Archief:

Artikels uit het tijdschrift van

Natuurpunt

Grote Nete

Jaargang 3
driemaandelijks tijdschrift
januari 2004 Nr. 1
 

WOORD VAN DE VOORZITTER

Op de dag van de aarde slaan milieuorganisaties wereldwijd en in Vlaanderen de handen in elkaar.

Willen we in 2010 in Europa en de wereld een kleurrijk Vlaanderen, dan moeten we nu keuzes maken. De hele milieubeweging - Natuurpunt op kop - zet op 25 april, aan de vooravond van de Vlaamse en Europese verkiezingen, een grootscheeps milieudebat op in Vlaanderen. Dit in een heus circustentendorp op het provinciaal recreatiedomein 'De Nekker' in Mechelen.

 Vanuit heel Vlaanderen worden natuurbussen ingelegd naar het evenement.

Het milieudebat, vanaf 13.00 u in de grootste circustent, draait rond zes thema's, zes keuzen voor Vlaanderen in Europa en de wereld.

- Voor echte welvaart en een kleurrijk Vlaanderen

- Voor meer ruimte voor water

- Voor meer natuur voor iedereen

- Voor een beter binnen - en buitenklimaat

- Voor meer gezonde lucht

- Voor meer (h)eerlijke landbouw.

 Het debat wordt vurig met als deelnemers BP's (bekende politici) uit heel Vlaanderen, BV's, milieuactivisten en burgers.

Om 15.00 u is er een hoogtepunt: een interview in een Greenpeace-ballon boven het domein met lijsttrekkers van de politieke democratische partijen. Onder begeleiding van muziek van de groep 'Drums for Nature' (én muziek van alle aanwezigen) worden ze live bevraagd door Christel Mariën van Radio 1 over hun beleidsplannen.

Bart Somers, Steve Stevaert, Frieda Brepoels, Vera Dua, Yves Leterme gaan in debat met o.a. Bart Martens, Jan Rodts en Walter Roggeman.

 Op vijf thema-eilanden in grote circustenten in de Nekker worden intussen de voorstellen van de milieubeweging concreet, kan je zelf een verhaal of statement maken, kinderen kunnen er spandoeken en tekeningen maken tot en met een CD opnemen.

Vanaf 13.00 u wordt het natuurgebied het Broek een forum voor muzikale en culturele natuurwandelingen. Onderweg zijn er verrassingen voorzien door artiesten en kunstenaars.

De dag wordt rond 17.00 u afgesloten met een optreden van Raymond van het Groenewoud (O.V.).

Alle Natuurpunters kunnen dus vanaf 's morgens op de bus. Muziekinstrumenten allerhande zijn meer dan welkom.

En ook de JNM is actief met kindertenten voor een piep- en initiatiedag.

 Allen daarheen.

Meer info op http://www.bondbeterleefmilieu.be.

OFFICIËLE HEROPENING NATUURPUNTLOKAAL

DIAPRESENTATIE van ONZE NATUURGEBIEDEN

Zaterdag 7 februari 2004 om 18u30 wordt ons lokaal opnieuw officieel geopend in aanwezigheid van een delegatie van het gemeentebestuur. Na een wekenlange grondige opknapbeurt mag het resultaat gezien worden. Bij een korte receptie wordt het intensieve gebruik van ons lokaal nog eens toegelicht. Aansluitend volgt er een Neteling met dia's van onze streken gepresenteerd door Staf De Roover.

Programma:

18 u 30: Terugblik op 25 jaar Natuurpunt in Heist-op-den-Berg 18 u 50: Plechtige opening van het vernieuwde lokaal 19 u 00: Receptie

20 u 00: Diareportages: "In en om de heide" en "Natuurpuntgebieden van afdeling De Grote Nete"

 ALLE LEDEN ZIJN VAN HARTE WELKOM.

Afspraak:        Lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81, Hallaar

Info:    Paul Anthonis - 015 / 24 89 88

BUSREIS naar de HOGE VENEN en Monschau

Jan Van Walsum neemt ons weer mee voor een prachtige en verrassende wandeldag in de Hoge Venen. Jan kennende zal zijn traditionele busuitstap weer mooie stukjes natuurgebied en prachtige plaatjes geven. Zowel de plantenliefhebbers als de fervente wandelaars gaan die dag aan hun trekken komen. Daar het ginds nogal modderig kan zijn, zijn laarzen of hoge wandelschoenen geen overbodige luxe. De wandelingen kunnen steeds aangepast worden naargelang van de weersomstandigheden maar een goede wil brengt ons reeds ver. 's Middags zullen we onze picknick in een herberg kunnen aanspreken.

Dit is een aanrader voor iedere NATUURPUNTER. Vlug bellen naar Jan.

Wanneer? Zondag 8 februari 2004 Afspraak?           07u00 Hallaar kerk

of         07u20 Westerlo voetbalveld

of         07u30 Vinea, Veerledorp

of         07u35 Eindhout, Oude Tramlijn

Gelieve uw vertrekplaats ook door te geven bij inschrijving.

Prijs?  12 euro volwassenen, 6 euro kinderen (tot 12 jaar), max. 30 euro per gezin. Info en inschrijven : Jan van Walsum 014-86 67 77

CURSUS NATUURGIDS te HERSELT (Bergom) 2004

 Wanneer?        Van begin maart 2004 tot eind november 2004 (juli en augustus niet).

Dinsdag 2 maart 2004:start en inleiding.

Op dinsdag steeds theorie van 19u30 tot 22u45 (14 x).

En op zondag excursie van 9u00 tot 12u00 (16x).

 Waar?             Vrije Basisschool, Hoge Dreef 7, 2230 Bergom (Herselt)

 Wat?               Opleiding tot natuurgids, voor hen die inzicht in de natuur wensen te verwerven en

dan in staat zijn dit inzicht aan anderen door te geven.

 Voor vrijblijvende inlichtingen contacteert u het landelijke CVN-secretariaat (kantooruren), of: 

• Het VMPA-secretariaat Ommeganckstraat 26, 2018 Antwerpen   (03) 231.56.53 E-mail: vmpavzw@skynet.be
• Kris Dries (014) 54.77.34 - E-mail: kris.dries(&pandora.be
• Manu Vlaeyens (0473) 94.16.08 -E-mail: manuvaeyens@hotmail.com

Het cursusgeld bedraagt 161 euro. Het handboek en 1 busexcursie zijn in de prijs inbegrepen.

U schrijft best vooraf in. Dit kan door overschrijving van het cursusgeld op rek. 404-3076041-29,

met vermelding van uw naam en "cursus natuurgids Herselt".

Het maximum deelnemersaantal bedraagt 30.

PROGRAMMA:

Dinsdagavond 19.30 uur tot 22.45 uur en zondagvoormiddag 09.00 uur tot 12.00 uur.

UIL IN BEELD

Krinkel, de Kringwinkel geeft tweedehands goederen een tweede leven. Oude gebruiksvoorwerpen kunnen een heerlijke charme uitstralen. Iedereen kent wel het spannende gevoel dat je krijgt als je ergens in een hoekje van de zolder verloren gewaande spullen terugvindt. Veel mensen beginnen dan ook met een verzameling van boeken, vazen, figuren, noem maar op.

 Om "collectors items" een ereplaats te geven beschikt Krinkel Heist-op-den-Berg over een Schattenzolder - een tentoonstellingsruimte voor verzamelingen. In een gezellig uitgewerkt decor van oude trapgevelhuisjes kunnen collecties veilig achter glas bekeken worden door onze bezoekers...

Van woensdag 3 december 2003 tot zondag 29 februari 2004 kan u genieten van een collectie uiltjes - beeldjes en afbeeldingen - van Marina Willems en Hilde Anthonis.

Deze groep ijvert voor het in stand houden van het kerkuilenbestand in ons land.

Dit was destijds de aanleiding voor Marina om te starten met een verzameling van voorwerpen waarop uilen afgebeeld staan. Ook Joris Bosmans, de echtgenoot van Hilde Anthonis is actief in de Kerkuilwerkgroep, en Hilde deelt de verzamelpassie van Marina. Samen stellen ze nu in Krinkel bijna 500 uiltjes tentoon. Beeldjes van uilen, of afbeeldingen die verwerkt zijn in de meest diverse voorwerpen.

Twee derde van hun uiltjes vonden de verzamelaars in kringwinkels en op markten. Een derde werd meegebracht door reizigers uit alle hoeken van de wereld.

Je ziet in de expo dan ook uiltjes uit Japan, Griekenland, Bolivië, Afrika, enzovoort. Ook de materialen zijn heel verschillend. Het gaat van steen over aardewerk tot kristal, metaal, leder, karton en stof.

De uil is een bijzonder fraaie nachtroofvogel - die er heel anders uit ziet dan de meeste andere vogels. Deze krachtige visuele uitstraling zorgt er voor dat de uil heel vaak een motief is van afbeeldingen en ornamenten.

