. Maar niet getreurd, half maart was het dan zover, een explosie van verliefde amfibieën. Padden en Kikkers, een lust voor het oog van de paddenrapers (vrijwilligers zowel als schoolkinderen), die ongeduldig stonden te wachten om aan de slag te gaan. Er werden niet enkel onze wrattige vriendjes overgezet, maar ook Kikkers (96 exemplaren) en een 11-tal Salamanders.

De actie krijgt ook een belangrijke educatieve meerwaarde. Jaarlijks komen er een aantal klassen van de lokale basisscholen een handje toesteken. Het was hartverwarmend en genoegdoend voor de vrijwilligers van Natuurpunt de schoolkinderen van onze gemeente een leuke avond te bezorgen en tevens iets bij te brengen (leren). En maar hopen dat er één van deze jonge natuurliefhebbers de microbe (Pad) te pakken heeft.

Het is een plezier om onze nieuwe jonge vrienden vergezeld van hun ouders en leerkrachten, gewapend met zaklamp en emmertje en met een ongekend enthousiasme onze Bufo's te zien oprapen, om ze daarna geduldig en liefdevol met ons te tellen.
Was het niet plezant om ze daarna in de vijvers te gaan uitkieperen en ze vrolijk te zien rondzwemmen?
Wie was het meisje dat een Padje durfde te kussen, in de hoop dat er een mooie prins te voorschijn zou komen?
Na een hele vooravond naarstig werken kregen alle kinderen en hun leerkrachten een getuigschrift van officiële paddenoverzetter. De Pad met zijn wrattig uitzicht kan de meeste mensen voorkomen als een lelijk, afschuwelijk en vies diertje, maar men mag vooral niet vergeten dat dit amfibietje jaarlijks een heleboel insecten opruimt.
Als laatste wil ik al de gemotiveerde medewerkers danken voor hun prachtige inspanningen. We bedanken Julien, J'O, Eric, Wilfried, Joris, Iris, Sven, Marc, Sien en alle anderen.

Tot slot een bijzonder dankwoord voor meester Jan De Preter met de leerlingen van het 3e leerjaar van de Gesubsidieerde Vrije Basisschool Heilig Hartcollege en voor hun talrijke opkomst, de Basisschool Campus Hof van Riemen met juffen Kathleen De Meutter, Kathleen Goossens, Sandy Van Parijs, Leen Helsen en Nancy Vervloesem.

Wie volgend jaar wenst mee te werken laat mij een seintje.

Herr Baron Titte von Hose 015 / 24.34.87

ONDERZOEK AANKOMSTDATA ZOMERVOGELS en WIN EEN BOEKENBON

De vogelwerkgroep van Natuurpunt vzw organiseert ook dit jaar een onderzoek naar de aankomstdata van de zomervogels in Vlaanderen. De bedoeling is de gemiddelde aankomstdatum van een vogelsoort te bepalen. Door de gegevens over een langere periode te vergelijken kan men nagaan of een bepaalde soort vroeger of later terugkeert uit zijn overwinteringsgebied. Uit waarnemingen sedert 1985 blijkt bijvoorbeeld dat de gemiddelde aankomstdatum van de Boerenzwaluw de laatste 20 jaar met 7 dagen vervroegd is van 5 april naar 29 maart.

De vogelwerkgroep van Natuurpunt Grote Nete wil de medewerking aan dit jaarlijks onderzoek ondersteunen en promoten. Je moet echt geen specialist zijn om aan dit onderzoek mee te werken. Op de lijst komen ook een aantal algemene of gemakkelijk te herkennen soorten voor zoals: Boerenzwaluw, Huiszwaluw, Gierzwaluw, Koekoek en Tjiftjaf. Enkele soorten komen zelfs specifiek in de omgeving van woningen voor, zoals de Zwarte roodstaart en de Grauwe vliegenvanger. Elke vogelkijker wordt gevraagd om op bijgevoegd formulier (zie volgend dubbel blad) de eerste voorjaarswaarneming in te vullen en voor 1 juli 2005 terug te sturen naar: Dirk Vervloesem, Biekorfstraat 54, 2220 Heist-opden-Berg.

