[Wat is de nar ?] [ In plaats van een manifest]
De Nar - anarchistisch actieblad, verschijnt zeswekelijks en poogt een afwisseling te bieden tussen anarchistische theorievorming en actienieuws. De Nar wil relevante informatie brengen voor mensen die zich terugvinden in uitgangspunten zoals solidariteit, basisdemocratie, zelfbeheer, directe actie, … en bekijkt dit alles vanuit een antiautoritaire hoek. De Nar wil een rol spelen in het ondersteunen van buitenparlementaire groepen/bewegingen en de discussies die hier rond gevoerd worden. In ons streven naar een wereld gebaseerd op wederzijdse hulp en tegen elke vorm van politieke of economische repressie, zullen we eveneens oog hebben voor uitingen van alternatieve cultuur en het neerhalen van alle sociale barrières tussen individuen.
DE NAR,
PB 136,
3000 LEUVEN 3
Gsm: 0475 22 73 65
Een redactielid opperde dat het niet slecht zou zijn om de vernieuwde Nar te
openen met een manifest.
Goed, dit is dan mijn manifest:
Door Ludwig
Niet alleen manifesten en andere proclamaties zijn niet meer van deze tijd, ook utopieën schijnen uit de mode te zijn en voor nieuwjaarsbrieven is het dan weer nog wat vroeg. Toch blijft de verschijning van het eerste nummer van een (ver)nieuw(d) blad altijd een dankbaar aangrijpingspunt voor een kleine bezinning. Wat zouden wij onszelf, de lezers en iedereen bij deze gelegenheid kunnen toewensen?
Wat volgt is een poging om het anarchisme nu eens niet in de geijkte, traditionele termen voor te stellen - je kent dat wel of niet: anarchisme staat voor vrijheid, gelijkheid en solidariteit en is sterk anti-autoritair en anti-hiërarchisch- maar om op een onorthodoxe wijze te beschrijven wat anarchisme zou kunnen inhouden op de drempel van de 21ste eeuw. Het wordt dus allesbehalve een manifest, eerder een experimenteel schrijfsel. Misschien zul je je na het lezen geroepen voelen om mijn poging af te schieten. Nu, daar dient de lezersrubriek van de Nar ook voor natuurlijk. Commentaar altijd welkom.
Het eerste dat ik mezelf, de lezer en iedereen zou toewensen is een goede gezondheid. Wat? Gaan de anarchisten de gezondheidstoer op? Wordt de nieuwe Nar een zoveelste gezondheidsmagazine? Wees gerust, zo'n vaart zal het niet lopen. Voor zover ik weet denkt niemand binnen de Nar eraan te gaan concurreren op de overvoerde markt van de gezondheidsbladen. Wat deze reclamebladen allemaal gemeen hebben is dat ze gezondheid als een allerindividueelst lifestyle-probleem benaderen. Gezondheid komt er dan op neer dat ik de juiste balans tussen beweging en rust moet vinden, de goede ademhalingstechniek toepassen, de nieuwste erotische parfums gebruiken en uitgebalanceerde kruidenextracten, homeopathische middelen en voedingssupplementen moet aanschaffen. En wie weet kan er ook nog een edelsteentje bij en een jaarlijkse gezondheidskuur in een thalamatisch centrum, als ik toch geld teveel heb. Nee, dit soort tips zul je dus niet in de Nar vinden.
Gezondheid is niet alleen een individuele zaak. Een goede gezondheid veronderstelt een leefbare wereld, een goed milieu om in te leven en dat in verschillende betekenissen. Allereerst is er het milieu in de betekenis van de natuurlijke omgeving. De alarmerende toename van allergieën, astma, vermoeidheidssyndromen en dergelijke zijn de directe weerslag die we voelen van een gehavend milieu. Maar ook een wereld met massavernietigingswapens en regionale oorlogen die altijd kunnen escaleren is niet direct bevorderlijk voor de gezondheid. Je zal daar maar met de juiste ademhalingstechniek staan als er een oorlog boven je hoofd uitbreekt. En met tips voor lotions tegen uitdroging van de huid en voor dure voedingssupplementen moet je ook niet afkomen bij daklozen of de slachtoffers van hongerepidemieën in de Derde Wereld. Zul je dus geen voedingstips in de Nar vinden, veel kans dat je er wel artikelen en aankondigingen in vindt over milieu en milieuacties, antimilitarisme en protestacties tegen de opslag van kernwapens (zoals in Kleine Brogel in België). En artikels over de ongelijkheid in deze wereld en de dodelijk rol van IMF, Wereldbank en multinationals hierin en over acties tegen de verdergaande 'globalisering' van onze op uitbuiting gebaseerde economie, zoals nu binnenkort ter gelegenheid van de komende Top in Praag.