Hij spreekt ook tot de verbeelding doordat hij al eeuwenlang in verband gebracht wordt met het begrip wijsheid. Dit was reeds terug te vinden in het oude Griekenland, waar de godin Athena voorgesteld werd door een uil. Ook in onze moderne tijden is en blijft de uil een waar icoon. Denk maar aan het kinderprogramma Fabeltjeskrant met een uil in de hoofdrol. Zelfs in de saga van Harry Potter is de uil prominent aanwezig.

 De exposanten zijn actief in de natuurorganisatie Natuurpunt, en richten met deze expo een oproep tot andere mogelijke geïnteresseerden ...

Sylvain Wuyts, de jong overleden echtgenoot van Marina Willems, was als natuuractivist gekend in Heist. Hij was onder andere medestichter van de Kerkuilwerkgroep, die ondertussen in heel Vlaanderen actief is.

ZWERFVUILACTIE

VOOR EEN PROPERE PROVINCIE ANTWERPEN ZONDAG 7 MAART 2004

Iedereen woont graag in een propere buurt.
Helaas wordt menig wegberm in onze gemeente ontsierd door zwerfvuil.
Elke lente doet de natuur echter een goedbedoelde poging
om achteloos weggeworpen papiertjes en drankblikjes
te verbergen onder fris groen.

Dus houden we dit jaar de grote lenteschoonmaak buiten!
OOK NATUURPUNT DOET MEE.
ZIE KALENDER

DAG VAN DE AARDE

ZIE OOK VOORWOORD BLZ 1
ZONDAG 25 APRIL 2004

PROVINCIAAL RECREATIEDOMEIN `DE NEKKER'
te MECHELEN

13 u 00 MILIEUDEBAT IN EEN CIRCUSTENTENDORP 13 u 00 NATUURWANDELINGEN IN 'HET BROEK'

 15 u 00 INTERVIEWS VANUIT EEN GREENPEACE-LUCHTBALLON 17 u 00 OPTREDEN VAN Raymond van het Groenewoud (o.v.) ALLEN DAARHEEN VOOR EEN KLEURRIJK VLAANDEREN

VOORDELEN OM LID VAN NATUURPUNT TE ZIJN

Veel leden weten niet waar ze allemaal ledenkortingen kunnen krijgen.
Een beetje ruchtbaarheid hier rond kan zeker géén kwaad.
Zo is er 10 % korting op vertoon van uw lidkaart bij "Schoenen Torfs",
de winkels van "AS Adventure",
in de Natuurpuntwinkel, ·enz.

CURSUS ROOFDIEREN

Roofdieren en de mens hebben steeds een bijzondere relatie gehad. Vooral het feit dat roofdieren een regulerende rol in een ecosysteem vervullen, vormt hierbij vaak het voorwerp van discussie. De geheimzinnige nachtelijke levenswijze maakt ze moeilijk observeerbaar, zodat gemakkelijk allerhande negatieve verhalen rond roofdieren ontstaan. Roofdieren zijn in het verleden vaak een vervolgde diergroep geweest. De huidige polemiek rond de uitbreiding van de vossenpopulatie in onze regio is hiervan het tastbare bewijs.

Roofdieren zijn kleine tot grote zoogdieren met een soepel gespierd lichaam en stevige scherpe klauwen. Het gebit is tevens zeer typerend: de hoektanden zijn sterk ontwikkeld en de kiezen hebben scherpe punten. Vaak bezitten de dieren ook een prachtige pels, waarmee adellijke hoofden zich tooien. In deze cursus wordt uitgebreid aandacht besteed aan hun leefwijze, de keuze van hun leefgebied en rol binnen het ecosysteem. Tijdens de excursie gaan we in hun leefgebied op zoek naar allerhande diersporen. We trekken hiervoor naar een regio, die bijzonder rijk is aan zoogdieren: de Voerstreek.

In de cursus komen de verschillende Europese roofdieren aan bod. Enerzijds de marterachtigen (Wezel, Hermelijn, Bunzing, Steenmarter, Boommarter, Nerts) en vervolgens Das, Vos, Otter, Wilde kat, Lynx, Wolf, Bruine beer en Zeehond.

Sven Verkem, bioloog gespecialiseerd in zoogdieren, is onze lesgever en gids.

Praktische inlichtingen

Zaterdag 13 maart 2004: diavoordracht over roofdieren.

Plaats: lokaal Natuurpunt, Leopoldlei 81 te Hallaar

Zondag 28 maart 2004 : dagtocht op zoek naar roofdieren en diersporen in de Voerstreek Vertrek : 8u00 aan lokaal Natuurpunt te Hallaar Voormiddag: wandeling in 's Gravenvoeren

Namiddag: wandeling in Teuven

Terug omstreeks: 18u30

Vervoer met eigen wagens (kostendelend rijden) Onkosten: 7 euro voor leden - 10 euro voor niet-leden Inschrijvingen en informatie: Chris Segaert - tel. 015 - 22.01.06

Aanvang 20u00 tot 23u00

DAGUITSTAP NAAR PLANCKENDAEL

Aansluitend op de cursus 'roofdieren' wordt een geleid bezoek aan het domein Planckendael georganiseerd. De gids zal hierbij bijzondere aandacht besteden aan onze roofdieren. In de vrije natuur kunnen we vaak alleen hun uitwerpselen, burchten en haren terugvinden. Tijdens dit bezoek kunnen we het gedrag van dieren, zoals Das en Vos, mooi observeren.

Zondag 18 april 2003.

Praktische gegevens

Datum : zondag 18 april 2004 Vertrek : 9u15 lokaal Natuurpunt,

Leopoldlei 81 te Hallaar Samenkomst : 10u00 ingang van domein

Planckendael te Muizen Geleid bezoek : 10u00 - 12u00

Namiddag : vrij bezoek aan het dierenpark

Kostprijs Toegang+gids: 11 euro (volwassene) en 6,5 euro (kinderen onder 12 jaar)

Inschrijven voor 10 april 2004 : storting op rekeningnummer 113-7206004-23 van Natuurpunt Heist met vermelding: `uitstap Planckendael + aantal personen'.

Bij minder dan 15 deelnemers wordt de uitstap geannuleerd.

Info : Chris Segaert - tel. 015 - 22 01 06

GROENE RUP's

Op 1 maart starten de openbare onderzoeken van 7 gewestelijke RUP's (Ruimtelijke Uitvoerings Plannen) waarvan twee in onze afdeling gelegen zijn.

Eerst even situeren wat er openbaar zal onderzocht worden.

Het ruimtelijk structuurplan Vlaanderen bepaalt de oppervlaktes die moeten afgebakend worden voor landbouw, natuur en bos. Deze oppervlaktes zijn:

• 750.000ha agrarisch gebied bestemd voor de beroepslandbouw
• 150.000ha natuur en reservaatgebied (+ 38.000ha)
• 53.000ha bosgebied (+ 10.000ha)

 • In de eerste fase van het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) werden 84.000ha afgebakend. In deze eerste fase ging het om gebieden die als gewestplanbestemming een groene bestemming hebben en waar alle sectoren het er over eens waren dat ze behoren tot het VEN.

•          In de tweede fase gaat het ook over gebieden waar de sectoren het over eens zijn dat ze tot het VEN of de agrarische structuur behoren maar die niet de juiste gewestplanbestemming hebben.

•          In de derde en laatste fase worden de agrarische en natuurlijke structuur volledig afgebakend.

De openbare onderzoeken lopen van 1 maart tot en met 29 april 2004, deze horen bij de tweede fase. Voor afdeling Grote Nete zijn 2 van deze RUP's belangrijk.

 1 ° Vallei van de Grote Nete benedenstrooms. Dit RUP is gelegen op het grondgebied van de gemeenten Heist-op-den-Berg en Huishout en heeft een oppervlakte van 600 ha. De huidige gewestplanbestemming is agrarisch gebied en is gelegen in de vallei van de Grote Nete. Ongeveer 200 ha heeft een landbouwgebruik, 200 ha zijn verlaten landbouwgronden, erkend natuurreservaat of in gebruik door particulieren en 200 ha zijn bossen. Met het RUP wordt de bestemming natuurgebied met als bijkomende functie gebied voor waterberging.

 2° De Bossen van Averbode.

Dit Rup is gelegen in de vallei van de Heideloop te Veerle - Heide en in de omgeving van de abdij van Averbode. Het Rup heeft een oppervlakte van 50ha waarvan er een 20-tal ha in landbouwgebruik is. Verder zijn er bossen, weekendverblijven en braakliggende gronden.

Wat is de procedure?

 Tijdens het openbaar onderzoek dat doorgaat op het gemeentehuis kan iedereen opmerkingen maken over de plannen en de voorschriften en schriftelijke bezwaren indienen. De Vlaamse administratie gaat deze bezwaren onderzoeken en voorstellen om de plannen al dan niet aan te passen. Uiteindelijk zal de Vlaamse regering de plannen definitief vaststellen.

 Wat wijzigt er met deze afbakening?