Je kunt het formulier ook downloaden van onze Natuurpunt website: http://www.natuurpunt.be/grotenete

Deze formulieren kan je digitaal doormailen naar dirk.vervloesem@skynet.be

Uit de inzendingen worden 3 winnaars geloot. Zij ontvangen een boekenbon van de Natuurpuntwinkel ter waarde van 20 euro.

DOE MEE EN WIN EEN BOEKENBON!!!

EXTRA KUNSTNESTEN voor HUISZWALUWEN op de Agfa vestiging in Heultje-Westerlo

Sinds mensenheugenis huist er rond de fabrieksgebouwen van Agfa-Heultje een huiszwaluwenkolonie. Waar die voor twintig jaar nog tussen de 150 en 200 exemplaren telde, was er in de jaren tachtig en begin negentig een felle terugval van de populatie door renovatie van gebouwen en wegen binnen de vestiging. Toen dan zo'n zeven jaar geleden nog enkele hoge oude gebouwen afgebroken werden, viel de huiszwaluwenbevolking terug op minder dan 10 broedparen. Mede door het plaatsen van kunstnesten vonden stilaan meer zwaluwen de weg naar Heultje. Vorige herfst vertrokken een 80tal vogels naar hun overwinteringsgebieden ten zuiden van de Sahara. Omdat vorig jaar bijna alle nesten bezet waren en om de groei verder te stimuleren, werd door de directie van AgfaHeultje een budget ter beschikking gesteld om kunstnesten voor Huiszwaluwen aan te kopen. In samenspraak met Tuur Monsieurs, de milieuverantwoordelijke, en J'O Van Dessel, operator en lid van Natuurpunt Grote Nete, kern Heist o/d Berg werden de nesten afgehaald in de Natuurpuntwinkel in Turnhout. Eerstdaags worden de nesten geplaatst door de technische dienst van de fabriek met behulp van een hoogtewerker.

Normaal gezien keren de Zwaluwen rond 16 april terug. Hopelijk oogst de samenwerking tussen Agfa en Natuurpunt succes en kan de belangrijke kolonie Huiszwaluwen zich verder ontwikkelen.
In de marge van dit alles werd ondertussen ook al een torenvalkenbak opgehangen op een ruiger fabrieksterrein. De mensen van Natuurpunt Grote Nete zullen mogelijke broedgevallen opvolgen en danken langs deze weg Dhr Luc Verhaeghe, fabriekshoofd, voor zijn bereidwillige medewerking.

De Huiszwaluw (delichon urbica) Kleiner dan een mus. Mannetje en vrouwtje identiek. Blauwzwarte bovenzijde, witte onderzijde en stuitje. Enigszins gevorkte staart. Komt voor in dorpen en steden. Trekvogel, overwintert ten zuiden van de Sahara.
Vliegt fladderend rond in zweeffasen, bejaagt insecten op grote hoogte. Tsjilpt zacht. Trouw aan zijn standplaats, keert vaak terug naar de broedkolonie; Broedtijd van mei tot augustus, bolvormig nest aan de buitenkant van gebouwen. 3-6 jongen, broedduur 14-16 dagen, de jongen zijn na 20-30 dagen zelfstandig.

NIEUWE NATUURGIDSEN AFGESTUDEERD

Dankwoordje vanwege de afgestudeerden.

Hoe hebben we de cursus beleefd?
Wel, het begon met de eerste les geologie die iedereen geweldig interessant en boeiend vond, gevolgd door twee theorielessen gegeven door Christy. Die theorielessen waren een hele boterham. Voor sommigen niet zo gemakkelijk, maar Christy heeft ons niet kunnen afschrikken en daarom zijn we hier nu zo talrijk aanwezig! Christy is er trouwens in geslaagd om een uitgebreid pakket in een korte tijdspanne begrijpbaar te houden.