Als anarchist vertaal ik de gezondheidswens in eerste instantie als een streven naar een leefbare wereld voor iedereen. Een leefbare wereld is een wereld waarin de bevrediging van basisbehoeften zoals voeding, een behoorlijk dak boven het hoofd, enz. voor iedereen bereikbaar is. Maar er is meer natuurlijk. We willen niet alleen behoorlijk overleven, maar ook goed leven en wensen ook dit wederom iedereen toe. Goed leven is meer dan voorzien worden of zelf kunnen voorzien in de basisbehoeften. Naar mijn aanvoelen zijn anarchisten mensen die verlangen naar een wereld waarin het leven zo boeiend, uitdagend, multipel, inspirerend en bevredigend kan zijn als iedereen voor zichzelf wenst.
Met enige goede wil zou je hierin een overvloeddefinitie van het anarchisme kunnen zien. Als we een eerste indruk over het anarchisme willen geven, is het misschien geen slecht idee om in plaats van klassiek te beginnen met de geijkte formules en theorieën over vrijheid, gelijkheid en solidariteit eerst eens het achterliggende motief te onderstrepen waartoe die vrijheid, gelijkheid en solidariteit dan wel dient.
Wat boeiend, uitdagend en bevredigend is, zal uiteraard voor iedereen verschillen. De één zal al tevreden zijn als hij rustig kan tuinieren in een hoekje, een ander zal meer behoefte hebben aan een bruisend stadsleven. De één zal zich beter voelen bij een leven met vaste routine in een kleine gemeenschap van gelijkgezinden, een ander zal het moeten hebben van flitsende en afwisselende kontakten, de verrassende ontmoeting, de uitdaging van het onbekende. Sommigen zullen zich comfortabel voelen bij een traditioneel levenspatroon: studeren, werken, trouwen, een huis kopen, kindjes krijgen; velen zullen op verschillende manieren van dit model willen afwijken.
Een wereld waarin iedereen aan zijn trekken kan komen veronderstelt een open maatschappij die diversiteit toelaat, waarin het niet langer normaal is dat iedereen aan een en hetzelfde voorgeschreven model moet voldoen, maar waarin geaccepteerd kan worden dat anderen eigen waarden, normen, voorkeuren en levensstijlen hebben. We zijn daar al een heel eind in gevorderd, we zijn de gesloten dorpsgemeenschappen, die afwijken van de normen sterk bemoeilijkten, ontgroeid. Maar er is nog altijd een sociale druk om aan een traditioneel rollenpatroon met een normale levensloop te voldoen. En dan zijn er ook nog de extreemrechtse krachten die een repressieve maatschappij voorstaan en de klok zouden willen terugdraaien en alle emancipatie ongedaan maken. Vandaar dat de Nar ook geregeld aandacht zal besteden aan de emancipatorische bewegingen, minderheden, de (sub)culturen van verzet tegen het conventionele, roldoorbrekende omgangsvormen en experimenten, maar ook aan (anti-)fascisme en 'nieuw' rechts.
Toch nog eens benadrukken dat er niets mis mee is om zelf voor een traditioneel levenspatroon te kiezen, maar het gaat niet aan om de eigen keuzen ook aan anderen (inclusief zijn/haar kinderen!) of een hele maatschappij te willen opdringen. Een open maatschappij die diversiteit toelaat is een voorwaarde voor de gezondheid van zijn leden.