Door het omzetten van agrarisch gebied naar groengebied worden de stedenbouwkundige regels voor groengebied van toepassing. Het scheuren van graslanden is niet toegestaan.

De bemestingsnormen van agrarisch gebied blijven gelden, maar de huidige gebruikers krijgen ontheffing op de nulbemesting. Er is een verbod op het gebruik van bestrijdingsmiddelen dat echter niet van toepassing is op het landbouwgebruik met ontheffing van de nulbemesting. Er is een fiscaal voordelig tarief bij de onroerendevoorheffing en de successierechten. 

Een eigenaar kan binnen de twee jaar na de afbakening van het VEN onder bepaalde voorwaarden van het Vlaamse Gewest eisen dat zijn eigendom wordt aangekocht. Er kunnen natuurprojectovereenkomsten afgesloten worden met de Vlaamse overheid Er moet een natuurrichtplan opgesteld worden.

•          Wordt opgesteld in overleg met de belanghebbenden,

•          Bevat stimulerende maatregelen voor natuurvriendelijk beheer,

•          Kent, vergoedingen toe bij opgelegde beperkingen.

Ik ben me er van bewust dat na het lezen van dit artikeltje het ingewikkelde verhaal van Ven, Rup's, natuurrichtplannen, lvon, Gen en Geno niet veel duidelijker zal geworden zijn.

 Infovergaderingen voor leden over RUP.

 Met de afdeling Grote Nete gaan we voor de leden en mogelijk voor een groter publiek proberen het verhaal wat duidelijker te maken en de vele vragen die er zijn proberen te beantwoorden.

 Vallei Grote Nete

Heist-op-den-Berg en Huishout

Donderdag 12 februari 2004 te 20 u 00 Lokaal Natuurpunt,

Leopoldlei 81 in Hallaar

Regio Laakdal

Vrijdag 20 februari 2004 te 20 u 00

Zaal Vinea, Veerledorp in Veerle

BOOMPLANTDAG IN DE KIJFBOSSEN

ITEGEM. In 2002 kocht het Vlaams Gewest een domein van 36 ha op de grens van Itegem en Berlaar. De afdeling Bos en Groen van AMINAL streeft naar de aanleg van 10.000 ha nieuwe bossen in Vlaanderen in de periode 1994 - 2007. Ze gaan de bestaande boskern van 13 ha uitbreiden door de omliggende weilanden te beplanten. Op deze manier ontstaat een nieuw domeinbos in een bosarme regio. Op termijn zal er een beekbegeleidend bos gecreëerd worden met aandacht voor open landschapsstructuren. Zo zal het overstromingsgebied langs de Gestelbeek op een passende wijze geïntegreerd worden. Hierdoor wordt een stapsteen gecreëerd tussen de Averegten te Hallaar en de Merodese Bossen te Herenthout.

 Op zondag 21 maart 2004 vindt de internationale boomplantdag plaats. In Vlaanderen loopt deze actie samen met 'Kom op tegen Kanker'. In elke provincie wordt er een nieuw 'Kom op tegen Kanker'-bos aangelegd. 'De Kijfbossen' langs de Gestelsesteenweg zijn het project in de provincie Antwerpen. Tevens wordt er op deze manier geld ingezameld voor 'Kom op tegen kanker'. Van 5 tot 21 maart worden er bomen verkocht tegen de prijs van 5 euro. De koper ontvangt hiervoor een certificaat als aankoopbewijs en garantie voor de te planten bomen. De koper kan de boom zelf in het nieuwe bos aanplanten of de boom laten aanplanten door vrijwilligers.

 Dus als u onze Zuiderkempen een beetje groener wil maken, kan u een boompje kopen en tegelijk 'Kom op tegen Kanker' steunen. U kan ook de handen uit de mouwen steken en zelf boompjes komen planten op zondag 21 maart 2004 in de Kijfbossen op de grens van Itegem en Berlaar. In 2004 zal er circa 5 hectare bebost worden op het grondgebied van Itegem. Ter plaatse zal er voor de nodige animatie gezorgd worden met de aanwezigheid van enkele bekende Vlamingen.

 Alleen samen kunnen we werk maken van een groenere leefomgeving.

STICHTING KEMPENS LANDSCHAP KOOPT BOS AAN PELGRIMHOF

 Heist-op-den-Berg. In december 2002 verkocht het gemeentebestuur van Heist-op-den-Berg 12 ha gronden langs de Langendijk te Hallaar aan het provinciebestuur van Antwerpen. Zo werd het provinciaal domein 'Averegten' gevoelig uitgebreid. Onze vereniging pleitte in de milieuraad om een aanzienlijk gedeelte van deze financiële middelen opnieuw te investeren in natuur en groen. In het milieujaarprogramma en de begroting 2003 werd het krediet voor aankoop van onroerende goederen gevoelig verhoogd van 25.000 naar 125.000 euro.

 Om concrete invulling te geven aan dit voornemen formuleerde Natuurpunt het voorstel om een jong populierenbos aan het geklasseerde parkgebied 'Pelgrimhof' te verwerven. Het Schepencollege heeft onze vraag gunstig onthaald en aan de Stichting Kempens Landschap overgemaakt. Medio 2003 werden de onderhandelingen met de private eigenaar over de verkoop van het 7,6 ha grote bos afgerond. Door deze aankoop wordt concrete invulling gegeven aan de realisatie van een hovengordel, bestaande uit een reeks groene ruimten rond enkele kasteelparken. Op deze wijze wordt de landschappelijke waarde van de omgeving - met enkele oude dreven - voor de toekomst gevrijwaard. De Stichting is eigenaar en het gemeentebestuur staat in voor het onderhoud van het gebied.

In november 2003 vond een eerste overleg inzake de inrichting van het gebied plaats, waarop Francois Van den Bosch namens Natuurpunt aanwezig was. De omvorming van het jonge populierenbestand naar een streekeigen eiken- en essenbos stoot op verzet vanwege de afdeling Bos en Groen. Het goedgekeurde bosbeheersplan vormt het obstakel om tot een snelle omvorming over te gaan.

 Op de gemeenteraad van december 2003 stond de aankoop van een kastanjebosje van 17 are aan de Schaffelberg (nabij het Bergbos) geagendeerd. Het langwerpige perceel is circa 100 meter lang. Door deze aankoop wordt dit landschappelijk waardevolle landschapselement in het woongebied voor de toekomst gevrijwaard.

 We wensen het gemeentebestuur alvast te feliciteren met deze groene investeringen.

EINDHOUTSBROEK te LAAKDAL

Nog meer ruimte voor natuur in Laakdal : een belangrijke aankoop in Eindhoutsbroek!

Situering

In het noordoosten van ons werkingsgebied ligt Eindhout. In deze deelgemeente van Laakdal kocht Natuurpunt onlangs een deel van het Eindhoutsbroek aan. Met deze aankoop krijgt het beheersteam van Laakdal 14 ha meer onder zijn hoede. Daardoor wordt ook hier een gevarieerd natuurgebied, gelegen tussen Eindhout en Vorst, bewaard voor de toekomst. Het valleigebied ligt ten westen van de Nieuwe Baan en wordt geflankeerd door twee beken, namelijk de Kleinbroekloop en de Kleine Laak. Samen met Ossebroeken, Craeywinckel, Swinnebroeken en Biezenhoed vormt het Eindhoutsbroek de vallei van de Kleine Laak en de Kleinbroekloop. Vanuit het centrum van Eindhout gezien, ligt het Eindhoutsbroek aan de andere kant van Eindhoutberg. Het is waarschijnlijk daardoor dat het laaggelegen gebied ten zuiden van Eindhout ook wel eens `Achter-de-Bergen' wordt genoemd.

 Historiek

Op kaarten uit de 18de eeuw (Ferrariskaart) wordt Eindhoutsbroek aangegeven als een onbebost moeras. Deze laaggelegen gebieden waren toen ongeschikt voor de akkerbouw. Daardoor ontstond er een beemdlandschap met kleinschalige drassige weiden en hooilanden. De overgang naar Eindhoutberg bestond toen vooral uit graslanden en hogerop was er een zone met akkers. Benamingen als Veedijk en Rundershoek verwijzen waarschijnlijk naar toevluchtsoorden voor het vee bij wateroverlast. Later zette men verscheidene hooilanden om in meer intensief gebruikte weilanden die bemest werden. De moerassige, onbereikbare percelen ontwikkelden zich vooral tot elzenbroekbossen. Op veel plaatsen werden populieren aangeplant, waarvan de meeste onlangs door de vorige eigenaar zijn gekapt. Vanaf mei 2003 zal Natuurpunt de natuurwaarden in het Eindhoutsbroek herstellen en verder ontwikkelen.

 Fauna en flora

Op verscheidene plaatsen is de vegetatie verstoord door het kappen van populieren en sparren. Toch heeft het gebied nu al een hoge biologische waarde. Mits een goed beheer kunnen de natuurwaarden nog verder ontwikkeld worden. Hier en daar bemerken we de invloed van kwelwater . Dit water is afkomstig van Eindhoutberg. Waar dit grondwater aan de oppervlakte komt, zien we planten zoals Bosbies veelvuldig voorkomen, naast Moerasspirea, Zegges, Rietgras, Liesgras e.a.