Ik denk dat ik voor de meeste van de groep spreek als ik zeg dat we spijt hebben dat deze cursus afgelopen is. We waren dinsdagavond en zondagmorgen al echt op de cursus ingesteld. Verschillende cursisten vertelden me dat ze de cursus gaan missen.
Sommigen hadden nog meer praktijk gewild omdat we ondervonden dat we op het terrein zelf het meeste bijleerden. Maar het was aangenaam, leerrijk en eigenlijk echt plezant. Kortom, we hebben ervan genoten en we hebben nog meer zin in natuur gekregen!

Dit is toch wel een teken dat het een goede en prettige cursus was. Natuurlijk hadden enkelen onder ons het dinsdagavond wel eens moeilijk om wakker te blijven. Maar er is een hechte groep ontstaan en er zijn echt vrienden gemaakt zodat het contact zeker zal behouden blijven. En dat is positief, ook voor de natuur, want zo trekken we er met een vast groepje iedere zondagmorgen op uit om bij te leren. Door het goede contact wisselen we informatie uit en leren we van elkaar.

En dat we enthousiaste cursisten zijn bewijzen de verschillende wandelingen die door de kersverse gidsen reeds gegidst werden of nog dit jaar op het programma staan. Kleine opmerkingen over de cursus ga ik hier niet vernoemen, want het is nu tijd om feest te vieren, want we zijn vanzelfsprekend allemaal geslaagd! Wat wil je met zo'n ijverige studenten!

Maar ik wil wel iedereen bedanken die heeft geholpen om van deze cursus zo'n succes te maken.
En ik ga dat niet alleen met woorden doen, maar heel de groep cursisten had gedacht aan een klein presentje voor in de eerste plaats de organisator Christy Vanfraechem die er steeds op heeft toegezien dat we op tijd begonnen en dat de pauze niet te fel uitliep. Bedankt Christy!
En zeker onze geweldige initiatiefnemer en organisator Kris Dries die ons te allen tijde moreel gesteund heeft en ons heel wat bijgeleerd heeft. Heel erg bedankt Kris! En niet te vergeten onze fantastische Johny Ceunen die steeds trouw op post was en ons met raad en daad heeft bijgestaan en ons eveneens heel wat bijgebracht heeft. Bedankt Johny! En samen met Johny heeft last but not least, onze lieve Nelly de pauze heel wat aangenamer gemaakt door voor een lekkere verfrissing te zorgen en zelfs aan de chocolaatjes voor bij de thee had ze gedacht! Bedankt Nelly!
Namens de groep cursisten wil ik ook alle lesgevers en gidsen bedanken voor hun inzet en ik verzeker U,... het was vast en zeker geen verloren moeite!

Bedankt allemaal en tot ziens!

BUSREIS naar MODAVE: zondag 13 februari 2005

Na de hevige regen van de vorige dagen is het weer overgegaan in winterse buien met flink wat wind. Gelukkig geraak ik droog aan het lokaal in Hallaar. Op de parking staat onze gids Jan reeds te wachten. Hij heeft zijn botten bij, dat belooft want Jan is normaal gezien geen liefhebber van rubber.

Eén voor één landen de deelnemers bij de opstapplaats. Zelfs den Titte en zijn chauffeur Eric zijn op tijd na een avondje flink doorzakken aan de voet van de molen van Bruggeneinde. Wegens stopzetting van het vorige busbedrijf worden we vandaag vervoerd door Basilica-cars uit Scherpenheuvel. Via de gewone opstapplaatsen geraakt de bus (half)vol. Op de autoweg krijgen we de eerste buien van smeltende sneeuw. Bij vele deelnemers borrelen de herinneringen aan onze trip naar de Hoge Venen van vorig jaar op. Zo erg is het deze keer niet, we blijven gespaard van blizzards en andere sneeuwMeremlange afdaling bollen we de Maasvallei en Hoei binnen. Door de speakers brengt Jan ons op de hoogte van bezienswaardigheden, fauna en flora van de Condroz die we inrijden langs de fel gezwollen Hoyoux. Aan het kasteel van Modave worden de nodige vestimentaire en culinaire voorbereidingen voor de eerste wandeling getroffen. De kasteelheer is niet thuis, een bezoekje aan zijn nederige stulp is dus niet aan de orde.