Gezondheid is ook een kwestie van de juiste maat van uitdagingen. Te weinig uitdaging resulteert in verveling. Te grote uitdagingen of problemen resulteren in gevoelens van onmacht en frustraties. Wat dat betreft leven we hier in het westen in een ongelooflijk schizofrene situatie. Langs de ene kant worden we overspoeld met gadgets en consumptieartikelen (gaande van materiële voorwerpen tot een groot cultureel aanbod), die we ons afhankelijk van de grootte van onze beurs moeiteloos kunnen aanschaffen. Aan de andere kant zijn we als individu op een aantal belangrijke terreinen gereduceerd tot vrijwel volledig lijdzame voorwerpen. Voelen we ons meer dan eens een radertje in een dolgedraaide machine die ons boven het hoofd gegroeid is en waar we geen vat op krijgen. Zolang we tevreden zijn met het nieuwste computerspelletje of de volgende gezinsvakantie is er geen vuiltje aan de lucht, maar als we ons beginnen zorgen te maken over het milieu of over de rechtvaardigheid van ons economisch systeem, dan blijken we daar (on)behoorlijk machteloos tegenover te staan. Al onze milieubekommernissen en acties ten spijt gaat er nog altijd in een razend tempo meer natuur verloren dan we kunnen redden. Als we in een gezamenlijke boycotactie en met veel inspanning Niké (van de bekende voetbalschoenen) kunnen bewegen tot een iets betere betaling en werkbescherming voor zijn arbeiders in de Derde Wereld, dan zitten tegelijk op hoog niveau multinationals en de regeringen van de rijkste landen een akkoord over multilaterale investeringen te bekokstoven, dat in één keer tal van sociale verworvenheden en bescherming van de kaart zou kunnen vegen en elk ingrijpen in de economie ten gunste van milieu, werkomstandigheden of sociale rechtvaardigheid zeer sterk zal bemoeilijken.
Naast milieu- en sociale ellende, uitbuiting en uitsluiting wereldwijd, schept dit economisch systeem van ons ook een enorme machtsongelijkheid. Als we op langere termijn op een gezonde manier willen leven of overleven, zullen we op de één of andere manier van deze roofeconomie af moeten die niet op behoeftebevrediging maar op winst op korte termijn gericht is. We zullen naar een meer gesloten kringloopeconomie op kleinere, menselijke schaal toemoeten, met een duurzame productie die direct afgestemd is op behoeften in plaats van op winst en die een sociaal-economische gelijkheid kan waarborgen.
Ter verduidelijking of misschien ten overvloede: sociaal-economische gelijkheid houdt helemaal niet in dat iedereen hetzelfde uniform zou moeten dragen, dat een kringloopeconomie overal op dezelfde wijze zou moeten georganiseerd worden of dat iedereen exact hetzelfde aandeel zou moeten krijgen of verdienen. Maar er is geen enkele reden waarom het vanzelfsprekend, verantwoord of gerechtvaardigd zou zijn dat een manager van een multinational met één pennenstreek het leven van miljoenen mensen kan en mag beïnvloeden, terwijl die miljoenen mensen dat te slikken hebben, of er een ontzaglijke grote inspanning tegenaan moeten gooien om de genomen beslissing alsnog te kunnen dwarsbomen of ongedaan te maken.
In de Nar zul je naast kritiek op het kapitalisme ook aandacht voor experimenten en ideeën voor een alternatieve economie aantreffen. Wereldregeringen die nog verder ongrijpbaar boven ons hoofd beslissingen nemen, maken daarbij voor anarchisten duidelijk geen deel uit van dit alternatief. Deze en andere onderwerpen zul je dus in de vernieuwde Nar aantreffen.
Beste redactie en lezers, ik weet niet of ik er met mijn schrijfsel in geslaagd ben naar voldoening een impressie van de visie en de richting die de Nar wil uitgaan weer te geven. Ik zie het zelf in elk geval niet als een manifest, eerder als een open aanzet, een uitnodiging voor commentaar.
Mag ik niet vergeten om een toost uit te brengen op het vernieuwde blad: Proost! Gezondheid!