Het biologisch meest waardevolle     en aaneensluitend biotoop is zeker het nat elzenbroek. Op verscheidene plaatsen zijn meerdere zeggensoorten terug te vinden. De boomstronken zijn veelal begroeid met mossen en varens. We zien er ook Wilg, Gele lis, Bitterzoet, Hop, Kamperfoelie, Lijsterbes, en Spork. Het nat elzenbroek volgt nagenoeg perfect het op de bodemkaart als "veengrond" aangeduide gebied. De veenzone grenst op enkele plaatsen aan meer zandige bodems. In het zuiden van het gebied is zo een hoger gelegen terrein. Op deze zandige opduiking is Amerikaanse eik aangeplant, maar het perceel draagt nog wel een aantal kenmerken van de oorspronkelijke, zuurdere vegetatie (Bosbes, Ruwe berk, Lijsterbes). Na het kappen van de uitheemse boomsoorten, zal zich wellicht een heideachtige vegetatie ontwikkelen. Verder is in het Eindhoutsbroek de fauna en flora vergelijkbaar met de aangrenzende gebieden. Dat deze valleigebieden bijzonder waardevol zijn voor de vogelfauna wordt bewezen met broedgevallen van Buizerd, Sperwer, Torenvalk, Boomvalk, Wespendief, Bosuil, Steenuil, Kleine bonte specht, Zwarte specht, Groene specht, Grauwe vliegenvanger, Nachtegaal, ·Bosrietzanger,

Sprinkhaanrietzanger, Tortel, Wielewaal, Grasmus en in het ondoordringbare moerasbos vindt de Houtsnip een veilig onderkomen. We zien ook hier regelmatig Haas, Ree en Konijn. Marterachtigen als Wezel, Hermelijn en Bunzing komen zeker voor.

 Waterhuishouding

De Kleinbroekloop valt zelden droog en is daarom een belangrijke troef voor het gebied. De beek, die op een natuurlijke manier door het landschap slingert, voert vrij veel zuiver water aan en ze mondt uit in de Kleine Laak. Deze laatste valt ter hoogte van het Eindhoutsbroek en hogerop wel regelmatig droog, wat veel vissterfte tot gevolg heeft.

Midden in het Eindhoutsbroek is er een rechthoekige vijver gegraven die hier onnatuurlijk overkomt. Vooral de begroeide zandwal rond de vijver valt op in dit moerasgebied.

 Beheer

Vooreerst werken we de sporen van de populierenkap zoveel mogelijk weg en de overgebleven exoten worden gekapt. Het gebied meer toegankelijk maken is onze volgende taak. Hiervoor gaan we na of we de vroegere toegang via de Bergweg kunnen herstellen. De brug over de Kleinbroekloop dient dan weer op zijn plaats te worden gelegd. Verder zullen we van de kapvlakten langs de beek opnieuw beemden maken. De andere delen begeleiden we naar gemengd loofbos, en de broekbossen gaan hun natuurlijke gang.

Vic Van Dyck

Bezoek ook eens onze website: http://www.natuurpunt.be/grotenete

LANGDONKEN te HERSELT

Natuurpunt, oftewel : `Geniet van deze natuur!'

Een natuurgebied `inrichten' heeft toch wel iets kunstzinnig. Je bekijkt het landschap, je noteert wat er allemaal groeit en bloeit. Na een tijdje komt dan dat gevoel van: ja, dat moet het worden, daar gaan we voor! Langzaam maar zeker kneed je een nieuw landschap, al komen daar vaak lawaaierige en luchtvervuilende machines aan te pas.

In de Langdonken zijn we nu al meer dan twintig jaar bezig, en stilaan komt er een voorlopig `definitieve' versie van onze doelstellingen en plannen voor de komende jaren ondubbelzinnig op papier.

Zoals een schilder zijn doek al eens op afstand bekijkt, sta je op het terrein ook regelmatig eens te staren naar een of ander hoekje van je reservaat. Je wikt en je weegt : die boom doen we nog weg, dat bosje moet blijven, daar is plaats voor een ven in een open heidelandschap,...

 En al ziet de Langdonken er op dit moment meer uit als een eerste zeer ruwe kapping van een beeldhouwwerk, de uitgevoerde werken beogen uiteindelijk een mooi halfopen heidelandschap met fraaie eikenberkenboscomplexen, met kletsnatte elzen-en wilgenbroeken, met vennetjes hier en daar,... Hiervoor is het zogenaamde `ontwikkelingsbeheer' nodig. Momenteel krijgen enkele percelen hun finishing touch. Stronken werden uitgefreesd, de humuslaag wordt weggehaald (we noemen dit plaggen). Er blijft eerst een schijnbaar desolate vlakte over. Maar zie, volgend jaar al zullen de eerste (zeer zeldzaam voorkomende) pioniers als daar zijn de Zonnedauw en de Wijdbloeiende rus hun plaats in de rijke Langdonkenvegetatie weer innemen. Geen paniek dus als je deze dagen een vervaarlijk uitziende kraan de Langdonken ziet doorklieven. De kraanman heeft het echt wel goed voor met de natuur en als hij binnen enige tijd elders aan de slag gaat, zullen Levendbarende hagedis, Boompieper en wie weet Nachtzwaluw dankbaar hun kroost hier groot brengen.

 En wij, u en ik, kunnen dan weer volop genieten van dat nieuwe `kunstwerk'.

 Life in de Langdonken!

 In het kader van het Europees Life-project worden er nu grootschalige werken uitgevoerd in de Langdonken. De wandelaar zal het daar momenteel niet makkelijk hebben. Er wordt volop aan wegenherstel gedaan. De afgeplagde grond wordt zoveel mogelijk 'herbruikt' in de Langdonken zelf. Het natte winterweer zorgt ervoor dat de wegen soms zeer moeilijk begaanbaar zijn. Onze excuses hiervoor, de ongemakken zijn echter van tijdelijke duur.

 Kelten in de Langdonken!

 De kinderen van de derde graad van Freinetschool Triangel uit Booischot werken aan een project over de Kelten en de Romeinen. Wilden ze wel zo'n heus Keltisch kamp bouwen zeker ! Wat gebruikten de Kelten daarvoor? Ja, alles wat ze vonden. En hout vonden ze in de Europese bossen van weleer wel genoeg. Omdat in de Langdonken in Herselt nog wel wat bossen als vanouds aanwezig zijn, en omdat de kinderen van Triangel ook willen meewerken aan de uitbouw van dit Natuurpuntreservaat, trokken ze er met zaagje en bijltje naar toe en kapten dat het een lieve lust was.

In de Langdonken wil men, naast andere beheersvormen, het vroegere hakhoutbeheer ook in ere houden. Reeën peuzelen al eens graag van het hout, en menig klein vogeltje bouwt er zijn nest.

Liefst twee dagen werd er gekapt, gezweet, gesleurd, gezaagd, ... en nog hadden ze niet genoeg hout voor het kamp ! Daarom trokken op zaterdag 27 december (in de kerstvakantie!) acht dappere keltenouders met zeven nog dapperder keltenkinderen de Langdonken in en kapten nog twee volle aanhangwagens hout bij elkaar. Het hele kleine takhout werd netjes opgeruimd. De stammetjes werden naar de school in Booischot vervoerd alwaar de kinderen na de kerstvakantie meteen hun kamp afwerkten!

Meteen hebben we hier een schoolvoorbeeld van integratie van natuurbehoud in het onderwijs.

VALLEI VAN DE GROTE NETE

 HALLAAR. 2003 werd afgesloten met enkele geslaagde beheerswerken. Door onze ingrepen werd de landschappelijke waarde van het gerangschikte landschap 'de Netevallei te Hallaar en Itegem' een beetje in eer hersteld.

Onze vrijwilligers startten op 20 september met de afbraak van een oud schuilhok. Eerst werd het hok leeggemaakt en het dak gesloopt. 2 volle aanhangwagens autobanden werden naar het containerpark afgevoerd. 2 aanhangwagens met oude draadafsluitingen en metalen palen werden naar een schroothandelaar in het Industriepark gebracht. De golfplaten kwamen bij het grof vuil in het containerpark terecht.

 Op vrijdag 31 oktober 2003 verzamelden 4 professionele terreinarbeiders van Natuurpunt Beheer en 6 Heistse vrijwilligers in de Moerbeemden te Hallaar. Vanuit de centrale werkplaats in de Langdonken waren 2 tractoren, met boskraan en aanhangwagen uitgerukt. De opdracht bestond erin om een houten schuilhok te slopen. Eerst werden de betonnen palen, waarmee de vloer en enkele muren versterkt waren met de kraan uitgebroken en naar het containerpark gevoerd. Vervolgens werden de vezelplaten en het hout naar de houtcontainer afgevoerd.