Even later dropt de chauffeur ons op een veilige plaats voor de start van de wandeling. Na enkele tientallen meter zien we al enkele Reeën en een Buizerd verlaat zijn roestplaats. Door een weide ploeteren we naar boven. Enkele Everzwijnen hebben ons dat deze nacht al eens uitgebreid voorgedaan, zo te zien. Langs een slijkerig pad dalen we naar de Hoyoux, maar eerst genieten we van een mooi uitzicht over de vallei van op een vooruitstekende rotspunt. Beneden passeren we de ingang van een grot, maar die is wegens opgravingen en gevaar voor instortingen gesloten voor het publiek, jammer!

De Hoyoux voorziet de stad Brussel van drinkwater. Her en der langs de rivier zien we dan ook gebouwen en andere kunstwerken van de drinkwatermaatschappij. Langsheen de kronkelende waterloop bereiken we Pont de Bonne waar de Hoyoux en de Bonne samenvloeien.

Omdat het nog vroeg is, maken we nog een lusje van een half uur. We klimmen steil bergop en komen aan het Oppidum, een Romeins legerkamp. Wat slordige opgravingswerken is het enige wat we ontwaren. Helemaal boven hebben we een panoramisch uitzicht op de twee valleien die daar beneden samenkomen. Ja ja, die Romeinen waren dan misschien rare jongens, ze wisten wel waar ze hun tent moesten zetten. In "Le Cafétaria" spreken we onze knapzak aan en genieten van een heerlijke kop plaatselijke soep. Als dessert proeven we van de streekbieren waar een Gauloise Brune mijn Keltische smaakpapillen in vervoering brengt. Mijn inspiratie wordt zodanig geprikkeld dat spontaan een Franstalig vers aan mijn pen ontspruit:

A pont de Bonne

A pont de bonne
j'ai buvé
une bière brune
a ta santé
pour un petit moment
j'y suis resté
au bord de la rivière
dans un vieux café

Frans knapt ondertussen een (bos)uiltje op de schoot van zijn Mireille, voorwaar een vertederend zicht!
Na de middag volgt dan de tweede etappe van onze wandeltocht. Langs het riviertje en een kleine waterval bereiken we een oude spoorwegbedding. Over de stilaan wegrottende treinbiels stappen we door een soort van holle weg waar we hier en daar sporen zien van Dassen en hun burcht.
De passage door een lange, donkere en vochtige tunnel ontlokt hier en daar wat angstkreetjes maar het eind is snel in zicht. Na nog een sneeuwbuitje komen we boven op het plateau waar de wind vrij spel heeft. Het Condruzisch landschap ontrolt zich in al zijn pracht voor onze ogen. Aan een grote open stal schrikt Titte met zijn woeste baard nog enkele runderen op, maar zonder ongelukken zakken we stilaan af naar het piepkleine Modave. Aan café "Le Tabarin" staat de bus op ons te wachten. We hebben nog wel even tijd en duiken met het hele gezelschap de afspanning binnen. Ook nu worden enkele straffe streekbieren gekeurd. Ter hoogte van de Heistse tafel stijgt de stemming en vliegen de plaagstoten en sterke verhalen over en weer. Jan houdt echter als goede huisvader de orde in de groep en krijgt iedereen op tijd en stond weer in de bus. Langs een, al dan niet vrijwillige, omweg over Luik brengt de chauffeur ons veilig en wel terug naar onze haardstede. Na weer een mooie dag wordt er afscheid genomen en gaat ieder zijns weegs.
Ik ga hier in herhaling vallen, maar voor de zoveelste keer heeft Jan ons verblijd met een prachtige wandeling in voor velen onbekend gebied. Hij geeft ons alvast afspraak voor de volgende tocht begin juni. Jan heeft beloofd dat het "iets" avontuurlijker gaat zijn, dus ... smeer de beentjes al maar in!

J'O

VERSLAG PADDENOVERZET door Sien (Heilig Hart)

Ik red padden voor Natuurpunt.

Donderdag 17 maart en zaterdag 19 maart.

De kinderen van het derde leerjaar van Meester Jan en Juf Berlinda gaan Padden en Kikkers overzetten. Met een emmer en een pillicht en mijn fluo-vestje aan, want het was donker, was ik er klaar voor.

Als we het niet zouden doen, dan worden ze overreden en dat mag niet. Mijn tante werkt ook bij Natuurpunt. Ik vond de opdrachten superleuk en natuurlijk de padden ook. Ik ben donderdag en zaterdag geweest. Donderdag had ik er maar vijf opgeraapt en zaterdag veertig of nog meer. Als het gedaan was lagen er nog zes Padden dood en van één kan je het hart precies zien. Vrijdag stond er een foto van mij en den Titte in de krant. Ik hoop dat er weinig Padden doodgaan. Ik hoop dat de Padden nog lang en gelukkig blijven leven en nog vele eitjes leggen. Ik zou het volgend jaar nog eens willen doen.

Vele groetjes aan Natuurpunt. Sien

VERSLAG PADDENOVERZET door Basisschool Hof van Riemen

Samen met de plaatselijke vereniging van Natuurpunt hielpen we mee padden overzetten. Kinderen, ouders en juffen staken de handen uit de mouwen, schepten/raapten padden uit de gracht, verzamelden ze in een emmer en brachten ze veilig naar de vijver. Dit alles gebeurde vrijdagavond 18 maart. Wij verzamelden aan het boshuis in de Averegten. De mensen van Natuurpunt wachtten ons op in de Spekstraat. Zij gaven ons meer uitleg over de Padden. Onze groep redde ongeveer 223 Padden + 5 extra. De kinderen kregen er geen genoeg van en zijn onderweg tot 3 maal toe met één verloren Pad nog teruggegaan. In totaal werden er die avond meer dan 309 Padden overgezet. We hebben ook Kikkers en Salamanders gezien. Dankzij veiligheidsvestjes waren we al van ver zichtbaar. We staan al genoteerd om volgend jaar weer mee te doen.

Reactie van de kinderen: Leuker dan paaseieren rapen. Komen we morgen terug?

Reactie van de ouders: Tof om eens mee te maken en nog een stevige wandeling erbij.

Reactie van de juffen: (al grappend) Meer dan 200 Padden, en toch zat de prins er niet bij . Al moet ik er eerlijkheidshalve wel bij zeggen dat geen van onze juffen de moed/zin had een Pad hiervoor te kussen.

Leuke anekdote: De mama van Luna kwam vrijdagavond thuis, haalde haar emmers uit de auto en schrok. Wat bleek: er zat nog één zielig Padje in de emmer te wachten. Luna reageerde direct: "Mama, we moeten terug naar de vijver." Hmm, weten jullie wat ik denk:... Die prins, hé stiekem meegenomen zeker, want je weet toch: Sprookjes beginnen altijd om 12 uur 's nachts.

Uit een dagboek: 18/03/05

Vandaag was het paddenoverzet. We hebben ± 280 Padden overgezet. ± 7 Kikkers overgezet en ± 2 salamanders overgezet. Tijdens de tocht hebben Bjarno en zijn mama een liedje verzonnen:

"Wij zijn de mannen die de Padden gaan vangen. Ze in een emmer steken. En naar de vijver brengen."