 In het weiland bevond zich ook een metalen legercontainer, die ooit dienst deed als schuilplaats voor enkele schapen. Deze werd met de kraan op de aanhangwagen gehesen en naar zijn laatste rustplaats - een schroothoop - vervoerd. Vervolgens werd een oude, metalen aanhangwagen voor het vervoer van dieren opgetakeld en ook naar de schroothandelaar afgevoerd. Met vereende krachten werden de ontsierende constructies definitief uit het landschapsbeeld verwijderd. Eens te meer is gebleken dat de beschikbaarheid over geschikte machines een meerwaarde vormt tijdens de uitvoering van beheerswerken.

Op zaterdag 13 december organiseerden we een boomplantdag. Ondanks het regenweer daagden ruim 50 plantgrage handen op om de Netevallei in de deelgemeente Hallaar te verfraaien met 350 meter nieuwe houtkanten. In de voormiddag werden 250 meter doornige hagen aangeplant aan de rand van een verlaten akkerperceel. Volgende standplaatsgeschikte soorten werden geplant: Meidoorn, Sleedoorn, Sporkehout, Lijsterbes, Hazelaar, Gelderse roos, Europese vogelkers en Boskers. In totaal belandden 1.000 boompjes en struiken in de bodem. Tijdens de middag konden we in ons verenigingslokaal genieten van een heerlijke schotel frikadellen met krieken, bereid door Marina en Hilde.

Nadat de innerlijke mens versterkt was, werd nog een 100 meter lange houtkant met Zwarte els aangeplant. Aan de rand van een nat weiland werden 500 jonge bomen aangeplant. Deze houtkant moet in de toekomst een buffer vormen met een nabijgelegen serre. Plots daagde er een filmploeg van de regionale televisie RTV op. Zij hebben onze werkzaamheden op film vastgelegd, terwijl conservator Wilfried Wouters toelichting gaf.

 Deze houtkanten zullen een blijvende herinnering vormen aan het 25-jarig jubileum van onze natuurvereniging. Hartelijk dank voor uw bereidwillige medewerking. Alleen samen kunnen we de natuur aan Pinzieleke laten herleven.

DE RITTEN te HOUTVENNE

Heb je de wildspiegels langsheen de Stekkestraat in de omgeving van "De Ritten" al opgemerkt?

Zo ja, dan vraag je je misschien wel af waarom? Wel, het afgelopen jaar werden er verschillende Reeën als verkeersslachtoffer gevonden naast de Stekkestraat.

Om deze verliezen in de toekomst te voorkomen werden er wildspiegels geplaatst. Het licht van de voorbijrazende auto's weerkaatst dan in de wildspiegels en op deze manier worden de reeën gewaarschuwd zodat ze, hopelijk tijdig, het hazepad kunnen kiezen.

Maar reeën zijn hier niet de enige verkeersslachtoffers. Denk maar aan de vele Padden die in het voorjaar tijdens de paddentrek daar het leven laten. In het verleden werden er ook al een Eekhoorn en een Steenuil platgereden op de weg.

Op zondag 7 december 2003 werd er nog een prachtige Groene specht dood gevonden.

Opletten dus bij het passeren van ons reservaat.

NETEVALLEI - SCHAAPWEES

 Westerlo. Januari is traditiegetrouw de maand van de overzichten. Na de nieuwsdienst en sportdienst op TV1 en VTM is het nu onze beurt om u een klein overzichtje te geven van het voorbije werkjaar.

De te beheren oppervlakte in het natuurgebied "Netevallei - Schaapwees" groeide vorig jaar aan met 7,5 hectare. Het actieve beheer bestond voornamelijk uit maaien en begrazen. Er werd ongeveer 5 ha gemaaid waarna het maaisel werd gehooid of afgevoerd. Ongeveer 10 ha weiland en ruigte werd begraasd. Hiervoor konden wij een beroep doen op 6 runderen van een plaatselijk landbouwer, 5 Gallowayrunderen en 2 paarden. Ook werden de wandelpaden in het Schaapwees en het Heyland tweemaal gemaaid.

Het voorbije jaar werden er 8 geleide wandelingen georganiseerd in het natuurgebied. Hieraan namen 228 natuurliefhebbers deel.

Er werden ook enkele mooie waarnemingen gedaan. Zo waren er broedgevallen van Bosuil, Buizerd, Torenvalk, Sperwer en Boomvalk. IJsvogel en Weidebeekjuffer waren regelmatig te bewonderen langs de oevers van de Grote Nete en éénmaal werd een IJsvogelvlinder gezien.

 Op 24/01 en 21/02 zullen er beheerswerken gedaan worden in het Schaapwees. Wij komen samen om 09.00 uur op de Netebrug aan de Snepkens.

Iedereen welkom.

Meer info bij Walter Michiels.

RESULTATEN PADDENOVERZET 2003 te Hallaar

Tijdens het voorjaar trekken amfibieën naar een waterpartij om hun eitjes af te zetten. Het dichte wegennet in Vlaanderen kruist talrijke trekroutes van onze Padden en kikkers. Om duizenden verkeersslachtoffers te vermijden, worden her en der paddenoverzetacties opgezet.

In Hallaar (Heist-op-den-Berg) bevindt zich een belangrijke oversteekplaats voor padden. De dieren overwinteren vooral in de omgeving van het bosrijke domein Averegten. In het prille voorjaar trekken ze naar enkele oude zandwinningsputten. Hierbij moeten ze de Spekstraat kruisen. Door het sluipverkeer in deze landelijke straat vallen de meeste slachtoffers. Sinds 1993 wordt door de kern Heist-op-den-Berg een overzetactie georganiseerd.

 1. OVERZICHT PADDENTREK

 In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de totale getelde paddentrek tijdens de afgelopen jaren.

De laatste 5 jaren werden de meeste dieren overgezet. Het iets lagere cijfer in 2002 en 2003 is mogelijk het gevolg van een belangrijke nachttrek. Hiermee behoort deze oversteekplaats tot de top 10 in Vlaanderen!!!

2. SPREIDING VAN DE TREK 2003.

 De trek begon eind februari met een belangrijke trekbeweging tussen 28/2 en 12 maart. De langslapers doken op van 24 tot 29 maart.

Bovendien werden er ook 42 Bruine kikkers en 5 Alpenwatersalamanders overgezet.

Het geringe aantal verkeersslachtoffers wijst op de efficiëntie van de gevoerde actie. Een gemotiveerde groep van een tiental vrijwilligers zet hier jaarlijks haar beste beentje voor. We danken alvast Julien, Titte, Joris, Chris, Stijn Y., Pieter. Enkele nieuwe medewerkers hebben intussen ook hun paddenhartje verloren: Iris en pa, Stijn B. en Walter. Tot slot een bijzonder dankwoordje voor meester Jan die tezamen met de leerlingen van het derde leerjaar van de Heilig Hartschool gedurende 3 avonden kwam Padden rapen.

 Wenst u mee te werken in 2004, neem dan contact op met
Wilfried Wouters op tel. 015 / 242573.

ECHT DUIZENDGULDENKRUID

De nieuwe parking nabij het Boshuis in de Averegten werd netjes omzoomd door een metersbrede houtkant. In de rijke kruidlaag die tussen de jonge struiken opschiet vonden we dit jaar meerdere exemplaren Echt Duizendguldenkruid (Centaurium erythraea). Dit kleine één- of tweejarig plantje heeft lichtroze bloempjes in een schermvormige tros. De hoge waarde die men aan dit geneeskruid hechtte bezorgde het zijn naam. De bittere smaak gaf aanleiding tot de naam Gal-bovend'aarde. Vroeger kwamen bij het plaggen van een klein plekje vlakbij de grote vijver ook heel wat Duizendguldenplantjes tot ontwikkeling. Wel een bewijs dat de zaadbank in de Averegten nog rijk voorzien is.

René Vertommen

VOGEL IN DE KIJKER: DE BLAUWBORST

 Herkenning: De lengte is ongeveer 14 cm. De Blauwborst is iets kleiner dan een mus.

De soort die bij ons voorkomt is de Luscinia Svecica cyanecula. Deze heeft een witte ster op een blauwe borst. Voor de leek is de Blauwborst een onbekend vogeltje. Dat komt omdat het geen huis- en tuinvogel is, maar een bewoner van waterrijke gebieden met een dichte vegetatie en waar wat ijle struiken voorkomen. Op die plaatsen kan men ze ook zingend vinden.

Geluid: De roep van de Blauwborst is een kort 'tek'. De zang, vaak in baltsvlucht, is een gevarieerd, liefelijk muzikaal wijsje.

 Biotoop: Moerassige gebieden met zeer dichte struikbegroeiing.

 Broedgebied: Het broedgebied van onze witgesterde Blauwborst reikt van België in het westen tot in Midden-Europa en verder tot Polen en Rusland. De Blauwborst is een zomergast, in de herfst trekken ze naar WestAfrika. Het is geen bedreigde soort, het gaat zelfs iets beter de laatste jaren.