De tocht was gedaan en we keerden terug naar de parking. Tijdens de terugtocht vonden we nog 3 Padden (meegeteld boven). Op de parking kreeg iedereen een getuigschrift en een boekje van Natuurpunt, want de paddenoverzet was met hulp van Natuurpunt.

Bjarno - Ode ij.

Paddenoverzet door Kyra (HHC)

Zondag 20 maart, juist de dag voor dat het 5de leerjaar op bosklassen vertrok, is meester Jan en de mensen van Natuurpunt een paar daagjes geleden gaan Padden rapen. Dat was woensdag, ze hadden toen 700 Padden gevangen. Toch daar rond. Ze zijn dit in de Kleine Spekstraat gaan doen. Ze helpen de Padden oversteken en naar de vijvers brengen. Ze hebben dit record verbroken. Het was samen 2500 padden in totaal. Marco, Liam, Jente, Nico, Rani, Lars, Jasmine, Lissa, Nico de broer van Nincke en den Brent wij zijn allemaal zondag gegaan. Ik vond het keileuk, het bosspel vond ik ook keileuk en al de rest ook. Een Pad, daar bedoel ik niet mee een pad om op te lopen. Maar een Pad is een dier met precies wratjes, maar dat is dat niet. Het zijn gewoon boebeltjes. Een Kikker is glad, daar hadden ze zondag maar 1 van. Ze overwinteren in de bossen, en daarom helpt de school H.H.C. er voor en misschien nog andere scholen dat de Padden lekker in de lente kunnen plonsen in het water van de vijver. Meester Jan is een echt natuurmens.

EEUWENOUDE EIK KRIJGT BOOMCHIRURG OP BEZOEK

Op 12 februari 2005 stond in Het Laatste Nieuws een verslag van de reddingsoperatie van een eeuwenoude eik aan de Kijfbossen in Berlaar, aan de grens met Heist-op-den-Berg. Vorige zomer heeft iemand de reus van een boom op een vakkundige wijze beschadigd met een kettingzaag. Hierdoor werd de neergaande sapstroom onderbroken. De gemeente Berlaar schakelde boomchirurg Wolf Meganck uit Kalmthout in om dit monument te redden. Met éénjarige twijgen heeft hij dan 22 bijpassers geplaatst. Boven en onder de beschadigingen heeft hij inkepingen gemaakt om dan in het spinthout de twijgen te plaatsen. De operatie heeft ongeveer 4 uren geduurd en eind mei zal blijken of deze eik verder leeft. Enkele Heistse Natuurpunters bezochten "de patiënt."

De vreselijke verminking van een eeuwenoude eik in de Kijfbossen

Een schrijnend waar gebeurd verhaal door onze huisdichter J'O Van Dessel.

De lafaard met de kettingzaag

In het vroege halfdonker
gewapend met een motorzaag
sluipt een kruiperige snoodaard
door een groot gat in de haag
in het midden van de akker
niemand zal er acht op slaan
staat zijn prooi de oude eik
hier hoopt hij zijn slag te slaan

hij start de zaag heel koel en snel
en handelt dodelijk doelgericht
de tanden grijpen in de boombast
een grijnslach op zijn boefgezicht
een litteken rondom de stam

de sapstroom voorgoed afgesneden
dra sterft de woudreus stil de dood
en heeft ontzettend veel geleden
o oude god der bomen
o schepper der natuur
laat deze dwaze branden
in 't eeuwig hellevuur

JO

Geen straf is zwaar genoeg

Hangen wurgen vierendelen
afsnijden der edele delen
beroven van gehoor en zicht
verzuipen met een zwaar gewicht
instrijken met pek en veren
levenslang doodkoeioneren
langzaam aftrekken van vel
branden in het vuur der hel
voor de laffe kloot

die met zijn zaag vernielt en doodt
wat de aarde eeuwenlang
liet groeien in elkeens belang

het is een schande dus, voor zo'n vandaal
past alleen de executiepaal

JO