VOGELWERKGROEP GROTE NETE DEFINITIEF VAN START

 Binnen onze afdeling zijn heel wat mensen actief als vogelkijker of vogelringer. Op 23 december II. zijn een aantal van hen in ons Natuurpuntlokaal te Hallaar rond de tafel gaan zitten en hebben officieel de Vogelwerkgroep (VWG) Grote Nete opgestart. Er werd gestart met een korte inventarisatieronde waarin iedereen vertelde waar hij (zij's waren er spijtig genoeg nog niet!) mee bezig is. Zo steken heel wat mensen veel tijd in de studie van dag- en nachtroofvogels in onze regio. Ook werd er de voorbije jaren zeer intensief geïnventariseerd voor de broedvogelatlas en worden de waarnemingen in onze reservaten en daarbuiten nauwgezet bijgehouden.

 Daarna was het de beurt aan Gerald Driessens, werkzaam bij Natuurpunt in Mechelen, om zijn idee over vogelwaarnemingen verzamelen en verwerken voor te stellen. In de toekomst kunnen alle waarnemingen ingevoerd worden op een centrale databank bij Natuurpunt en dan ook door iedere waarnemer geraadpleegd worden. Belangrijk is wel dat dan eerst alle (natuur)gebieden in onze regio worden afgebakend en ingegeven in de computer. Per gemeente werden deze gebieden onmiddellijk op kaart ingetekend en door Gerald voor verwerking meegenomen.

 De vogelwerkgroep zal in de toekomst ongeveer driemaandelijks samenkomen. Om tot een betere structuur te komen, werd Jos Van Kerckhoven tot verantwoordelijke (of voorzitter), Herman Berghmans tot secretaris en Wilfried Wouters als verbindingsman met het afdelingsbestuur aangeduid. Proficiat!

 De volgende vergadering gaat door op vrijdag 2 april om 20 uur in het Natuurpuntlokaal te Hallaar. Iedereen die graag vogels in de natuur ziet en er samen met anderen veel wil over bij leren, is hierop van harte uitgenodigd. Interesse is het belangrijkste, kennis komt dan spontaan wel...

 Kijk ook de activiteitenkalender na. De vogelwerkgroep richt telkens enkele uitstappen in waar vogels waarnemen centraal staat.

 Hopelijk tot (vogel)kijk.

 Inlichtingen

Jos Van Kerckhoven Tel. 014/26 64 62
Herman Berghmans Tel. 014/84 16 04

 Volgende vergadering

2 april 2004

Natuurpuntlokaal Leopldlei 81 te Hallaar

Aanvang te 20 u 00

 IEDEREEN VAN HARTE WELKOM.

SPROKKELS

KOOLMEZENINVASIE

 Wanneer er plots veel Kruisbekken, Grote barmsijzen of Pestvogels zijn, allemaal vogels die hier normaal bijna niet voorkomen, dan spreken we van een invasie. Wanneer ditzelfde gebeurt met vogelsoorten die bij ons ook als broedvogel voorkomen, valt dit bij de meeste mensen niet eens op. Zo, heeft iemand iets gemerkt van de koolmezeninvasie dit najaar? Vogelringers bevinden zich op zo'n moment natuurlijk in een bevoorrechte positie. Enkele cijfers: In 't verleden ringde de ringgroep Demervallei maximum 2077 Koolmezen op een volledig jaar (1993). In oktober alleen al van dit jaar werden door deze ringgroep niet minder dan 2242 Koolmezen geringd. Het vroegere jaarrecord is dus op één maand tijd verbroken.

 AZIATEN OP BEZOEK IN HERSELT

Reeds vele jaren houdt ons lid André Cristael uit Herselt zich intensief bezig met het ringen van vogels voor het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. Dit jaar heeft André zo meer dan 12500 vogels van een wetenschappelijke ring voorzien. Het najaar 2003 was gekenmerkt door vrij veel oostenwind en vrij veel zon, ideaal vogeltrekweer. In september-oktober vangt André vrij intensief op Tjiftjaffen. En dit heeft deze herfst enkele zeer bijzondere bijvangsten opgeleverd. Op 29 september en 12 oktober haalde André in zijn tuin telkens één Bladkoninkje uit zijn netten en op 30 oktober ving hij er zelfs twee nog veel zeldzamere Pallas boszangers. Beide soorten gelijken op het eerste gezicht op een Tjiftjaf of Fitis, maar hebben een dubbele vleugelstreep en een opvallende oogstreep. Bij de Pallas boszanger, die ook duidelijk kleiner is, is er bovendien een opvallende kruinstreep en een lichtgele stuit. En dat het duidelijk niet om plaatselijke vogels ging, werd duidelijk toen enkele Koolmezen reeds een ring aan hadden met opschriften als Lithuania (Litauen) en Petersburg (Rusland). Het toppunt was echter een koolmees met aan de ene poot een Moskwa-ring (ook Rusland) en aan de andere poot een Matsalu Estonia-ring (Estland). Hij heeft er in België geen derde meer bij gekregen, maar alle gegevens zijn zorgvuldig genoteerd en overgemaakt aan de ringdienst in Brussel. Wij kijken uit naar de hervangstfiches. Het is dus duidelijk dat de oorsprong van deze invasie in Noordoost-Europa lag. Waarom deze Koolmezen daar zo massaal zijn vertrokken, blijft natuurlijk een raadsel. Samen met de Koolmezen werden in oktober ook nog 674 Pimpelmezen en 551 Zwarte mezen geringd. Ook dit is een meer dan normaal aantal.

Deze vogels broeden in Azië. Vooral bij langdurige oostenwind belanden zij wel eens als dwaalgast in West-Europa. Bladkoninkjes worden jaarlijks vooral aan de kust waargenomen, zij het in kleine aantallen. Van Pallas boszangers zijn de waarnemingen nog veel schaarser.

 Van vreemd bezoek gesproken....

 MARTERNETWERK 2003

 Ook in 2003 werkte onze afdeling actief mee aan het onderzoek naar de verspreiding van roofdieren in Vlaanderen. Dit onderzoek wordt gevoerd door het IBW of Instituut voor Bosbouw en Wildbeheer. Vooral door het verzamelen en onderzoeken van dode exemplaren hoopt men een beter inzicht te krijgen in de verspreiding en leefgewoonten van onze inheemse marterachtigen. Dit jaar werd er ook gestart met het inzamelen van dode Eekhoorns. Door vooral maaginhouden van deze dode knagers te onderzoeken, wil Stefanie Delarue van de universiteit van Gent meer te weten komen over de verspreiding van truffels (ondergrondse paddestoelen) in Vlaanderen.

 In de diepvriezers van Joris Bosmans en Herman Berghmans kwamen vorig jaar 30 marterachtigen en 34 Eekhoorns terecht. Bij de marterachtigen gaat het om 20 Bunzings, 7 Steenmarters en 3 Wezels. De Bunzings vielen in 2003 ook weer bijna uitsluitend als verkeersslachtoffers. Eén exemplaar verdronk in een fuik voor muskusrattenvangst. Het aantal ingezamelde Bunzings gaat duidelijk nog steeds achteruit. "Toch goed als er minder verongelukken!", horen wij je zeggen. Minder slachtoffers wijst er echter waarschijnlijk ook op dat er gewoon minder zijn en dat is natuurlijk minder goed. De meeste Bunzings vonden hun dood in maart-april. Niet minder dan 10 volwassen dieren, vooral mannetjes op vrijersvoeten, maar ook enkele vrouwtjes, kwamen toen aan hun einde. Deze dieren hebben natuurlijk niet meer aan het voortplantingsproces kunnen deelnemen en hebben dan ook niet voor nakomelingen gezorgd. De meeste Bunzings vallen normaal in augustus-september. Het gaat dan haast uitsluitend om jonge dieren die nieuwe leefomgevingen verkennen. Vorig jaar vielen er in die periode slechts 6 exemplaren. Dit wijst op een zeer laag voortplantingssucces. Een mogelijke reden zou weer in een te lage muizenstand -ook muizenetende roofvogels en uilen kenden geen succesvol broedseizoenkunnen liggen. Zeker zijn wij daar echter niet van. Sommigen wijten deze achteruitgang zelfs aan een toename van volgende soort, de Steenmarter. Alle zeven de Steenmarters waren verkeersslachtoffers. 4 sneuvelden er in april-mei (vrijers!) en drie in augustusseptember (jonge dieren!).

Opvallend is wel dat al deze dieren nu in onze eigen regio zijn gevonden. Deze beestjes zitten dus duidelijk in de lift. En van ons mogen ze er zijn! Ook het aantal Wezels was weerom bijzonder laag. Dit Muishondje leeft bijna uitsluitend van Muizen. De lage muizenstand zal hier dan ook wel de belangrijkste reden zijn. Eén Wezel kwam ook weerom onder de wielen van een auto terecht, één werd gegrepen door een kat en één vond Herman als prooirest op een buizerdnest.

 33 Eekhoorns waren weerom verkeersslachtoffers. Er wordt toch nogal wat naar de verdoemenis gereden, zeker als je weet dat alleen de nog vrij gave Eekhoorns werden opgeraapt. 1 exemplaar werd gepakt door een kat. De Eekhoorns verongelukten verspreid over het hele jaar, al is er toch een iets groter aantal slachtoffers in het najaar. Het verzamelen van hun wintervoorraad noopt deze dieren dan tot meer verplaatsingen en meer kans tot ontmoetingen met auto's...

 Beide onderzoeken lopen ook in 2004 nog steeds door. Alle dood gevonden marterachtigen en Eekhoorns worden dan ook graag verwacht bij één van onderstaande stockeerders. Indien gewenst, worden de dieren opgehaald. Ook alle andere waarnemingen van levende Wezels, Hermelijnen, Bunzings, Dassen, Steen- en Boommarters mogen hier worden gemeld.

 Hartelijk dank bij voorbaat.

 Joris Bosmans, Mechelaars 25, 2220 Heist-op-den-Berg. Tel. : 015/24 90 26

Herman Berghmans, Wijngaardbos 45, 2431 Laakdal. Tel. :014/84 16 04

 BROEDENDE KERKUILEN IN 2003

Binnen onze afdeling zijn een aantal leden zeer actief in de Kerkuilwerkgroep Vlaanderen. Voor de gemeenten Heist-op-den-Berg en Hulshout zijn dit vooral Joris Bosmans en Francois Van den Bosch, in Herselt en Westerlo gaan vooral Ludo Smets en Paul Laeveren op pad en Laakdal wordt gecontroleerd door Ludo Verwimp en Herman Berghmans. Een aantal van hen bezitten een vergunning om o.a. de Kerkuilen te mogen ringen.

In 2003 werden in de regio Grote Nete niet minder dan 32 broedsels gecontroleerd. Zoals gewoonlijk spant Heist-op-den-Berg de kroon met niet minder dan 16 broedgevallen. In Westerlo en Herselt waren er telkens vijf (waarvan in Herselt er één spijtig genoeg is mislukt in de eifase) en in Laakdal en Hulshout telkens 3.

Al deze broedgevallen werden genoteerd in speciaal voor de Kerkuil geplaatste nestkasten. Van de 32 broedkoppels kozen er 12 -hun naam alle eer aandoend voor een kerkzolder,

9 voor de zolder van een woning, eveneens 9 voor een stal of schuur en 1 voor een pastorie. Opmerkelijk was ook een broedgeval in een nestkast tegen de buitenmuur van een woning. Van 29 nesten werden de jongen geringd:1 x 5, 3 x 4, 14 x 3, 8 x 2, 3 x 1. Dit leverde in totaal 78 geringde pulli op of gemiddeld 2,7 jongen per nest, wat zeker niet hoog mag genoemd worden.

In 2004 gaat onze inzet voor de Kerkuil zeker even sterk door. De voorbije weken werden in onze afdeling weerom verschillende kerkuilenbakken bijgeplaatst op hoop van zege .... voor een schitterend broedseizoen dit jaar.

BIJZONDERE WAARNEMINGEN IN ONZE REGIO

SEPTEMBER - OKTOBER - NOVEMBER 2003

 VOGELS

Op 24 oktober pleisterde een Dodaars op de gemeentevijver te Hulshout (VDJ). Aalscholvers waren weer de ganse periode present in het Trichelbroek te Eindhout. Elke avond overnachtten enkele tientallen exemplaren in de hoge canada's aan de rand van de vijver. Er was een maximum van 58 slapers op 9 oktober (BEH). Op 29 september trokken er verder 43 over Blauberg (CRA) en in Heultje werden er respectievelijk 52, 26 en 14 geteld op 16, 17 oktober en 6 november (LEI). CRA zag op 22 september te Blauberg een overtrekkende Ooievaar. Veel spectaculairder was een overvliegende Flamingo over Wiekevorst op 7 november (VDJ).

Op 28 november vloog een groep van 25 Grauwe ganzen over Oosterwijk (VKJ). Canadaganzen waren weer heel de periode aanwezig in Laakdal. De grootste groep met 24 exemplaren pleisterde op 4 oktober in het Trichelbroek te Eindhout (BEH,VWL). Op 12 september waren er te Heist-Goor eveneens 19 van deze beesten (BOJ). In onze regio blijft een overvliegende Bergeend op 2 november te Booischot-Moerbeemd zeker vermeldenswaard (VDJ). Krakeenden pleisterden weer zeer geregeld op het Trichelbroek met maximum 19 vogels op 22 november en op 19 november was hier ook een Smient (BEH).

Mooi najaarsweer zorgt voor roofvogeltrek. Op 10 oktober overvloog een Rode wouw het station van Heist-op-denBerg (DAG) en op 19 oktober één over Heultje (LEI).  Een juveniele Bruine kiekendief trok in zuidelijke richting over het Trichelbroek te Eindhout op 7 september (VKJ) en 2 Blauwe kiekendieven passeerden te Heultje (Witte Gracht) op respectievelijk 6 en 10 november (VKJ, LEI). Haviken waren gans de periode aanwezig in Trichelbroek (BEH, VKJ) en op 20 september ook 1 exemplaar in Westerlo-Schaapwees (VKJ, VBK). Op 19 oktober werd tijdens ringactiviteiten te Heultje (Witte Gracht) een juveniele vogel opnieuw gevangen die eerder als nestjong door VKJ was geringd (LEI). Op deze ringplaats werden in september-oktober 14 Sperwers geringd en nog eens drie gecontroleerd (LEI). Er trokken dit najaar ook vrij veel Buizerden door. Op 13/9 hingen 9 Buizerden gelijktijdig in de lucht in het Trichelbroek (BEH). Verschillende waarnemers meldden eind november ook 6 exemplaren die te Veerle-Heide (Averbodebos) op een pas ingezaaid grasland "rondwandelden" op zoek naar regenwormen (te weinig muizen?) (JOI, BEH). Op 6 en 7 september genoten BEH en VKJ van een veelvuldig stootduikende en plonzende Visarend in het Trichelbroek te Eindhout. Op 21 september vloog er ook één zuidwest over Blauberg (CRA, BEH). 2 Boomvalken werden nog gezien in het Trichelbroek op 7 september (BEH, VKJ) en telkens één exemplaar te Vorst op 9 september (LEK) en te Westerlo-Schaapwees op 20 september (VKJ, VBK). Tenslotte was er nog een doortrekkende Slechtvalk over het Trichelbroek op 11 oktober (BEH).

Op 21 oktober nam BOJ te Heist-Schriek niet minder dan 25-Patrijzen waar. Zowel op 13 als 22 september werd in het Trichelbroek een Houtsnip opgestoten (BEH, VWL). Waarschijnlijk één van de broedvogels of toch al een vroege trekker uit Scandinavië? Op 10 november vloog er één op voor de voeten van BEH in het Eindhoutbroek, op 19 november gebeurde hetzelfde bij VKJ te Westerlo-Rothoek en op 23 november bij BOJ te Hallaar. LEI ringde op 16 oktober een Waterral te Heultje.

 Op 6 september ringde CRA te Blauberg andermaal een Draaihals. Op 11 september speurde er ook één naar mieren op het terras van de Heistse Schepen Willy Vrijs te Wiekevorst. Hij fotografeerde de vogel en kwam zo via zijn milieuambtenaar WOW de identiteit van deze zeldzame gast te weten. Ook Zwarte spechten schijnen het de laatste jaren minder goed te doen. Er kwamen slechts enkele waarnemingen binnen uit Herselt-Kapittelberg (CRA), Blauberg-Hertberg (BEH), Eindhout-Trichelbroek (BEH) en Averegten-Hallaar (GOH). Kleine bonte spechten werden nog gehoord in het Tricheibroek op 7 en 13 september (VKJ, BEH) en te Eindhout-Hambroek en Vorst-Swinnenbroeken op 10 november (BEH).

 Tijdens de najaarstrek in oktober werden enkele overtrekkende Boomleeuweriken genoteerd: de 11 ° 1 te Heultje (BEH, LEI), de 22° 4 over Blauberg en op 26 oktober nog een exemplaar over Zoerle-Parwijs (JVK, SCL). Te Heultje werden in september-oktober in totaal 16 exemplaren geringd (LEI,VKJ). Grote gele kwikken werden waargenomen op 13 september in de Langdonken te Herselt (VDB) en in 't Tricheibroek te Eindhout (BEH). Op 16 oktober pleisterden twee vogels langs de Scheiloop te Houtvenne (ARK). LEI ringde in deze periode te Heultje in totaal 4 van deze vogels en niet minder dan 183 Witte kwikken. Op 14/9 observeerde WOW een Paapje in de Netevallei te Hallaar. Opmerkelijk was eveneens een Ijslandse koperwiek die LEI op 2 november van een ring voorzag te Heultje. In Blauberg deed CRA dit najaar ook weer enkele zeer bijzondere ringvangsten: op 29 september en 12 oktober ringde hij telkens één Bladkoninkje en op 30 oktober zelfs 2 Pallas boszangers. (zie korte bijdrage elders in dit tijdschrift). Vanaf 13 november tot ten minste 30 november pleisterde een Klapekster in het Zammelsbroek te Geel (JVK, BEH). Om te eindigen met onze zaadeters werden de eerste Sijsjes van dit najaar met vier tegelijk op 18 september door VKJ gezien in de Kwarekken te Westerlo. Van de Putter (Distelvink) waren er waarnemingen en ringvangsten te Heultje (Witte Gracht) (LEI, VKJ). BOJ nam er één waar te Heist-Goor op 23 oktober. Ook zijn er dit najaar verschillende (kleine) Barmsijsjes waargenomen. Te Blauberg nam CRA tussen 11 oktober en 22 november in totaal 25 exemplaren waar en kon er hiervan verschillende ringen. Verder waren er nog overtrekkende eenzame Barmsijsjes te Heultje op 24 oktober (VKJ, LEI), te Vorst op 16 november (LEK), te Westerlo op 19 november (VKJ) en te Oosterwijk op 20 november (VKJ). Op 26 oktober telde VKJ tijdens zijn trektellingen te Zoerle-Parwijs zelfs 4 vogels samen. Ook trok op die dag hier één Goudvink over (JVK, SCL). Een vroegere werd er reeds gezien op 12 oktober (VKJ). Op 10 en 11 november riepen Goudvinken in het Eindhoutsbroek, maar lieten zich niet zien (BEH), op 17 november vloog nog een exemplaar over Oosterwijk (VKJ) en op 26 november pleisterden 7 vogels te Heist-Bruggeneinde (DAG). Tenslotte nog de waarnemingen van telkens één overtrekkende Geelgors te Zoerle-Parwijs op 21 oktober en te Herselt-Asbroek op 30 november. Hiermede zit het vogelnajaar er op.

 ZOOGDIEREN

Er vielen twee Steenmarters als verkeersslachtoffer. Op 26 september verongelukte een dier op de Diestsebaan te Blauberg (VBK) en op 28 september werd eentje opgeraapt op de Geelsebaan te Vorst (VDF).

INSECTEN

De mooie nazomer liet dit jaar talrijke zuiderse vlinders (zie vorig tijdschrift) nog een tijdje blijven. Zo waren er nog waarnemingen van Kolibrievlinders te Vorst (1) en Veerle (2) op 7 september (LEK, BEH) en op 21 september zelfs nog 3 fladderaars te Houtvenne (DAG). Van de Oranje luzernevlinders vlogen er nog twee stuks rond in de Roost te Veerle op 20 september (VDV) en op 11 oktober zelfs nog één mannetje te Heultje-Witte Gracht (BEH, LEI). 

 Alle bijzondere waarnemingen voor de periode december 2003-januari-februari 2004 graag doorgegeven aan Jos Van Kerckhoven op het nummer 014/26.64.62 of mailen naar josvankerckhoven(a)hotmail.com Bij voorbaat dank.

NATUURPUNTLOKAAL IN EEN NIEUW KLEEDJE

Hallaar. In oktober en november 2003 werd er door het kernbestuur van Heist-op-den-Berg intensief gewerkt aan het verenigingslokaal. Na ruim 10 jaar intensief gebruik kon ons lokaal wel een grondige opknapbeurt gebruiken. En ... het resultaat mag gezien worden.

 De afgelopen jaren kregen we (letterlijk) een nieuw dak boven ons hoofd. In 2003 heeft het gemeentebestuur de ramen en de buitendeur hersteld en geverfd. Hoog tijd om de nog steeds zichtbare gevolgen van het lekkende dak weg te werken. Gemeentearbeiders herstelden de elektriciteit en kapten de natte bepleistering weg en werkten de gaten in de bepleistering bij. Het gemeentebestuur nam de kosten voor de verf voor haar rekening.

 Onze vrijwilligers wasten het plafond en de muren schoon. Vervolgens werden de verfborstels bovengehaald. Hilde Anthonis, onze binnenhuisarchitecte van dienst, tekende het ontwerp. De inkomhall kreeg de groene tint en het logo van Natuurpunt. Het plafond en de projectiemuur behielden hun witte kleur. De overige muren kregen een warme gele en donkerrode tint. Beide kleuren passen perfect bij de kleur van de oude vloertegels. De houten plankenvloer kreeg een nieuw laagje vernis.

Marina Willems, onze lokaalverantwoordelijke, ontpopte zich tot een gedreven werkleidster. De keuken kreeg een reeks bijkomende kasten, waardoor ze gerieflijker werd. Ook de toog werd uitgebreid, zodat er in de toekomst geen excuus meer is om vroeg naar huis te gaan. Tot slot waren onze gordijnen ook aan vervanging toe. Ook hier werd gekozen voor een bordeauxrode kleur.

 Na vele tientallen uren bloed, zweet en tranen is de klus geklaard. Op 6 december werd ons lokaal terug gebruikt voor onze eerste diavoordracht. Ook de goede Sint kwam even langs om Marina en Hilde in de bloemetjes te zetten. 

 Op zaterdag 7 februari 2004 om 18u30 zullen we ons lokaal opnieuw officieel openen in aanwezigheid van een delegatie van het gemeentebestuur. Na een korte receptie kunnen we vanaf 20u00 genieten van prachtige diamontages van Staf De Roover over 'De heide' en 'de natuurgebieden van Natuurpunt Grote Nete'.

 Alle leden zijn van harte welkom -om ons vernieuwde lokaal te komen inzegenen.

GALAFEEST 25 JAAR WAS EEN BLIJ WEERZIEN

 Om het jubileumjaar goed af te sluiten, hadden op 25 oktober 2003 een 50-tal Natuurpunters een gezellig samenzijn in de Kasteelhoeve te Booischot.

Dit etentje kwam er om de tomeloze inzet van de vele vrijwilligers van de afgelopen 25 jaren te benadrukken en om de uitgeweken oudleden te weerzien. Zo konden deze mensen is bijpraten en horen wat iedereen nu zoal uitspookt. Alsook wou deze groep vrienden eens bijeen zijn zonder zelf de handen uit de mouwen te moeten steken.

Het feest zelf begon met een aperitiefje gevolgd door een uitstekend diner met tot slot natuurlijk de taart.

Terloops waren er enkele presentaties over de geschiedenis van de Heistse vereniging.

De eerste presentatie overliep jaar per jaar de belangrijkste gebeurtenissen. Het, startte van de oprichting van de vereniging tot de acties zoals de inventarisaties en het beheren van natuurgebieden. Enkele echte mijlpalen waren: de eerste aankoop van natuurgebied langs de Grote Nete, het oprichten van de Uilenwerkgroep, het aanbod van cursussen en wandelingen in de regio, een eigen lokaal, de vertegenwoordiging naar de gemeente, de erkenning van "De Vallei van de Grote Nete" als reservaat. De tweede presentatie gaf een relaas van onze buitenactiviteit "Pinzieleke herleeft" van 1 mei 2003. De diareportage toonde de voorbereidingen van deze dag tot de eigenlijke wandelnamiddag. Het was prachtig. Tot slot waren er nog de dia's uit de oude doos. Deze riep bij velen herinneringen op aan de tijd van vroeger, ook het gissen `wie was dat' en `waar was dat' klonk meermaals in de zaal.

 Het feest mocht als geslaagd genoemd worden en de band tussen deze vrienden werd nog tot in de vroege uurtjes versterkt.

 NATUURGEDICHTJES

 Trekvogel

 De hals gestrekt

de blik naar het zuiden

gedragen

op winden uit Siberië

schuin achter je voorganger

schuif je hoog over

en tekent tot afscheid

de V van vaarwel

 JO

De bomen

Kom even met me mee

zie je ginds die bomen staan

die mijn vader plantte

lang voor hij is doodgegaan

ruik je de bloesems niet

zie je niet hoe groot en sterk

voel je niet hun groene kracht

de vrucht van 't harde werk

zo zal ik hem gedenken

dankbaar voor wat hij ons liet

want hoe groter de bomen

des te zachter het verdriet

 JO

HEBT U VRAGEN BETREFT DE AFDELING GROTE NETE ?

grotenete@hotmail.com

HEBT U OPMERKINGEN OF SUGGESTIES VOOR HET TIJDSCHRIFT ?      paul.anthonis@tijd.com

WENST U EEN MAILTJE TE ONTVANGEN ALS OPROEP VOOR VOLGENDE ACTIVITEIT?     paul.anthonis@tijd.com

OPGELET:

Vanaf 1 augustus 2003 wordt er 1 euro per persoon gevraagd voor deelname aan wandelingen. Onder 12 jaar is gratis. Vraag de voordelen om lid te worden.

U blijft toch graag lid van Natuurpunt ?

Uw lidmaatschap van 2003 is vervallen, dan stellen wij u voor om vandaag
nog € 17,50 over te schrijven op rekening 230-0044233-21 van Natuurpunt,
Kardinaal Mercierplein 1, 2800 Mechelen.